Przedmiotem wynalazku jest sposób filtracji surowych ekstraktów weglowych z materialem pomoc- nicznym w procesie uplynniania wegla.Surowy ekstrakt weglowy stanowi mieszanine poreakcyjna otrzymana w pierwszym etapie procesu uplynniania wegla metoda glebokiej ekstrakcji. Warunkiem praktycznej realizacji tego procesu w skali przemyslowej jest oddzielenie cial stalych (substancji mineralnej oraz nieprzereagowanego wegla) od surowego ekstraktu weglowego. Jedna z najbardziej skutecznych metod rozdzialu jest filtracja pod cis¬ nieniem do 1 MPa w temperaturach do 350°C gdzie uzyskuje sie oczyszczone roztwory surowych eks¬ traktów weglowych o minimalnej zawartosci popiolu. Dotychczas osiagane wydajnosci tego procesu sa zbyt niskie z punktu widzenia wymagan dla instalacji wielkoprzemyslowej. Szybkosc filtracji limituje zarówno wysoka lepkosc surowca jak i scisliwy charakter placka filtracyjnego. Podczas cisnieniowej fil¬ tracji periodycznej placek zbija sie pod wplywem cisnienia. Obserwuje sie duzy spadek szybkosci filtracji w czasie w miare narastania placka oraz szybkie zatykanie sie przegrody filtracyjnej, co stanowi wady tej metody rozdzialu.Powszechnie znanym sposobem zwiekszenia jakosci i szybkosci filtracji jest stosowanie materialów pomocniczych, najczesciej w postaci porowatych proszków. Material pomocniczy dodany do calej masy filtrowanego surowca powoduje bardziej otwarta teksture placka filtracyjnego i tworzy w nim kanaly otwarte dla przeplywu, natomiast warstwa tego materialu naniesiona bezposrednio na przegroda filtra¬ cyjna chroni ja skutecznie przed zatykaniem lepkim medium i drobnymi czastkami zanieczyszczen.Ogólnie uznawanymi za najlepsze matarialy pomocnicze do filtracji sa amerykanskie ziemie okrzem¬ kowe, tak zwane Celity. Stosowane sa one miedzy innymi w amerykanskich badaniach filtracji cisnie¬ niowej surowych ekstraktów weglowych w procesie uplynniania wegla. Zastosowanie Celitów do filtracji surowych ekstraktów polskich wegli powoduje znaczny wzrost szybkosci filtracji, jednak z uwagi na wysokie ceny Celitów ich stosowanie w masowej, przemyslowej produkcji paliw plynnych z wegla byloby ekonomicznie nieuzasadnione.Celem wynalazku jest obnizenie kosztów stosowania materialów pomocniczych do filtracji suro¬ wych ekstraktów weglowych, przy mozliwie maksymalnym podwyzszeniu szybkosci filtracji i zywotnosci przegród. - Okazalo sie nieoczekiwanie, ze cel ten mozna osiagnac prze/ wykorzystanie jako materialów pomocniczych produktu ubocznego jednego z etapów procesu uplynniania wegla metoda ekstrakcji.2 115111 Sposób wedlug wynalazku polega na odpowiednim przygotowaniu i zastosowaniu pólkoksu wyt- lewnego jako materialu pomocniczego. Pólkoks stanowi stala pozostalosc po wytlewaniii placka filtra¬ cyjnego do« temperatury 650-800°C, które musi byc prowadzone dla odzyskania rozpuszczalnika powrotnego do procesu. Przygotowanie pólkoksu wytlewnego prowadzi sie poprzez jego rozdrobnienie do ziarn o wielkosciach mikronowych. W wyniku badan okazalo sie, ze frakcje ziarnowe pólkoksu o mikronowych srednich wielkosciach ziarn, na przyklad w zakresach 120-250/xm, 120-300/xm, 90-120/im, 40-90jAm i ponizej 40/im powoduja znaczny wzrost szybkosci filtracji ekstraktu surowego.Istota wynalazku jest wiec filtracja surowego esktraktu weglowego z zastosowaniem pólkoksu wyt¬ lewnego o uziarnieniu 0-300on, jako materialu