Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do for¬ mowania sciany betonowej.Stosowane techniki odlewania scian betonowych posluguja sie najczesciej parami rozstawionych wzajemnie, ksztaltujacych form, utrzymywanych w stalym polozeniu na róznego typu ruchomych podporach. Beton jest wylewany miedzy formy, na górna powierzchnie fragmentu sciany odlanego wczesniej i czesciowo zwiazanego. Po co najmniej czesciowym zwiazaniu ostatniej wylanej porcji be¬ tonu, formy odejmuje sie i przesuwa do wyz¬ szej — w stosunku do poprzedniej — pozycji; na¬ stepnie powtarza sie te czynnosci, az do uzyska¬ nia calej sciany.Celem wynalazku jest opracowanie nowego i ulepszonego urzadzenia do wydajniejszego odlewa¬ nia i formowania scian betonowych, które w przy¬ kladowym rozwiazaniu zawiera duza liczbe wza¬ jemnie rozstawionych par stojacych podpór. Cel osiagnieto dzieki temu, ze urzadzenie posiadajace pionowe podpory rozstawione wokól obydwu stron formowanej sciany, wózek zamocowany na kaz¬ dej podporze, wraz z ukladem do wysuwania wóz¬ ka ku górze wokól podpór podczas formowania sciany, zespoly do odlewania betonu umieszczone wzdluz obydwu stron formowanej sciany w sa¬ siedztwie jej czesci glównej, z których kazdy ze¬ spól jest podtrzymywany na kazdym swym kon¬ cu przez dwa wózki majace pionowe powierzch¬ nie do odlewania, usytuowane miedzy podporami 10 15 20 30 dla utworzenia ciaglej formy rozprzestrzeniajacej sie wokól calej górnej czesci sciany, na która jest wylewana masa betonowa, zawiera powierzchnie zespolów odlewniczych utworzone przez wewnetrz¬ ne, w przyblizeniu pionowe powierzchnie plyt ze sklejki, które polaczone stanowia ciagla powierz¬ chnie odlewnicza.Urzadzenie zawiera pionowe klamry zamocowa¬ ne na zespole odlewniczym i umieszczone przy zewnetrznej powierzchni plyt tworzacych ciagla powierzchnie odlewnicza dla podtrzymywania plyt podczas wiazaniabetonu. Klamry te sa zamocowa¬ ne w wyzlobionych belkach dla dociskania tych belek do wózków i dociagania wewnetrznych po¬ wierzchni plyt do podpór dla utworzenia ciaglej powierzchni odlewniczej. Urzadzenie zawiera rów¬ niez zespól do podnoszenia i zamocowany do wóz¬ ków wyciagnik umieszczony na powierzchni tere¬ nu i liny nosne dzwigu polaczone z wyciagnikiem oraz zespolem do podnoszenia.Urzadzenie zawiera nieruchoma line laczaca u- klad podnoszenia z glównym punktem zaladunko¬ wym umieszczonym ponizej, na której osadzona jest lina nosna.Plyty tworzace ciagla powierzchnie odlewnicza sa podparte za pomoca belefk.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia podstawe oslony chlodni wiezowej, w trakcie formowania za pomoca urzadzenia wedlug 117 3123 117 312 4 wynalazku, w perspektywie, fig. 2 — urzadzenie z zalecanymi postaciami podpór i wózka, w prze¬ kroju pionowym, fig. 3 — urzadzenie z fig. 2 w widoku z góry, fig. 4 — zespól formowania w czesciowym widoku z boku w powiekszeniu, fig. 5 — mechanizm podnoszacy i ustalajacy wózka, w przekroju pionowym w powiekszeniu, fig. 6 — me¬ chanizm w polozeniu posrednim w przekroju pio¬ nowym, w powiekszeniu, fig. 7 — plyte zespolu formt w widoku od tylu, fig. 8 — zespól form i zwiazane z nimi mechanizmy w rzucie poziomym, fig. 9 — urzadzenie podnoszace, w widoku perspek¬ tywicznym, fig. 10 — urzadzenie podnoszace w wi¬ doku z boku.Przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalaz¬ ku dotyczy wznoszenia oslony lub zewnetrznej scia¬ ny chlodni wiezowej o naturalnym ciagu, wzno¬ szacej sie do wysokosci 136 m nad powierzchnie terenu i przybierajacej srednice w poziomie rze¬ du 106 metrów. Przy tego typu konstrukcjiy sred¬ nica okraglej sciany betonowej zmniejsza sie ze wzrostem wysokosci, az do osiagniecia waskiego odcinka lub wlotu do przewodu dymowego, po czym nastepuje wzrost srednicy w kierunku wierzcholka, przez co tworzy sie ksztalt hiperbo- liczny. Oslona wiezy (fig. 1) lub sciana 10 ma powierzchnie wewnetrzna 14 oraz szereg wózków 18, umieszczonych dokladnie wokól szczytu scia¬ ny. ,, Podczas wstepnej fazy budowy chlodni komi¬ nowej, a po zalozeniu fundamentu ziemnego, pa¬ ry lezacych naprzeciw siebie, wzajemnie rozsta¬ wionych, pionowych podpór 20 (lub belek dwu- teowych szerokostopowych) dla czesci wewnetrz¬ nej 14 oraz podpór 20' dla czesci zewnetrznej 12 sa zakotwiczone w fundamencie. Kazda podpora 20 i 20' umieszczona na poszczególnych wózkach 18 ma 6—9 metrów dlugosci i sklada sie z kilku aluminiowych segmentów 22 ksztaltu belek dwu- teowych szerokostopowych polaczonych przy swych koncach przysrubowanymi plytami 24 (fig. 2 i 5). Belki kazdej pary sa rozstawione w pew¬ nej odleglosci, która stanowi grubosc formowanej sciany 10, majacej w podstawie wiezy okolo 79 cm. Belki sa rozstawione wzajemnie, zgodnie z za¬ leceniem (fig. 5) poprzez duza liczbe poziomych rozporek lub wkladek 26 z gwintem wewnetrz¬ nym, uprzednio przytwierdzonych do stopek 20A belek za pomoca sworzni 26a, nim nastapi wyle¬ wanie betonu miedzy belkami.Kazda para belek jest odsunieta na odleglosc okolo 3 metry od podobnej pary wokól sciany, tak by belki byly umieszczone i rozstawione w pewnych odleglosciach na calej, zarówno wewne¬ trznej powierzchni 12 jak i zewnetrznej powierz¬ chni 14. Gdy beton wylewany jest miedzy belki i wzrasta wysokosc sciany, segment dolny w kaz¬ dej belce jest odlaczany od plaszczyzny sciany 10 przez usuniecie siworzni 26a z rozporek 26 pozo¬ stajacych w scianie. Nastepnie segment ten jest przylaczany do górnej czesci tej samej belki. Gdy beton twardnieje, dolne segmenty kazdej podpo¬ ry docisniete sa mocno do powierzchni sciany, podtrzymujac z latwoscia wózki 18 oraz inne ze¬ spoly na nich zamocowane. Segmenty 22 belki moga byc podnoszone i umieszczone w nowej po¬ zycji za pomoca prostego bloku lub wciagnika wielokrazkowego, badz innych mechanizmów pod- 5 noszacych zamocowanych na wózkach 18. Belki 20 — 20* sa równiez zaopatrzone w rozstawione wzajemnie wystepy 30 (fig. 2) zamocowane na stale do zewnetrznej stopki 20B kazdej belki, któ¬ rych przeznaczenie zostanie dalej przedstawione.Wiekszosc wózków 18 (fig. 1, do 6) jest osobno zamocowana dla