Przedmiotem wynalazku jest sposób obróbki po¬ wierzchni za pomoca strumienia cieczy oraz urza¬ dzenie do obróbki powierzchni za pomoca strumie¬ nia cieczy. Strumien cieczy kierowany na obrabia¬ na powierzchnie zawiera scienne lub polerujace czasteczki cial stalych takie jak: srut, korund, pia¬ sek, kreda i tyim podobne. Proces ten sluzy do od- rdzeiwiania, usuwania zendry i wygladzania po¬ wierzchni przedmiotów wykonanych ze stali jak równiez do obróbki powierzchni przedmiotów z tworzyw sztucznych.Znany jest na przyklad z polskiego opisu paten¬ towego nr 59806 sposób srutowania powierzchni i urzadzenie do stosowania tego sposobu, w którym strumien medium po jego uderzeniu o obrabiana powierzchnie jest chwytany i ponownie doprowa¬ dzany na obrabiana powierzchnie w celu wyko¬ rzystania zawartej jeszicze w medium energii ki¬ netycznej. Znany jest takze z ksiazki J. Kaczmarek pt. „Podstawy obróbki wiórowej sciernej i erozyj¬ nej" sposób obróbki powierzchni polegajacej na doprowadzaniu struimienia medium jod katem 30— 70° do obrabianej powierzchni. vZnany jest równiez sposób, w którym na po¬ wierzchnie podlegajaca obróbce kieruje sie stru¬ mien cieczy, zwlaszcza wody pod bardzo wysokim cisnieniem, na przyklad 200 lub 600 barów, z dysz natryskowych. W dyszy natryskowej do strumienia cieczy dodaje sie polerujace lub scierne czastka cial stalych w stanie suchym lub tez w stanie 10 10 30 mokrym. Proces moze byc korzystnie stosowany do obróbki blach, profili walcowych, rur, drutów i odlewów, a takze do matowania powierzchni two¬ rzyw sztucznych. Strumien cieczy trafiajacy z duza predkoscia na powierzchnie obrabiana, zdziera z tej powierzchni zanieczyszczenia, zendre i .czastecz¬ ki rdzy, jak równiez przywierajace do powierzchni oleje i farby. Dla zwiekszenia sciernego dzialania strumienia cieczy dodaje sie do niego scierne i po¬ lerujace czasteczki cial stalych. Przy natrafieniu strumienia cieczy na powierzchnie obrabiana, cza¬ steczki te przebijaja film cieczy i dzieki temu moga oddzialywac na powierzchnie.W znanych sposobach zuzycie energii jest sto¬ sunkowo wysokie.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu do obróbki powierzchni za pomoca strumienia cieczy, który pozwala na lepsze wykorzystanie dostarcza¬ nej energii.Dalszym celem wynalazku jest opracowanie kon¬ strukcji urzadzenia, które nie ma wad urzadzen znanych ze stanu techniki.Cel wynalazku zostal osiagniety przez to, ze przedmiot obrabiany prowadzi sie w postaci petli, a strumien cieczy doprowadza sie pod kajtem od 30—180° do stycznej przechodzacej przez punkt stycznosci strumienia cieczy z powierzchnia przed¬ miotu obrabianego. Strumien cieczy kieruje sie na przylegle odcinki powierzchni przedmiotu obra¬ bianego. 113 452 *113 452 Cel wynalazku zostal osiagniety równiez przez to, ze urzadzenie zawiera dysze dodatkowa, posiada¬ jaca w przekroju poprzecznym ksztalt litery C, usytuowana przed dysza glówna w kierunku stru¬ mienia cieczy. Dysza dodatkowa zawiera zespól re- 5 gulacyjny dla ustalenia odleglosci i kierunku stru¬ mienia dodatkowej dyszy oraz odleglosci od dyszy glównej.