Przedmiotem wynalazku jest uklad rozruchu silników wysokopreznych zainstalowanych jako zródlo glównego napedu w maszynach do robót ziemnych, budowlanych i transportowych, które sa przewidziane do pracy w warunkach bardzo ni¬ skich temperatur do —60°C.(Rozruch silników wysokopreznych w maszynach roboczych pracujacych przy bardzo niskich tem¬ peraturach w terenach odleglych od baz zaopa¬ trzonych w energie elektryczna ii cieplna jest bar¬ dzo utrudniony.W takich przypadkach niejednokrotnie praktyku¬ je isie nawet nie wylaczanie silnika na okres, gdy maszyna nie pracuje. Takie rozwiazanie elimi- nuje problem rozruchu gdyz silnik nie ulega wy¬ ziebieniu.Do znanych rozwiazan ulatwiajacych rozruch sil¬ nika w bardzo niskich temperaturach mozna zali¬ czyc stosowanie specjalnych podgrzewaczy plo¬ mieniowych, które ogrzewaja powietrze wewnatrz namiotu w którym znajduje sie maszyna robocza i po odpowiednio dlugim wygrzewaniu, to znaczy po uzyskaniu rzadkoplynnosci oleju ukladu smaro¬ wania nastepuja próby rozruchu silnika.Poza tym sposobem nie sa znane ,z dostepnej li¬ teratury rozwiazania ukladów rozruchu silnika w bardzo niskich temperaturach które by w sposób kompleksowy umozliwialy rozgrzanie wysokoprez¬ nego silnika bez doprowadzenia energii z poiza ukladu maszyny roboczej. 10 15 20 25 30 Celem wynalazku bylo opracowanie ukladu roz¬ ruchu silnika wysokopreznego w niskich tempera¬ turach, który zapewni operatorowi rozgrzanie i rozruch silnika w krótkim czasie i bez korzysta¬ nia ze zródla energii z poza ukladu maszyny ro¬ boczej.Zgodnie z wynalazkiem, zostalo to rozwiazane w ten sposób, ze 'glówne zródlo wytwarzania energii cieplnej stanowi .zabudowany na maszynie roboczej silnik iturbospalinowy, który jest zasilany paliwem do rozruchu ze zbiorniczka majacego wbudowana grzalke elektryczna polaczona z bateria akumu¬ latorowa. Silnik turbospaiinowy jerit sprzegniety poprzez przekladnie z dwiema pradnicami, roz¬ rusznikiem elektrycznym i korba do rozruchu recz¬ nego. Wylot gazów spalinowych silnika turfbospali- nowego Jest polaczony z glównym wymiennikiem ciepla gazy spalinowe —* ciecz chlodzaca silnika wysokopreznego. Czesc spalinowa glównego wy¬ miennika ciepla jest polaczona z ogrzewaczem mi¬ sy olejowej .silnika, ogrzewaczem zespolów nape¬ dowych silnika, wymiennikiem ciepla kabiny ope¬ ratora i wymiennikiem ciepla komory silnika.Czesc cieczowa glównego wymiennika ciepla jest polaczona poprzez pompe z obiegiem cieczy chlo¬ dzacej silnika i przewodem z podgrzewaczem cie¬ czy chlodzacej z którego biegnie przewód laczacy siq z glównym obiegiem cieczy chlodzacej i prze¬ wody do wymiennika ciepla osadzonego w zbior¬ niku paliwa, czesci cieczowej wymiennika ciepla 112 718112 718 3 kalbdny operaitora i czysci cieczowej wymiennika ciepla komory silnika.Jedna % pradnic sprzezonych z silnikiem jest polaczona jako zródlo zasilania energia elektryczna grzalek osadlzonych w misie olejowej silnika, w podgrzewaczu cieczy chlodzacej, wymienniku cie¬ pla ikabdny operatora i w obudowie baterii akumu- latorowei Uklad zasysania powietrza do silnika spalinowego ima zabudowany wymiennik ciepla, który jesli polaczony z przewodem wydechu spa¬ lin^ oraz przewód polaczony z komora silnika iskad czerpie ogrzane powietrze.