Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania pianek potiuretanowo-pofiizocyjanurowych metoda prepolimerowa modyfikowanych technicznym eterem dwugpcydowym 2^-dwu(4^dioksyfenylo)piopanii.Znanymi metodami otrzymywania pianek ponuretanowo^ioiirzocyjanurowych sa metoda jednostopniowa i metoda prepolimerowa. W metodziejednostopniowej wszystkie surowce doprowadza sie odpowiednimi przewo¬ dami do glowicy mieszajacej ijednoczesnie sie je miesza a sporzadzona mieszanine wylewa sie do formy na tasme lub natryskuje sie wybrana powierzchnie. Czestojednak sporzadza sie z surowców dwu lub trójkomponen- towe systemy, które spienia sie metoda jednostopniowa. Jednym z komponentówjest pohizocyjanian najczesciej czysty lub w mieszaninie z surowcami nieieagujacymi z polnzocyjanianem lub niepowodujacymijegp dimeiyzacji i tnmeryzacji w czasie przechowywania. Drugi komponent zawiera mieszanine poboru z katalizatorami, emulgato¬ rem, czynnikiem porotwórczym i innymi srodkami pomocmczymL Jesli stosuje sie jako jeden ze skladników kompozycji poliuretanowej wode i jednoczesnie katalizatory ulegajace dezaktywacji w czasie przechowywania pod wplywem wody, wówczas istnieje koniecznosc sporzadzania systemu trójkomponentowegp. W krancowym przypadku do glowicy aparatu mieszajaco-dozujacego doprowadza sie poszczególne surowce oddzielnymi przewodami.Metoda prepolirnetowa w stosunku do metodyjednostopniowej rozszerzonajest o etap otrzymywania prepotimeni, który spienia sie w podobny sposób jak w metodzie jednostopniowej. Czesto jednak piankom pofiuretanowo^K^iizDcyjanurowym stawia sie rygorystyczne wymagania co do wlasnosci. Wlasnosci takie trudno nadac piankom otrzymywanym metoda jednostopmowa. Wzroslo wiec zainteresowanie metoda prepolimeiowa otrzymywania pianek W metodzie tej poprzez odpowiednie przygotowanie prepolimeru moznaotrzymac pianki o zwiekszonej odpornosci na dzialanie plomienia i o korzystniejszyeh wlasnosciach fizyko-chemicznych.Wymienione metody otrzymywania pianek scharakteryzowano w ksiazce W. Oiczyka jyrfiuretany" WNT 1968 w odniesieniu do sztywnych pianek poliuretanowych. W pierwszych pracach zwrócono uwage na wykorzystanie zywic epoksydowych jako kokatanzatorów reakcji izocyjanianów (J. Cdi, Hast. 1965, 1, 1J85). W opisach patentowych Stanów jednoczonych Ameryki nr 3313747 i nr 4022721(wczesnej w Japonii nr 49-110727) sposoby otrzymywania zwiazków zawierajacych pierscienie oksazohnbnowe w reakcji polirzocyjama-2 112065 nów z zywicami epoksydowymi w obecnosci katalizatorów typu amin trzeciorzedowych lub kwasów Lewisa.Badania nad wplywem zywic epoksydowych na wlasnosci pianek poliizocyjanurowych prowadzili K. Ashida i K.C.Fiisch. Stwierdzili,ze pianki poliizocyjanurowe modyfikowane zywica epoksydowa w metodzie jednostop- niowej posiadaja wyzsza kruchosc niz pianki memodyfikowane (J.Cell-Plast. 