Przedmiotem wynalazku jest sposób szczepienia monomerów winylowych na wyrobach wlókienniczych poliamidowych i poliestrowych.Znane sa sposoby inicjowania reakcji szczepionej kopolimeiyzacji za pomoca promieniowania UV i promie¬ niowania y lub przyspieszonych elektronów, a takze za pomoca wyladowanjarzeniowych.Wada znanych sposobów jest powstawanie w czasie procesu reakcji ubocznych, takich jak sieciowanie czy degradacja, nadto sposoby te wymagaja kosztownej aparatury.Znany jest takze z polskiego opisu patentowego nr 67010 sposób inicjowania reakcji szczepienia, polegajacy na termicznym utlenianiu wyrobów w atmosferze powietrza w temperaturze powyzej 100°C. Niedogodnoscia tego sposobu jest mozliwosc zólkniecia wyrobów poliamidowych, niskie i nierównomierne stopnie szczepienia oraz zmniejszenie wytrzymalosci wyrobów w trakcie inicjowania procesu.Sposób szczepienia monomerów winylowych na wyrobach wlókienniczych poliamidowych i poliestrowych wedlug wynalazku polega na tym, ze wyroby poddaje sie aktywowaniu w atmosferze pary wodnej o wilgotnosci wzglednej 35—100% w temperaturze powyzej 100°C w czasie 2—30 minut, powodujacemu wytworzenie grup naddenkowych i wodoronadtlenkowych w ilosci 2,3—5,8 x 10~*% molowych/g polimeru.Nastepnie szczepi sie wyrób monomerami winylowymi, przy czym powstale nadtlenki i wodoronadtlenki rozkladajac sie w obecnosci monomerów winylowych w temperaturze powyzej 80°C zapoczatkowuja kopolime- ryzacje szczepiona monomerami winylowymi na polimerze wlóknotwórczym. Po zakonczeniu procesu szczepie¬ nia wyrób poddaje ae ewentualnie obróbce solami kwasów organicznych zawierajacych brom lub solami nieorga¬ nicznymi.Sposób wedlug wynalazku zapewnia uzyskanie wyzszego i bardziej równomiernego stopnia zaszczepienia monomerów winylowych, bowiem para wodna w podwyzsonej temperaturze wnikajac w glab wlókien powodu¬ je oprócz powstawania grup nadtlenkowych i wodoronadtlenkowych równiez ich rozpulchnienie i specznienie, ulatwiajac tym samym penetracje monomeru w glab wlókien.Sposób wedlug wynalazku zapewnia nieznaczny wzrost higroskopijnosci wyrobu, zas dodatkowa obróbka solami kwasów organicznych zawierajacych brom znacznie podwyzsza higroskopijnosc wyrobu, która w wielu2 111985 przypadkach przekracza wartosc higroskopijnosci bawelny w warunkach normalnych oraz powoduje obnizenie opornosci modyfikowanych wyrobów.Nizej podane przyklady ilustruja blizej sposób wedlug wynalazku.Przyklad I. Dzianine poliamidowa inicjowano w parowniku w atmosferze pary wodnej o wilgotnosci 65% w temperaturze 140°C w czasie 10 minut. W tych warunkach wytworzylo sie 2,3 x 10"4% molowych/g polimeru grup wodoronadtlenkowych. Nastepnie umieszczono dzianine w cyrkulacyjnym aparacie farbiarskim, w którym znajdowal sie 15% roztwór akryloamidu w 0,3 N HN03 o temperaturze 90°C, gdzie przetrzymywano ja w czasie 1 godziny, po czym plukano ja woda w czasie 1/2 godziny. Krotnosc kapieli do masy dzianiny wynosila 30:1. Uzyskany stopien zaszczepienia wynosil 11% poliakryloamidu na dzianinie poliamidowej, co gwarantuje higroskopijnosc powyzej 5% w warunkach normalnych w stanie równowagi.Przyklad II. Dzianine poliamidowa inicjowano w parowniku w atmosferze pary wodnej o wilgotnosci 35% w temperaturze 160°C w czasie 5 minut. W tych warunkach wytworzylo sie 4,624 x 10."4% molowych/g polimeru grup wodoronadtlenkowych. Nastepnie umieszczono ja w cyrkulacyjnym aparacie farbiarskim w kapieli zawierajacej 15% roztwór kwasu akrylowego o temperaturze 90°C, gdzie przetrzymywano ja w ciagu 1 godziny, po czym plukano woda w czasie 1/2 godziny, a nastepnie obrabiano 1% wodnym roztworem weglanu sodowego w temperaturze 60°C w czasie 1 godziny i w koncu suszono. Krotnosc kapieli do masy dzianiny wynosila w oby¬ dwu wypadkach 20:1. Modyfikowana tym