Przedmiotem wynalazku jest sposób automatycznego napinania pily tasmowej oraz urzadzenie do automatycz¬ nego napinania pily tasmowej, zwlaszcza pily stosowa¬ nej w przemysle drzewnym.Mozna zwiekszyc sprawnosc pily tasmowej lub ramo¬ wej napinajac jq. Polega to na rozciaganiu tasmy na jej odcinku srodkowym zwykle za pomoca rolek rozciagaja¬ cych. Pila jest rozciagana ploza granice jej sprezystosci, co powoduje [powstawanie szczatkowych naprezen roz¬ ciagajacych na zewnetrznych Ikrawedziach pily i szczat¬ kowych naprezen sciskajacych w jej odcinku srodkowym.Terminy rozciaganie, naprezeniia szczatkowe lub roz¬ klad naprezen wstepnych dotycza stanu pily wynikaja¬ cego z irozciagnliecia metalu, nie dotycza zas naprezenia rozciagajacego powstalego w pile na skutek innych przy¬ czyn jak np. na skutek sily wystepujacej miedzy kolami maszyny roboczej. Wlasciwy rozklad naprezen wstepnych pomaga w utrzymaniu srodkowego ustawienia pily na kolach maszyny roboczej.Znany jest sposób napinania pily tasmowej, w którym rozklad naprezen wstepnych okresla sie, wyginajac pile w luk w plaszczyznie osi wzdluznej pily, dzieki czemu pila przybiera ksztalt wygiety, co wplywa na rozklad na¬ prezen wstepnych w pile.Nastepnie do pily przyklada sie wzorniik kolowy lub krawedz prosta, dzieki czemu mozna 'oszacowac wzro¬ kowo odchylenie pily od wzornika kolowego lub kra¬ wedzi prostej, co dostarcza informacji o rozkladzie na¬ prezen wstepnych w ostrzu pily. Odchylenie to znane pod nazwa „szczeliny swietlnej" lub „wysokosci oiediwo- 10 15 20 25 30 wej" zmienia sie zwykle od zera, przy krawedziach przedniej i tylnej, do wartosci maksymalnej wynoszacej od 0,13 do 2,54 mm. Wartosc tej odchylki zalezy od grubosci ostrza, jego szerokosci, (rodzaju krzywizny wy¬ giecia ostrza oraz wielkosci i rozikladu naprezen wstep¬ nych w pile.Nastepnie pila zostaje poddana dzialaniu elementów rozciagajacych, umieszczonych w okreslonych miejscach pily, które dzialaja z sila okreslona w przyblizeniu, po czym ponownie kontroluje sie nowa odchylke. Po kilku tego rodzaju czynnosciach doprowadza sie ksztalt pily do wymaganej normy, z odchyleniem lezacym w gra¬ nicach tolerancji.Oczywiste jest, ze tego (rodzaju sposób korygowania naprezen wstepnych w pile wymaga duzej fachowosci i wprawy. Wymagania te wzrastaja jeszcze bardziej, je¬ zeli uwzgledni sie, ze stosowane ostrza pil staja sie coraz ciensze, tak wiec uzyskanie optymalnych parame¬ trów roboczych dla cienkich ostrzy jest coraz trudniej¬ sze.Znane sa urzadzenia do napinania pily tasmowej, na przyklad przedstawione w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych nr 2438460 i 3181322. Te urzadzenia za¬ wieraja automatyczne rolkowe elementy napinajace pile i elementy wygladzajace ipile, znane urzadzenia sa zwyk¬ le mechaniczne, elektromechaniczne lub hydrauliczne i sa niezadowalajace ze wzgledu ,na ich mala doklad¬ nosc.Wedlug wynalazku sposób automatycznego napinania pily tasmowej za pomoca rolek polega na tym, ze po- 1110321 . . 3 J " równuje sie w elektronicznej maszynie matematycznej istniejace wygiecie pily i wypuklosc grzbietowa pily z wymaganym wygieciem pily i wymagana wypukloscia grzbietowa dla uzyskania wskazania odchylenia rzeczy¬ wistego rozjeladu naprezen wstepnych do wymaganego fozModu naprezen zstepnych ii aiitarndtycznfe napina sie za pomoca rolek pile, gdy jest to wymagane, z s"ilq napinajaca obliczonej przez maszyne matematyczna tak, ze oddzialywuje siegna pile dla wywolania nowego roz¬ kladu naprezen wstepnych w pile, który zbliza sie do wymaganego rozkladu naprezen wstepnych.W sposobie wedlug wynalazku podczas usredniania wartosci wygiecia pily, przesuwa sie ipile ze stala pred¬ koscia obok czujników wygiecia (i wypuklosci grzbieto¬ wej, odbiera sie wskazania tych czujników dla kolej¬ nych jednakowych okresów czasu, dzielac w ten sposób pile elektronicznie na obszary o znanej i jednakowej dlugosci, przesuwa sie ruchem postepowo-zwrotnym czuj¬ nik wygiecia w poprzek pily miedzy krawedziami odnie¬ sienia i uzyskuje sie szereg ksztaltów wygiecia dla kaz¬ dego obszaru, synchronizuje sie sygnal wyjsciowy czuj¬ nika wygiecia przez wykrycie krawedzi odniesienia pily dla umozliwienia dokladnego okreslenia odleglosci kaz¬ dego punktu pomiarowego wzgledem krawedzi odniesie¬ nia, usrednia sie za pomoca maszyny matematycznej wskazania uzyskane dla okreslonego obszaru przez usred¬ nienie dla kazdego punktu pomiarowego sygnalów ode¬ branych z czujnika dla duzej liczby przesuniec poprzecz¬ nych; przez co wyznacza sie sredni Iksztalt pily dla tego obszaru.Równiez odbiera siie szereg wskazan wypuklosci grzbie¬ towej kazdego obszaru pily, usrednia sie wskazania wy¬ puklosci grzbietowej kazdego obszaru dla wyznaczenia sredniej wypuklosci grzbietowej kazdego obszaru i laczy sie usrednione wskazania wypuklosci grzbietowej z usred¬ nionymi wskazaniami wygiecia dla okreslenia sredniego rozkladu naprezen wstepnych w tym obszarze.W innym wykonaniu sposobu wedlug wynalazku od¬ biera sie wskazania wygiecia i wypuklosci grzbietowej co najmniej jednego obszaru pily, a jednoczesnie wal¬ cuje sie inny obszar, przy czym rozpoczyna sie i konczy sie odbieranie wskazan dla jednego obszaru jednoczes¬ nie jak rozpoczyna sie i konczy walcowanie innego ob¬ szaru.Wytwarza sie sygnal reprezentujacy polozenie i war¬ tosc sily napinajacej przykadanej do pily i kieruje sie wytworzony sygnal z powrotem do maszyny matematycz¬ nej dla (kontroli polozenia i wartosci sily oraz, jezeli jest to potrzebne, korekcji polozenia i wantosai sily zapewnia¬ nej przez sygnal bledu wytwarzany przez elementy sprze¬ zenia zwrotnego dla uzyskania wymaganego polozenia sily i wymaganej wartosci sily.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera maszyne ma¬ tematyczna dolaczona do synchronizowanych wyjsc zes¬ polu do wykrywania wygiecia pily i miernika wypuklosci grzbietowej n' do wejscia zespolu napinajacego. Maszyna matematyczna jest zaprogramowana do wytwarzania z sygnalów Wejsciowych sygnalu Wyjsciowego na podsta¬ wie iróznic pomiedzy istniejacymi i wymaganymi wygie¬ ciami i wypuklosciami grzbietowym dla odzwerciedlenia bledów w rozkladzie naprezen wstepnych w pile. Sygnal wyjsciowy okresla postepowanie co do napinania pily dla poprawy rozkladu naprezen wstepnych.Pila ma duza liczbe obszarów o jednakowej dlugosci, okreslonych przez maszyne matematyczna i elementy po- 1032 <: . 