Przedmiotem wynalazku jest sposób wydzielania alifatycznie nienasyconych weglowodorów z plynnej mieszaniny z zastosowaniem przenikania przez ciekla przegrode i kompleksowania metalami.W opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ame¬ ryki nr nr 3758603, 3758605,3770842,3800506,3844735 i 3864418, Steigelmann i Hughes przedstawili sposoby wydzielania plynnych materialów, takich jak alifatycznie nienasycone weglowodory i tlenek wegla, z ich miesza¬ nin, w których stosuje sie wysoce wybiorcza technike przenikania przez ciekla przegrode, w polaczeniu z kompleksowaniem metalami. W sposobach tych ciekla przegrode stanowi wodny roztwór, w którym znajduja sie jony zawierajace atomy metalu, kompleksujace wydzie¬ lany, plynny material, przy czym na skutek róznicy cis¬ nien czastkowych materialu po stronie zasilania i produktu pólprzepuszczalnej przepony, skomplekso- wany material jest przenoszony przez przepone i uwal¬ niany po jej stronie wylotowej.Sposób wedlug wynalazku opiera sie na odkryciu, ze w procesach wyzej opisanego typu, szybkosc przenikania wydzielanego materialu poprzez pólprzepuszczalna przepone mozna zwiekszyc, stosujac po stronie zasilania przepony podwyzszone cisnienie calkowite, wynoszace co najmniej okolo 3,5 atn przy zmianie calkowitego cis¬ nienia na przeponie do okolo 25%jego wartosci po stro¬ nie zasilania przepony. Innymi slowy, cisnienie calkowite po stronie produktu wynosi 75 do 125% jego wartosci po stronie zasilania przepony. Tworzacy kompleks, plynny skladnik wydziela sie z mieszaniny zasilajacej przez kon¬ taktowanie tej mieszaniny z przepona, utrzymujac po drugiej stronie przepony to znaczy po stronie produktu czastkowe cisnienieskladnika wystarczajaco mniejsze niz w mieszaninie. Wydzielony material mozna odprowadzic z pobliza strony produktu przepony na przyklad, za pomoca plynu wymywajacego lub oczyszczajacego, gazowego lub cieklego.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze miesza¬ nine zawierajaca wydzielany skladnik, kontaktuje sie z zasadniczo stala, nierozpuszczalna w wodzie, pólprzepu¬ szczalna przepona, znajdujaca sie w zetknieciu z woda ciekla przegroda, zawierajaca jony metalu, tworzace z wydzielanym skladnikiem, rozpuszczalny w wodzie kompleks, przy czastkowym cisnieniu wydzielanego skladnika po stronie produktu przepony, a nastepnie w poblizu strony produktu pólprzepuszczalnej przepony nizszym niz po jej stronie zasilania w stopniu wystarcza¬ jacym do wydzielania tego skladnika po stronie produktu pólprzepuszczalnej przepony usuwa sie wydzielony skladnik. W procesie wedlug wynalazku calkowite cisnie¬ nie po drugiej stronie przepony wynosi okolo 75 do 125% calkowitego cisnienia po stronie zasilania przepony a calkowite cisnienie po stronie zasilania, przepony wynosi co najmniej okolo 3,5 atn.W sposobie wedlug wynalazku, calkowite cisnienie po stronie zasilania pólprzepuszczalnej przepony wynosi, korzystnie, co najmniej okolo 7 atn lub nawet 14 atn.Calkowite cisnienie po stronie produktu jest podwyz-* 3 112 083 i 4 szone i czesto wynosi co najmniej 6,3 atn. Korzystnie, calkowite cisnienie po stronie produktu rózni sie od cal¬ kowitego cisnienia po stronie zasilania o okolo 0,35 lub nawet 0,7 atmosfer lubo okolo 25%. Cisnienie calkowite po stronie produktu pólprzepuszczalnej przepony moze byc wyzsze niz po stronie zasilania, jezeli cisnienie czast¬ kowe wydzielanego skladnika jest wyzsze po stronie zasi¬ lania niz po stronie produktu. W zadnym przypadku róznica cisnienia calkowitego po obu stronach pólprze¬ puszczalnej przepony nie moze byc tak duza, by spowo¬ dowac rozerwanie lub inny rodzaj uszkodzenia przepony albo obnizac skutecznosc rozdzialu. Gdy cisnienie calko¬ wite po obu stronach przepony jest prawie równe, mozna uzyskac wysoka szybkosc przenikania przy wymaganej czystosci produktu. Dogodnie jest stosowac calkowite cisnienie po stronie zasilania