Przedmiotem wynalazku jest powietrzny uklacj hamul¬ cowy, zwlaszcza do pojazdów samochodowych, z dwuobwodowym ukladem hamulca zasadniczego oraz z ukladem hamulca pomocniczego z silownikami sprezy¬ nowymi.Znany dwuobwodowy, powietrzny uklad hamulcowy, wedlug opisu patentowego PRL nr 87 938, posiada auto¬ matyczny przelacznik hamowania oraz zawór odcinajacy z odpowietrzaniem. Automatyczny przelacznik hamo¬ wania usytuowany jest w ukladzie w ten sposób, ze jego przylacze zasilajace polaczone jest przez zawór zwrotny i dwa zawory przeplywowe z dwoma obwodami hamulca zasadniczego. Przylacze tego przelacznika, przeznaczone do uruchamiania silowników sprezynowych, polaczone jest z przylaczem wylotowym zaworu odcinajacego z odpowietrzeniem, a przylacze, przeznaczone do sterowa¬ nia z obwodu hamulca zasadniczego tylnej osi,polaczone jest z obwodem hamulca zasadniczego tylnej osi, zas przylacze, przeznaczone do sterowania z obwodu hamulca zasadniczego przedniej osi, polaczone jest z obwodem hamulca zasadniczego przedniej osi, nato¬ miast przylacze wylotowe polaczone jest z komorami reakcyjnymi silowników membranowo-sprezynowych.Zawór odcinajacy z odpowietrzeniem usytuowany jest w ukladzie w ten sposób, ze jego przylacze wlotowe pola¬ czone jest przez zawór zwrotny i dwa zawory przeply¬ wowe z obydwoma obwodami hamulca zasadniczego, zas jego przylacze wylotowe polaczonejest z przylaczem automatycznego przelacznika hamowania, przeznaczo¬ nym do uruchamiania silowników sprezynowych.W przypadku awarii obwodu hamulca zasadniczego tylnej osi nastepuje automatyczne i stopniowe urucha¬ mianie hamulca pomocniczego, umieszczonego na t Inej osi. Pojazd uzyskuje skutecznosc hamowania prawie taka sama jak przy pelnosprawnym ukladzie. Kierowca operuje wówczas tylko pedalem glównym zaworu hamulcowego.W przypadku awarii obwodu hamulca zasadniczego przedniej osi, w pojezdzie hamowana jest tylko tylna os.W wyniku tego pojazd ma mniejsza skutecznosc hamo¬ wania (np. dla autobusów skutecznosc hamowania wynosi okolo 50% skutecznosci pelnej) oraz zla state¬ cznosc ruchu. Ponadto kierowca moze byc zaskoczony znaczna utrata skutecznosci hamowania.Celem rozwiazania wedlug wynalazku jest zapewnie¬ nie, przy awarii jednego z obwodów hamulca zasadni¬ czego, skutecznosci hamowania zblizonej do skutecznos¬ ci hamowania przy pelnosprawnym ukladzie hamulco¬ wym.Istota rozwiazania wedlug wynalazku polega na tym. ze w ukladzie oprócz automatycznego przelacznika hamowania znajduja sie silowniki hamulcowe z dwiema szeregowo usytuowanymi komorami czynnymi, umie¬ szczone na co najmniej jednej przedniej osi. Jedne z komór tych silowników polaczone sa z obwodem hamulca zasadniczego przedniej osi, zas drugie z nich — z obwodem hamulca zasadniczego tylnej osi.Uklad hamulcowy wedlug wynalazku, z dwuobwodo¬ wym ukladem hamulca zasadniczego i ukladem hamulca pomocniczego z silownikami sprezynowymi, w których114714* 3 4 zastosowano na osi przedniej silowniki hamulcowe z dwiema szeregowo usytuowanymi komorami czynnymi, na osi tylnej — silowniki membranowo-sprezynowe i automatyczny przelacznik hamowania, stwarza mozli¬ wosc zahamowania pojazdu, w przypadku uszkodzenia jednego obwodu, przy uzyskaniu prawie takiej samej drogi hamowania jak przy calkowicie sprawnym ukla¬ dzie. Kierowca operuje przy hamowaniujedynie pedalem glównego zaworu hamulcowego.