Opis patentowy opublikowano: 30.09.1981 111217 Int. Cl2.AOtK 74/00 [c u hi- - »: l« "TTnTaT Pale»to*»»Qo 1 •¦'* n !¦ n 1 Twórcywynalazku: Erwin Sarach, Henryk Czubek, Józef Krepa Uprawniony z patentu tymczasowego: Morski Instytut Rybacki, Gdynia (Polska) Urzadzenie do polowu kalmarów Dziedzina techniki. Wynalazek dotyczy urzadzenia do polowu kalmarów, to jest zestawu polowowego, stosowanego w rybolówstwie dalekomorskim.Stan techniki. Znane urzadzenia do polowu kalmarów stanowia zestawy, skladajace sie z pojedynczydi lub podwójnych wyciagarek kalmarowych o napedzie recznym lub mechanicznym, na bebnach których nawiniete sa sznury z hakami, opuszczane do pewnej glebokosci poprzez rolke wystawiona za burte statku. Sa one podnoszo¬ ne do góry w wyniku obracania bebna, odwijania i nawijania na niego sznura z hakami.Te powszechnie stosowane urzadzenia wykazuja pewne braki i niedogodnosci techniczne. Urzadzenia o na¬ pedzie recznym powoduja szybkie zmeczenie osoby je obslugujacej. Zarówno przy wyciagarkach recznych jak i przy wyciagarkach o napedzie mechanicznym okolo jedna trzecia czesc czasu pracy zuzytkowanajest bezpro¬ duktywnie. Ta czesc stanowi opuszczanie sznura z hakami na zadana glebokosc. Oprócz tej wady, dalsza wada jest nie penetrowanie przez opuszczane wedy calej zaciemnionej przestrzeni wodnej pod kadlubem, w której gromadza sie kalmary.Istota wynalazku. Celem wynalazku bylo opracowanie takiej konstrukcji urzadzenia do polowu kalmarów, by umozliwiala ona wykorzystanie produktywne calego czasu pracy z jednej strony, i aby podczas cyklu pracy nastepowala penetracja wspomnianych zaciemnionych przestrzeni wodnych pod statkiem, w których z reguly gromadza sie kalmary.Zostalo to rozwiazane, wedlug wynalazku, w ten sposób, ze sznur z hakami, wychodzacy z bebna napedo¬ wego, poprzez pionowe podwójne rolki, rolke umieszczona w korycie i rolke do bebna napedowego, stanowi obwód zamkniety. Obwód ten zamyka sie wokól kadluba statku, w plaszczyznie poprzecznej do osi symetrii statku.W rozwiazaniu alternatywnym, czlonem dodatkowym zestawu sa elektrody zanurzone w wodzie, zamoco¬ wane do dwóch bomów. Elektrody te przylaczone sa do zródla napiecia. Miedzy nimi wytworzone zostaje pole elektryczne o parametrach wywolujacych stan podniecenia kalmarów.Przedmiot wynalazku, realizujac w pelni stawiane zadania, eliminujac opisane wady znanego urzadzenia, wykazuje korzystne skutki techniczne i techniczno-uzytkowe. Zapewniona jest pelna penetracja przestrzeni pod dnem statku. Wyeliminowany zostal nieproduktywny czas przeznaczony obecnie na opuszczanie sznura hakowe¬ go. Istotna korzyscia techniczno-uzytkowa jest zmniejszenie o polowe liczby stosowanych wyciagarek, a tym samym liczby awarii, napraw i prac konserwacyjnych tych urzadzen.2 111217 Objasnienie figur iysunku. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie urzadzenie w przekroju poprzecznym statku, a fig. 2 — urzadzenie w widoku z góry z wystawionymi bomami Sznur z hakami 1 przeprowadzony jest od bebna napedowego 2, poprzez podwójne pionowe rolki 3 i rolke 4, umocowana do koryta 5, pod dnem statku do rolki 6, umocowanej do koryta 7, a stad poprzez podwójne pionowe rolki 8 do bebna 2 napedowego, tworzac w ten sposób obwód zamkniety. Po obu burtach, naprzeciw siebie, przymocowane sa do nadburcia koryta 5 i 7 zakonczone rolkami 4 i 6. Koryta mozna wysunac za burte na odpowiednia odleglosc w zaleznosci od kierunku i predkosci dryfu statku. Na pokladzie, w osi statku, umocowa¬ ny jest beben napedowy 2 o ksztalcie walca, elipsy, paraboli, osmiokata, szesciokata, czworokata, trójkata lub plaskiej plyty z regulowana predkoscia obrotowa. Beben 2 o ksztalcie