wynoszace do okolo 70 atn, przy czym, w razie potrzeby, mozna równiez stosowac cisnienie wyzsze.Cisnienie czastkowe wydzielanego skladnika jest po stronie zasilania pólprzepuszczalnej przepony, stosowa¬ nej w sposobie wedlug wynalazku, wyzsze niz po stronie produktu. Spadek cisnienia czastkowego wydzielanego skladnika winien byc wystarczajacy do przebiegu zada¬ nego rozdzialu i wynosi czesto nie mniej niz okolo 0,035, a korzystnie co najmniej okolo 1,4 atmosfery. Nizsza wartosc cisnienia czastkowego wydzielanego skladnika po stronie produktu pólprzepuszczalnej przepony mozna utrzymac za pomoca plynnego srodka wymywajacego lub oczyszczajacego, który usuwa ten skladnik z miejsc znajdujacych sie w okolicy przepony.Jako plynny srodek wymywajacy korzystnie stosuje sie material nie tworzacy kompleksów i nie reagujacy w inny sposób z jonami metalu w cieklej przegrodzie znajdujacej sie w zetknieciu z pólprzepuszczaIna przepona.Srodkiem usuwajacym wydzielony material z miejsc znajdujacych sia w poblizu strony produktu pólprzepu¬ szczalnej przepony moze byc gaz lub ciecz, aby w razie potrzeby, latwo oddzielic od skladników, które przeszly przez przepone. Jezeli reakcja srodka wymywajacego z wydzielonym materialem jest niewskazana, srodek powi¬ nien byc s.tosunkowo obojetny. Takim srodkiem jest np. butan, dwutlenek wegla i podobne. Stosowanie jako srodka wymywajacego cieklego rozpuszczalnika moze byc korzystne, poniewaz moze ulatwiac uzyskanie zada¬ nego cisnienia calkowitego po stronie produktu pólprze¬ puszczalnej przepony, zwlaszcza w przypadku stosowa¬ nia wysokich cisnien. Przed zetknieciem ze strona wylotowaprzepony, srodek wymywajacy moze zawierac rozpuszczony w nim skladnik wydzielony, jednak korzystne jest, by stezenie tego skladnika wynosilojedy¬ nie do 25% nasycenia. Srodek wymywajacy winien byc zasadniczo obojetny w sensie tworzenia kompleksów z jonami metali w roztworze w cieklej przegrodzie i zasad¬ niczo nie mieszac sie z ciecza przegrody. Dla latwego oddzielenia od produktu i uzyskania produktu o wyso¬ kiej czystosci, korzystne jest, by ciecz wymywajaca wystarczajaco róznila sie temperatura wrzenia od pro¬ duktu uzyskiwanego w procesie. W takim przypadku do rozdzielenia skladników mozna zastosowac odparowa¬ nie lub destylacje. Srodek wymywajacy o niskiej zawar¬ tosci wydzielanego materialu mozna zawracac do procesu wydzielania skladników w celu usuniecia dal¬ szych porcji materialu ze strony produktu pólprzepu¬ szczalnej przepony. Ewentualnie mozna go stosowac w dalszym przerobie wydzielonego materialu, badz to w charakterze reagenta, badz tez rozpuszczalnika.Przy stosowaniu cieczy wymywajacej do usuwania z pobliza strony produktu pólprzepuszczalnej przepony wydzielonego skladnika, szybkosc rozpuszczania tego skladnika moze zmniejszac sie ze zwiekszeniem stopnia wysycenia cieczy. Z reguly ciecz odprowadzana z pobliza przepony niejest calkowicie wysycona;stopien nasycenia wynosi okolo 70, a korzystnie do okolo 50% wagowych.Typowymi cieczami wymywajacymi, które mozna stoso¬ wac w sposobie wedlug wynalazku, zwlaszcza gdy wydzielanym materialem jest alifatycznie nienasycony weglowodór, sa*rozpuszczalniki weglowodorowe, jak ciekle parafiny lub mieszaniny zawierajace parafiny o prostym lub rozgalezionym lancuchu zawierajacym 4— 10 lub wiecej atomów wegla, np. heksan, n-heksan, n- heptan, n-oktan, n-nonan i podobne.Temperatura ukladu ciekla przegroda-pólprzepusz- czalna przepona moze byc w sposobie rozdzialu wedlug wynalazku zasadniczo stala lub zmienna, a rozklad kompleksu metalu moze byc dokonywany glównie przez zmniejszenie cisnienia czastkowego wydzielanego mate¬ rialu miedzystrona wylotowa lub strona produktucieklej przegrody a jej strona zasilania. Korzystnie ciekla prze¬ grode utrzymuje sie w temperaturze otoczenia, zwlaszcza w przypadku gdy material zasilajacy ma w tej temperatu¬ rze i pod cisnieniem