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przyk¬ ladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 10 przedstawia urzadzenie wedlug wynalazku w wi¬ doku z boku, fig. 2 — urzadzenie z fig, 1 w wi¬ doku perspektywicznym, fig. 3 — urzadzenie we¬ dlug wynalazku w widoku z góry, fig. 4 — obudo¬ we prowadzaca srodek natryskiwany, dzialajaca 15 jako separator, w^przekroju wzdluznym, fig. 5 — inne rozwiazanie urzadzenia, wedlug wynalazku w przekrojoi poprzecznym, fig. 6 — urzadzenie, z fig. 5 w widoku z góry, fig. 7 — jeszcze inne rozwiazanie urzadzenia wedlug wynalazku w widoku z boku, 20 fig. 8 — urzadzenie wedlug wynalazku z dodatko¬ wa dysza do zflndany kierunku w wiidtodau perspek¬ tywicznym sitriumienia, flig. 9 — sioherniaituirzajdEe- nda do ojbróibki pcwepzfctai tasrn bJja^zanyicihjaifiig. 10 — mrziajdEeniie do obróbkii dwóch przedmiotów ^ jednoczesnie w widoku perspektywicznym.Jak przedstawiono na. fig. 1, 2 i 3 na podlegaja¬ ca obróbce powierzchnie 1 przedmiotu obra¬ bianego 2 natryskiwany jest z duza predkoscia strumien 4 cieczy z dyszy glównej 3. Nad po- 30 wierzchnia natarcia strumienia 4 cieczy znajduje sie zakrzywiona obudowa 6, której krawedz zbiera¬ jaca 5 skierowana naprzeciw strumienia ma po¬ stac ostrza zbierajacego ciecz przekazujac ja z po¬ wierzchni 1, przedmiotu obrabianego 2 na w za- 35 sadzie cylindryczna powierzchnie obudowy 6. Obu¬ dowa 6 po zwróconej do obrabianej powierzchni 1 staranie jest otwarta na wycinku mniejszym niz niz 90°. Os 7 obudowy przebiega równolegle do po¬ wierzchni 1 przedmiotu obrabianego 2 i moze, jak 40 to pokazano na fig. 3, przebiegac ukosnie wzgledem kierunku strumienia cieczy.Srodek natryskiwany, naplywajacy z duza pred¬ koscia poprzez krawedz zbierajaca 5 do zakrzywio¬ nej obudowy 6 odchylany jest o kat wiekszy niz 45 270° i opuszcza obudowe 6 na krawedzi 8 tak, ze trafia pod stromym katem na obrabiana .powierzch¬ nie 1. Jak przedstawiono na fig. 2 i 3 strumien cieczy zostaje przy jego przeprowadzaniu przez o- budowe 6 przesuniety osiowo tak, ze powracajacy 50 wtórny strumien cieczy 9 trafia obok strumienia 4 cieczy na powierzchnie obrabiana 1.W obudowie 6 moze byc umieszczona szczotka walcowa 10, która jest napedzana za pomoca sil¬ nika elektrycznego 11. Energie zawarta w stru- 55 mieniu cieczy mozna wykorzystac do napedu szczot¬ ki 10 badz tez mozna za posrednictwem szczotki walcowej 10 doprowadzac energie do wtórnego strumienia cieczy 9.Za posrednictwem obudowy 6 odprowadzony byc W loze riwniez srodek natryskiwany poprzez lejko- a y wylot i przewód odprowadzajacy 12.Jak przedstawiono na fig. 4 wylot o lejkowatym ksztalcie moze miec równiez postac separatora 13 majacego dwa krócce odplywowe 14, 15. Króciec W odplywowy 14 odprowadza warstwy splywajace po zewnetrznej scianie obudowy separatora 13, wiru¬ jace dookola osi podluznej 7 obudowy 6 i silnie nasycone czastkami cial stalych, podczas gdy drugi króciec odplywowy 15 odprowadza warstwy cie¬ czy przeplywajace w odstepie od sciany obudowy i mniej nasycone czastkami cial stalych.Alby zmniejszyc zuzywanie sie obudowy 6 scia¬ na wewnetrzna obudowy wylozona jest materialem elastycznym odpornym na scieranie np. guma lub elastycznym tworzywem sztucznym. Korzystnie sto¬ suje sie zwlaszcza elastyczny material o zwartej strukturze i stosunkowo gladkiej powierzchni ze¬ wnetrznej, gdyz material taki jest najbardziej od¬ porny na scierne dzialanie srodka natryskiwanego.Zgodnie z fig. 2 wewnatrz obudowy 6 moga byc usytuowane wyloty dysz 16 poprzez które doixro- wadzana jest ciecz lub gaz pod cisnieniem. Za po¬ srednictwem tych korzystnie plasko uksztaltowa¬ nych dysz 16 doprowadzany z powrotem striirnien cieczy moze byc przyspieszany, badz tez, poprzez odpowiednie skosne ustawienie dysz 16 moze byc przesuwany osiowo. Dla osiagniecia osiowego prze¬ suniecia doprowadzanego z