1972 8^ 160—166. Jako katalizator trimeryzacji poliizocyjanianu stosowali 2,4T6-trój(dwuinetyloariimoriietyleno)fenoL Wzrost kruchosci uzyskalis¬ my równiez modyfikujac w metodzie jednostopniowej pianki poliuietanowp-poliizocyjanurowe krajowymi zywicami epoksydowymi (komunikat nr 3/174. Zjazd PTCh i SITPCh 1976, Warszawa 1976). Sposób otrzymy¬ wania pianek polizocyjanurowych modyfikowanych zywica epoksydowa w metodzie jednostopniowej przedsta- wionow opisie patentowym Niemieckiej Republiki Demokratycznej nr 125746. Jako katalizator stosowano 2,4?6-txój(dwumetyloaminometyleno)fenol i chlorek litu. Nie podano jednak kruchosci otrzymywanych pianek.Obnizenie kruchosci pianek poliizocyjanurowych uzyskano modyfikujac je zywicami epoksydowymi metoda prepolimerowa (J. CellJlast. 1972, 8, 4, 194—200 opis patentowy Stanów Zjednoczonych nr 3793236).Otrzymane ciekle prepolimery spieniano w obecnosci 2,4,6-ttój(dwumetyloaminometylenoXenolujako kataliza¬ tora trimeryzacji. Nie stwierdzono istotnego wplywu modyfikacji pianek na ich wytrzymalosc na sciskanie.Znane sa sposoby otrzymywania pianek poliuretanowych metodajednostopniowa zwykorzystaniemjako poliolu produktu hydrolizy maloczasteczkowych dianowych zywic epoksydowych (opis patentowy PRL nr 95033) lub produktu reakcji addycji zwiazków epoksydowych zhydroksyalkiloarninami (opis patentowy PRL nr 100693).W/wym. wynalazkach do syntezy nowych polioli stosuje sie zywice epoksydowe, które sa ponad dwukrotnie drozsze od stosowanychw produkcji poliuretanów polioli.Prezentowany sposób wedlug wynalazku rózni sie zasadniczo od sposobów podanych w opisach patento¬ wych PRL nr 95033 i 100693 sposobem wprowadzenia zywicy epoksydowej, znacznie mniejszym (ok. 20-krot- nie) jej zuzyciem przy zachowaniu wysokiej odpornosci cieplnej i termicznej charakterystycznej dla pianek poliuretanowo-poliizocyjanurowych z jednoczesnym obnizeniem kruchosci i podwyzszeniem wytrzymalosci na sciskanie.Istota wynalazku polega na tym, ze sztywna pianke potiuretanowo-poliizocyjanurowa otrzymuje sie przez spienianie prepolimeru zawierajacego wolne grupy NCO zpobeterolem przy stosunku równowaznikowym prepolimeru do poheterolu od 1 :1 do 5 :1 w temperaturze 293 ± 2 K w obecnosci octanu potasu w ilosci 1 czesc wagowa i N^dwiietanoloanimometyleno)karbaminianu etylu w ilosci 3 czesci wagowe na 100 czesci wagowych prepolimeru. Prepolimer otrzymuje sie w reakcji technicznego dwuizocyjanianodwufenylometanu z technicznym eterem dwuglicydowym 2,2-dwii(4-riydroksyfenylo)propanu w stosunku równowaznikowym od 1 :0,01 do 1 :0,06 najkorzystniej 1 : (0,02 - 0,04) w temperaturze od 353 K do 433 K najkorzystniej w 393 K w czasie od 0,5 do 4 godzin najkorzystniej 2 godziny.Zaleta wynalazku jest to, ze sposobem wedlug wynalazku mozna otrzymac pianki poliuretanowo-poliizo- cyjanurowe o obnizonej kruchosci i podwyzszonej wytrzymalosci na sciskanie w stosunku do pianki niemodyfi- kowanej eterem dwuglicydowym 2,2-dwu(4-hydroksyfenylo)-propanu