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku, który jest sche- rnaTerrrideowympowietrznego ukladu hamulcowego.[ Sprezarka 1 poprzeiregulator cisnienia 2, odmrazacz 3 i wieloobowodowy zawór zabezpieczajacy 4 tloczy spre¬ zone powietrze,do zbiorników 7 i 6 odpowiednio obwodu hamulca zasadniczego tylnej o^i I i obwodu hamulca zasadniczego przeariitij osi II oraz przez zawór przeply¬ wowy 5 — do zbiornika obwodu hamulca pomocniczego III. W ukladzie hamulcowym, na przedniej osi pojazdu, znajduja sie silowniki hamulcowe 12z dwiema szeregowo usytuowanymi komorami czynnymi, a na tylnej osi,znaj¬ duja sie silowniki membranowo-sprezynowe 15. W ukla¬ dzie znajduje sie glówny dwuobwodowy zawór hamul¬ ców) 9, sluzacy do uruchamiania hamulca zasadniczego i zasilany ze zbiorników 7 i 6. Glówny dwuobwodowy zawór hamulcowy 9, w czesci przynaleznej do obwodu hamulca zasadniczego tylnej osi I, polaczonyjest przewo¬ dami hamulcowymi lOi 11 zjedna z par komórczynnych silowników hamulcowych 12, a przewodami hamulco¬ wymi 10,13 i 14— z komorami czynnymi czesci membra¬ nowych silowników membranowo-sprezynowych 15, natomiast przewodami hamulcowymi 10. 13 i 18 pola-., czony jest z przylaczem sterujacym 19 automatycznego przelacznika hamowania 20, przeznaczonym do sterowa¬ nia z obwodu hamulca zasadniczego tylnej osi I.Glówny dwuobwodowy zawór hamulcowy 9, w czesci przynaleznej do obwodu hamulca zasadniczego przed¬ niej osi II. polaczony jest przewodami hamulcowymi 21 i 11 : diiiL'4 para komór czynnych silowników hamulco- v* ch 12. natomiast przewodami hamulcowymi 21,23i 25 — / przylaczem sterujacym 26 automatycznego przela¬ cznika hamowania 20, przeznaczonym do sterowania z hwodu hamulca zasadniczego przedniej osi II oraz pola¬ czony jest przewodami hamulcowymi 21, 23i 24zjednym z przylaczy sterujacych zaworu 17 sterujacego hamul¬ cami przyczepy.W ukladzie hamulca pomocniczego, do uruchamiania którego sluzy reczny zawór 27 hamulca pomocniczego, znajduje sie automatyczny przelacznik hamowania 20.Przylacze zasilajace 29 tego przelacznika polaczone jest ze zbiornikiem 8 sprezonego powietrza. Przylacze wyjs¬ ciowe 30 automatycznego przelacznika hamowania 20 polaczone jest z komorami reakcyjnymi silowników membranowo-sprezynowych 15. Przylacze sterujace 28 tego przelacznika, przeznaczone do uruchamiania silow¬ ników sprezynowych, polaczone jest z zaworem 27 hamulca pomocniczego. Przylacza sterujace 19 i 26auto¬ matycznego przelacznika hamowania 20, przeznaczone do sterowania z obwodów hamulca zasadniczego, pola¬ czone sa odpowiednio przewodami hamulcowymi 18,13 i 10 oraz 25, 23 i 21 z obwodem hamulca zasadniczego tylnej osi I i przedniej osi II.Uklad hamulcowy posiada dwuprzewodowy uklad ste¬ rujacy hamulcami przyczepy. W ukladzie tym znajduje sie zaw ór 17 sterujacy hamulcamiprzyczepy, sterowany z obydwu obwodów hamulca zasadniczego i polaczony z tymi obwodami przewodami hamulcowymi 16 i 24 Zawór 17 sterowany jest równiez z obwodu hamulca pomocniczego i polaczony z nim przewodem sterujacym, który laczy ten zawór z zaworem 27 hamulca pomocni¬ czego. Zawór 17 zasilany jest przewodem 32 poprzez automatyczne zlacze 33 przewodów. Wytworzony przez zawór 17 powietrzny sygnal