powrotem strumienia cieczy na wewnetrznej scianie obudowy 6 usytuo¬ wane sa wystepy prowadzace 18 posiadajace w przekroju kstatalt polowy kola.W rozwiazaniu urzadzenia wedlug wynalazku przedstawionym na fig. 5, prowadzenie srodka na¬ tryskiwanego ma postac scianki 30 tworzacej zgru¬ bienie, a rozciagajacej sie poprzecznie do kierunku strumienia nad powierzchnia obrabiana 1 z tylu za miejscem natarcia strumienia 4 cieczy. Scianka 30 przechodzi w kierunku strumienia stycznie w powierzchnie obrabiana 1 a jej polozona w kie¬ runku strumienia, krawedz 31 tworzy z obrabiana powierzchnia 1 kat wynoszacy na przyklad 40 lub 60°..Scianka 30 ma postac profilu nosnego i jest tak uksztaltowana, ze warstwa cieczy przeplywajaca wzdluz tej scianki przylega do niej na mozliwie dlugim odcinku. Dla opóznienia odrywania sie stru¬ gi cieczy korzystnie jest, umieszczenie przed ob¬ szarem odrywania sie strugi, dysz szczelinowych 34 poprzez które doprowadzana jest ciecz lub gaz pod cisnieniem. Dla uzyskania osiowego przesuniecia strumienia cieczy kierowanego z powrotem na ob¬ rabiana powierzchnie 1 sluza przebiegajace skosnie wzgledem kierunku natryskiwania zeberka prowa¬ dzace lub scianki prowadzace 33. Krawedz zbiera¬ jaca 32 scianki 30 ma postac elastycznego jezyka.Równiez scianka 30 wylazona moze byc tworzywem elastycznym jak kauczuk, guma lub elastyczne two¬ rzywo sztuczne.Na fig. 7 pokazano urzadzenie z powierzchnia od¬ bicia 20 umieszczona nad powierzchnia obrabiana 1 w kierunku strumienia, w niewielkiej odleglosci od miejsca natarcia strumienia 4 cieczy. Powierzch¬ nia odbicia 20 odrzuca odbijajaca sie od obrabianej powierzchni 1 strumien 4 cieczy z powrotem na obrabiana powierzchnie. Pochylenie powierzchni od¬ bicia 20 moze byc regulowane w zaleznosci od kata natarcia strumienia 4 cieczy na powierzchnie obra¬ biana 1. Rozwiazanie to moze byc stosowane wów¬ czas, gdy strumien 4 cieczy rozciaga sie w kaerun*5 ku natryskiwania na niewielka odleglosc i pada na obrabiana powierzchnie 1 pod takim katem, ze jest od tej powierzchni odbijany.Powierzchnia odbicia 20 moze byc wygieta tak, ze rozpraszajacy sie strumien cieczy doznaje pew¬ nego skupienia.Powierzchnie odbicia stanowic moze równiez dru¬ ga podlegajaca obróbce powierzchnia, która w ra¬ zie potrzeby moze podlegac przesuwaniu w bok. Na fig. 8 przedstawiono urzadzenie, w którym odbity srodek natryskiwany jest odchylany za posrednict¬ wem strumienia 28 wyplywajacego z dyszy dodat¬ kowej 26. Po wyltrysnieciu z dyszy 3, która w tyim przykladzie wykonania ma wydluzony przekrój poprzeczny, strumien cieczy 4 uderza o powierzch¬ nie 1. Strumien odbity kierowany jest w lewo ku górze, krzyzujac sie ze struimieniem 28 z dyszy dodatkowej 26, w wyniku tego zmienia swój kie¬ runek i jako strumien 9 uderza po raz drugi o powierzchnie podlegajaca obróbce 1.Strumien 28' z dyiszy dodatkowej 25 ma korzyst¬ nie postac strumienia bez zawartosci czasteczek cial stalych, przy czyni jako ciecz stosowana jest ta sama ciecz jak i w dyszy glównej 3. Strumien 28 moze byc równiez strumieniem sprezonego po¬ wietrza lub tez strumieniem drugiej cieczy, a moze równiez zawierac czasteczki cial stalych.Dysza dodatkowa 25 w przykladzie wykonania wedlug fig. 8 ma specjalny ksztalt. Ma to na celu ponowne skupienie strumienia, który po uderzeniu o powierzchnie podlegajaca obróbce 1 rozpryskuje sie. Dysza dodatkowa jest w zasadzie nachylona pod irtóyra^ katem wzgledem powierzchni podle¬ gajacej obróbce^ lj niz dysza