stosowanym po stronie zasilania cieklej przegrody, postac gazu. Temperaturacieklej prze¬ grody' moze byc równiez nizsza lub wyzsza od pokojowej i dochodzic do okolo 100°C, przy czym podwyzszenie temperatury moze byc konieczne dla przeprowadzenia materialu zasilajacego w stan gazu lub pary. Podwyzsze¬ nie temperatury do okolo 35°C lub wyzej moze znacznie zwiekszyc szybkosc przenikania, w stosunku do wartosci uzyskiwanych w podobnym procesie prowadzonym w temperaturze pokojowej. Przykladowo, podwyzszenie temperatury z okolo 24 do 38°C daje 50% wzrost szyb¬ kosci przenikania etylenu. Zarówno temperatura jak i cisnienie winny byc utrzymywane w takim zakresie, by nie powodowac nadmiernego obnizenia róznicy szyb¬ kosci przenikania wydzielanego materialu i innych sklad¬ ników mieszaniny zasilajacej przez uklad ciekla przegroda-pólprzepuszczalna przepona. Warunki winny równiez byc takie, by nie powodowac fizycznego przer¬ wania przegrody lub w inny sposób ujemnie wplywac na proces.Sposobem wedlug wynalazku mozna na przyklad, wydzielac jeden lub wieksza ilosc nienasyconych weglo¬ wodorów technika ciekla przegroda-twrzenie komple¬ ksów, korzystnie w ukladzie, w którym przegrodajest co najmniej czesciowo zawarta w przeponie. Chociaz wydzielane produkty moga byc materialami czystymi, np. o czystosci powyzej 99%, sposób wedlug wynalazku mozna stosowac równiez w celu uzyskania zasadniczego wzrostu stezenia danego materialu w mieszaninie z innymi skladnikami strumienia zasilajacego.7 112 083 8 nia pozadanego materialu i zapobiega wysuszaniu lub obnizaniu wybiórczosci przepony.Ciekla przegroda wodna zawiera skladnik metaliczny, dajacy w roztworze jony zdolne do tworzenia komple¬ ksów z materialem wydzielanym z mieszaniny. Zródlo jonów moze byc dodane do przepony lub zmieszane z polimerem lub skladnikami filmotwórczymi przed ufor¬ mowaniem filmu. Skladnik kompleksotwórczy mozebyc wprowadzony do przepony w postaci impregnujacego roztworu wodnego lub innego. W kazdym przypadku przepona jest w kontakcie z woda, w takiej ilosci, by powstala wodna, ciekla przegroda. Membrana moze w czasie uzycia ulegac wysuszaniu, nawet w przypadku obecnosci w niej znacznych ilosci hydroliIowyeh polime¬ rów. Skutkiem wysuszania moze byc znaczny spadek przenika]nosci i wybiórczosci rozdzialu, a zapobiegac wysuszaniu mozna np. przez dodanie wody lub wodnego roztworu, zawierajacego kompleksotwórczy metal, po stronie zasilajacej pólprzepuszczainej przepony lub przez kontaktowanie przepony z cieklym wodnym srodowi¬ skiem po stronie produktu.Woda stosowana w cieklej przegrodzie moze stanowic mala czesc fazy cieklej lecz korzystnie stanowi wiekszajej czesc lub nawet calosc, oprócz skladnika metalicznego.Znaczny transport wydzielanego materialu przez ciekla przegrode mozna uzyskac juz przy tak malej ilosci wody jak 5% skladników cieklych. Inne ciekle skladniki prze¬ grody winny mieszac sie z woda i nie wplywac ujemnie na proces rozdzialu. Ciekla przegroda moze zawierac rów¬ niez inne materialy, np. male ilosci czynników higroskó- pijnych. polepszajacych zwilzalnosc lub wlasciwosci hydrofilowe cieczy i dajacych lepszy kontakt z gazem zasilajacym. Ciekla przegroda moze zawierac nadtlenek wodoru w ilosci malej lecz skutecznie opózniajacej redukcje kompleksotwórczych jonów metalu, np. srebra, do postaci pierwiastkowej.Material)', które mozna stosowac do sporzadzania pól- przepuszczalnych przepon sa korzystnie typu hydrofflo- wego, stosowanego do rozdzielania lub oczyszczania róznych materialów chemicznych. Takimi filmotwór- czymi materialami hydrofilowymi sa substancje przed¬ stawione w opisach patentowych Stanów Zjednczonych Ameryki nr 3228877 i 3566580. Najkorzystniejszym pod¬ stawowym skladnikiem materialu przepon jest filmo- twórczy nylon, np. N-alkoksyalkilopoliamid. Filmo- twórcze poliamidy sa ogólnie znane jako nylony lub polikarbonamidy. Powyzsze