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku w widoku z boku w zastosowaniu do ciagnika gasienicowego.Uklad rozruchu silnika wysokopreznego 1 skla¬ da sie z silnika tuflbospalkiowego 2, sprzegnietego % (przekladnia redukcyjna 3 i iprzez nia z pradni¬ cami 4 i 5, korba 6 rozruchu recznego i rozrusz¬ nikiem elektrycznymi 7, oraz glównego wymienni¬ ka iciepla 8 polaczonego jprzewodem 9 z wylotem 19 spalin silnika turfeospalinowego 2 i przewodem - U odprowadzajacyim, spaliny silnika turlbospalino¬ wego 2 z ogrzewaczem 12 misy olejowej 13 silni¬ ka wysokopreznego 1, który to ogrzewacz jest po¬ laczony 2 ogrzewaczem K zespolów napedowych 15 maszyny roboczej i z wymiennikiem ciepla 16 gazy wylotowe — powietrze kabiny operatora 17 oraz z wymiennikiem ciapla 18 gazy wylotowe — powietrze do nagrzewania komory 1© silnika spa¬ linowego 1, Czesc cieczowa 20 glównego wymien¬ nika ciepla 8 jest polaczona z ukladem chlodzenia silnika wysokopreznego 1 z jednej strony przez pompe, 21 a % drugiej strony przez przewód 22 z podgrzewaczem 23 cieczy chlodnacej, który ma polaczenie jednym przewodem: 24 z obie¬ giem cieczy chlodzacej silmiika 1, drugim ¦przewiodem 25 -z wymiennikiem ciepla 26 za¬ budowanym w zbiorniku 27 paliwa i trzecim przewodem 28 z cieczowym wymiennikiem ciepla 29 kalbiny operatora 17. Ponadto uklad zawiera zbiornik paliwa 30 do zasilania paliwem silnika turlbospalinowego £, który jest polaczony z malym zlbiorniiczkiem paliwa 31 zasilajacym silnik turbo¬ spalinowy 2 przez pompe 32, zespól grzalek elek¬ trycznych 33 — imdsy olejowej 13, 34 — podgrze¬ wacza 23 cieczy chlodzacej, 35 — zbiorniczka pa¬ liwa 31, 3€ — nagrzewu kabiny 16 i 37 — baterii akumulatorowej 38.W ukladzie zasysania powietrza przez silnik wy¬ sokoprezny 1 jesft usytuowany wynnieinnik ciepla 39 odbierajjacy cieplo spalin od -przewodu 40, a na wflocie zasysajacymi powietrze jest usytuowany przewód 41, który jest polaczony z przestrzenia komory 19 silnika wysokopreznego 1. Wymiennik ciepla 16 kabiny operatora jest wyposazony w dmuchawe. 42, a wymiennik ciepla 18 w dmucha^ we 43, która to dmuchawa wraz z siftnikiem elek- ttycznym pompy 21 sa. zasilane energia z prad¬ nicy 4 sprzegnietej z przekladnia 3.Dzialanie ukladu rozruchu silnika jes* naste¬ pujace. W celu uruchomienia silnika turbospali- nowego 2 napierw wlacza sie grzalke 35 zasilana A z .baterii akumulatorowej 38 która ogrzewa ipaliwo w zbiorniczku 31 paliwa* a nastepnie wlacza sie rozrusznik 7 az do osiagniecia przez turbine silni¬ ka obrotów minimalnych niezbednych do rozpo- 5 czecia pracy. W przypadku braku wystarczajacej ilosci energii w baterii akumulatorowej 38 roz¬ ruch odbywa sie przez operatora recznie przez kor¬ be 6 przekladni 3. Uruchomiony silnik tunbospali- nowy 2 energie cieplna spalin oddaije poprzez glów- 10 ny wymiennik ciepla 8 do ogrzewacza 12 misy olejowej 13, ogrzewacza 14 zespolów napedowych 15, wymiennika ciepla 16 kalbiny operatora 17 i wymiennika ciepla 18 komory silnika, a czescia cieczowa 20 glównego wymiennika ciepla 8 energia 15 cieplna jest przekazywana do ukladu Chlodzenia silnika przez pompe 21 i przewód 22 .polaczony % ogrzewaczem 23 cieczy chlodzacej do czesci cie¬ czowych 29 — wymiennika ciepla kabiny 18 — ko¬ mory 19 silnika li 26 — zibiornika paliwa* 27. 20 Równoczesnie jedna pradnica 5 wytwarzana ener¬ gia zasila grzalki 33, 34, 36 przez co dodatkowa energia cieriLna przyspiesza doprowadzanie oleju w misie olejowej 13 do stanu rzadkoplynnosci *i ogrzanie cieczy chlodzacej silnika wysckcprezne- 25 go 1 w podgrzewaczu 23 przy równoczesnym zasi¬ laniu cieplem kabiny operatora 17, a druga prad¬ nica 4 oddaje energie do doladowania baterii aku¬ mulatorowej 38 i zasilania silników pompy 21, dmudhawy 42 wymiennika ciepla 12, 29 kalbiny jo operatora 17 i dmuchawy 43 wymiennika ciepla 18 komory 19 silnika 1.Silnik turbospalinowy 2 pracuje do momentu, az zainstalowane w kaibinie operatora wskazniki temperatury oleju w misie olejowej 13 w zespole 35 napedowym, plynu chlodzacego oraz stan baterii akumulatorowej 38 ,nie pozwalaja na rozpoczecie rozruchu silnika wysokopreznego 1. przez rozrusz¬ nik elektryczny silnika zasilany z baterii akumu¬ latorowej 38. 