Przedmiotem wynalazku jest sposób poprawiania walcowosci otworów zwlaszcza cylindrów gladzonych.Dotychczas w znanych gladzarkach do cylindrów blad makrogeometrii osiowej np. stozkowatoscci, barylkowatosci siodlowosci gladzonego cylindra ustala sie najczesciej za pomoca uniwersalnych narzedzi pomiarowych np. srednicówek lub innych narzedzi, umieszczonych niekiedy w korpusach narzedzi mocuja¬ cych pilniki scierne i na tej podstawie dokonuje sie zmiany zakresu ruchów posuwisto-zwrotnych narzedzia za pomoca przestawienia zderzaków lub sterowania recznego w celu usuniecia tych bledów. Usuwanie tych bledów w sposób dotychczasowy jest bardzo czasochlonne i wymaga duzego doswiadczenia ludzi obsluguja¬ cych gladzarki. Trudnosc ta powieksza sie w miare zwiekszania sie dlugosci gladzonych cylindrów, które obecnie dochodza coraz czesciej do 6 metrów i wiecej.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych niedogodnosci przez opracowanie sposobu ksztaltowa¬ nia obrotowych bryl walcowych.Istota wynalazku polega na tym, ze w czasie obróbki mierzy sieza pomoca przetwornika, umieszczonego w korpusie narzedzia srednice w stalych odstepach i ustala sie w czlonie najwieksza róznice pomiedzy wymiarem zalozonym i wymiarami rzeczywistymi na dlugosci wyznaczonej odcinkami za pomoca przetwor¬ nika liniowego, a wykorzystujac sygnal przeregulowania powoduje sie zmienne na dlugosci umiejscowienie i ustalenie zakresu ruchów posuwisto-zwrotnych narzedzia az do uzyskania wymiaru na calej dlugosci przedmiotu obrabianego.Zaleta rozwiazania, bedacego przedmiotem wynalazku jest wyeliminowanie znacznych przerw w pracy w czasie gladzenia cylindrów niezbednych dla dokonywania pomiaru makrogeometrii gladzonego otworu oraz dokonanie na tej podstawie zmian zakresu ruchów posuwisto-zwrotnych narzedzia.Przedmiot wynalazku jest objasniony na przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 —przedstawia uproszczony widok gladzarki z zaznaczonymi wielkosciami pomiarowymi, fig. 2 — schemat blokowy ukladu umozliwiajacego wprowadzanie narzedzia gladzacego do otworu, a fig. — schemat blokowy ukladu adaptacyjnego.W ukladzie adaptacyjnym wedlug wynalazku w korpusie narzedzia 1, mocujacym pilniki scierne 2, osadza sie przetwornik pomiarowy 3, umozliwiajacy porniar srednicy do, d,d i, di... dnlub przyrostu srednicy cylindra 4 w czasie gladzenia w miejscach Ali, Ah... Aln, znajdujacych sie w stalych odstepach 20mm, albo bedacych funkcja d w calym zakresie dlugosci gladzonego cylindra 4, w celu porównania rzeczywistych2 116 465 wymiarów srednicy gladzonego otworu do, di, d2 .dn z nastawiona wartoscia srednicy d w czlonie 5 oraz ustalenia i zapamietania w czlonie 5 najwiekszych róznic tych wymiarów w funkcji dlugosci I cylindra 4, która ustalana jest za pomoca czlonu 5 i realizowana za pomoca specjalnego liniowego przetwornika 6, polaczo¬ nego z korpusem kolumny obrabiarki 7 i wspólpracujacego z wrzeciennikiem 8, napedzajacym za pomoca wrzeciona 9 i lacznika 10 korpus narzedzia 1. Realizacja zakresu ruchów narzedzia w przedzialach Al zawierajacych najwieksze róznice pomiedzy wymiarem zalozonym i rzeczywistym trwa tak dlugo,az róznice te nie zostana usuniete, co jest równoznaczne usunieciu bledów makrogeometrii gladzonego otworu. Po usunieciu wszystkich róznic wymiaru gladzonego otworu, narzedzie wykonuje ruchy posuwisto-zwrotne w zakresie calej dlugosci gladzonego cylindra, az do osiagniecia zadanego wymiaru. Zaznaczony w bloku 11 sygnal przeregulowania i°i pojawia sie w przypadku wystapienia zgodnosci nastawionego wymiaru We«, dotyczacego zakresu ruchu wprowadzania narzedzia do otworu gladzonego cylindra, z osiagnietym przesu¬ wem narzedzia Wy,, co odbywa sie na zwolnionej predkosci posuwowej ukladu hydraulicznego. Sygnal przeregulowania ip2 w czlonie 5, powodujacy ustalanie zakresu ruchów posuwisto-zwrotnych narzedzia 1, pojawia sie w przypadku wystepowania róznic wymiaru srednic^ gladzonego cylindra w stosunku do wymiaru zalozonego w zakresach wymiarów Al mniejszych lub równych I i pojawia sie tak dlugo, az nie zostanie osiagniety zalozony wymiar d srednicy gladzonego cylindra na calej jego dlugosci 1.Zastrzezenie patentowe Sposób poprawiania walcowosci otworów zwlaszcza cylindrów gladzonych polegajacy na zmianie zakresu ruchów posuwisto-zwrotnych narzedzia w zaleznosci od wielkosci bledów makrogeometrii osiowej, znamienny tym, ze w czasie obróbki mierzy sie za pomoca przetwornika (3), umieszczonego w korpusie narzedzia (1), srednice (do, di, d2,...dn) w stalych odstepach (Ali, Al2...AIn) i ustala sie w czlonie (5) najwieksza róznice pomiedzy wymiarem zalozonym (d) i wymiarami rzeczywistymi na dlugosci (1), wyzna¬ czonej odcinkami (Al) za pomoca przetwornika liniowego (6), a wykorzystujac sygnal przeregulowania (iP2) powoduje sie zmienne na dlugosci (I) umiejscowienie i ustalenie zakresu ruchów posuwisto-zwrotnych narzedzia (1) az do uzyskania wymiaru (d) na calej dlugosci (I) przedmiotu obrabianego (4).116 465 a l 10 6 B ST 3.I3 bu I ^: Al, fy. d0,d|...dn 11 *e. 1P, flf. 2 Al]tAl2..wil fi*. J fl«. 1 PL