4 suwu oddzialujace na pile (i zsynchronizowane z maszy¬ na matematyczna dla przesuwania pily ze stala pred¬ koscia. Zespól napinajacy jest umieszczony wzdluz pily od miejsca polozenia zespolu do wykrywania wygiecia i mier- 5 nika wypuklosci grzbietowej na odleglosci nie mniejszej niz dlugosc wymiarowego obszaru.Maszyna matematyczna jest przystosowana do magazy¬ nowania danych wyjsciowych z zespolu do wykrywania wygiecia i miernika wypuklosci grzbietowej dla okres- 10 lonego obszaru pily, az ten okreslony obszar nie dojdzie do zespolu napinajacego. Zespól napinajacy jest zsyn¬ chronizowany z pila tak, ze okreslony obszar pily jest napinany przez rolki zgodnie z zapamietanymi danymi z maszyny matematycznej. 15 Wedlug wynalazku zespól do wykrywania wygiecia za¬ wiera czujnik wygieaia przechodzacy poprzecznie przez pile, zwykle wzdluz jej szerokosci, równoczesnie z ru¬ chem wzdluznym pily, przy czym sygnal wyjsciowy czujni¬ ka reprezentuje odleglosc pily od powierzchni odniesie- 20 nia oraz detektor krawedzi wspólpracujacy z czujnikiem wygiecia i czuly na krawedz odniesienia pily dla syn- chranzacji sygnalu wyjsciowego czujnika wygiecia i od¬ niesienia.Wedlug wynalazku elementy do ksztaltowania ostrza 25 sa przystosowane do ksztaltowania pily w luk tak, ze pila wygina sie pionowo od plaszczyzny odniesienia pily umieszczonej poziomo i prostopadle do osi wzdluznej pily. Zespól do wykrywania wygiecia zawiera czujnik pio¬ nowy do wyikrywania odleglosci pomiedzy plaszczyzna 30 pily ij plaszczyzna odniesienia oraz czujnik poziomy do wykrywania odleglosci pomiedzy czujnikiem pionowym a krawedzia odniesienia pily.Wedlug wynalazku zespól do wykrywania wygiecia zawiera szyny przechodzace w poprzek pily, wózek prze- 35 suwajacy sie po szynach z umieszczonym na nim czuj¬ nikiem pionowym przesuwajacym sie w poprzek pily, mechanizm korbowy zamontowany obrotowo na osi, który ma czop korbowy i dzwignie laczaca wspólpracujaca z wózkiem i czopem korbowym oraz czujnik poziomy 40 zawierajacy detektor krawedzi, utrzymujacy synchroni¬ zacje sygnalu wyjsciowego czujnika z krawedzia odnie¬ sienia.Wedlug wynalazku czop (korbowy zamocowany jest przesuwnie na tarczy dla regulowania odleglosci miedzy 45 czopem korbowym a osia.Zespól napinajacy wedlug wynalazku zawiera rolki, miedzy które jest wprowadzana pila. Rolki sa usytuowa¬ ne w jednej plaszczyznie \ obracaja sie wokól osi pros¬ topadlych do osi wzdluznej pn"ly. Jedna rolka jest za- 50 mocowana tak, ze moze przesuwac sie promieniowo wzgledem drugiej rolki. Zespól zawiera tez elementy do bocznego przesuwania rolek wzdluz wlasciwych osi wzgledem krawedzi odniesienia, które posiadaja wejscie sygnalowe, odbierajace sygnaly z maszyny matematycz- 55 nej, reprezentujace obliczone polozenie. Obciaznik rolek jest przeznaczony do wywierania na rolke obliczonego nacisku dla docisniecia obu rolek do siebie. Obciaznik ma wejscie odbierajace sygnaly z maszyny matematycz¬ nej, reprezentujace obliczona sile.Zespól napinajacy wedlug wynalazku zawiera waly ustawione prostopadle w poprzek pily, na których za¬ mocowane sa rolki. Co najmniej jeden wal jest nape¬ dzany i napedza wlasciwa rolke. Rolki zamocowane sa suwliwie na walach. Elementy do bocznego przesuwania 4** rolek zawieraja hydrauliczny silownik zawierajacy tlo-1 5 czysko ustawiane prostopadle do osi podluznej pily, wspólpracujace z rolkami. Silownik ma wejscia hydra¬ uliczne oraz regulacyjny zawór ustawiajacy podlaczony do wejscia silownika. Zawór odbiera sygnal podawany z ma¬ szyny matematycznej! reprezentujacy obliczone przez ma¬ szyne matematyczna polozenie rolek wzgledem szero¬ kosci pily.Uklad sprzezenia zwrotnego zawiera przetwornik sprze¬ zenia zwrotnego wspólpracujacy z ttoczyskiem. Obciaz¬ nik zawiera hydrauliczny silownik obaiqzojqcy_ wyposa¬ zony w tloczysko wspólpracujace z rolka, przesuwajace sie promieniowo w stos unik u do rolki. Silownik ma wejs¬ cie hydrauliczne i jest przesuwany w poprzek pily z rol¬ ka. Regulacyjny zawór cisnieniowy jest podlaczony do wejscia silownika obciazajacego i odbiera sygnal z ma¬ szyny matematycznej, reprezentujacy obliczona sile przy¬ kladana do rolki.Uklad sprzezenia zwrotnego zawiera przetwornik cisne- niowy poddawany dzialaniu cisnienia cieczy w silowniku obciazajacym dla wytworzenia sygnalu sprzezenia zwrot¬ nego reprezentujacego cisnienie cieczy. Sygnal ten uru¬ chamia cisnieniowy zawór regulacyjny, sterujacy silow¬ nikiem obciazajacym, który dziala z sila bliska obliiczo- nej sile oddzialujacej na rolke.Jeden wal jest zamocowany wychylnie wzgledem dru¬ giego walu w plaszczyznie prostopadlej do osi wzdluz¬ nej pily i prostopadlej do plaszczyzny pily, przy czym pierwszy wal jest usytuowany równolegle do plaszczyzny pily.Urzadzenie zawiera podstawe ustawiona poprzecznie wzgledem pily, przy czym podstawa ma loze usytuowane równolegle i w poblizu walów. Loze silownika obciaza¬ jacego jest usytuowane równolegle do tych lóz w po¬ blizu plaszczyzny pionowej, w której sa ustawione osie.Wózki wspólpracujace z rolkami slizgaja sie po lozach.Waly sa zamocowane na wózkach i przenosza obciaze¬ nie promieniowe miedzy rolkami i lozami. Tloczysko silo¬ wnika ustawiajacego wspólpracuje z wózkiem. Elementy sprzegajace sa umieszczone miedzy wózkami dla swobo¬ dnego przesuwania sie pily miedzy roi Kam i z wózkami i pobudzania silownika ustawiajacego dla przesuwania wózka i rolki oraz poprzez elementy sprzegajace drugie¬ go wózka i drogiej rolki.Interfejs dla maszyny matematycznej zawiera prze¬ tworniki analogowo-cyfrowe podlaczone do wejsc maszy¬ ny matematycznej \ przetworniki cyfrowo-analogowe pod¬ laczone do wyjsc maszyny matematycznej. Zespól na-' pinajacy ma cisnieniowy zawór regulacyjny sterujacy sila walcowania rolek i ustawiajacy zawór regulacyjny, steru¬ jacy miejscem przylozenia sily walcowania wzgledem krawedzi odniesienia, cisnieniowy przetwornik, który wy¬ twarza sygnal sprzezenia zwrotnego, reprezentujacy sile walcowania i pozycyjny przetwornik sprzezenia zwrot¬ nego w postaci potencjometru