Przedmiotem wynalazku jest sposób i uklad do pomiairu róznicy faz.Znany Jest z artykulu A. Rzecikiego — „PomiaT przesuniecia fazowego metodami zliczajacymi" opublikowanego w Przegledizie Telekomunikacyj- nyim zeszyt 10 z 1973 roku — strona 337-^343 sposób pomiaru róznicy faz polegajacy na pomia¬ rze wzglednej wartosci czasu pomiedzy chwilami przejsc przebiegów mierzonych przez paziom ze¬ rowy. Uklady, w których jest realizowany opisa¬ ny sposób zawieraja komparatory przejsc przebie¬ gów mierzonych przez poziom zerowy o wyjsciach polaczonych z wejsciami przerzutoiika dwustatoil- nego oraz uklad do pomiaru wzglednej wartosci czasu przebywanie tego przerzutniika w jednym ze stanów.Znany jest równiez z artykulu R. A. Krajew¬ skiego — „Algorytmy fazomierzy koincydencyj¬ nych" opublikowanego w „Archiwum automatyki i telemechaniki" tom XVIII zeszyt 3 z 1973 roku strony 355 -i- 367 sposób pomiaru róznicy faz, w którym mierzy sie wzgledny czas trwania tozsa¬ mosci wartosci silnie ograniczonych przebiegów mierzonych. Uklad realizujacy taki sposób pomiaru zawiera ograniczniki przebiegów mierzonych, o wyjsciach polaczonych z wejsciami fumktora toz¬ samosci logicznej oraz uklad cLo poimdaru wzgled¬ nego czasu przebywania wyjscia funktora w jed¬ nym ze stanów.W opisie patentowym USA nr 3550(579 przedsta- 10 15 25 30 wiony jest sposób pomiaru róznicy faz w zakre¬ sie 0 -T-180° takze oparty o wykorzystanie infor¬ macji zawairtej w przejsciach przebiegów mierzo¬ nych przez poziom zerowy. Uklad opisany w wy¬ zej wymienionym opisie patentowymi zawiera synchronizowany, niezaklócony sygnal odiniesienia, generator napiecia piloksztaltaiego i uklad próbu¬ jace pamietajacy.W pierwszym z opisanych sposobów istnieje mozliwosc powstania uchybu wywolanego obec¬ noscia zaklócen w przebiegach pomiarowych, w sizczególnosci przy pomiarze faz bliskich 0 lub 160°. Drugi i trzeci z opisanych sposobów nie za¬ pewniaja jednoznacznosci wyniku pomiaru w prze¬ dziale 0--5- 360°, a takze powoduja uchyb syste¬ matyczny przy pomiarze faz bliskich 0 lub 180°.Sposób opisany w patencie USA 3553579 wymaga niezaklóconego sygnalu odniesienia, a ponadto wielokrotne przejscia sygnalu zaklóconego przez poziom zerowy powoduja uchyb systematyczny pomiaru w calym zakresie pomiarowym.Istota wynalazku jest sposób pomiaru róznicy faz polegajacy na tym, ze przy pomiarze wzgled¬ nego czasoi trwania tozsamosci wartosci dwuwar- tosciowych przebiegów porównywanych uzyska¬ nych z ograniczonych przebiegów mierzonych, któ¬ ry to czas jest wprost proporcjonalny do wyniku pomiaru, porównuje sie te dwuwartosciowe prze^ biegi o wartosciach równych odpowiednim ogra¬ niczonym przebiegom mierzonym z wyjatkiem 112 6603 przedzialów czasu rozpoczynajacych sie po zmia¬ nie wartosci przebiegu porównywalnego z opóznie¬ niem nie przekraczajacych polowy okresu przebie¬ gu mierzonego, kiedy to wartosc przebiegu po¬ równywanego ustala sie na czas okolo jednego okresu przebiegu mierzonego.Istota wynalazku jest takze uklad do pomiaru róznicy faz, skladajacy sie z dwóch galezi prze¬ twarzania przebiegów mierzonych i dolaczonego do nich Ukladu porównywania zgodnosci wartosci pnzebfegów dwuwartosciowych, który w kazdej z tych galezi ma kaskade utworzona z filtru im¬ pulsowego, dzielnika czestotliwosci i ukladu two¬ rzenia przebiegów porównywalnych. Wejscie kaz¬ dej1 z galezi jest zaopatrzone w ogranicznik prze¬ biegu mierzonego którego wyjscie jest polaczone z filtrem impulsowym o wyjsciu dolaczonym do wejscia dzielnika czestotliwosci. Wyjscie tego dziel¬ nika jest dolaczone do wejscia ustalajacego ukladu tworzenia przebiegów porównywanych którego wyjscie jest polaczone z wejsciem ukladu po¬ równywania zgodnosci wartosci przebiegów dwu- wartosciowych. Ponadto, drugie wejscie ustalaja¬ ce ukladu tworzenia przebiegów dwuwairtosciowych jesi dolaczone do wyjscia ogranicznika zawartego w danej galezi przetwarzania.Rozwiazanie wedlug wynalazku umozliwia znacz¬ ne zmniejszenie wplywu wielokrotnych przejsc przebiegów mierzonych przez paziom zerowy na powstawanie uchybów grubych pomiaru oraz usu¬ niecie w calymi zakresie polrniarowym uchybu sy¬ stematycznego wywolanego zaklóceniami.Uklad wedlug wynalazku ma wieksza czulosc napieciowa i szerszy zakres czestotliwosci