zapewnienia ruchu pionowego na belkach 20, 20', a wózki sasiednie podpieraja po¬ miedzy soba umieszczone zespoly 16 formowania betonu, nadajace ksztalt powierzchniom formo¬ wanej sciany. Wózki 18 sluza jako platforma ro¬ bocza dla obslugi i sprzetu (fig. 2), ciagnaca sie wokól calego obwodu formowanej sciany.Kazdy wózek (fig. 2 i fig. 4 do 6) zawiera jedna pare podobnej budowy ram 19 zlozonych z kilku Jbelek konstrukcyjnych zespawanych i zesrubowa- nych nawzajem, przez co powstaje wytrzymaly i jednolity uklad. Kazda rama (fig. 2) zawiera dzwigar pionowy 32 dospawany do poziomego wspornika 46, który z kolei jest przysrubowany za pomoca sruby 132 do belki 34, przyspawanej do ceownika 44. Dwie sasiednie ramy 19, zbudo¬ wane jako odpowiedniki lewy i prawy sa pola¬ czone tworzac poszczególne wózki 18 zamocowane na belce 20, za pomoca przysrubowanych laczni¬ kowych plyt 33 (fig. 5) i katownika 38, ramy rol¬ kowej oraz maszynowych srub 108, 126, 128, 13Q i 132, pelniacych jednoczesnie role osi dla innych czesci skladowych. Rura 42 i zespól gwintowany preta 40 sa przysrubowane miedzy sasiednimi ra¬ mami 19 i sluza jako regulowane podparcie dla belki 34. Kola 110 sa zamocowane do scianek dzwigara 32 i rury 46 kazdej z ram na osi 102, 104, 106 oraz 108 i poruszaja sie po przeciwnych stronach dwóch zewnetrznych stopek 208 belki, utrzymujac wózek na belce.Podnosnik hydrauliczny 118 (fig. 5) zamocowa¬ ny jest na plycie 33 i ramie rolkowej 148 w kaz¬ dym z wózków za pomoca sworzni i podnosi sie, wywierajac napór ku górze na wózek, z chwila gdy cisnienie hydrauliczne jest przekazywane za posrednictwem gietkiego weza 120.Trzpien przesuwny 140 jest zamocowany do su¬ waka podnosnika hydraulicznego 118, który ma zapadke obrotowa 142 pod napieciem sprezyny nie uwidocznionej na rysunku, co zapewnia wla¬ sciwe, zazebianie sie zapadki 142 z wystepem 30 na belce 20, 20'.Kola 144 sa zamocowane na ramie rolkowej 148 znajdujacej sie pomiedzy sasiednimi belkami 32, majac styk toczny z przesuwnym trzpieniem 140 i przeciwdzialajac silom poprzecznym trzpienia, a takze uniemozliwiajac rozlaczanie sie zapadki 142 i wystepów 30. W dodatku, zapadka popychacza 124, przyspawana do krótkiej rury 125, zamoco¬ wanej obrotowo na wale 126 pomiedzy dzwigara¬ mi 32, zazejbia sie z wystepami 30 i utrzymywa¬ na jest w sprzezeniu dzieki dzialaniu sprezyny 146.Zazwyczaj wózki przemieszczaja sie ku górze 15 2o 25 30 35 40 45 50 55 605 117 312 6 poprzez wydluzanie sie zapadki 142, az do momen¬ tu gdy zab 128 zostanie sprzegniety z wyzej usy- tuwoanym wystepem 30, po czym nastepuje wy¬ cofywanie sie zapadki 142 i przemieszczanie na¬ przeciw wyzszego wystepu 30, po czym — pow¬ tórzenie tychze czynnosci. Jednakze, w razie ko¬ niecznosci, wózek mozna opuscic za pomoca pod¬ nosnika hydraulicznego 118, w ten sposób, ze ob¬ ciazenie zapadki popychacza 124 bedzie przenoszo¬ ne na wydluzajaca sie zapadke 142 i powodowalo zazebienie sie z lacznikiem 30, a podnosnik powoli wciagany, co pozwoli osadzic wózek i sprzac za¬ padke popychacza 124 z