Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wytwarzania drgan mechanicznych o ciaglej regulacji czestosci i amplitudy majace zastosowanie zwlaszcza do wytwarzania drgan sinusoidalnych.W zastosowaniach praktycznych i w literaturze znane sa przekladnie zebate róznych typów np. w skrzy¬ niach przekladniowych, bezstopniowe przekladnie cierne opisane w poradnikach technicznych oraz znane sa sposoby zamiany ruchu obrotowego na posuwisty np. w kazdym ukladzie wal-korbowód prowadnica.Niedogodnosci techniczne znanych ukladów mechanicznych w aspekcie wytwarzania drgan polegaja na tym, ze zarówno kazdy z tych ukladów z osobna jak i znane kombinacje polaczen nie pozwalaja na taka zamiane ruchu obrotowego na posuwisto-zwrotny, w którym czestotliwosc i amplituda tego ruchu moglyby byc regulo¬ wane w sposób ciagly i niezalezny w trakcie jego trwania. Nie pozwalaja tez uzyskiwac róznych charakterów tego ruchu jako funkcji wychylenia od czasu.Niedogodnosci rozwiazan urzadzen wytwarzajacych drgania mechaniczne w oparciu o wymuszanie elektro¬ magnetyczne drgan polega na tym, ze zadany charakter tego ruchu np. sinusoidalny, latwo ulega odksztalceniu przy zmianie amplitudy i czestosci a zwlaszcza przy stosunkowo niewielkiej zmianie mocy obciazenia elementu drgajacego (np. przesterowanie moca glosnikajako elementu drgajacego lubjego stlumienie).Wynalazek dotyczy urzadzenia skladajacego sie z korpusu i silnika polaczonego z przekladnia mechanicz¬ na. Istota wynalazku polega na tym, ze silnik polaczony jest zjedna tarcza przekladni ciernej bezstopniowej, której druga tarcza napedzana jest poprzez element posredniczacy. Wal drugiej tarczy ciernej polaczony jest z tarcza wyposazona w przesuwny wzdluz promienia element, wspólpracujacy poprzez lozysko z wewnetrzna powieizchnia czaszy o zadanym ksztalcie. Czasza przesuwana jest w kierunku tarczy przekladni ciernej wyposa¬ zonej w przesuwny element.Korzysci techniczne wynikajace z zastosowania urzadzenia do wytwarzania drgan mechanicznych o cia¬ glej regulacji czestosci i amplitudy wedlug wynalazku polegaja na tym, ze w prosty sposób uzyskuje sie generacje stabilnych drgan mechanicznych o bezstopniowej regulacji czestotliwosci i amplitudy oraz o zadanym charakte-* rze funkcji wychylenia od czasu niezaleznym lub zaleznym od amplitudy i czestosci oraz od mocy obciazenia, w szerokich granicach ich zmian. *o 113262 Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku ogólnym, a fig. 2 urzadzenie w przekroju osiowym.Przykladowe urzadzenie wykonane wedlug wynalazku stanowi elektryczny silnik synchroniczny 1, którego wal polaczony jest poprzez przekladnie zebata 2 z napedowa tarcza 3 bezstopniowej przekladni ciernej. Nape¬ dowa tarcza 3 polaczona jest ruchowo z napedzana tarcza 4 poprzez zewnetrzny uksztaltowany pierscien tocz¬ nego lozyska 5 umieszczonego przesuwnie wzdluz promieni tarcz 3 i 4 wraz z trzpieniem 6 prowadzonym we wsporniku 7. Tarcze 3 i 4 dociskane sa do zewnetrznego pierscienia lozyska tocznego 5 za pomoca dwu sprezyn 8. Napedzana tarcza 4 ulozyskowana jest w wewnetrznej sciance 9 korpusu 10 i polaczona z drugiej strony z tarcza 11, w której umocowany jest suwliwie wzdluz promienia tej tarczy