mie¬ rzonych w stosunku do dotychczas znanych roz¬ wiazan. Parametrów tych nie ograniczaja szumy generowane w stopniu wejsciowym ukladu. Zakres pomiaru róznicy faz psoekracza 360 stopni, co przy zastosowaniu dodatteowych ukladów umoz¬ liwia zliczanie katów pelnych.Wyrolaaefc jest blizej objasniony na przykladzie wykonania przedstawionym- na rysunku^ na któ¬ rym fig. 1 przedstawia uklad do pomiaru róznicy fas, a fig. 2 procesy zachodzace w tym ukladzie.Uktad wedlug wyna4a?fcu aaiwtera diwa ogranicz- ruki 1, 2 praebiegów mierzonych y1# y2 i uklad po¬ równania 3 zgodnosci wartosci przebiegów dwu- wartosciowych w tym przypadku frmfctor tozsa- mosci logicznej. Uklad porównywania 3 jest pola¬ czony poprze* uklady tworweuia przebiegów po¬ równywanych 4 i S z wyjsciami odpowiednich ograniczników 1» 8» a ponadto wejscie usta&ajace przebieg porównywany kazdego 2 ukladów tworze¬ nia przebiegów porównywalnych 4, 5 jest polaczo¬ ne z wyjsciem teytaotwycfe deielników czestotli¬ wosci 6, 7, z Ariórych wejscia sa poftacaane poprzez opózniajace filtry impulsowe 1» 9 z wyjsciami od- powiadajacych im ograniczników 1, & Przebiegi wyjsciowe \l9 Y8 opófaiajacyjoh filt¬ rów impulsowych S, 9, sa opóznione wzgledem ograniczonych paraebiegów wejsciowych ta, «2 o czas i wystarczajacy dla eliminacji wielokrotnych praetfsc przebiegów maerzonych y& i y4 preez po* 6f0 4 ziom zerowy, które spowodowane sa obecnoscia zaklócen w przebiegach mierzonych ylf yr Opty¬ malne opóznienie I jest równe czwartej czesci okresu T0 przebiegu mierzonego, lecz moze sie 5 zmieniac w szerokich granicach nie przekraczajac jednak wairtosci polowy okresu T0. Przebiegi wyj¬ sciowe Wj, w2 dwóch trzykrotnych dzielników cze¬ stotliwosci 6, 7 wyznaczaja przedzialy czasów, w których wartosci przebiegów x1# x2 porównywa- 1(J nych sa ustalctne, oraz przedizdaly Czasów w ^któ¬ rych wairtosci pr/zebiegów xlf x2 porównywanych równe sa ograniczonym przebiegom mierzonym ulf u2. Uzyskane tym sposobem przebiegi porów¬ nywane xlf x2 zaiwieraja pelna informacje o przej- l5 soiach przebiegów mierzonych yl9 y2 przez poziom zerowy, lecz czestotliwosc tych przebiegów jest «¦.. trzykrotnie mniejsza. Wartosc srednia negacji lo- - gicznej przebiegu wyjsciowego z ukladu porów¬ nania 3 jest proporcjonalna do mierzonej róznicy o faz« Trzylkrotne dzielniki czestotliwosci 6, 7 maja wzgledem siebie trzy stopnie swobody z których co najmniej jeden jest dzieki odpowiednim pola¬ czeniom pomiedzy dzielnikami 6, 7 wyeliminowa- 25 &y przez co zapewnia sie jednoznacznosc wyniku pomiaru.Zastrzezenia patentowe 30 1. Sposób pomiairu róznicy faz polegajacy na pomiarze wzglednego czasu trwania tozsamosci wartosci dwuwartosciowych przebiegów porówny¬ walnych wynikajacych z ograniczenia przebiegów mierzonych, który to czas jest wprost proporcjo- 35 nalny do wyniku pomiaru, znamienny tym, ze poównaije sie dwuwamtosciowe przebiegi (xlt t^ których wartosci sa równe odpowiednim ograni¬ czonym przebiegom mieanzonym (u1# u^) z wyjat¬ kiem przedzialów czasu rozpoczynajacych sie po 40 amuanie wartosci pnzebiegu porównywanego {xv xp) z opóznieniem (I) nie przekraczajacym polo¬ wy okresu (TJ przebiegu mierzonego kiedy to wartosc przebiegu porównywanego (x„ x^) ustala sie na czas okolo jednego okresu 45 2. Uklad do pomiar uklad porównywania zgodnosci wartosci przebie¬ gów dfwuwartosciowych, doflncprzepustowy filtr oraz dwie galaeie przetwairzania przebiegów mie¬ so rzonych wyposazone w ograniczniki tych przebie¬ gów, znamienny tym, ze w kazdej galezi pomie¬ dzy wyjscie ogranicznika (1, 2) a odpowiadajace mu wejscie ukladu porównywania (3) zgodnosci wairtosci przebiegów dwiuwartosciówych ma wia- 55 czona kaskade skladajaca sie z filtzm impulsowe¬ go <«, 9), doielnjka czestotliwosci (6, 7) ora* ukla¬ du tworzenia przebiegów porównywanych (4), przy czym wyjscie daieinika czestotliwosci («, T| jest polaczone z wejsciem ustalajacym wartosc 60 przebiegu porównywania tego ukladu tworzenia przebiegów porównywanych (4, 5) którego drogie z wejsc jest dolaczone do wyjscia odpowiadaja¬ cego mu ogranicznika (1, 2).112660 * I tu I Mu. 'lui I *lv-.KlA Fig 1. iA.WL Ul U*_ f\ /\ /\ ^/ V/ V \ m | ni i ni mi 1 ni in ni—tn rj in_ / j _L *._L I 1 ["TTL *l.Tfl «T, JlC JUZ UL z~innr UUI ix Fig 2 PL