pomocniczego nanoszonego w postaci warstwy ochron¬ nej o grubosci 0,5-3 cm na przegrode filtracyjna oraz/lub dodawanego w ilosci 0,1-3% masowych do filtrowanego -surowego ekstraktu. Ciezar nasypowy rozdrobnionego pólkoksu wynosi 0,40-0,75g/cm3.Zaleta wynalazku jest zastosowanie do filtracji surowych ekstraktów weglowych taniego pólkoksu wytlewnego stanowiacego produkt uboczny zawracany w ten sposób czesciowo do procesu uplynniania wegla z korzyscia dla kompleksowej technologii.Sposób filtracji wedlug wynalazku z zastosowaniem rozdrobnionego pólkoksu jako materialu pomocniczego w doswiadczeniach filtracji surowego ekstraktu weglowego obrazuja ponizsze przyklady: Przyklad I. 0,084kg pólkoksu wytlewnego o uziarnieniu 120-300/xm i ciezarze nasypowym 0,7q/cm3 nanosi sie za pomoca oleju antracenowego uwodornionego na plaska przegrode filtra cisnie¬ niowego o powierzchni filtracyjnej 120cm2. Nastepnie poprzez naniesiona warstwe ochronna pólkoksu odfiltrowuje sie 1,5 kg surowego ekstraktu weglowego o zawartosci popiolu 1,22% wagowych. Filtracje prowadzi sie w temperaturze 200°C oraz pod cisnieniem 450-500 kPa, przy sredniej szybkosci filtracji 720kg/m2/godz. W wyniku otrzymuje sie oczyszczony ekstrakt weglowy o zawartosci popiolu 0,04% wagowych. Placek filtracyjny bardzo latwo usuwa sie z przegrody.Przykladu. Na przegrode filtra nanosi sie centymetrowa warstwe pólkoksu o uziarnieniu 120-300jxm, w sposób opisany w przykladzie I. Nastepnie poprzez warstwe ochronna odfiltrowuje sie 1,5 kg surowego ekstraktu weglowego z dodatkiem 1% masowych pólkoksu o uziarnieniu 120-300jun, przy sredniej szybkosci filtracji 1000kg/m2/godz. W wyniku otrzymuje sie oczyszczony ekstrakt weg¬ lowy o zawartosci popiolu 0,03% masowych. Placek filtracyjny bardzo latwo usuwa sie z przegrody.Przyklad III. 0,065kg pólkoksu wytlewnego o uziarnieniu 90-120/zm i ciezarze nasypowym 0,54g/cm3 nanosi sie na przegrode filtra. Poprzez centymetrowa warstwe ochronna odfiltrowuje sie 1,5 kg surowego ekstraktu weglowego, przy sredniej szybkosci filtracji 1200 kg/m2/godz. W wyniku otrzymuje sie oczyszczony ekstrakt weglowy o zawartosci popiolu 0,01% wagowych. Placek filtracyjny bardzo latwo usuwa sie z przegrody, Przyklad IV. 0,0552kg pólkoksu wytlewnego o uziarnieniu ponizej 40/im i ciezarze nasypowym 0,46g/cm3 nanosi sie na przegrode filtra. Poprzez tak przygotowana centymetrowa warstwe ochronna odfiltrowuje sie 1,5 kg surowego ekstraktu weglowego, przy sredniej szybkosci filtracji 1500 kg/mVgodz.W wyniku otrzymuje sie oczyszczony ekstrakt weglowy o zawartosci popiolu 0,005% wagowych. Placek filtracyjny bardzo latwo usuwa sie z przegrody.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób filtracji surowych ekstraktów weglowych z materialem pomocniczym w procesie uplyn¬ niania wegla, prowadzony pod cisnieniem do 1 MPa w temperaturach do 350°C, znamienny tym, ze sto¬ suje sie pólkoks z wytlewania placka filtracyjnego do temperatury 650-850°C jako pomocniczy material filtracyjny, który rozdrabnia sie do uziarnienia 0-300/im i nanosi na filtracyjna przegrode w postaci ochronnej warstwy o grubosci 0,5-3cm oraz/lub dodaje w ilosci 0,1-3% masowych do filtrowanego surowego ekstraktu weglowego. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie rozdrobniony pólkoks o ciezarze nasypo¬ wym 0,40-0,75g/cm3.Prac. Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL