Przedmiotem wynalazku jest uklad narzedzi do wy¬ twarzania walcowaniem zeber zewnetrznych, spiralnych na rurach. Uzebrowane rury sluza do przenoszenia ener¬ gii cieplnej w wymiennikach ciepla.Dotychczas walcowane zebra na rurach wytwarzane sa ukladem kilku — zwykle trzech — narzedzi, którymi sa walce zawierajace pakiety krazków nacinajaych i ksztal¬ tujacych. Narzedzia te napedzane sa obrotowo i docis¬ kane do walcowanej rury, przy czym osie walców sa prze- koszone wzgledem osi rury. Walce otaczaja symetrycznie rure i przez swój obrót i przekoszenie nadaja jej ruch obro- towo-postepowy. Krazki ksztaltujace maja zróznicowane srednice zewnetrzne tak, ze wymiar ten rosnie w kierunku walcowania, przy czym pakiety krazków we wszystkich narzedziach sa jednakowe. Walcowanie zeber przebiega w ten sposób, ze do odwalcowanego przez krazki nacina¬ jace — rowka wprowadza sie pierwszy krazek ksztaltu¬ jacy, który formuje ksztalt wrebu zeber, utrwalony nas¬ tepnie przez równowymiarowe krazki pozostalych wal¬ ców. Narzedzia przesuniete sa wzajemnie osiowo tak, ze wrab formowany przez pierwszy — w kierunku walco¬ wania — krazek pierwszego walca trafia na pierwszy o ta¬ kich samych wymiarach, krazek drugiego walca, nastep¬ nie wrab trafia na kolejne pierwsze krazki pozostalych walców i w kolejnym cyklu, po pelnym obrocie rury jest poszerzany przez drugi krazek pierwszego walca, drugi krazek drugiego walca i odpowiednio nastepne. Wiel¬ kosc przesuniecia osiowego wynika z ilosci stosowanych narzedzi — walców, stanowiac iloraz podzialki zeber do 2 ilosci walców. W przypadku trzech narzedzi ta wielkosc wynosi 1/3 podzialki zebra.Zauwaiono, ze w stosowanych dotychczas ukladach narzedzi, pierwszy — w kierunku walcowania — walec 5 ulega znacznie szybszemu zuzyciu niz pozostale. Wynika to z niejednakowego rozkladu obciazen miedzy walcami; krazki pierwszego walca formuja zasadniczy profil wrebu zebra, identyczne krazki pozostalych narzedzi powoduja ewentualne odksztalcenia plastyczne materialu rury, o 10 znacznie nizszej wartosci* oporów niz krazki pierwszego walca. Szczególnie wyraznie ta cecha narzedzi wystapila przy walcowaniu rur miedzianych o duzych podzialkach zeber. Zywotnosc ukladu narzedzia byla niska, co przy ich duzym koszcie oraz koniecznosci czestego wylaczania — 15 dla dokonania wymiany narzedzia — linii produkcyjnej ograniczalo zakres produkcji rur ozebrowanych.Uklad narzedzi wedlug wynalazku jest zlozony z wal¬ ców zawierajacych krazki ksztaltujace o zróznicowanej gru¬ bosci wierzcholka tak, ze grubosc wierzcholka dowolnego wybranego krazka jest wieksza od grubosci wierzcholka krazka poprzedzajacego — w kierunku walcowania tego samego walca oraz od grubosci wierzcholka krazka poprze¬ dzajacego wybrany krazek na linii srubowej walcowania wrebu. Wielkosc pola poprzecznego przekroju krazków ksztaltujacych ma staly przyrost wzdluz linii srubowej walcowanego wrebu.Wynalazek zostanie blizej przedstawiony na przykladzie ukladu trzech walców na rysunkach, z których fig. 1 sta- 30 nowi rozwiniecie na plaszczyznie tego ukladu narzedzi 25 116 205116 205 przedstawionego schematycznie, a fig. 2 jest przekrojem poprzecznym przez pojedynczy krazek.Uklad narzedzi walcujacych zebra na rurze zlozony jest z trzech walców Wi, W2, i W3. Kazdy z nich zawiera pakiet krazków formujacych, z których przykladowo wy¬ brane oznaczono na fig. 1: ki — na walcu Wl, k2 — li k2 na walcu W2 oraz k3 na walcu W3. Walce sa wzajem¬ nie przesuniete osiowo o 1/3 podzialki p. Umozliwia to — po docisnieciu narzedzi do rury i ich napedzaniu ru¬ chem obrotowym oraz pewnym przekoszeniu osi narzedzi wzgledem osi rury — uzyskanie na rurze spiralnego wrebu, którego os w rozwinieciu oznaczono litera t. Srednice zewnetrzne krazków formujacych rosna w kierunku wal¬ cowania S. Równiez grubosc wierzcholka g krazków ros¬ nie wzdluz osi wrebu t w kierunku walcowania, przy czym grubosc wierzcholka dowolnie wybranego krazka k2 jest wieksza od grubosci wierzcholków krazków ki oraz k2 — 1.Równiez pola przekrojów poprzecznych krazków rosna wzdluz toru t, przy czym przyrost powierzchni jest ko¬ rzystnie staly. Podczas walcowania rury kazdy krazek od¬ ksztalca plastycznie jednakowa objetosc materialu rury, gdyz przyrost pola przekroju krazka, równoznaczny z przyrostem objetosci krazka, wywoluje w materiale ksztal¬ towanym krazkami powstawanie naprezen oraz równo¬ mierne w rezultacie plyniecia materialu formujacego sie zebra.Walcowanie rury w przedstawiony sposób ukladem narzedzi zawierajacych krazki o rosnacych srubowo wierz¬ cholkach mozna prowadzic z wiekszymi wydajnosciami, gdyz kazdy z krazków odksztalca plastycznie praktycznie jednakowe objetosci materialu rury. Zywotnossc krazków calego ukladu narzedzi jest jednakowa, a obnizenie ekstre¬ malnych jednostkowych obciazen umozliwia efektywne walcowanie rur wykonanych ze stosunkowo twardych metali.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad narzedzi do wytwarzania zeber zewnetrznych, spiralnych na rurach walcowanych walcami zawieraja¬ cymi krazki ksztaltujace znamienny tym, ze krazki ksztal¬ tujace maja zróznicowana grubosc wierzcholka tak, ze grubosc wierzcholka (g) dowolnego krazka (k2) jest wiek¬ sza od grubosci wierzcholka krazka (k2—1) poprzedza¬ jacego — w kierunku walcowania — tego samego walca oraz od grubosci wierzcholka krazka (ki) poprzedzajacego wybrany krazek na linii srubowej walcowanego wrebu. 2. Uklad narzedzi do wytwarzania zeber na ruch we¬ dlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wielkosc pola po- 25 przecznego przekroju krazków ksztaltujacych ma staly przyrost wzdluz linii srubowej walcowanego wrebu. 10 15 20 LDD Z-d 2, z. 447/1400/62, n. 110+20 egz.Cena 100 zl PL