Wynalazek niniejszy dotyczy sprzegla ciernego, którego koszty wyrobu oraz u- trzymania sa wzglednie niewielkie. Sprze¬ glo to sklada sie z malej ilosci niezlozo- nych czesci, które, bez koniecznosci stoso¬ wania odrebnych przyrzadów wlaczaja cych, zapewniaja stopniowe i samoczynne wlaczanie sprzegla i umozliwiaja prawie nieograniczony poslizg w razie wytworze¬ nia sie nadmiernego oporu urzadzenia na¬ pedzanego.Wynalazek wyróznia sie tern, ze jed¬ na czesc sprzegla stanowi smiglo, druga zas czesc oslona, otaczajaca wspomniane smiglo, która calkowicie lub czesciowo na¬ pelniona jest masa cierna, proszkowata, ziarnista lub tym podobna.W odmianie wykonania wynalazku lo¬ patki smigla sa osadzone obracalnie na o- sobnych czopach tak, ze moga byc przesta¬ wiane z polozenia czynnego w polozenie nieczynne w ten sposób, iz pokrecanie lopa¬ tek odbywa sie jedynie w kierunku nor¬ malnego obrotu sprzegla. Dzieki temu w razie zatrzymania napedzajacej czesci ze¬ spolu uskutecznia sie samoczynne wyla¬ czenie sprzegla.Na rysunku uwidoczniono kilka przy¬ kladów wykonania przedmiotu wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój sprzegla; fig. 2 — widok zboku smigla tegoz sprzegla; fig. 3 i 4 uwidoczniaja dwie inne odmiany wykonania wynalazku w przekroju; fig. 5 wskazuje przekrój sprzegla z lopatkami,dajacemi sie przestawiac z polozenia czyn¬ nego w polozenie nieczynne; fig. 6 — in¬ ny przekrój sprzegla, uwidocznionego na fig. 5*. W przykladzie wykonania, przed¬ stawionym na fig. 1 i 2 1 oznacza wal na¬ pedzajacy, np. wal silnika lub inny wal, w jakikolwiek sposób z nim polaczony. Na wale 1 jest zaklinowane smiglo 2 o dwóch lopatkach, które sa ustawione promienio¬ wo, lecz moga posiadac kierunek odmien¬ ny. Na przedluzeniach piasty smigla 2 jest osadzona obracalnie oslona, czyli be¬ ben 3, wykonany z dwóch czesci, celem u- mozliwienia osadzenia go na piascie smi¬ gla. Obie polowy bebna moga byc wkre¬ cone jedna w druga, jak to uwidoczniono na rysunku. Lopatki smigla siegaja glebiej lub plyciej do wnetrza bebna. Wnetrze to w wiekszym lub mniejszym stopniu jest napelnione proszkowata, ziarnista lub tym podobna masa cierna, np. grafitem.Na rysunku beben 3 sluzy jednoczesnie jako kolo pasowe.Przy napedzie walu 1 lopatki 2 obra¬ caja sie w wydrazeniu bebna 3. Proszkowa¬ ta lub jakakolwiek inna masa. cierna opie¬ ra sie obrotowi smigla, wskutek tego beben stopniowo zabiera udzial w obrocie i to tern wiekszy, im szybszy staje sie obrót smigla. Sile przenoszona mozna zwiekszyc lub zmniejszyc przez zmiane ilosci lopa¬ tek smigla, albo ilosci masy ciernej, umie¬ szczonej w bebnie.Scianki wewnetrzne bebna moga byc zlobkowane lub faliste, celem zwiekszenia tarcia masy ciernej o scianki bebna.Fig. 3 uwidocznia sprzeglo, które sluzy do przenoszenia napedu z kola pasowego lub temu podobnego przyrzadu na wal na¬ pedzany. W tym przypadku kolo pasowe 20 jest polaczone na stale z piasta 21 smigla 22, które obraca sie wewnatrz oslo¬ ny 23, zamocowanej na wale 24 wewnatrz kola pasowego. W razie koniecznosci sprze¬ glo, uwidocznione na fig. 1, moze równiez sluzyc do przenoszenia napedu z kola pa¬ sowego 3 na wal 1.Na fig. 4 oslona 30 otacza lopatki 31, zamocowane na wale 34, i jest zespolona z kolem pasowem 32 o mniejszej srednicy, które to kolo wraz z oslona jest osadzone obracalnie na piascie smigla 31.Smiglo moze byc zaopatrzone bez wy¬ kroczenia poza ramy wynalazku w scianki czolowe tak, ze przy smigle tworzy sie pewna ilosc otwartych komórek. Smiglo moze równiez byc zastapione przez jedno¬ lite kolo, w którem wykonane zostaja otwo¬ ry lub wydrazenia, celem utworzenia wzmiankowanych powyzej komórek.Fig. 5 i 6 uwidoczniaja inna odmiane sprzegla. Na wale 41 jest osadzona piasta 42 oslony 43, posiadajacej ksztalt bebna.Na piascie 42 jest osadzona obracalnie piasta 44 kola pasowego 45, którego wie¬ niec zachodzi poza wieniec oslony 43. Do piasty 44 przymocowano dwie lopatki 46, które sa osadzone obracalnie na czopach 47 równoleglych do walu 41. Ksztalt lopa¬ tek jest dostosowany do przekroju wydra¬ zenia bebna 43. Lopatki 46 posiadaja wy¬ stajace ku wewnatrz wystepy 48, które o- pieraja sie w razie ustawienia lopatek w polozenie czynne o wystepy 49 piasty 44, przyczem lopatki moga byc przestawiane ku piascie w polozenie nieczynne przez ob¬ racanie ich w jednym tylko okreslonym kierunku.Beben 43 napelnia sie calkowicie lub czesciowo proszkowata, ziarnista lub tym podobna masa cierna, jak to opisano po¬ wyzej. Beben 43 równiez moze byc zaopa¬ trzony w wystepy, zlobki i t. d.Jezeli kolo pasowe 45 jest napedzajaca czescia sprzegla, to sprzeglo powinno byc obracane w kierunku, oznaczonym na fig. 6 strzalka. Lopatki 46 wprawiaja w ruch proszkowata mase cierna oraz oslone 43 i wal 41. Jezeli kolo pasowe zatrzymuje sie nagle wskutek unieruchomienia napedu, — 2 —beben 43, dzieki swej bezwladnosci, usilu¬ je obracac sie w dalszym ciagu, pociaga¬ jac za soba mase cierna 50. Obrót ten nie przenosi sie jednak na kolo pasowe, ponie¬ waz nacisk masy ciernej, wywierany na lo¬ patki, powoduje tylko obrót lopatek dooko¬ la czopów 47 i przestawienie ich w polo¬ zenie nieczynne, przyczem sprzeglo samo¬ czynnie wylacza sie. PL