sterujacy doprowadzanyjest przewodem 31 do sterujacego zlacza 34 przewodów.Podczas ruchu pojazdu, przy polozeniu dzwigni zaworu 27 w pozycji jazdy, uruchamianie sprawnie dzia¬ lajacego hamulca zasadniczego, powoduje jednoczesne napowietrzanie obu par komór czynnych silowników hamulcowych 12, komór czynnych czesci membranowej silowników membranowo-sprezynowych 15 oraz komór automatycznego przelacznika hamowania 20,do których przylaczone sa przylacza sterujace 19 i 26.Przy sprawnie dzialajacym hamulcu zasadniczym, automatyczny przelacznik hamowania 20 dziala tak, ze komory reakcyjne silowników membranowo-sprezano- wych 15 sa nadal calkowicie napowietrzone i w ten spo¬ sób uruchamianie sprawnego hamulca zasadniczego nie oddzialywuje na zwolniony hamulec pomocniczy.Uruchamianie hamulca zasadniczego, przy awarii obwodu hamulca zasadniczego tylnej osi I, powoduje napowietrzanie polaczonych z obwodem hamulca zasad¬ niczego przedniej o*i II, komór czynnych silowników hamulcowych 12 oraz napowietrzenie tej komory auto¬ matycznego przelacznika hamowania 20, do której pro¬ wadzi przylacze sterujace 26, podczas gdy komora tego przelacznika, do której prowadzi przylacze sterujace 19, pozostaje nadal odpowietrzona. Automatyczny przela¬ cznik hamowania 20powoduje spadek cisnienia w komo¬ rze zaworu, do której prowadzi przylacze wyjsciowe 30, przy czym spadek cisnienia przebiega proporcjonalnie do wzrostu cisnienia w komorze automatycznego przela¬ cznika hamowania 20, do której prowadzi przylacze ste¬ rujace 26. W ten sposób zostaje uruchamiany hamulec zasadniczy przedniej osi, przy pomocy jego sprawnego obwodu oraz — uruchamiany automatycznie, na osi tyl¬ nej, hamulec pomocniczy, poprzez uruchamianie czesci sprezynowej silowników membranowo-sprezynowych 15, z intensywnoscia proporcjonalna do uruchamiania silowników hamulcowych 12.Droga hamowania przy awarii obwodu hamulca zasadniczego tylnej osi I bedzie, przy pelnym hamowa¬ niu, prawie tak samo krótka, jak przy calkowicie spraw¬ nym ukladzie. Niewielkie róznice wynikaja z zazwyczaj niewielkiej róznicy sil uruchamiajacych, uzyskiwanych w wyniku dziabnia czesci membranowych i czesci sprezy¬ nowych silowników membranowo-sprezynowych 15 oraz niewielkiej róznicy maksymalnych cisnien hamowa¬ nia, wynikajacej z obnizania sie cisnienia powietrza w zbiorniku 6 do cisnienia zabezpieczania, zabezpiecza¬ nego przez wieloobwodowy zawór zabezpieczajacy 4.5 114714 6 Uruchamianie hamulca zasadniczego,, przy awarii obwodu hamulca zasadniczego przedniej osi II, powo¬ duje napowietrzanie, polaczonej z obwodem hamulca zasadniczego tylnej osi 1, pary komór czynnych silowni¬ ków hamulcowych 12. komór czynnych czesci membra¬ nowej silowników membranowo-sprezynowych 15 oraz komory automatycznego przelacznika hamowania, do której prowadzi przylacze sterujace 19, podczas gdy komora tego przelacznika, do której prowadzi przylacze sterujace 26, pozostaje nadal odpowietrzona. Automaty¬ czny przelacznik hamowania 20 dziala wówczas tak, ze komory reakcyjne silowników membranowo-sprezyno¬ wych 15 sa nadal calkowicie napowietrzone, co oznacza, ze hamulec pomocniczy pozostaje nadal zwolniony. W ten sposób, przy pomocy sprawnego obowodu hamulca zasadniczego tylnej osi I, uruchamiany jest hamulec zasadniczy przedniej