sposobem dzianina posiada higroskopijnosc powyzej 10% oraz opór elektryczny mniejszy o 4 rzedy wielkosci w stosunku do wyrobu wyjsciowego.Przyklad III. Dzianine poliamidowa inicjowano w parowniku w atmosferze pary wodnej o wilgot¬ nosci 35% w temperaturze 160°C w czasie 5 minut. W tych warunkach wytworzylo sie 4,624 x 10"4% molo¬ wych/g polimeru grup wodoronadtlenkowych.Nastepnie umieszczono ja w cyrkulacyjnym aparacie farbiarskim, w którym znajdowal sie 10% roztwór akryloamidu w 0,2 N HN03 o temperaturze 100°C, gdzie przetrzymywano ja w ciagu 1 godziny, po czym pluka¬ no woda w czasie 1/2 godziny i suszono, a nastepnie obrabiano ja 50% roztworem kwasu 3-bromo-propionowego w metanolu oraz 1% weglanem sodowym w czasie 1 godziny w temperaturze 60°C. Krotnosc kapieli do masy dzianiny w obydwu wypadkach wynosila 20:1. Uzyskany wyrób posiada higroskopijnosc powyzej 10% w warun¬ kach normalnych oraz opór elektryczny mniejszy o 3 rzedy wielkosci w stosunku do wyrobu wyjsciowego.Przyklad IV. Tkanine poliestrowa inicjowano w parowniku w atmosferze pary wodnej o wilgotnosci 65% w temperaturze 120° C w czasie 5 minut. W tych warunkach wytworzylo sie 1,5417 x 10"4% molowych/g tkaniny grup wodoronadtlenkowych. Nastepnie wkladano ja do laboratoryjnego cyrkulacyjnego aparatu farbiar- skiego, w którym znajdowal sie 10% roztwór kwasu akrylowego oraz 5% emulsja dwufenylu. Krotnosc kapieli do masy tkaniny wynosila 10:1. Reakcje szczepienia prowadzono w temperaturze 95°C w czasie 1,5 godziny. Uzy¬ skano stopien szczepienia równy 6%. Wszczepiona tkanine plukano woda w czasie 1/2 godziny, po czym obra¬ biano 1% roztworem weglanu sodowego o temperaturze 60°C w czasie 1/2 godziny i suszono. Modyfikowana tym sposobem tkanina poliestrowa posiada 10-krotnie wyzsza higroskopijnosc w stosunku do wyjsciowej.Przyklad V. Tkanine poliestrowa inicjowano w parowniku w atmosferze pary wodnej o wilgotnosci 95% w temperaturze 170°C w czasie 5 minut. W tych warunkach wytworzylo sie 1,5417 x 10"4% molowych/g tkaniny grup wodoronadtlenkowych.Nastepnie umieszczono ja w cyrkulacyjnym aparacie farbiarskim, w kapieli zawierajacej kwas akrylowy o stezeniu 10% wagowych oraz benzofenon o stezeniu 5% wagowych w stosunku do masy kapieli. Krotnosc kapieli do masy tkaniny wynosila 10:1. Reakcje szczepienia prowadzono w temperaturze 90°C w czasie 1 godziny. Uzyskano stopien zaszczepienia równy 5,5%.Nastepnie tkanine plukano wrzaca woda w czasie 1/2 godziny, po czym obrabiano 1% wodnym roztworem weglanu sodowego w temperaturze 60°C w czasie 1 godziny i suszono. Modyfikowana tym sposobem tkanina posiada higroskopijnosc jak w przykladzie IV.Przyklad VI. Tkanine poliestrowa inicjowano jak w przykladzie V. Nastepnie poddano sa obróbce w temperaturze 95°C w czasie 2 godzin w laboratoryjnym nawojowym aparacie farbiarskim, 10% wod¬ nym roztworem akryloamidu z dodatkiem dwufenylu w postaci emulsji wodnej 3% w stosunku do masy kapieli.Uzyskano stopien zaszczepienia równy 7%. Krotnosc kapieli do masy tkaniny wynosila 10:1. Zaszczepiona tkanine plukano wrzaca woda w czasie 1/2 godziny i suszono.Modyfikowana rym sposobem tkanina poliestrowa posiada higroskopijnosc 8-krotnie wyzsza w stosunku do tkaniny wyjsciowej.111985 3 Zastrzezenie patentowe Sposób szczepienia monomerów winylowych na wyrobach poliamidowych lub poliestrowych, znamie¬ nny tym, ze jako inigatory procesu szczepienia stosuje sie nadtlenki i wodoronadtlenki wytworzone przed procesem szczepienia w polimerach w ilosci powyzej 2,3 x 10"4% molowych/g polimeru w wyniku utleniania w atmosferze pary wodnej o okreslonej wilgotnosci wzglednej i temperaturze powyzej 100°C w czasie 1-30 minut, po czym wyroby poliamidowe zaszczepione poliakryloamidem obrabia sie solami kwasów organicznych zawierajacych brom. PL