przy zachowaniu gestosci pozornej pianek na tym samym poziomie. W porównaniu z piankami otrzymywanymi zgodnie z opisem patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3793236 pianki modyfikowane otrzymywane sposobem wedlug wynalazku posiadaja lepsza wytrzymalosc na sciskanie wzrastajaca ze wzrostem zawartosci zywicy epoksydowej w prepolimerze.Zastosowano równiez nie opisany w literaturze uklad katalityczny. Uwzgledniono wykorzystanie dostepnych w handlu technicznego eteru dwuglicydowego 2,2-dwu(4-hydroksyfenylo)propanui technicznego dwuizocyjania¬ nodwufenylometanu.Sposób wedlug wynalazku zilustrowano nastepujacymi przykladami: Przyklad I. (W czesciach wagowych). W naczyniu z tektury parafinowanej dokladnie miesza sie 28,4 polioksypropylenowegp sorbitolu o LoH = 495 mg KOH/g, 3,45 kopolimeru polisfioksanopolioksyetylenopolio- ksypropylenowego, 5,18 33% roztworu octanu potasu w glikolu dwuetylenowym, 5,18 N-(dwuetanoloaminome- tyleno)karbarninianu etylu i 34,54 monofluorotrojchlorometanu. Nastepnie dodaje sie 172JO technicznego dwuizocyjanianodwufenylometanu o zawartosci grup NCO 30,4% i natychmiast energicznie miesza sie w tempe¬ raturze 293 ± 2 K przez 15 sekund. Otrzymuje sie kompozycje, która wlewa sie do otwartej formy w której swobodnie spienia sie. Pianke termostatuje sie 4 godziny w 393 K a nastepnie sezonuje 7 dni w temperaturze 293 ± 2 K. Uzyskuje sie pianke o gestosci pozornej 28,68 kg m3 (PM-72(C-39046), kruchosci 56,8%) ASTM C—421) i wytrzymalosci na sciskanie w kierunku równoleglym do wzrostu 185,6 kPa (PN—73 (C—89071).Przyklad U. (W czesciach wagowych). Do kolby trójszyjnej zaopatrzonej w chlodnice, mieszadlo wprowadza sie 690,5 technicznego dwuizocyjanianodwufenylometanu o zawartosci grup NCO 30,4% i,10 technicznego eteru dwuglicydowego 2,2-dwu(4-hydroksyfenylo)propanu o zawartosci grup epoksydowych 28,5%. Nastepnie przy ciaglym mieszaniu ogrzewa sie mieszanine w temperaturze 393 K 2 godziny.Zawartosc kolby energicznie schladza sie i otrzymuje sie prepolimer o zawartosci grap NCO 29,8%. 176,2 prepolimeru112065 3 energicznie miesza sie w temperaturze 293 ± 2 K 15 sekund z przedmieszka sporzadzona z 28,4 polioksypropyle- nowanego sorbitolu o liczbie hydroksylowej Lqh = 495 mg KOH/g 3,52 kopolimeru poiisiloksanopolioksyetyle- nopobbksypropylenowego, 528 33% roztworu octanu potasu w glikolu dwuetylenowym, 5,28 N—(dwuetanolo- aminometyleno)kaiTjarniniaiiu etylu i 35 24 monofluorotrójchlorometanu. Otrzymana pianke termostatuje sie 4 godziny w 393 K a nastepnie sezonuje 7 dni w temperaturze 293 ± 2 K. Uzyskuje sie pianke o gestosci pozornej 2650 kg/m3 (PN-72(C-89046) kruchosci 5038% (ASTM C-421), wytrzymalosci na sciskanie w kierunku równoleglym do wzrostu 1783 kPa (PN-73(C-89071).Przyklad 111. (W czesciach wagowych). Polimer otrzymuje sie w sposób opisany w przykladzie II z 690,5 technicznego dwuizocyjanianodwufenylometanu o zawartosci grup NCO 30,4% i 20 technicznego eteru dwuglicydowego 2^-dwu(4-hydroksyfenylo)-propanu o zawartosci 28,5% grup epoksydowych. Zawartosc grup NCO w propolimerze 29,2% 179,6 prepolimeru energicznie miesza sie w temperaturze 293 ± 2 K 15 sekund z przedmieszka sporzadzona z 28,4 polioksypropylenowanego sorbitolu o Loh = 495 mg KOH/g, 3,60 kopolime¬ ru polisiloksanopolioksyctylenopolioksypropylenowego, 539 33/? roztworu octanu potasu w glikolu dwuetyie- nowym, 539 N-(dwuetanoloanimonietyleno}karbarninianu etylu i 36 monofluorotrójchlorometanu. Otrzymana kompozycje wlewa sie do otwartej, formy w której swobodnie spienia sie. Pianke termostatuje sie 4 godziny w temperaturze 393 K i sezonuje sie 7 dni w temperaturze 293 ± 2 K. Pianka posiada gestosc pozorna 28J06 kg/m3 (PN-72(C-89046), kruchosc 39,9% (ASTM C-421) i wytrzymalosc na sciskanie w kierunku równoleg¬ lym do wzrostu 214,7 kPa (PN-73(C-89071).Przyklad IV. (W czesciach wagowych). Prepolimer otrzymuje sie sposobem opisanym w przykladzie II z 690,5 technicznego dwuizocyjanianodwufenylometanu o zawartosci grup NCO 30,4% i 30 technicznego eteru dwuglicydowego 2,2-dwu(44iydroksyfeirylo)propanu o zawartosci grup epoksydowych 28,5%. Zawartosc grup NCO w prepolimerze 27,9%.189,2 prepolimeru energicznie miesza sie w temperaturze 293 ± 2 K przez 15 sekund z przedmieszka sporzadzona z 28,4 polioksypropylenowanego sorbitolu o Loh = 495 mg KOH/g, 3,78 kopolime¬ ru polisfloksanopolioksyetyleiK)polioksypropylenowego, 5,68.33% roztworu octanu potasu w glikolu dwuetyle- nowym, 5,68 N-(dwiietanoloaminometyleno)karbaminianu etylu i 373 monofluorotrójchlorometanu. Wymie¬ szana kompozycje spienia sie w otwartej formie. Pianke termostatuje sie 4 godziny w temperaturze 393 K i sezonuje 7 dni w temperaturze 293 ±2 K. Otrzymuje sie pianke o gestosci pozornej 27,94 kg/m3 (PN—72 (C—89046), kruchosci 38,4% (ASTM C—421) i wytrzymalosci na sciskanie w kierunku równoleglym do wzrostu 225,6 kfti (PN-73/C-89071).Przyklad V. (W czesciach wagowych). W sposób opiasny w przykladzie II otrzymuje sie prepolimer z 690,5 technicznego dwuizocyjanianodwufenylometanu o zawartosci 30,4% grup NCO i 40 technicznego eteru dwuglicydowego 2,2-dwu(4-hydroksyfenylo)propanu o zawartosci 28,5% grup epoksydowych. Zawartosc grup NCO w prepolimerze 272%. 193,2 otrzymanego prepolimeru energicznie miesza sie w temperaturze 293 ± 2 K wciagu 15 sekund z przedmieszka sporzadzona z 28,4 polioksypropylenowanego sorbitolu o Loh = 495 mg KOH/g 3,86 kopolimeru polisiloksanopolioksyetylenopolioksypropylenowego, 5,80 33% roztworu octanu potasu w glikolu dwuetylenowym, 5,80 N—(dwuetanoloaminometyleno)karbaminianu etylu i 38,6% monofluorotrój¬ chlorometanu. Kompozycje przenosi sie do otwartej formy w której spienia sie. Otrzymana pianke termostatuje sie 4 godziny w 393 K i sezonuje 7 dni w 293 ± 2 K. Pianka posiada gestosc pozorna 28,33 kg/m3 (PN—72 (C—89046), kruchosc 