i tylnej osi, a hamulec pomocniczy pozostaje nadal zwolniony.Droga hamowania przy awarii obwodu hamulca zasadniczego przedniej osi II bedzie, przy pelnym hamo¬ waniu, prawie taka sama jak przy calkowicie sprawnym ukladzie. Niewielka róznica wynika z niewielkiej róznicy maksymalnych cisnien hamowania, wynikajacej z obni¬ zenia sie cisnienia powietrza w zbiorniku 7 do cisnienia zabezpieczania, zabezpieczonego przez wieloobwodowy zawór zabezpieczajacy 4.Przy calkowicie sprawnym ukladzie hamulcowym, uruchamianie hamulca pomocniczego odbywa sie przez obrót dzwigni zaworu 27, co powoduje spadek cisnienia w komorze automatycznego przelacznika hamowania 20, do której prowadzi przylacze sterujace 28. W wyniku tego nastepuje równiez spadek cisnienia w komorze auto¬ matycznego przelacznika hamowania 20, do której pro¬ wadzi przylacze wyjsciowe 30 i która polaczona jest przewodami hamulcowymi z komorami reakcyjnymi silowników membranowo-sprezynowych 15.Przy wlaczonym hamulcu pomocniczym lub postojo¬ wym, to znaczy przy odpowietrzonych komorach reak¬ cyjnych silowników membranowo-sprezynowych 15. uruchomienie hamulca zasadniczego powoduje jedna¬ kowy wzrost cisnien w komorach automatycznego prze¬ lacznika hamowania 20, do których prowadza przylacza sterujace 19 i 26. W wyniku tego. poprzez przylacze wyjsciowe 30 tego przelacznika, nastepuje napowietrza¬ nie komór reakcyjnych silowników membranowo- sprezynowych 15. przy jednoczesnym napowietrzaniu komór czynnych czesci membranowych tych silowni¬ ków. W ten sposób, przy jednoczesnym uruchamianiu hamulca pomocniczego i zasadniczego, sumaryczne obciazenie dzwigniowego ukfadu przenoszacego w zadnym przypadku nie przekracza obciazenia maksy¬ malnego, które wynika z pelnego uruchomienia tylko hamulca zasadniczego lub tylko hamulca pomocniczego.Zastrzezenie patentowe Powietrzny uklad hamulcowy, zwlaszcza do pojazdów samochodowych z dwuobwodowym ukladem hamulca zasadniczego oraz z ukladem hamulca pomocniczego z silownikami sprezynowymi, posiadajacy automatyczny przelacznik hamowania usytuowany tak, ze jego przyla¬ cze zasilajace polaczone jest posrednio poprzez wieloob¬ wodowy zawór zabezpieczajacy z obydwoma obwodami hamulca zasadniczego, ajego przylacze, przeznaczone do uruchamiania silowników sprezynowych polaczonejest z przylaczem wylotowym recznego zaworu hamulca pomocniczego lub postojowego, przeznaczonym do ste¬ rowania silowników sprezynowych, natomiast jego przy¬ lacze, przeznaczone do sterowania z obwodu hamulca zasadniczego tylnej osi, polaczone jest przewodem z obwodem hamulca zasadniczego tylnej osi, zasjego przy¬ lacze, przeznaczone do sterowania z obwodu hamulca zasadniczego przedniej osi, polaczone jest przewodami z obwodem hamulca zasadniczego przedniej osi, oraz. ze przylacze wylotowe tego przelacznika polaczone jest z komorami reakcyjnymi silowników membranowo-spre¬ zynowych, znamienny tym, ze na co najmniej jednej osi przedniej ma silowniki hamulcowe (12) z dwiema szere¬ gowo usytuowanymi komorami czynnymi, przy czym jedne z tych komór polaczone sa przewodem hamulco¬ wym (22)z obwodem hamulca zasadniczego przedniej osi (II), a drugie z nich — przewodem hamulcowym (11) z obwodem hamulca zasadniczego tylnej osi (1).114 714 Prac. Poligraf. UP PRL naJclad 120+18 Cena 45 zl PL