polimery charakteryzujasie wieksza liczba grup amidowych, tworzacych okresowe wiazania miedzy lancuchami weglowymi struktury produktu.Poliamidowe polimery, które szczególnie korzystnie mozna stosowac wsposobie wedlug wynalazku obejmuja miedzy innymi N-alkoksyalkilopoliamidy. Materialy tego typu sa dobrze znane i przedstawione np. w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki *nr 2430910 i 2430923, dotyczacych N-alkoksymetylopoli- amidów, otrzymywanych w reakcji polimeru poliamido¬ wego z formaldehydem i alkoholem. Zwykle co najmniej okolo 5% grup amidowych polimeru jest podstawionych grupami alkoksylowymi, a stopien podstawienia moze wynosic do 60% i wiecej. Korzystnie, podstawienie wyno¬ si okolo 10 do 60%, a produkt jest rozpuszczalny w gora¬ cym etanolu. Do wytwarzania N-alkoksypoliamidów stosuje sie zwykle alkohole jednowodorotlenowe o 1 do okolo 18 lub wiecej atomach wegla. Korzystnymi reagen¬ tami sa alkanole nizsze, zwlaszcza alkanole o 1 do 4 atomach wegla. Do uzytecznych alkanoli naleza meta¬ nol, propanole, butanole, alkohol oleinowy, alkohol ben¬ zylowy, alkohol laurylowy i alkoholoetery np. etery alkilowe glikolu etylenowego.Stosowane w sposobie wedlug wynalazku, jako mate¬ rial pólprzepuszczalnych przepon, N-alkoksyalkilopoli¬ amidy sa korzystnie usieciowane, za pomoca czynników sieciujacych lub w drodze katalizy kwasowej w podwyz¬ szonej temperaturze. Czynnikami sieciujacymi moga byc np. kwasy wielokarboksylowe, zwlaszcza dwu- lub trój- karboksylowe, majace np. od 2 do 12 atomów wegla.Uzylecznymi kwasami sa szczawiowy, cytrynowy, malei¬ nowy i podobne.Przepony stosowane w sposobie wedlug wynalazku mozna sporzadzac przez dokladne zmieszanie, fizyczne lub w drodze reakcji chemicznej, N-alkoksyalkilopoli- amidu i higroskopowego materialu polimerowego, np. rozpuszczalnego w wodzie alkoholu poliwinylowego.Ppliamidy i higroskopowy polimer mozna stosowacjako fizyczna mieszanine lub w róznych postaciach przereago- wanych, np. usieciowanych polimerów lub kopolimerów blokowych lub szczepionych. Polimer higroskopowy sto¬ suje sie zwykle w ilosci wystarczajacej do polepszenia hydrofilowych wlasciwosci poliamidu, do okolo 75% wagowych lub nieco wiecej sumy poliamidu i higrosko¬ powego polimeru. Ilosc higroskopowego polimeru zwy¬ kle wynosi okolo 5 lub 15^, co wystarcza do nadania odpowiednich wlasciwosci filmotwórczej kombinacji.Korzystnie, zarówno higroskopowy polimer jak i polia¬ mid stanowia po okolo 25 do 75% calosci lub higrosko¬ powy polimer stanowi okolo 35 do 55%, a poliamid okolo 45 do 65% mieszaniny.Stosowane w sposobie wedlug wynalazku przepony mozna korzystnie sporzadzac z mieszaniny zawierajacej nylon, alkohol poliwinylowy, dwualkilosulfotlenek i wode, jak przedstawiono w opisie patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3940469. Stosowane w spo¬ sobie wedlug wynalazku przepony maja korzystnie postac cienkich, pustych w srodku wlókien, a mieszanine zasilajaca mozna doprowadzacdo ich strony zewnetrznej lub wewnetrznej.Odpowiednim sposobem wytwarzania powyzszych wlókien jest wytlaczanie mieszaniny w podwyzszonej temperaturze, np. okolo 60 do 125°C, korzystnie okolo 70 do 110°C. Material wytlacza sie w postaci wlókien z pustym rdzeniem otoczonym sciana przepony. W czasie wytlaczania korzystnie jest przez pusty rdzen przepu¬ szczac gaz,co pomaga chlodzic wlókno i zapobiegajego zamknieciu. Po wytloczeniu wlókno mozna suszyc, w celu usuniecia rozpuszczalników i innych niskowrzacych materialów. Otrzymane w ten sposób przepony maja odpowiednia grubosc, dajaca znaczna wytrzymalosc na rozerwanie lub innego rodzaju fizyczne zniszczenie. Gru¬ bosc sciany wlókna wynosi zwykle do okolo 30 mikro-9 112 C83 10 nów lub wiecej, korzystnie okolo (h^do 15 mHcronów, co najmniej okolo 0,1 mikrona. Sumaryczny przekrój wló¬ kna wynosi zwykle do okolo 75 mikronów, korzystnie okolo 1 do 30 