liniowego, który wytwarza sygnal sprzezenia zwrotnego, reprezentujacy miejsce dzialania sily walcowania, czujnik wygiecia zespolu do wykrywania wygiecia stanowi urzadzenie analogowe, którego wyjscie jest podlaczone do przetwornika arialo- gowo-cyfrowego.Regulacyjny zawór ustawiajacy zespolu napinajacego stanowi urzadzenie analogowe i ma wejscie podlaczone do przetwornika cyfrowo-analogowego, cisnieniowy za¬ wór regulacyjny zespolu napinajacego stanowi urzadze¬ nie analogowe i ma wejscie podlaczone do przetwornika cyfrowo-analogowego. ^^ 1032 6 Wedlug wynalazku odleglosc miedzy zespolem napina¬ jacym a zespolem do wykrywania wygiecia i odleglosci miedzy zespolem napinajacym a miernikiem wypuklos¬ ci grzbietowe) stanowi calkowita wielokrotnosc dlugosci 5 wymienionego obszaru.Przedmiot wynalaziku jest przedstawiony w przykla¬ dach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia urzadzenie do automatycznego napinania pily tas¬ mowej wedlug wynalazku w widoku z boku, fig. 2 — 10 urzadzenie wedlug, wynalazku w widoku z góry, fig. 3 — fragment ostrza pily stosowanej w urzadzeniu wedlug wynalazku w widoku z boku, fiig. 4 — fragment ostrza pily. wspólpracujacej z urzadzeniem wedlug wynalazku, w wi¬ doku z boku, przy czym wygiecie pily wyolbrzymiono, 15 aby bylo ono widoczne nad krawedziami pily, fig. 5 - pile z fig. 4 w przekroju bocznym wzdluz linii 5-5, fig. 6 - zespól do wykrywania wygiecia w przekroju wzdluz linii 6-^6 z fig. 2, przy czym pewne elementy zostaly po¬ miniete, fig. 7 - zespól z fig. 6 w widoku wzdluz linii 20 7-7 na fig. 6, przy czym pewne elementy zostaly pomi¬ niete, fig. 8 - fragment zespolu napinajacego pile w widoku wzdluz linii 8—8 na fig. 2, przy czym pewne elementy zostaly pominiete, fig. 9 -fragment zespolu napinajacego pile, w przekroju wzdluz Unii 9—9 na fug. 8, 25 fig. 10 — fragment zespolu z fig. 8 w przekroju wzdluz¬ nym, ftg. 11 - schemat podstawowego ukladu sterowa¬ nia, sprzezonego z przetwornikami sprzezenia zwrotne¬ go, fig. 12 - schemat ukladu elektronicznego i fig. 13 - inny przyklad rozwiazania urzadzenia do automatycznego 30 napinania pily tasmowej wedlug wynalazku. ' Urzadzenie 10 do automatycznego napinania pily tas¬ mowej z fig. 1 i 2 ma rame 12, na której zamontowany jest miernik 14 wypuklosci grzbietowej, zespól 16 do wy¬ krywania wygiecia, elementy 17 do ksztaltowania ostrza 35 i zespól napinajacy 18. Zespól 16 do wykrywania wy¬ giecia wspólpracuje z elementami 17 do ksztaltowania ostrza, przy czym elementy te opisano na podstawie fig. 6 i 7, natomiast rolki napinajace opisano na podstawie fig. 8—10. Po przeciwleglych stronach ramy 12 usytuowa- 40 ne sa kola 20, 21. Na kolach 20, 21 przesuwa sie pila 23, której zwój gróny przechodzi przez miernik 14, zes¬ pól 16 do wykrywania wygiecia, elementy 17 do ksztal¬ towania ostrza i zespól napinajacy 18.Pila 23 przedstawiona na fig. 1 stanowi pile tasmowa wykorzystywana w przemysle drzewnym i moze miec je¬ den rzad zebów (na jednej krawedzi) lub dwa rzedy zebów (na obu krawedziach). Kola 20, 21 znajduja sie w najmniejszej mozliwej odleglosci od siebie i moga sie rozsuwac w kierunku zewnetrznych krawedzi ramy, zaznaczono strzalkami, iw celu zalozenia pily o wiekszym obwodzie roboczym.Kolo 20 zamocowane jest obrotowo na wale 28, przy czym wal 28 jest zamocowany na wsporniku 29, zazna¬ czonym linia przerywana na fig. 1. Górny koniec wspor¬ nika 29 zamocowany jest do wózka posiadajacego rolki 31 i 32, które w przekroju maja ksztalt litery „V". Rolki 31, 32 przesuwaja sie na szynie 33 w ksztalcie litery „V"„ usytuowanej na ramie 12, umozliwiajac boczny przesuw walu 28, a Wraz z nim kola 20, co powoduje zmiane rozstawienia kól 20, 21. Dzwignik nozycowy 34 jest umieszczony miedzy wspornikami poziomymi 35 i 36 ra¬ my i jest uruchamiany recznie w celu zablokowania walu 28 w wybranym polozeniu. Skrajne zewnetrzne polozenia 31.1 i 32.1 rolek 31 i 32 przedstawiono liniami przery- 65 wanymi.V 7 Kolo 21 jest zamocowane podobnie i moze przesuwac sie wzdluz iramy po podobnych szynach ustytuowanych na przeciwleglych koncach ramy. Dolny zwój pily wspie¬ ra sie ma swobodnie obracajacych sie rolkach 38, roz¬ stawionych wzdluz dolnej czesci ramy miedzy kolami 20, 21. Rama 12 i kola 20, 21 stanowia elementy podstawy 39 umozliwiajace wzdluzny przesuw pily.Miernik 14 wypuklosci grzbietowej ma pare rozstawio¬ nych prowadnic 40, 41, które wspólpracuja z jedna krawedzia odcinka tasmy, przystajacego plasko do loza 43 miernika. Element pomiarowy 42, umieszczony miedzy prowadnicami 40 i 41 i przesuwany po mechanizmie FÓwnoleglowodowym, jest dociskany za pomoca spre¬ zyny do krawedzi pily i przesuwany poprzecznie w celu odwzorowania wypuklosci grzbietowej pily.W przypadku pily jednorzedowej miernik 14 mierzy wypuklosc grzbietowa krawedzi grzbietowej; natomiast w przypadku pily dwurzedowej, mierzona jest tylko jedna krawedz tnaca. Czujniik 44 wypuklosci grzbietowej jest polaczony z elementem pomiarowym 42 i ma wyjscie reprezentujace wypuklosc grzbietowa odcinka pily miedzy prowadnicami 40, 41.W mierniku 14 wedlug wynalazku zastosowano urza¬ dzenie elektroniczne w celu dostarczenia napiecia wyjs¬ ciowego proporcjonalnego do wypuklosci grzbietowej.Okazalo sie, ze przydatny jest tu liniowy, regulowany transformator róznicowy (UVDT), wejscie tego transfor¬ matora jest podlaczone do maszyny matematycznej 46.Korzystne jest zastosowanie transformatora róznicowego o jalk najbardziej liniowym wyjsciu. Do tego celu sa przydatne transformatory produkowane przez firme Trans- -Tek Incorporated, Ellington, Connecticut, USA, oznaczo¬ ne numerem katalogowym 351-000.Fragment 51 pily 23 pokazany na fig. 3 przedstawia pelny zarys pily jednorzedowej, majacej krawedz czolo¬ wa 52 z zebami 53, rozdzielonymi przez wreby miedzy- zebne 54 dochodzace do linii wrebowej 55. Pila ma powierzchnie górna 56, krawedz grzbietowa 57 i przed¬ nia i tylna krawedzie odniesienia 61 i 62, okreslone odpowiednio jako linia wrebowa i icrawedz tylna, srod¬ kowa os wzdluzna 58 jest równolegla do krawedzi od¬ niesienia przedniej i tylnej. Szerokosc rzeczywista 59 pily jest szerokoscia mierzona w najszerszej czesci pily, czyli odlegloscia szczytu zebów od