najblizszym dolnym lacz¬ nikiem.Pomost roboczy utworzony jest z bali 36 spo¬ czywajacych na belkach 34 sasiednich wózków i zewnetrznej szynie 44, pomiedzy którymi mozna umiescic liny badz bale.Zespól form 16 do ksztaltowania masy betono¬ wej, (fig. 4, fig. 6 i fig. 7) siega na odleglosc mie¬ dzy sasiednimi wózkami 18 po obydwu stronach formowanej sciany i tworzy boki formy, do której wlewana jest swieza masa betonowa. Kaz¬ dy zespól form 16 zawiera plyte do formowania 64, dwie boczne usztywniajace belki 56, do któ¬ rych przysrubowano boczne, teleskopowe kratow¬ nice stalowe 70, zawierajace kliny 74, które wzmacniaja kratownice po ustawieniu ich we wla¬ sciwej pozycji.Plyta 64 do formowania moze byc np. sklejka o grubosci 18 mm badz utworzona z jakiegokol¬ wiek sztywnego materialu, dajacego sie latwo ciac, lub dostawiac, dla zapewnienia gladkiej po¬ wierzchni odlewniczej. Teleskopowe kratownice 70 powoduja boczne; podparcie plyty 64 na calej ich dlugosci efektywnej, a równoczesnie obecnosc w nich klinów umozliwia silne zaklinowanie.Usztywniajace belki 56 sa belkami konstruk¬ cyjnymi podpartymi *pionowo w dolnej czesci osia 104, rozsiagajaca sie poza belke 32, az do plyty 62.Plyta 64 formy jest utrzymywana mocno na wy¬ tlaczanej stopce 20A belek 20, 20'. Osiagnieto to poprzez zaklinowanie, z przeciwleglych stron, usz¬ tywniajacej belki 56 z przedluzona osia 108 (fig. 6) klinem stalowym 58.W podobny sposób górna czesc belki 56 dociska silnie plyte formy 64 do wytlaczanej stopki 20A belek 20, 20', dzieki wprowadzeniu klina 60 z twardego drewna pomiedzy jego przeciwlegle bo¬ ki i katownik 38.Plyta 64 do formowania (fig. 6, 7) jest utrzy¬ mywana w pionie przez wspornik 66, przeznaczo¬ ny jedynie do przeciwdzialania rozchodzeniu sie plyt 64, podczas gdy caly zespól form jest odkli- nowany, co jest niezbedne w czasie podnoszenia przy uzyciu podnosnika.W przypadku budowania chlodni wiezowej, gdy wieza osiaga coraz wieksza wysokosc, srednica jej zmniejsza sie, az do wlotu lub przewezenia, co wymaga ustawienia wózków w mniejszych mie¬ dzy soba odleglosciach. Gdy wózki 18 przemiesz¬ czaja sie ku górze (fig. 8) przy rozluznionych kli¬ nach kratownic 70, wywieraja one na siebie na¬ ciski, badz moga byc dowolnie rozluznione. Fig. 8 wykazuje równiez, iz przy poluznionych klinach zespolu form 16, plyta formy 64 jest podtrzymy¬ wana (przed upadkiem) jedynie przez wspornik 66 i moze byc z latwoscia przesuwana ku górze mie¬ dzy belkami podpierajacymi 20, 20' i stalowymi kratownicami 70 do przyciecia.Charakterystyka wytlaczanych aluminiowych be¬ lek 22, tworzacych podpierajace belki 20, 20' po¬ zwala na wielokrotne zaginanie lub rozciaganie, w przyblizeniu 7,8 cm na dlugosci belki, bez trwa¬ lego uszkodzenia.Wykorzystujac te charakterystyke rama (fig. 2) zawiera dwie, odpowiadajace sobie jako prawa i lewa, konstrukcje spawane zamocowane do kaz¬ dej polowy 19 wózka 18 na jednej ze stron scia¬ ny 10. Rama 76 okrywa zewnetrzna stopke 20B fragmentu belek 20, 20', która sasiaduje ze stwar- dzialym betonem. Podobnie