mikronów.Wlasciwosci przepon, np. wytrzymalosc i przepu¬ szczalnosc, mozna polepszyc przez rozciaganie, w tempe¬ raturze pokojowej lub wyzszej. Odpowiednia temperatu¬ ra podwyzszona jest temperatura okolo 90 do 300°C, korzystnie okolo 125 do 200°C. Wlókna moga byc rów¬ niez odpuszczane w tej temperaturze,'a rozciaganie i odpuszczanie mozna wykonywac równoczesnie.Wyciagniete wlókna maja mniejsza srednice sumary¬ czna i ciensze sciany niz przed rozciagnieniem, w tempe¬ raturze pokojowej lub podwzszonej, a wspólczynnik wydluzenia wlókien w tym zabiegu wynosi co najmniej okolo 1,25 do okolo 10 lub wiecej. Grubosc scian wlókna moze ulec zmniejszeniu do ponizej okolo 0,5 wartosci przed zabiegiem. Nadmierne rozciagniecie moze ujemnie wplynac na wytrzymalosc i wlasciwosci wlókien. Wspól¬ czynnik wydluzenia wlókien wynosi korzystnie nie wiecej niz 9. Rozciagania wlókien korzystnie dokonuje sie po specznieniu ich w cieczy wodnej lub organicznej.Korzystnym czynnikiem speczniajacym jest woda. Ilosc czynnika speczniajacego w czasie rozciagania wynosi do okolo 50% wagowych, korzystnie co najmniej 1% wagowy.W sposobie wedlug wynalazku skladnikiem metali¬ cznym roztworu cieklej przegrody, który w postaci kationu sluzy do wydzielania z mieszaniny skladnika, przez tworzenie kompleksu o pozadanych wlasciwos¬ ciach, jest np. metal grupy przejsciowej ukladu okreso¬ wego pierwiastków o liczbie porzadkowej powyzej 20.Odpowiednimi metalami sa srebro i miedz, zwlaszcza w postacijonu miedziawego. Stosowac mozna równiez roz¬ maite mieszaniny kompleksotwórczych metali, w obec¬ nosci lub przy braku innych niemetali lub nie kompleksujacych metali. Metal wprowadza sie do wod¬ nej cieklej przegrody ukladu rozdzielajacego w postaci rozpuszczalnej w tej cieczy. Tak wiec jnozna stosowac rózne rozpuszczalne w wodzie sole tych metali, jak azo¬ tany lub halogenki, np. bromki lub chlorki, fluorobo- rany, fluorokrzemiany octany, karbonylohalogenki lub inne, tworzace przy kontaktowaniu filmu z woda poza¬ dane rozpuszczalne w wodzie kompleksy. Sole metali winny nie wchodzic ze skladnikami mieszaniny zasilaja¬ cej w reakcje prowadzace do produktów nierozpuszczal¬ nych, mogacych blokowac przepone lub w inny sposób przeszkadzac wydzielaniu skladnika z mieszaniny zasila¬ jacej. Metal do danego ukladu dobiera sie tak, by komp- ieks tworzyl sie latwo, lecz byl wystarczajaco nietrwaly, ulegajac rozkladowi z wydzieleniem pozadanego mate¬ rialu, który opuszcza ciekla przegrode w stezeniu wyz¬ szym po stronie produktu przepony niz po jej stronie zasilania. Stezenie jonów metalu w cieklej przegrodzie moze bycniskie,a mimo tego wystarczajace do zapewnie¬ nia odpowiedniej szybkosci kompleksowania, co daje pozadany rozdzial przy nie nadmiernej powierzchni pól- przepuszczalnej przepony. Dogodnie, kompleksotwór- cze jony metalu znajduja sie w roztworze w stezeniu co najmniej 0,1, a korzystnie okolo 0,5do 12 M. Korzystnie, roztwór nie jest w pelni w\sycony kompleksotwórczymi jonami metalu. Zapewnia to pozostawanie w roztworze zasadniczo calosci metalu, z uniknieciem tendencji do zniszczenia przepuszczalnosci przepony.Jezeli jako jony kompleksujace w cieklej przegrodzie stosuje sie jony miedziawe, to z jonami amonowymi moga one tworzyc kompleksowe jony miedziawoamo- nowe, aktywne w tworzeniu kompleksu z wydzielanym przy uzyciu filmu materialem. Jony miedziawe i amo¬ nowe korzystnie stosuje sie w ilosci równomolowej,choc kazdy z tych jonów moze byc w nadmiarze. Jony amo¬ nowe mozna wprowadzac róznymi dogodnymi sposo¬ bami, korzystnie w postaci soli, jak chlorek lub weglem amonu, lub w postaci wodorotlenku amonu. Dla zwiek¬ szenia selektywnosci kompleksu miedziawoamonowego w procesie prowadzonym wedlug wynalazku, mozna sto¬ sowac bardziej kwasny film i roztwór cieklej przegrody, dodajac np. rozpuszczalny w wodzie kwas, jak kwas nieorganiczny, zwlaszcza solny. Korzystnie, pH cieklej przegrody przy takim prowadzeniu procesu jest nizsze niz 5. Poniewaz srebro moze z acetylenem tworzyc niepo¬ zadane acetylen ki, do wydzielania acetylenu z mieszanin, korzystnie jako czynnik kompleksujacystosuje siekomp¬ leks miedziawoamonowy.Przyklad I. Stosujac przepony w postaci wlókna, przeprowadza sie wydzielanie etylenu z mieszaniny gazo¬ wej o zawartosci 31,7% molowych metanu. 