krawedzi grzbieto¬ wej., a szerokosc efektywna 60 pily jest mierzona kra¬ wedziami odniesienia.Pila dwurzedowa mialaby zeby 63 równiez na krawe¬ dzi grzbietowej i grzbietowa krawedz odniesienia w takiej pile bylaby linia wrebowa 'krawedzi grzbietowej, zgod¬ na z krawedzia 57. Tak wiec krawedziami odniesienia bylyby odpowiednie Jinie wrebowe równolegle do osi wzdluznej.Po napieciu pily przez rolki nastepuje rozciagniecie materialu w srodkowej czesci pily, czyli powstanie napre¬ zenia wstepnego, w celu wywolania szczatkowego na¬ prezenia rozciagajacego w kazdej krawedzi pily i reszt¬ kowego naprezenia sciskajacego w czesci srodkowej pi¬ ly. Stopien napiecia jest na ogól najwiekszy w bezpo¬ srednim sasiedztwie osi srodkowej, jednak w przypadku pily jednorzedowej w celu uzyskania odpowiedniej wy¬ puklosci grzbietowej poddaje sie rozciaganiu równiez grzbietowa krawedz odniesienia, chociaz w stopniu mniej¬ szym.Na figurze 6 i 7 przedstawiono elementy 17 do ksztal- 114 032 8 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 towania ostrza, wyposazone w równolegle plytki wzorni- kowe 67 i 68 o zakrzywionych krawedziach górnych.Plytki 67 r 68 wystaja do góry z podstawy 69. Plytki 67 i 68 wyginaja górne krawedzie czesci pily 23, jak to przedstawione jest na fig. 4. Wybrany fragment 65 pily 23 jest dociskany za pomoca zespolu dociskowego 64 do plytek 67 i 68 wyposazonych w zawieszenie 70, 71 umieszczone po przeciwleglych stronach plytek wzorniko- wych.Zawieszenie 71 zawiera pare pionowych wsporników 73 i 74 wystajacych ku górze z podstawy 69, wspornik 73 ma gwintowany kolpak 76 umieszczony w jego gór¬ nej czesci, natomiast wspornik 74 jest zamocowany prze¬ gubowo za pomoca sworznia 77 w swej czesci dolnej.Z górnego konca wspornika 74 wystaje gwintowany swo- rzen 79, na który ndkreca sie nakretke 80. Ramie po¬ przeczne 82 jest zamocowane przegubowo do kolpaka 75, natomiast drugi koniec ramienia ma podluzny otwór, w który wchodzi sworzen 79.Para rozstawionych i skierowanych ku dolowi ramion 84 i 85 jest przymocowana swymi koncami górnymi do ramienia 82. Dolne konce ramion 84 i 85 sa wyposazone w rolki 87 i 88.Górne konce ramion 84 i 85 sa zamocowane na ra¬ mieniu 82 za pomoca elementów mocujacych, które umo¬ zliwiaja przesuwanie sie ramion 84 i 85 wzdluz ramie¬ nia 82 tak, ze rolki 87, 88 moga ustawic sie w jednej linii z plytkami 67 i 68. Wówczas gdy pila znajdzie sie naprzeciwko plytek 67 i 68, rolki 87 i 88 ustawiaja sie nad plytkami, a pila wchodzi miedzy rolki i plytki 67 i 68.Obracajac Ikolpak 76 ustala sie wysokosc jednego kon¬ ca ramienia 82, a obracajac nakretke, 80 reguluje sie wysokosc drugiego ramienia 82, co powodiuje ustalenie nacisku rolek 87, 88 na pile tak, ze pila moze swobodnie przesuwac sie wzdluz plytek 67 i 88, przy jednoczesnym docisku do rolek 87 i 88.Zawieszenie 70 jest podobne do zawieszenia 71, dzieki czemu pila jest dociskana do plytek 67 i 68 w czterech punktach. Oprócz czterech rolek zespól dociskajacy moze zawierac magnesy ustawione wzdluz górnych krawedzi plytek S7, 68 (fig. 7). Magnesy maja wystarczajaca sile do utrzymania odcinka pily, przechodzacego miedzy rol¬ kami, w stalym kontakcie z plytkami 67'i 68, uniemozli¬ wiajac odsuwanie sie pily od plytek. Wspornik 74 odla¬ cza sie od ramienia 82 przez odkrecenie nakretki 80 i odchylenie wspornika 74 w kierunku strzalki 89 (fig. 6) do polozenia dolnego.Podobne czynnosci wykonuje sie w celu zwolnienia wspornika zawieszenia 70, co umozliwia poprzeczne wy¬ ciagniecie pily z elementów ksztaltujacych. Odwrotnie postepuje sie przy zakladaniu pily.Plytki wzorniikowe 67 i 68 (fig. 4) maja krawedzie górne, przy czym na rysunku uwidoczniano krawedz 91 plytki 67. Krawedzie górne maja krzywizne, korzysftnie stanowiaca wycinek kola o promieniu 86 i srodku po¬ lozonym w plaszczyznie srodkowej elementów 17 do ksztaltowania ostrza. Po docisnieciu wybranego fragmen¬ tu 65 pily do plytki 67 i 68, zostaje ona odksztalcona wedlug znanej krzywizny, a istniejacy rozklad naprezen wstepnych pily powoduje poprzeczne wygiecie sie od¬ cinka pily na jej szerokosci li przyjecie wygietego ksztal¬ tu przedstawionego w powiekszeniu na fig. 4 i 5.Plytki 67 i 68, przedstawione na fig, 5, sa ustawione tak, ze ich czesci górne tworza jedna plaszczyzne z kra¬ wedziami odniesienia 61 i 62. Rozstawienie plytek 67, 68odpowiada wiec szerokosci efektywnej 60 i jest regulo¬ wane za pomoca elementów nie pokazanych na rysunku w celu dostosowania do róznych szerokosci pil. Rozsta¬ wione prowadnice 92 i 93 sa zamocowane rozlacznie do plytek 67 i 68, a ich polozenie boczne jest regulowane w celu dostosowania do krawedzi pily 23 tak, aby pila mogla sie swobodnie poruszac miedzy prowadnicami 92, 93, a jednoczesnie nie mogla wykonywac zadnych ru¬ chów poprzecznych.Elementy 17 do ksztaltowania ostrza majq pozioma linie odniesienia 94, zaznaczonq linia przerywanq i bieg- nqcq miedzy górnymi czesciami plytek 67 i 68. Linia odniesienia 94 jest osia poziomq biegmqcq prostopadle do osi podluznej pily \ spelniajqcq role podstawy dla pomiarów wygiecia. Tak wiec wygina sie wybrany frag¬ ment 65 pily w kierunku od linii odniesienia 94, przy czym najwieksza odleglosc 95 znajduje siie przy osli 58 pily.Odleglosc 95, którq przedstawiono w powiekszeniu na fig. 4 i 5, jest równa „szczelinie swietlnej" lub „wyso¬ kosci cieciwowej". Korzystne jest wygiecie symetryczne, jednakze w przypadku zlego stanu pily, wygiecie to nie jest juz symetryczne.Zespól 16 do wykrywania wygiecia, przedstawiony na fig. 6 i 7, zawiera ramie poprzeczne 96 przechodzace w poprzek pily i wychodzqce z górnego konca kolumny 97. Para szyn równoleglych 99 i 100 usytuowana jest wzdluz ramienia równolegle do linii odniesienia 94. Po szynach 99, 100 posuwa sie wózeJk 102, pod którym jest usytuowany wspornik 104 z czujnikiem pionowym czyli czujnikiem wygiecia 105, zamocowanym u dolu na wsporniku 104. Szyny spelniajq role prowadnic umiesz¬ czonych w poprzek pily. Czujnik pionowy 105 zamonto¬ wany na wózku moze przesuwac sie w poprzek pily w stalej odleglosci od linii odniesienia pily.Zespól 16 do wykrywania wygiecia zawiera mechanizm korbowy 107 wyposazony w tarcze 109 z promieniowym otworem 110. Tarcza 