rama 82 jest zamoco¬ wana na górnej czesci obydwu polówek 19 wózka 18 oslaniajacego zewnetrzna stopke 20B belek 20, 20' powyzej obudowy form. Ramie 78 jest przy¬ srubowane do dolnej ramy 76, a z kolei zapadka ze sruba 80 laczy sie z górna czescia ramy 82.Poprzez rozszerzanie i skracanie zapadki ze sruba 80 powstaje napór boczny wystarczajacy do zagie¬ cia belki podpierajacej 20 i nalezytego zosiowa- nia odlewanej sciany 10.Wytrzymalosc pionowa osiagnieta przy takim formowaniu jest takze wystarczajaca do wyeli¬ minowania wyjatkowo wysokich ruchomych zura¬ wi niezbednych przy wznoszeniu wysokich budo¬ wli, stosowanych dotychczas. Suwnice bramowe sa ustawione w odpowiednich miejscach wokól gór¬ nej czesci wiezy (fig. 9, 10).Kazda suwnica bramowa zawiera belke 88 przy¬ srubowana do czterech nóg 86, o przekroju ruro¬ wym, które z kolei zamocowane sa do czterech oddzielnych wózków 18. Na górnej plaszczyznie belki 88 zamocowane sa dwa linowe krazki 90.Dostepny w handlu wyciagnik, stojacy na powie¬ rzchni terenu, wspólpracuje z suwnicami bramo¬ wymi, tak ze nosna lina 92 wychodzaca z tegoi wyciagnika po jednej stronie sciany 10 jest pod¬ trzymywana ponad sciana na linowych krazkach 90, co umozliwia podnoszenie materialów po prze¬ ciwnej stronie sciany 10, jak wskazuja strzalki na fig. 10. Równiez nieruchoma stabilizujaca lina 94 ciagnaca sie od belki 88 do specjalnego miej¬ sca badz leja samowyladowczego z betonem, usta¬ wionego na powierzchni terenu, jest uzywana Ja¬ ko prowadnica dla liny 92, która jest zamocowa¬ na do malego bloku 96, tak aby kolo krazka li¬ nowego toczylo sie po stabilizujacej linie 94. Sta¬ bilizujaca lina 94 umozliwia utworzenie glównego naziemnego punktu zaladunkowego (nie uwidocz¬ nionego na rysunku), co przyspiesza przeladunek i transport masy betonowej jak i eliminuje prace robotników pod rusztowaniem na calym obwodzie wiezy.Na rysunku przedstawiono duze odmiany po¬ wierzchni formy, badz stopek 20A belek podnos¬ nika 20, 2XT uzywanych dla budowy chlodni wie¬ zowej. Powierzchnia zewnetrznej sciany 12 moze byc pregowana, powierzchnia zas wewnetrznej 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 607 117 312 8 sciany 14 — gladka. Duza liczba pionowych zeber, uformowanych na powierzchni zewnetrznej 12 go¬ towej wiezy sluzy wywolaniu zaburzen przeplywu powietrza pobudzajacych przenikanie ciepla.Przy odlewaniu poczatkowych warstw sciany, uzywa sie zwyklego zurawia do podnoszenia plas¬ tycznej masy betonowej na rusztowanie robocze, gdzie rozwozi sie ja japonkami do form umiesz¬ czonych na obwodzie budowli. Nalezy podkreslic, iz moze byc uzytych kilka zurawi jednoczesnie, tak by duza budowla tego typu mogla byc wznoszona dzieki odlewaniu z nalezyta szybkoscia. W chwili gdy wysokosc budowli przekracza zasieg zurawi, pewna liczba suwnic bramowych zostaje zamoco¬ wana do wybranych wózków rozstawionych wo¬ kól sciany. Wówczas suwnice te pelnia role srod¬ ków transportu plastycznej masy betonowej i in¬ nych materialów na stanowiska robocze.Masa betonowa podnoszona jest w kublach (o pojemnosci w przyblizeniu 0,37 m3) za pomoca lin biegnacych nad suwnicami bramowymi i powra¬ cajacych do wyciagnika stojacego na powierzchni terenu. Unika sie zatem, koniecznosci stosowania duzych zurawi wiezowych, a praca moze przebie¬ gac duzo szybciej i bezpieczniej, niz przy uzyciu owych zurawi.