glówna 3. Zadane na¬ chylenie osiagnac mozna przykladowo za posred¬ nictwem zespolu regulacyjnego 211, 27.Figura 9 przedstawia urzadzenie do obróbki przedmiotu 2 w postaci tasmy prowadzonej w ksztalcie petli za posrednictwem rolek 37, 38 i dal¬ szych nie przedstawionych urzadzen tak, ze tworzy wklesla przestrzen wewnetrzna. Do tej przestrzeni zewnetrznej wtryskiwany Jest strumien 1 cieczy za posrednictwem dyszy glównej 3. Strumien cie¬ czy trafia w taki sposób na powierzchnie podlega¬ jaca obróbce, ze po odbiciu uderza on ponownie o powierzchnie podlegajaca *obróbce.Po wielokrotnym odbiciu strumien cieczy prze¬ plywa wzdluz powierzchni podlegajacej obróbce i odplywa pod rolka 37. Przeplyw wzdluz wygietej wklesle powierzchni tasmy sprawia przy tym, ze ciezkie czasteczki cial stalych pod wplywem sily odsrodkowej jteyspieszane sa wkierjuinku^^ nej powierzchni i szlifuja ja" Przy usuwaniu zend- ry z tasnjjr stalp^rej tworzenie petli moze sluzyc - .,£»¦¦'¦' ':¦;. - : *""¦.. 452 6 jednoczesnie do powodowania pekania warstw zendry na tasmie.W urzadzeniu wedlug fig. 10 strumien 9 wyply¬ wajacy z dyszy glównej 3 i odbity na przestrzeni 5 1 pierwszego paSedtaiotu 2 trafia na drugi przed¬ miot 42 i odbijany jest od jego powierzdhni 41 z powrotem na pierwszy przedmiot 2. W ten sposób mozna przy wykorzystywaniu pozostalosci energii kinetycznej strumienia cieczy obrabiac jednoczesnie 10 d bardzo wydajnie dwa przedmioty. Drugi przed- imot 42 przesuwany jest korzystnie powyzej miejs¬ ca natarcia strumienia 4 cieczy poprzecznie do kie¬ runku ruchu pierwszego przedmiotu. 15 Zastrzeze ni a patentowe 1. Sposób obróbki powierzchni za pomoca stru¬ mienia cieczy, kierowanego z duza predkoscia na obrabiana powierzchnie z dyszy, zawierajacego 20 zwlaszcza scierne lub polerujace czastki cial sta¬ lych w postaci srutu stalowego, piasku, kredy lub podobnych, znamienny tym, ze przedmiot obrabia¬ ny (2) prowadzi sie w pcetacd petli, a strumien (4) cieczy doprowadza sie pod katem od 30-^80° do 25 stycznej ^drzechodzacej pateez purilkt stycznosci stru- mienia/(4) cieczy z powierzchnia (1) przedmiotu obrabianego, przy czym sttfomieri (4, 9) cieczy kie¬ ruje sie na przylegle p/icinki powierzchni przed¬ miotu obrabianego (£). 30 2. Sposób obróbki powierzchni za pomoca stru¬ mienia cieczy, kierowanego z "duza predkoscia na obrabiana powierzchnie ^ dyszy, zawierajacego zwlaszcza scierne lub polerujace czastki cial sta¬ lych w postaci srutu stalowego, piasku, kredy lub 95 podobnych, znamienny tym, ze oprócz strumienia (4) cieczy doprowadzanego na powierzchnie (1) z dyszy (3) pod katem od 30—80°, doprowadza sie z co najmniej jednej dodatkowej dyszy (25) stru¬ mien (28) cieczy lub gazu, przy czym strumien (28) 40 cieczy lub gazu kieruje sie na odbity strumien (9) cieczy i odchyla sie go na obrabiana powierzchnie (1). 3. Urzadzenie do obróbki powierzchni za pomoca strumienia cieczy zawierajaoe glówna dysze wy- 45 plywowa doprowadzajaca strumien cieczy, zna¬ mienne tym, ze zawiera dysze dodatkowa (25) po¬ siadajaca w przekroju poprzecznym ksztalt litery C, usytuowana przed dysza (3) w kierunku stru¬ mienia cieczy. 50 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze dodatkowa dysza (25) zawiera zespól regulacyj¬ ny (£6, 27) dla ustalenia odleglosci i kierunku stru¬ mienia dodatkowej dyszy (25) oraz odleglosci od dyszy glównej (3).113 452 FIG.1 FIG. 2 FIG. 3 FIG. k113 452 FIG. 5 FIG. 6 kh •==--ta 30 32 FIG. 7 RG.8 Mvi w FIG.10 PL PL PL PL PL PL PL