109 jest zamontowana na wale 108 obracajqcym sie wokól osi 112 równoleglej do osi pod¬ luznej pily. Wal 108 jest obracany przez silnik 113 z pred- kosciq okolo 25 obrotów na minute.Mechanizm korbowy zawiera czop korbowy 114 umo¬ cowany rozlacznie w otworze 110 i dzwignie 116 za- mocowanq do wózka 102 i tarczy 109, dzieki czemu obro¬ ty tarczy 109 powodujq poruszanie sie wózka 102 ruchem posuwisto-zwrotnym po szynach. Odleglosc 118 .miedzy czopem 114 a osiq 112 jest regulowana w celu zmiany skoku mechanizmu (korbowego a wraz z nim skoku wózka t02, przystosowujac go do róznych szerokosci pil.Skdk wózka 102 dobiera sie tak, ze czujnik przesuwa sie ruchem posuwisto-zwrotnym miedzy krawedziami odnie¬ sienia pily, kreslac wykres, który bedzie opisany dalej na podstawie fig. 3.Ponizej podstawy 69 znajduje sie korba 119 pouczo¬ na z mechartizmem podnoszacym 120, usytuowanym w poblizu dolnego konca kolumny 97. Jest ona przezna¬ czona do unoszenia i opuszczania ramienia 96 w plasz¬ czyznie pionowej w celu regulowania pionowego usta¬ wienia czujnika 105 wzgledem pily.Sygnal wyjsciowy czujnika pionowego 105 jest zalez¬ ny od odleglosci czujnika od plaszczyzny pily. Korzyst¬ nie, jesli stosowanym czujnikiem jest czujnik bezdotyko¬ wy, który nie jest narazony na bledy powodowane cza- steczkami brudu wystepujqcymi na powierzchni*pily. Od¬ powiednim jest tutaj czujnik pradów wirowych, który ma 1032 10 te dodatkowq zalete, ze mozna wspólpracowac jedynie z materialami magnetycznymi, jest wiec bardzo czuly w pomiarach. Tego (rodzaju czujniki wytwarza firma Ka¬ nna n Sciences Coparation w Colorado Springs w stanie 5 Colorado, USA i sq one oznaczone numerem katalogo¬ wym KD-2300-25.Mozna równiez stosowac wspomniane juz transforma¬ tory LVDT, lub w przypadku, gdy mozna zapewnic czys¬ tosc powierzchni pily, liniowe przetworniki stykowe. 10 Zespól 16 do wykrywania wygiecia zawiera ponadto detektor 122 wyposazony w tarcze czujnikowq 124 za¬ rnontowonq na wale korbowym 108 na koncu przeciw¬ leglym do mechanizmu korbowego 107. Na tarczy 124 umieszczona jest para magnesów 125 i 126 polozonych 15 na obrzezu tarczy i zaznaczonych liniq przerywana na fig. 6. Zespól 16 ma w poblizu obrzeza tarczy 124 prze¬ lacznik magnetyczny 128, który jest przelaczony kolejno przez oba magnesy podczas jednego obrotu tarczy. Mag¬ nesy 125, 126 sa ustawione na tarczy wzgledem czopa 20 114 i przelacznilka 128 tak, ze po osiagnieciu przez wózek 102 skrajnego polozenia na szynach magnesy przechodza w poblizu przelacznika 128.W przypadku, gdy przelacznik 128 jest umieszczony ponizej osi 112, magnesy sa ustawione pod katem 90° 25 w stosunku do czopa 114. Przelacznik 128 jest podlaczo¬ ny do maszyny matematycznej, dziejki czemu po kazdym osiagnieciu przez wózek polozenia skrajnego genero¬ wany jest impuls przesylany do maszyny matematycznej (fig. 12). 30 Innym rozwiazaniem jest zastosowanie jednego mag¬ nesu umieszczonego na tarczy, dzieki czemu impulsy sa wytwarzane tylko pod wplywem jednej krawedzi odnie¬ sienia, czyli jeden impuls na kazde dwa suwy wózka.Detektor 122 wspólpracuje z czujnikiem 105 i pod wply- 35 wem krawedzi odniesienia pily utrzymuje synchronizacje sygnalu wyjsciowego czujnika wygiecia z krawedzia od¬ niesienia, dostarczajac dokladne dane do maszyny ma¬ tematycznej. Detektor 122 pracuje wiec jako czuj mik po¬ ziomy 127, stanowiac wraz z generatorem taktujacym 40 100 kHz maszyny matematycznej elementy do okresla¬ nia polozenia poziomego czujnika pionowego. W wyni¬ ku tego detektor 122 synchronizuje wyjscie czujnika 105 z krawedzia odniesienia pily, wysterowujac generator tak¬ tujacy maszyny matematycznej na poczatku kazdego 45 suwu wózka.Generator taktujacy maszyny matematycznej dostarcza szereg dokladnie mierzonych przedzialów czasowych, re¬ prezentujacych równe przyrosty odleglosci na szerokosci pily. Tak wiec generator taktujacy maszyny matematycz- 50 nej dostorsza sygnaly przerwan do czujnika pionowego w celu próbkowania wskazan wygiecia w jednakowo odleglych od siebie punktach na szerokosci ostrza. Tego rodzaju uklad ogranicza kumulowanie bledów polozenia czujnika wygiecia, wynikajacych z niedokladnosci wyko- 55 nania mechanizmu korbowego.W przypadku gdy pila przesuwa sie w kierunku zazna¬ czonym strzalka 26 na fig. 3, czujnik 105 porusza sie tam i z powrotem w poprzek pily, kreslac wykres 130 przedstawiony linia przerywana. Skok wózka reguluje sie 60 za pomoca mechanizmu korbowego 107 z fig. 6, 7, dzieki czemu granice suwu wyznaczaja krawedzie odniesienia 61 i 62.Podczas, gdy krawedzie odniesienia 61 i 62 stanowia zewnetrzne granice ruchu czujnika 105, wskazania czuj- 65 nika odczytuje sie miedzy granicami 139 i 140, okres Io-111032 ii 12 nymi jdko granice odczytu. Odleglosci miedzy granicami odczytu 139 61, 62 zwane sq „nawiasami", i sa oznaczone jako od¬ leglosci 141 i 142.. Wzgledne predkosci posuwu pily i czujnika sq takie, ze czujnik przecina os podluzna 58 mniej wiecej co 25 cm. Mniejsza lub wieksza regularnosc przeciec mozna uzyskujac regulujac obie predkosci. Przyjmujac wskaza¬ nia czujnika wygiecia w kolejnych przedzialach czaso¬ wych i usredniajac te wskazania za kazdy przedzial (fig. 12), dzieli sie dlugosc pily w sposób elektroniczny za pomoca maszyny matematycznej na szereg obszarów o znanej, jednakowej dlugosci, przy czym dwa sasiednie obszary oznaczone sa 132 i 133. Dlugosci tych obszarów sa okreslone przez linie odniesienia 135-137.. Zaleznosc miedzy liniami odniesienia, a poczatkiem i koncem kazdego skoku czujnika 105 nie jest istotna, gdy stany nieustalone pojawiajace sie na linii odniesie¬ nia dlugosci sa kopensowane w sposób opisany nizej.Linia odniesienia dlugosci wymusza przednia i tylna kra¬ wedz kazdego obszaru.Zespól napinajacy 18 zawiera górna obudowe 145 i dolna obudowe 146 zamontowane na ramie 12 i usta¬ wione w jednej linii z elemetami 17 do ksztaltowania ostrza tak, aby pila mogla swobodnie przesuwac sie miedzy nimi. Zespól napinajacy 18 ma zamocowany w obudowie 145 wal górny 147 z rolka 149, a w obudowie 146 - wal 150 z rollka 152. Rolki 149, 152 leza w jednej plaszczyznie i rozstawione sa tak, ze miedzy nimi przesu¬ wa sie pila. Rolki 149 i 152 moga obracac sie wokól osi 