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do formowania sciany betonowej zawierajace pionowe podpory rozstawione parami po obydwu stronach formowanej sciany, jedna naprzeciw drugiej polaczone w tych parach roz^ pórkami, z których niektóre znajduja sie w ufor¬ mowanej juz scianie, a kazda z tych podpór ma oddzielne segmenty polaczone ze soba rozlacznie, przy koncach zas dolna czesc kazdej podpory jest utrzymywana w sasiedztwie powierzchni sciany wczesniej uformowanej za pomoca rozporek, któ¬ rych górna czesc wysiega powyzej czesci uprzed¬ nio uformowanej sciany, wózek zamontowany na kazdej podporze z ukladem do przesuwan wózka ku górze wzdluz podpory podczas formowania sciany, zespoly odlewnicze umieszczone wzdluz obydwu stron formowanej sciany w sasiedztwie jej czesci glównej, z których kazdy jest podtrzy¬ mywany przy koncach przez dwa wózki sasied¬ nich podpór i ma w przyblizeniu pionowa po¬ wierzchnie odlewnicza rozciagajaca sie pomiedzy podporami tak, ze zespoly te tworza ciagla forme dla betonu wokól calej górnej czesci sciany, przy czym, gdy beton twardnieje wózki i zespoly sa przemieszczane ku górze po podporach dla ufor¬ mowania nowej czesci sciany, a elementy podpie¬ rajace odlacza sie od dolnej czesci kazdej z pod¬ pór i przymocowuje do czesci górnej, dla utwo¬ rzenia ciaglego toru dla wózków, znamienne tym, ze powierzchnie zespolów odlewniczych (16) stano¬ wia wewnetrzne, w przyblizeniu pionowe powie¬ rzchnie plyt (64), które polaczone stanowia ciagla powierzchnie odlewnicza, kazdy zespól odlewniczy zawiera poziome klamry (70), umieszczone przy zewnetrznej powierzchni plyt (64) sklejki dla pod¬ trzymywania plyt podczas wiazania betonu znaj¬ dujacego sie pomiedzy wewnetrznymi powierzch¬ niami tych plyt, oraz zawiera co najmniej pare szczelinowych belek (56) przesuwnie podtrzymy¬ wanych przez wózki (18) przy czym pomiedzy belkami jest zamocowany szereg poziomych kla¬ mer (70) dla dociskania belek (56) do wózków (18) i dociagania wewnetrznych powierzchni plyt (64) do podpór (20, 26*) dla utworzenia ciaglej powie¬ rzchni odlewniczej. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze zawiera zespól (86, 87, 88) do podnoszenia, za¬ mocowany do wózków (18) wyciagnik umieszczo¬ ny na powierzchni terenu i liny nosne (92) dzwigu polaczone z wysiegnikiem oraz z zespolem podno¬ szenia. 3. Urzadzenie wedlug zastrz! 2, znamienne tym, ze zawiera nieruchoma line (94) laczaca uklad pod¬ noszenia z glównym punktem zaladunkowym umieszczonym ponizej, na której prowadzona jest lina nosna (92). 10 15 20 26 30117 312 FIG I. ¦h *V FIG 3.FIG 2.FIG 4 r/G 5. 20BO -20»^ FIG 6. _£«. ««-i =c™=^ 74-^ £70117 312 ¦"~spp7^ FIG 9 Drukarnia Narodowa, Zaklad Nr 6, 408/82 Cena 100 zl PL