35,8% molo¬ wych etylenu i 32,5% molowych etanu. Przepony sporzadza sie z mieszaniny polimerów, zawierajacej okolo 60% wagowych zmodyfikowanego formaldehy¬ dem^ i alkoholem nylonu 6:6 (Belding Chemical Indus¬ tries) i okolo 40% wagowych rozpuszczalnego w wodzie alkoholu poliwinylowego. Puste w srodku wlókna for¬ muje sie przez wytlaczanie mieszaniny przez pierscie¬ niowa dysze. Wlókna poddaje sie rozciaganiu w 125°C, przy poosiowym obciazeniu 300 g, a nastepniewciagu 10 minut odpuszcza w 170°C. Sporzadza sie 10 przepon o aktywnej dlugosci 43,18 cm, srednicy wewnetrznej 0,15 mm i srednicy zewnetrznej 0.4 mm. Wlókna wprowadza sie do pionowej rury i zamocowuje w niej za pomoca zywicy epoksydowej. Efektywna objetosc zestawu po zewnetrznej stronie wlókien wynosi okolo 5 ml.Do przestrzeni otaczajacej zewnetrzne powierzchnie wlókien wprowadza sie 4 M wodny roztwór azotanu srebra, zawierajacy 0,5% objetosciowych nadtlenku wodoru i 10% objetosciowych gliceryny. Roztwór scieka po wlóknach z szybkokscia okolo 4 ml ha minute i ucho¬ dzi u dolu zestawu. Do tej samej przestrzeni doprowadza sie z szybkoscia okolo 26 ml na minute mieszanine gazów, a przez wewnetrzna przestrzen wlókien z szyb¬ koscia okolo 100 ml na minute przepuszcza spelniajacy role czynnika wymywajacego azot. Uklad utrzymuje sie w temperaturze okolo 24—24,5°C, W tablicy przedsta¬ wiono szybkosc przenikania etylenu przy róznych war¬ tosciach cisnienia po stronie zasilania i produktu.Przy cisnieniu calkowitym po stronie zasilania 21 atmosfer cisnienie czastkowe etylenu wynosi 7,35 atmos¬ fery, a przy cisnieniu calkowitym 7 atmosfer, 2,8 atmosfery.Przedstawione w tablicy dane wykazuja, ze przy maleju 112083 12 róznicy fi™™? miedzy strona zasilania a strona pro¬ duktu szybkosc przenikania oleiin jest wyzsza niz w podobnych warunkach przy wiekszej róznicy po obu stronach przepony- Szybkosc przenikal sta ze wzrostem cisnienia w nkfadzir.Jako czynnik wymywajacy mozna zamiast azotu sto¬ sowac hcL butan lub inny gaz. Jak przedstawiono w nastepnym przyklaadzie, jako czynnik wymywajacy mozna stosowac ciecz, jak n-heksan.Tabiicj EttftEB Smma 21 2B 21 21 21 0.49 Gl-W taca 17.50 20L93 fiulfc «L21 6.16 1UL56 17,22 20l«^ «l5» 0L35 6Ju taj© HJft 20SJ 6.72 20.6* I4,^ 1030 3L64 CL21 0.28 12.0 ¦33 14.7 16.8 173 11.1 *S* 9*.95 91.96 9S.9B *L9f 99.46 Przykladll. Za pomoca przepon o zasadniczo takim samym skladzie jak w przykladzie I i w podobny sposóbjakwprzykladzie I. przeprowadzasiewydzielanie etylenu z mieszaniny zawierajacej mniej wiecej jedna¬ kowe objetosci metanu, etylenu i etanu. Zestaw sporza¬ dza sie z 20 wlókien o srednicy wewnetrznej 0.13 mm. srednicy zewnetrznej 0,33 mm i aktywnej dlugosci 43.18 cm. Do przestrzeni otaczajacej zewnetrzne powierzchnie wlókien wprowadza sie roztwór kompleksujacy, którym jest 4 N wodny roztwórazotanu srebra, zawierajacy nad¬ tlenekwodoru w ilosci 0,5*1 objetosciowych i gliceryne w ilosci 10% objetosciowych. Rozdzielanie prowadzi sie przy wypelnieniu objetosci otaczajacej zewnetrzne powierzchnie wlókien roztworem, przepuszczajac przez te objetoscmieszaninegazówzszybkosciaokolo 15 mlna minute, pod cisnieniem okolo 7 atmosfer. Wspólpra- dowo z gazem, przez wewnetrzne przestrzenie wlókien przepuszczasieciekly heksan, zszybkosciaokolo0,05ml na minute,pod cisnieniem okolo 5,25 atmosfer,absorbu¬ jac etylen przy braku fazy gazowej. Opuszczajaca zestaw mieszanina heksan-etylen ulega czesciowemu rozdzia¬ lowi przez wprowadzenie do naczynia utrzymywanego