153 i 154 prostopadlych do podluznej osi pily.Obudowa jest przechylona itak, ze tylko ta czesc pily, która znajduje sie bezposrednio przed rolkami, jest pros¬ topadla do linii laczacej osie walów 147, 150 (fig. 1).Wal 150 jest napedzany przez silnik 156 za posrednic¬ twem przekladni redukujacych i sprzegla elastycznego 157. Kola zebate walcowe 159 i 160 zamontowane od¬ powiednio na walach 147 i 150 zazebiaja sie wzajemnie i powoduja wspólny obrót walów 147 i 150. Rolki 149 i 152 sa zamocowane na walach 147 i 150 za pomoca wpustów i slizgaja sie po nich w ceju osiagniecia wlasci¬ wego polozenia wzgledem krawedzi odniesienia, dzieki czemu obie rolki 149 i 152 sa usytuowane w jednej plaszczyznie.Obudowa gónna 145 jest zamocowana obrotowo do obudowy dolnej za pomoca sworznia 163, oo umozliwia wychylania walu 147 wzgledem walu 150 w plaszczyznie prostopadlej do osi podluznej pily ii prostopadlej do plaszczyzny pily. Polozenie sworznia 163 wzgledem wa¬ lów dobrane jest tak, ze po dosunieciu obu rolek 149 i 152 do umieszczonej miedzy nimi pily, ograniczone wychyla¬ nie obudowy wzgledem siebie powoduje promieniowe przesuwanie sie rolek 149 i 152. Rolka 149 przesuwa sie promieniowo wzgledem rolki 152, co prowadzi do zmiany odleglosci miedzy rolkami.Górna obudowa 145 ma pare równoleglych wystepów 165 i 166 -i otwór podluzny 167 polozony równolegle miedzy wystepami i biegnacy wzdluz górnej powierzchni obudowy. Umieszczony wewnatrz obudowy wózek 169 wspólpracuje z rollka 149 i para rozstawionych prowad¬ nic, które sprzegaja sie z wystepami 165 i 166. Wystepy i prowadnice umozliwiaja przesuw wózka wzdluz obu¬ dowy, a wiec w poprzek pily. Wystepy 165, 166 spelnia¬ ja role loza 170 rolki 149, ustawionego równolegle w po¬ blizu walu 147.W górnej czesci zespolu napinajacego znajduje sie silownik hydrauliczny 171 majacy tloczysko 172 polaczo¬ ne z wózkiem 169. Silownik 171 wystaje ku górze z gór¬ nej scianki obudowy 145, a tloczysko wystaje przez 5 otwór 167. Dolna plaszczyzna silownika 171 ma elemen¬ ty 174 umozliwiajace boczny przesuw silownika wzdluz obudowy 145 z równoczesnym przesuwem tloczyska 172 przez otwór. Górna powierzchnia obudowy 145 spelnia role loza 175 silownika usytuowanego równolegle do lo- 10 za rolkowego i umieszczonego w plaszczyznie pionowej, zawierajacej waly 147 i 150. Silownik przenosi równiez czesc ciezaru wózka, rolki i walu, gdy rollka 149 lub rolka 152 przestana stykac sie z pila.Wózek 176 podobnie wspólpracuje z rolka 152 i jest 15 zamontowany na lozu 178 w obudowie rolki. Lozei 178 jest równolegle i sasiaduje z walem 150. Waly umiesz¬ czone w odpowiednich wózkach przenosza obciazenie promieniowe miedzy rolkami a odpowiednimi lozami.Rolki sa utrzymywane w jednej plaszczyznie przez caly czas, a poniewaz tloczysko 172 jest polaczone z wózkiem 169, to wysuniecie sie tloczyska powoduje zblizenie rolek 149, 152 promieniowo od siebie i powoduje sciskanie pily 23 umieszczonej miedzy nimi. Silownik 171 dziala jako obciaznik 177 rolek, który wspólpracuje z rolka 149 i przesuwa ja promieniowo wzgledem rollki 152, w celu zmiany sily oddzialujacej miedzy rolkami.Obudowy 145, 146 sa utrzymywane razem za pomoca jarzma 179, przedstawionego fragmentarycznie na fig. 8.Jarzmo 179 ma pokretlo 182, umozliwiajace ustawienie równolegle lozy. Jarzmo 179 mozna obrócic ku dolowi wokól dolnego sworznia 181 w celu (umozliwienia bocz¬ nego wprowadzenia pily do zespolu napinajacego. Obu¬ dowy 145, 146 stanowia podstawe 173 dla lóz 170, 175 i 178, polozonych prostopadle do wzdluznej pily.W zespole napinajacym górny element 183 w ksztalcie litery „U", czesciowo obejmuje wal 147, jest polaczony z wózkiem 169 \ poza wózek dochodzi do elementu 184 równiez w ksztalcie litery „U". Podobny element 185 40 o tym samym ksztalcie obejmuje czesciowo wal 150, jest polaczony z wózkiem 176, wystaje poza wózek i do¬ chodzi do elementu 186, polozonego blisko elementu 184.Swarzen 187 laczy ze soba elementy 184 i 186 tak, ze boczne przesuniecie jednego wózka wzdluz walu wywo- 45 luje podobne przesuniecie drugiego wózlka.Elementy 183, 185 i sworzen 187 spelniaja role ele¬ mentów sprzegajacych 190, umieszczonych miedzy wóz¬ kami, dzieki czemu wózki i rolki moga poruszac sie jed¬ noczesnie, a ponadto rolki sa utrzymywane w jednej 50 plaszczyznie. Elementy 183 i 185 maja wystarczajaca dlu¬ gosc, aby zapewnic swobodne przesuwanie sie pily mie¬ dzy rolkami.Ramie 180 wystaje ku dolowi z wózka 176 miedzy ele¬ mentami bocznymi obudowy 146. Hydrauliczny silownik 188 ma tloczysko 189 ustawione prostopadle do osi po¬ dluznej pily. Tloczysko 189 laczy sie z dolnym koncem ramienia 180, dzieki czemu pobudzony silownik przesu¬ wa wózek 176, a wraz z nim rolke 152 wzdluz loza 170, czyli poprzecznie w stosunku do pily. Ruch ten przenosi sie za posrednictwem elementów sprzegajacych 190 na wózek, 169 i rolke 149, które przesuwaja silownik 171 wzdluz loza 175.Silownilk 188, ramie 180, wózki 169 i 170 i zwiazane z nimi elementy sprzegajace 190 stanowia elementy 65 191 sluzace do bocznego przesuwania rolek 149 i 152 25 30 3513 wzdluz osi tych rolelk w celu ich odpowiedniego usytuo¬ wania wzgledem szerokosci pily.Obciaznik 177 rolek 149 i 152 oraz elementy 191 do bocznego przesuwania tych rolek, maja wejscia sygna¬ lowe, z których kazde laczy sie przez odpowiedni inter¬ fejs z maszyna matematyczna wysylajaca sygnaly repre¬ zentujace obliczone czyli pozadane polozenia rolek 149 i 152 wzgledem krawedzi odniesienia i obliczone czyli pozadane sily przeznaczone do przylozenia do rolek.Silownik 171 ma wejsaie 192, do którego doprowadza¬ ny jest czynnik hydrauliczny, polaczone z cisnieniowym zaworem regulacyjnym 194. Zawór 194 polaczony jest za pomoca gietkich przewodów 195 ze zródlem cieczy dos¬ tarczanej pod stalym i stosunkowo duzym cisnieniem np. 70 kG/cm2. Zawór regulacyjny 194 ma wejscie elektrycz¬ ne dolaczone do maszyny matematycznej { wyjscie hy¬ drauliczne dolaczone do wejscia silownika 171 w celu dostarczenia do tego cylindra cieczy pod okreslonym cisnieniem. Zawór zmniejsza cisnienie cieczy do wartos¬ ci odpowiadajacej sygnalowi maszyny matematycznej, reprezentujacemu obliczona wartosc sily, jdka ma byc przykladana do rolek.Silownik 