trapezowy element 12, do którego przymocowany jest trzpien 13 z dwoma lozyskami tocznymi 14 i 15. Lozysko 14 umieszczone na koncu trzpie¬ nia 13 opiera sie krawedzia o wewnetrzna powierzchnie czaszy 16. Drugie lozysko 15 polaczonejest z dzwignia 17. Czasza 16 umocowana jest na koncu regulacyjnej sruby 18 umocowana w zewnetrznej sciance 19 wspólosio¬ wo z tarcza 11. Trapezowy element 12 przesuwany jest w tarczy 11 wzdluz prowadnicy i dociska za pomoca sprezyny 20 poprzez trzpien 13 krawedz lozyska 14 do wewnetrznej powierzchni czaszy 16.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace: silnik synchroniczny 1 zasilany z sieci pradu zmiennego o napieciu 220V, poprzez zebata przekladnie 2 napedza napedowa tarcze 3. Tarcza 3 dociskanajest do bieznika posredni¬ czacego lozyska 5 za pomoca dwu sprezyn 8. Lozysko 5 dociskane jest z kolei do napedzanej tarczy 4. Przesuw lozyska 5 wzdluz promieni tarcz 3 i 4 za pomoca sruby regulacyjnej 21 zmienia w sposób ciagly predkosc katowa tarczy 4, z której naped przekazywany jest na tarcze 11. W prowadnicy tarczy 11 umieszczony jest suwliwie wzdluz promienia tarczy trapezowy element 12 z trzpieniem 13. Na koncu trzpienia 13 umocowanejest lozysko toczne 14 dociskane krawedzia swoja do wewnetrznej powierzchni czaszy 16. Docisk powodowanyjest przez sprezyne 20, która przesuwa trapezowy element 12 wjego prowadnicy w kierunku rosnacego promienia tarczy 11. Na trzpieniu 13 umocowane jest drugie lozysko toczne 15 polaczone z dzwignia 17, której drugi koniec umocowany jest w prowadnicy. Obrót tarczy 11 powoduje ruch obrotowy trzpienia 13. W czasie tego ruchu krzywizna powierzchni wewnetrznej czaszy 16 odwzorowuje sie za posrednictwem stykajacego sie z nia lozyska 14 na polozeniu trzpienia 13 z trapezowym elementem 12 w prowadnicy tarczy 11. Za posrednictwem lozyska 15 i dzwigni 17 krzywizna ta odwzorowuje sie na ruchu drugiego konca dzwigni 17, z którego zbierane sa zadane drgania. Amplituda drgan zmieniana jest za pomoca regulacyjnej sruby 18, która przesuwa czasze 16 wzgledem trzpienia 13 z lozyskiem 14. Dokladnosc odwzorowania zadanej funkcji krzywizny czaszy w ruchu konca dzwigni, z którego zbiera sie drgania zalezy od stosunku amplitudy ruchu drgajacego i dlugosci dzwigni.Stosunek ten mozna zmieniac dowolnie.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do wytwarzania drgan mechanicznych o ciaglej regulacji czestosci i amplitudy, skladajace sie z korpusu i silnika polaczonego z przekladnia mechaniczna, znamienne tym, ze przekladnie mechanicz¬ na stanowi zespól dwóch przekladni, przy czym jedna z nich jest bezstopniowa przekladnia cierna wyposazona w regulator (6) obrotów napedzanego elementu (4), który jest polaczony z wejsciem drugiej przekladni zbudo¬ wanej w postaci tarczy (11) wyposazonej w przesuwny wzdluz promienia element (12), w którym zamocowany jest trzpien (13) z osadzonymi na nim lozyskami (14 i 15), przy czym zewnetrzny pierscien jednego lozyska (14) dociskany jest do wewnetrznej powierzchni czaszy (16) umieszczonej przesuwnie w korpusie, natomiast zew¬ netrzny pierscien drugiego lozyska (15) polaczonyjest z dzwignia (17).113 262 W///////////^r\ A \\\\\\N|,\\\ J «Pfc J8 F.g.2 PL