walca powoduje równomierny przesuw sznura 1, nastomiast pozostale ksztalty bebna powoduja chwilowe przyspieszenia przesuwu sznura 1 co daje pod woda efekt przesuwania sie haków na sznurze 1 skokami, imitujac poruszanie sie ryby — przynety.W celu zalozenia sznura z hakami 1 nalezy od strony rufy lub dziobu przyciagnac pod dnem statku line tak, aby dwa konce tej liny znajdowaly sie przy obu burtach w miejscach gdzie umocowane sa koryta 5 i 7. Do tej liny poprzez podwójne pionowe rolki 3 i 4 zaczepia sie jeden koniec nawinietego na bebnie 2 sznura z hakami 1, przeciaga go za pomoca liny pod dnem statku, przeklada przez rolke 6 i podwójne pionowe rolki 8, doprowadza do bebna napedowego 2 i po dwukrotnym owinieciu bebna 2 laczy oba konce sznura z hakami 1.Innym sposobem zakladania sznurów hakowych jest dolaczenie ich do linek opasujacych kadlub i przyle¬ gajacych scisle do kadluba statku i przeciaganie za ich pomoca sznurów pod kadlubem. liczba haków jest zalezna od dlugosci wydawanego sznura. Dlugosc calego sznura 1 mozna dowolnie dobierac w zaleznosci od glebokosci na której wystepuje koncentracja kalmarów z uwzglednieniem kierunku i predkosci dryfu statku.Odleglosc miedzy hakami jest dowolna, a optymalna waha sie w granicach 0,5—1 m bez wzgledu na to czy zastosowane beda haki przelotowe o dwóch zaczepach, czy tez haki ojednym punkcie zaczepienia na krótkich przyponach.Caly sznur nalezy równomiernie tak obciazyc, aby uzyskac maksymalne pionowe zanurzenie sznura od strony rolki 6, zapobiegajac zaczepieniu sie sznura 1 o dno statku. W tym celu poszczególne haki obciaza sie ciezarkami w zaleznosci od potrzeb.Po polaczeniu obu koncówek sznura 1 beben napedowy 2 zostaje uruchomiony i caly sznur 1 przesuwa sie ruchem okreznym dookola kadluba statku. Kierunek przesuwu mozna zmienic na przeciwny po odwróceniu w przeciwna strone sznura 1 w zaleznosci od tego przy której burcie ma nastapic wybieranie sznura z polowem, co z kolei jest zalezne od warunków pogodowych. Taki zestaw zapewnia penetracje zaciemnionej strefy pod dnem statku gdzie wystepuje najwieksza koncentracja kalmarów niedostepna dla znanych wciagarek kalmaro- wych.Predkosc przesuwu sznura 1 jest regulowana w zaleznosci od wielkosci koncentracji kalmarów i od wyni¬ ków polowowych. Przy polowach zestawami do polowu kalmarów zastosowane sa halogenowe zródla swiatla bialego lub kolorowego w specjalnych oprawach zawieszonych nad pokladem z plynna regulacja natezenia swia¬ tla i o regulowanej wysokosci zawieszenia.Urzadzenie jest w pelni zmechanizowane i wymaga jedynie obslugi pulpitu sterowniczego, umieszczonego w dowolnym miejscu na statku oraz nadzoru nad prawidlowym dzialaniem zestawu hakowego. Urzadzenia moga byc pojedyncze to znaczy skladajace sie z jednego sznura z hakami 1, jednego napedowego bebna 2 i rolek 3,4, 6, 8 lub zwielokrotnione w zaleznosci od ilosci miejsca na pokladzie statku. Naped poszczególnych urzadzen moze byc indywidualny lub wspólny dla kilku z mozliwoscia wysprzeglania poszczególnych urzadzen.Alternatywnym jest urzadzenie z zastosowaniem pola elektrycznego. W strefie dzialania zestawu do polo¬ wu kalmarów wytwarzane jest pole elektryczne miedzy elektrodami opuszczanymi z dwóch wystawionych bo¬ mów 9 pojednej hib obu burtach statku.Parametry pola elektrycznego sa tak dobrane, ze wywoluja stan podniecenia u kalmarów i tym samym zwiekszaja ich aktywnosc, co w znacznym stopniu zwieksza wydajnosc polowu. Parametry pola sa dobierane w zaleznosci od aktualnych warunków polowowych.Urzadzenie znajduje zastosowanie w gospodarce uspolecznionej, w przedsiebiorstwach polowów daleko¬ morskich i uslug rybackich, prowadzacych polowy kalmarów. PL