188 ma wejscia 197 i 198 usytuowane po jego przeciwleglych stronach i zawór 200 sterujacy usta¬ wieniem, podlaczony do wejsc 197, 198. Zawór 200 ma wejscie elektryczne polaczone z maszyna matematyczna i przeznaczone do odbierania z maszyny matematycznej sygnalów okreslajacych obliczone przez maszyne mate¬ matyczna polozenie rolek 149 i 152 wzgledem szerokosci pily. Zawór 200 ma ponadto przewody hydrauliczne 201 dostarczajace ciecz ze zródla cieczy.Oba zawory sterujace silownikiem 188 i silownikiem 171 obciazenia pracuja w zamknietych petlach sprzezenia zwrotnego. W obu petlach sprzezenia zwrotnego zasto¬ sowane sa przetworniki wytwarzajace sygnaly okreslajace nowe polozenie rolek lub zmiany cisnienia.Sygnal zwrotny dla zaworu regulacyjnego 194 obcia¬ zenia jest wytwarzany przez przetwornik 202 cisnienia, na który oddzialuje cisnienie cieczy silownika 171 obcia¬ zenia. Sygnal ten reprezentuje wiec obciazenie rolek 149 i 152.Sygnal zwrotny dla zaworu 200 regulacji polozenia jest wytwarzamy przez potencjometr liniowy, spelniajacy role przetwornika sprzezenia zwrotnego 204 i wyposazony w trzon sterujacy 203 polaczony z tloczyskiem 189 silowni¬ ka 188. Suw trzonu 203 jest równolegly i przystosowany do pelnego suwu tloczyska 189, dzieki czemu sygnal wyj¬ sciowy przetwornika 204 okresla polozenie rolek 149 i 152. Uklad sprzezenia zwrotnego opisano dalej na pod¬ stawie fig. 11.W przypadku, gdy pila nie jest poddawana dzialaniu rolek, np. wtedy, gdy parametry pily spelniaja juz wy¬ magania co do tolerancji lub zachodzi brak danych o rozkladzie naprezen wstepnych, rolki 149 i 152 docis¬ ka sie do siebie za pomoca cisnienia hydraulicznego wy¬ noszacego okolo 14 kG/cm2. To cisnienie, zwane cisnieT niem przesuwu jest wystarczajace do tego, aby wyelimi¬ nowac poslizg pily na rolkach, dzieki czemu obracajace sie rolki powoduja przesuw pily przez urzadzenie.Rolki, przy cisnieniu'przesuwu, spelniaja jedynie role elementów 199 przesuwu i nie zmieniaja istniejacego rozkladu naprezen wstepnych w ipile. Obroty rolek sa zsynchronizowane z maszyna matematyczna w celu za¬ pewnienia przesuwu pily ze znana, stala predkoscia.Pila przechodzi wiec przez czujniki ze stala predkoscia, 11032 14 co zapewnia synchronizacje sygnalu wyjsciowego czujnika z okreslonymi obszarami pily. Na poczatku maszyna ma* tematyczna nie ma zadnych danych o stanie pily przesu¬ wanej przez-rollki, zatem stosuje sie cisnienie przesuwu. 5 Wówczas, gdy pila ma zostac poddana obróbce na podstawie danych uzyskanych z zespolu 16 do wykrywa¬ nia wygiecia, cisnienie zostaje zwiekszone do wlasciwej wartosci wyznaczonej przez cisnieniowy zawór regulacyj¬ ny 194. Podczas tej operacji rolki 149 i 152 obracaja sie 10 ze stala predkoscia, dzieki czemu zespól napinajacy jest zsynchronizowany z odpowiednim obszarem pily. W okres¬ lonej chwili nastepuje wiec napiecie okreslonego obsza¬ ru pily za pomoca rolek 149 i 152, zgodnie z sygnalem podawanym przez maszyne matematyczna i uzaleznio- 15 nym od rozkladu naprezen wstepnych w pile.Uklad sprzezenia zwrotnego 206 (fig. 11) pracuje we wspólpracy z silownikiem 188 i zaworem regulacyjnym 200. Uklad 206 zawiera wzmacniacz 207 z wyjsciem podlaczonym do elekrycznego zespolu 209 zaworu 200. 20 Potencjometr liniowy stanowiacy przetwornik sprzeze¬ nia zwrotnego 204 wytwarza sygnal 205 sprzezenia zwrot¬ nego okreslajacy nowe polozenie rolki. Sygnal 205 wraz z sygnalem 210 podawanym przez maszyne matematycz¬ na za posrednictwem interfejsu ma na celu wyslanie 25 sygnalu 211 bledu doprowadzanego do wejscia 208 wzmacniacza 207. Sygnal wyjsciowy wzmacniacza 207, który stanowi sygnal bledu dla zaworu regulacyjnego 203 i powoduje przyblizenie sie rolek do obliczonego polo¬ zenia jest nastepnie podawany do zaworu regulacyjne- 30 go 200r Zawór 200 sterujac przeplywem cieczy powodu¬ je ustawienie sie rolek prawie dokladnie w zadanym po¬ lozeniu.Podobny dklad sprzezenia zwrotnego zastosowany jest dla silownika 171 obciazenia i cisnieniowego zaworu 35 regulacyjnego 194. Tak wiec oba zawory regulacyjne sa przystosowane do odbierania sygnalów okreslajacych' sygnal wyjsciowy przetwornika sprzezenia zwrotnego.Maszyna matematyczna 46 z fig. 12, jest maszyna cyfrowa, a wlasciwie minikomputerem wyposazonym w 40 pamiec o pojemnosci 8KB. Tego rodzaju maszyna ma¬ tematyczna ma pamiec operacyjna- i szybkosc dzialania, które umozliwiaja wspólprace z urzadzeniem wedlug wynalazku.Interfejs.212 laczy rózne wejscia i wyjscia z maszyna 45 rniabeimiatyczna 1 zaiwiiieira przetwannilci lamalogoiwo-cyfno¬ we 214 i 215, podlaczone do odpowiednich wejsc ma¬ szyny matematycznej i przetworniki cyfrowo-analogowe 217 i 218, podlaczone do odpowiednich wejsc maszyny matematycznej. 50 Czujnik 105 z fig. 6 i 7 zespolu 16 do wykrywania wygiecia jest czujnikiem analogowym, którego wyjscie jest podlaczone do przetwornika A/C 214. Czujnik 44 wypuklosci grzbietowej miernika 14 wypuklosci grzbieto¬ wej z iia. 1 i 2 jest równiez czujnikiem analogowym, 55 iktórego wyjscie jest podlaczone do przetwornika A/C 215.Przelacznik magnetyczny 128 detektora 122 krawedzi z fig. 6 i 7 jest podlaczony bezposrednio do maszyny matematycznej, dzieki czemu generator taktujacy maszy- 60 ny matematycznej jest uruchamiany po przyjsciu kazdego impulsu z tego przelacznika. Detektor 122 synchronizuje sygnaly z czujnika 105 z 'krawedzia odniesienia pily, co umozliwia dokladne wyznaczenie chwili rozpoczecia i za¬ konczenia kazdego poszczególnego przesuwu i jego- 65 przyrostów. Sygnaly z przetworników A/C 214 i 215 sq1 15 równiez zsynchronizowane z generatorem taktujacym, dzieki czemu mozna zsynchronizowac odczyty wypuklosci grzbietowej okreslonego odcinka pily z odczytami wska¬ zan wygiecia dla tego odcinka.Ponadto generator taktujacy okresla moment odczytu okreslonego wskazamem wygiecia za pomocq czujnika 105. W miare przesuwu czujnika w poprzek pily i kresle¬ nia przez niego wykresu 130 z fig. 3 odczyty wygiecia sq odbierane z czujnika 105 i przekazywane do maszyny matematycznej w przedzialach przedstawiajacych odcin¬ ki okolo 6,2 mm w poprzek szerokosci pily. Impulsy de¬ tektora 122 okreslaja moment odczytu czujnika wypuk¬ losci grzbietowej. Dla kazdego odcinka pily