pod cisnieniem atmosferycznym. Operacje przenikania i rozprezania prowadzi sie w temperaturze pokojowej.Strumienie gazu i cieczy zoperacji rozprezania analizuje sie, a na podstawie wyników okresla szybkosc przenika¬ nia i sklad. Z danych analitycznych wynika, ze czystosc etylenu jest zasadniczo taka sama, jak w tych samych warunkach róznicy cisnienia calkowitego i czastkowego cisnienia etylenu, przy stosowaniu jako czynnika wymy¬ wajacego gazu, jak azot lub bel. Podobnajest równiez szybkosc przenikania.Przyklad DL Powtarza sie procedure z przykrndu D, stosujacmieszaninezasilajaca zawierajaca34% molo¬ wych metanu, 35% molowych etylenu i 31% molowych etanu, pod cisnieniem 21 atmosfer, jako czynnik wymy¬ wajacy heksan, pod cisnieniem 20.65 atmosfer. Heksan odbierany z zestawu jest w okolo ISFk wysycony etyle¬ nem, a uzyskany produkt zawiera 99,0% molowych ety¬ lenu i po fll9% molowych metanui etanu.Gazodlotowy zawiera 51% molowych metanu. 2% molowe etylenu i 47% molowych etanu. Róznica cisnienia czastkowego etylenuwstrumieniuzasilajacym i heksanie,z f na wlocie strumienia zasilajacego (wylocie heksanu) i wylocie gazu po absorpcji (wlocie« heksanu) wynosi 3.5 atmosfer. Za cisnienie czastkowe materialu rozpuszczonego mb zmieszanego z cieklym rozpuszczalnikiemprzyjmuje siewartoscobliczonaprzez pomnozenie cisnienia pary rozpuszczonego materialu przezjegozawartosc w kompozycji,wyrazona w^ molo¬ wych i podzielenie iloczynu przez 100L Wyzej podana procedure stosuje sie przy róznym poziomie zawartosci etylenu w uchodzacym strumieniu heksanu, oznaczajac róznice cisnienia czastkowego w gazie i heksanie na wlocie i wylocie mieszaninygazowej.Przy 5% wysyccnhi heksanu róznica cisnienia czastko¬ wego na wlocie wynosi 6.85 atmosfery, ana wylocie0,42 atmosfery. Przy 33% wysyceniu wartosci te wynosza odpowiednio 0.63 i 0.42 atmosfery.Przyklad IV. Przez wewnetrzne objetosci wlókien przepuszcza sie na przemian,jako czynnik wymywajacy, gazowy azot i ciekly heksan, w celu bezposredniego porównania ich skutecznosci. Sporzadza sie pojedyncze wlókno o skladzie zasadniczo takim samym jak w przy¬ kladzie I. Po wytloczeniu, wlókno rozciagasie w I30PC do 225% poczatkowej dlugosci i wciagu 10 minut odpu¬ szcza w 170°C. Wlókno o aktywnej dlugosci okolo 965 mm srednicy wewnetrznej 0.19mm i srednicy zewnetrz¬ nej 0,51 mm nawija sie na trzpien o srednicy 1.6 mm. formujac spiralny zwój. który wprowadza sie do piono¬ wej rury. Efektywna objetosc miedzy zewnetrzna powierzchnia wlókna a wewnetrzna powierzchnia rury wynosi okolo 11 ml.Do powyzszej objetosci wprowadza sie 4 M wodny roztwór azotanu srebra, zawierajacy nadtlenek wodoru w ilosci 0,5% objetosciowych i gliceryne w ilosci 10% objetosciowych. Roztwór scieka z szybkoscia 4 ml na minute i uchodzi dolem. Zestaw stosuje sie w sposób podobny do opisanego w przykladzie I do wydzielania etylenu z mieszaniny gazowej zawierajacej 33,2% molo¬ wych metanu, 36,2% molowych etylenu i 30,6% molo¬ wych etanu. Gaz przepuszcza sie po stronie zewnetrznej wlókna z szybkoscia okolo 11 ml na minute, wspólpra- dowo z wodnym roztworem. Ukladutrzymuje sie wtem¬ peraturze okolo 24do 24,5°C_ W przypadku stosowania jako czynnika wymywajacego gazowego azotu, przcpu- szcza siego przez wewnetrznaczescwlókna,przeciwpra- dowo do zasilania, z szybkoscia okolo 7 ml na minute.Szybkosc przenikania etylenu wynosi 0,0079 ml na minute na cm2 powierzchni przepony, a czystosc pro¬ duktu 98,0% wagowych etylenu. Stosujac jako czynnik wymywajace ciekly heksan przepuszczasie gowtakisam sposób z szybkoscia okolo 035 ml naminute, absorbujac zasadniczo calosc przechodzacego przez przeponegazu.Szybkosc przenikania etylenu wynosi 0,0070 ml na minute na cm2 przepony, a czystosc produktu 98,2% wagowych etylenu.13 112 083 14 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wydzielaniaalifatycznie nienasyconych weg¬ lowodorów o 2 do 8 