40 Uklad rozruchowy wedlug wynalazku umozliwia rozruch wyziebionego silnika bez koniecznosci do¬ prowadzenia energii z zewnatrz maszyny roboczej.Poza tym zasitosowanie silnika turlbospalinowego który przy malych wymiarach i malej masie, sta- 45 nowi bardzo wydajne zródlo energii cieplnej i me¬ chanicznej, pozwoli zbudowac uklad o niewielkich gabarytach przy stosunkowo duzej efektywnosci energetycznej i latwy w obsludze.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad rozruchu silników wysokopreznych w niskich temperaturach, skladajacy sie z elementów podgrzewajacych mise olejowa silnika, mise ole¬ jowa zespolów napedowych, ciecz chlodzaca silnik, zbiornik paliwa, znamienny tym, ze ma zaibudowa- ny na maszynie roboczej silnik turbospalinowy (2) stanowiacy glówne zródlo energii cieplnej i mecha¬ nicznej niezbednej do rozruchu silnika (1). ¦z. Uklad wedlug zastrz, 1, znamienny tym, ze silnik tunbospaiinowy (2) jest sprzegniety poprzez przekladnie redukcyjna (3) z pradnicami <4), (5), rozrusznikiem elektrycznym (7) i korba <6) napedu112 718 recznego, a glówny wymiennik ciepla (8) gorace spaliny — .ciecz chlodzaca silnik (1) ukladu jest polaczony przewodem' (9) z odprowadzeniem (10) spalin silnika turfoosipalinowego (2) i przewodem (lit goracych ispalin z ogrzewaczem (12) misy ole¬ jowej (13) .silnika (1), ogrzewaczem (14) zespolów napedowych (15) maszyny rdboczej, wymiennikiem ciepla (16) gorace spaliny — powietrze kabiny operatora (17), wymiennikiem ciepla (18) gorace spaliny — powietrze do nagrzewu komory silnika (19) przy czym czesc cieczowa (20) glównego wy¬ miennika oietpla <8) jest polaczona z ukladem chlo¬ dzenia isilnika wysokopreznego (1) przez pompe <21) i przewodem (22) z '.podgrzewaczem (23) cieczy .chlo¬ dzacej, który ma polaczenie jednym przewodem (24) z ukladem cieczy chlodzacej silnika (1), dru¬ gim przewodem (25) z wyimiennikiem ciepla (26) znajdujacym -sie w zbiorniku (27) paliwa i trzecim przewodem (28) z cieczowym wymiennikiem ciepla (29) kabiny operatora (17). 3. Uklad wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze zawiera dodatkowo zespól grzalek elektrycznych z których jedna (33) jest oisadzona w misie olejo- 10 15 wej (13) silnika (1), druga (34) w podgrzewaczu (25) cieczy chlodzacej, a trzecia (36) na wymienniku ciepla (16) kabiny operatora (17) a czwarta (37) w obudowie akumulatora (38) przy czym gTzaikj elektryczne sa wlaczone do zasilania od pradnicy" (5) sprzegnietej przez przekladnie redukcyjna (3) z (silnikiem iturlbospalinowym (2). ¦4. Uklad wedlug zastrz. ,1\, allbo 2, znamienny tym, ze uklad zasilania paliwem silnika tUTibospa- linowego (2) isklada sie z glównego zbiornika (30) paliwa polaczonego z malym zbiorniczkiem (31) pa¬ liwa, który jest polaczony z silnikiem tunbospali- nowym (2) przez poimpke (32) paliwa i ma wbudo¬ wany grzejnik elektryczny <35) wlaczony do zasi¬ lania od baterii akumulatorowej (38). 5. Uklad wedlug zastrz. 1 alibo 2, znamienny tym, ze w czesci zasysajacej powietrze do zasila¬ nia silnika wysokopreznego (1) znajduje sie wy¬ miennik ciepla (39) przejmujacy cieplo gazów spa¬ linowych przez przewód (40), a na wlocie powie¬ trza jest przewód (42), który ma polaczenie z ko¬ mora (19) silmijka <1) skad czerpie podgTzane po¬ wietrze. PL