43,92% (ASTM C—421) i wytrzymalosc na sciskanie w kierunku równoleglym do wzrostu pianki 249,4 kPa (PN-73/C-89071).Przyklad VI. (W czesciach wagowych)Prepoiimer otrzymuje sie w sposób jakw przykladzie II z 690,5 technicznego dwuizocyjaruanodwufenylometanu o zawartosci 30,4% grup NCO i 50 technicznego eteru dwuglicy¬ dowego 2^-dwu(4-hydroksyfenylo)propanu o zawartosci 28,5% grup epoksydowych. Zawartosc wolnych grup NCO w otrzymanym prepolimerze 25A2%. 206,5 otrzymanego prepolimeru energicznie miesza sie w temperatu¬ rze 293 ±2 K przez 15 sekund z przedmieszka sporzadzona z 28,4 polioksypropylenowanego sorbitolu ° Loh =495 mg KOH/g, 4,13 kopolimeru polisijoksanopolioksyetylenopolioksypropylenowego. 6,20 33% roztworu octanu potasu w glikolu dwuetylenowym, 6,20 N-(dwuetarioloaminometyleno)karbaminianu etylu i 41,3 monofluorotrójchlorometanu. Kompozycje spienia sie w otwartej formie i otrzymuje sie pianke o gestosci pozornej 27,96 kg/m3 (PN-72/C-89040), kruchosci 463% (ASTM C-421) i wytrzymalosc na sciskanie w kierunku równoleglym do wzrostu 247,2 kPa (PN-73/C-89071).Przyklad VII. (W czesciach wagowych). W sposób opisany w przykladzie II otrzymuje sie z 690,5 technicznego dwuizocyjanianodwufenylometanu o zawartosci 30,4% grup NCO i 60 technicznego eteru dwuglicy¬ dowego 2,2-dwu-(4-hydroksyfenylo)propanu o zawartosci 28,5% grup epoksydowych prepolimer o zawartosci wolnych grup NCO 23,98%. 219 prepolimeru energicznie miesza sie w temperaturze 293 ± 2 K przez 15 sekund z przedmieszka sporzadzona z 28,4 polioksypropylenowanego sorbitolu o Loh = 495 mg.KOH/g, 4,38 kopolimeru polisiloksanopohoksyetylenopolioksypropylenowego, 6,57 33% roztworu octanu potasu w glikolu dwuetylenowym 6,57 N—(dwuetaiioloaminometyleno)karbaminianu etylu i 43,8 monofluorotrójchlorometanu. Kompozycje spienia sie w otwartej formie i otrzymuje sie pianke o gestosci4 112 IKS pozornej 28.90 kg/m3 |P1N^72(C-89046J, kiudoosiri 535^ (ASTM C^t21) i wytrzymalosc na Sciskanie w kierunku równoleglym do wzrostu 246,8 kPa (PJNi-73/C-89071)L Zastrzezenie patentowe Sposób otrzymywania sztywnych pianek poliuietanowo-poliizo^januiow eh, znamienny tym, ze jaanki potiuretanowo-poliizocyjanniowe otrzymuje sie w reakcji piepolimeni zawieiajacego wolne grupy MX) z poheteiolem przy stosunku równowaznikowym pepolimeru do polieteiolu od 1:1 do 5 :1 w tempeiatmze 293 ±2K,w obecnosci octanu potasu w ilosci 1 czesc wagowa i N^dwuetanoloanimonietylenokaibaniinianu etylu w ilosci 3 czesci wagowe na 100 czesci wagowych piepolimeni, przy czym jako prepolimer stosuje sie produkt w reakcji technicznego dwuizocyjanianodwufenylometanu z technicznym eterem dwugMcydowym 272-dwu(4-hydfoksfenyk|piopanu w stosunku równowaznikowym od 1:0,01 do 1:0.06 najkorzystniej 1 40,02 ± 0J04), w temperaturze od 353 K do 433 K najkorzystniej 393 K. w czasie od 03 do 4 godzin najkorzystniej 2 godziny.Fkac TóBffM.OT PRL naklsl 120+18 Cena45 zl PL