atomach wegla z plynnej mieszaniny polegajacy na kontaktowaniu mieszaniny zawierajacej wydzielany skladnik z nierozpuszczalna w wodzie, pól- przepuszczalna przepona znajdujaca sie w zetknieciu z wodna, ciekla przegroda zawierajaca jony metalu two¬ rzace z wydzielanym skladnikiem rozpuszczalny w wodzie kompleks, przy czastkowym cisnieniu wydziela¬ nego skladnika po stronie produktu pólprzepuszczalnej przepony nizszym niz po stronie zasilania w stopniu wystarczajacym do wydzielenia skladnika po stronie pro¬ duktu pólprzepuszczalnej przepony i usuwaniu wydzie¬ lonego skladnika w poblizu strony produktu pólprze¬ puszczalnej przepony, znamienny tym, ze calkowite cisnienie po stronie produktu przepony wynosi 75 do 125% calkowitego cisnienia mieszaniny po stroniezasila¬ nia, przy czym calkowite cisnienie po stronie zasilania przepony wynosi co najmniej okolo 3,5 atn. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie pólprzepuszczalna przepone o postaci pustego w srodku wlókna. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze stosuje sie przepone, której strona zasilania jest zewnetrzna strona pustego w srodku wlókna. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako plynna mieszanine stosuje sie mieszanine zawierajaca etylen, metan i etan. 5. Sposób wedlug zastrz. 1. znamienny tym, ze stosuje sie ciekla przegrode zawierajaca jako jony metalu, jony srebra. 6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze produkt usuwa sie po stronie produktu przepony przez zetkniecie z cieklym rozpuszczalnikiem. 7. Sposób wedlug zastrz. 6. znamienny tym, ze stosuje sie ciekly rozpuszczalnik, który przy poczatkowym zetknieciu ze strony produktu przepony jest wysycony wydzielanym skladnikiem w ilosci do okolo 25%. 8. Sposób wedlug zastrz. 7, znamienny tym. ze jako rozpuszczalnik stosuje sie parafiny. 9. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie przepone zawierajaca nylon. 10. Sposób wydzielania olefinowonienasyconychweg¬ lowodorów o 2 do 8atomach wegla z plynnej mieszaniny, polegajacy na kontaktowaniu mieszaniny zawierajacej wydzielany skladnik, przy calkowitym cisnieniu wyno¬ szacym co najmniej okolo 14 atn z nierozpuszczalna w wodzie, hydrofilowa, pólprzepuszczalna przepona, w której co najmniej czesciowo znajduje sie wodna, ciekla przegroda, z rozpuszczonymi w niejjonami metalu, two¬ rzacymi z wydzielanym skladnikiem rozpuszczalny w wodzie kompleks, przy czastkowym cisnieniu wydziela¬ nego skladnika po stronie produktu przepony wystarcza¬ jaco nizszym niz po stronie zasilania, przy czym cisnienie czastkowe po stronie zasilania przepony jest co najmniej o okolo 1,4atmosfery wyzsze niz po jej stronie produktu i usuwaniu wydzielonego skladnika w poblizu strony pro¬ duktu pólprzepuszczalnej przepony, znamienny tym, ze calkowite cisnienie po stronie produktu pólprzepuszczal¬ nej przepony rózni sie od cisnienia po stronie zasilania o wartosc wynoszaca do okolo 0,7 atmosfery. 11. Sposób wedlug zastrz. 10, znamienny tym, ze sto¬ suje sie pólprzepuszczalna przepone o postaci pustego w srodku wlókna. 12. Sposób wedlug zastrz. 11, znamienny tym, ze sto¬ suje sie przepone, której strona zasilaniajest zewnetrzna strona pustego w srodku wlókna. 13. Sposób wedlug zatrz. 10, znamienny tym, ze jako plynna mieszanine stosuje sie mieszanine zawierajaca etylen, metan ietan. N 14. Sposób wedlug zatrz. 10. znamienny tym, ze stosuje sie przegrode zawierajaca jako jony metalu, jony srebra. 15. Sposób wedlug zastrz. 10, znamienny tym, ze pro¬ dukt usuwa sie po stronie produktu przepony przez zetkniecie z cieklym rozpuszczalnikiem. 16. Sposób wedlug zastrz. 15, znamienny tym, ze jako rozpuszczalnik stosuje sie parafiny. 17. Sposób wedlug zastrz. 10, znamienny tym, ze sto¬ suje sie przepone zawierajaca nylon. 18. Sposób wedlug zastrz. 17, znamienny tym, ze sto¬ suje sie przepone zawierajaca N-alkoksyalkilopoliamid. m PL