wykonuje sie killka odczytów, po czym sq one usredniane.Maszyna matematyczna ma wiec wejscie podlaczone do wyjscia zespolu 16 do wykrywania wygiecia i mier¬ nika 14 wypuklosci grzbietowej, przy czym sygnaly wejs¬ ciowe miernika 14 wypuklosci grzbietowej i zespolu 16 do wykrywania wygiecia sa zsynchronizowane dla kazde¬ go okreslonego fragmentu pily. Maszyna matematyczna jest ta'k zaprogramowana, aby mogla szacowac istnie¬ jacy rozklad naprezen wstepnych w pile na podstawie wspomnianych wyzej synchronizowanych sygnalów wyjs¬ ciowych i aby mogla porównywac oszacowany rozklad naprezen wstepnych z pozadanym rozkladem teoretycz¬ nym.Pozadany rozklad naprezen wstepnych mozna obliczyc na podstawie parametrów fizycznych pily, takich jak sze¬ rokosc i grubosc oraz na podstawie ksztaltu plytek wzor- nilkowych 67 i 68. Maszyna matematyczna oblicza róz¬ nice miedzy rozkladem oszacowanym i pozadanym. Róz¬ nice te zamienia na sygnal wyjsciowy przeznaczony do sterowania dociskiem i polozeniem rolek 149 i 152, przy czym zamiane te dokonuja wewnetrzne uklady logiczne maszyny matematycznej. Sygnaly te sa zapamietywane w pamieci maszyny matematycznej i przesylane we wlas¬ ciwych momentach do zespolu napinajacego 18, przy czymvsygnaly te sa wysylane kolejno.Rozklady naprezen wstepnych oszacowany i pozada¬ ny sa sporzadzone w oparciu o ksztalt wygiecia \ wy¬ puklosc grzbietowa. Urzadzenie wedlug wynalazku nie oblicza bowiem bezwzglednych wartosci szczatkowych naprezen rozciagajacych i sciskajacych, które^wystepuja w pile, szacuje natomiast wzgledny rozklad tych napre¬ zen na szerokosci i dlugosci pily oraz informuje o tych rozkladach za pomoca czujników wygiecia i wypuklosci grzbietowej. Maszyna matematyczna jest wiec zapro¬ gramowana wlasciwie w celu efektywnego sterowania zespolem na pimajacym 18 w celu nadania pile pozada¬ nego ksztaltu, w przeciwienstwie do wymuszenia kon¬ kretnych wartosci naprezenia wstepnego lub naprezenia resztkowego w okreslonych punktach pily.Zespól napinajacy 18, odbiera we wlasciwym momen¬ cie sygnaly wyjsciowe z maszyny matematycznej, przy czym sygnaly te reprezentuja okreslona wartosc sily do¬ cisku rolelk 149 i 152 dzialajacych na okreslony odcinek pily, przy czym sa one podawane na zawory sterujace obu silowników 171 i 188. Zawór regulacyjny 200 usta¬ wiajacy zespolu napinajacego 18 jest urzadzeniem po¬ siadajacym wejscie podlaczone do przetwornika C/A 217.Cisnieniowy zawór regulacyjny 194 dociskajacy jest rów¬ niez urzadzeniem analogowym i ma wejscie podlaczone do drugiego przetwornika C/A 218. Pila jest wiec napi¬ nana automatycznie w celu zmiany istniejacego w niej 1032 16 rozkladu naprezen wstepnych i dostosowania go do obli¬ czonego,pozadanego rozkladu.Przed poddaniem pily obróbce w urzadzeniu 10 z fig. 1 i 2 poziomuje sie ja za pomoca znanego urzadzenia 5 poziomujacego. Poziomowanie eliminujewszelkie miejsco¬ we pofaldowania z powierzchni pily, co jest bardzo waz¬ ne przed jej napieciem.W celu zalozenia pily na (urzadzenie wedlug wynalaz¬ ku odchyla sie zewnetrzne wsporniki zawiasowe zawie- 10 szen 70 li 71 (fig. 6 i 7), co umozliwia boczne wprowa¬ dzenie pily. Jarzmo 179 i element laczacy 187 zespolu napinajacego 18 z fig. 8—10 zostaja ustawione wlasci¬ wie do bocznego przyjecia pily przez zespól napina¬ jacy 18. Pile zaklada sie na kola 20 i 21, których roz- 15 stawienie reguluje sie bocznym przesuwaniem ich wa¬ lów. Kola ustawia sie w taki sposób, aby napieta pila mogla przesuwac sie plasko i aby byla ona nieco wy¬ gieta, przechodzac przez elementy 17 do ksztaltowania ostrza. 20 Nastepnie zmienia sie ustawienie zawieszen 70 j 71 tak, ze ich rol'ki wprowadzaja pile miedzy plytki wzorni- kowe 67 i 68 i dociskaja ja lagodnie do plytek wzor- nikowych 67 i 68. Magnes 90 wzmacnia utrzymywanie pily, wyginajac ja. Jarzmo 179 i element laczacy 187 25 zespolu napinajacego 18 sa laczone i ponownie regulo¬ wane tak, aby przy sile nacisku wynoszacej okolo 14 kG/ /cm2 w silowniku hydraulicznym 171 i przy obracajacych sie rolkach 149 i 152, nastapil wzdluzny przesuw pily w urzadzeniu 10. 30 Nacisk podawania jest tak regulowany, aby miedzy rolkami 149 i 152 a pila nie bylo poslizgu, w przeciwnym bowiem razie utraci sie synchronizacje miernika 14 wy¬ puklosci grzbietowej i zespolu 16 dó wykrywania wy¬ giecia. 35 Program maszyny matematycznej przyjmuje takie para¬ metry wejsciowe jak grubosc pily, szerokosc pily, poza¬ dany rozklad naprezen wstepnych, itd., po czym na ich podstawie okresla sredni istniejacy rozklad naprezen dla kazdego odcinka pily i porównuje go z zadanym roz- 40 kladem. Nastepnie równiez obliczenie róznicy miedzy pozadanym a istniejacym rozkladem naprezen wstep¬ nych.Nastepnie wytwarza sie sygnaly wyjsciowe w celu ko¬ rygowania lub redukowania tego rozkladu w oparciu 45 o róznice miedzy pozadanymi a istniejacymi wartosciami takich parametrów jak wypuklosc grzbietowa i ksztalt wy¬ giecia.Silnik 156 przesuwa pile wzdluznie w kierunku przed¬ stawionym strzalka 26. Nastepuje uruchomienie zespolu 50 16 do wykrywania wygiecia i czujnik 105 przesuwa sie w poprzeik pily, kreslac wykres 130 i wysylajac szereg sygnalów reprezentujacych wygiecie pily w okreslonych miejscach dla kazdego przesuwu czujnika. Wskazania zostaja doprowadzone do maszyny matematycznej. Po- 55 czatkowo do silownika 171 obciazenia nie podaje sie zadnego sygnalu lkorekcyjnego, a jednynie cisnienie prze¬ suwu. Jest tak, poniewaz na poczatku calej operacji od¬ cinek pily, znajdujacy siie miedzy czujnikami 105 a zes¬ polem napinajacym 18 przechodzi przez zespól riapina- 60 jacy, a rozklad naprezen wstepnych.na tym odcinku pily nie jest jeszcze znany.Pile dzieli sie elektrycznie „za pomoca generatora tak¬ tujacego maszyny matematycznej na szereg obszarów, z których dwa obszary 132 i 133 sa przedstawione na 65 fig. 3. Dlugosc obszarów ma maly zwiazek z wybranymm 032 17 fragmentem 6$ pily, który jest wyginany i stanowi jedynie dlugosc wynikajqcq z podzielenia pily na równe czesci, potrzebne w procesie usredniania. Dlugosc obszaru nie moie przekraczac odleglosci miedzy czujnikami a rolkami 149 i 152.W miare kreslenia przez czujnik 105 wykresu 130, na¬ stepuje odczyt jego sygnalów wyjsciowych w szeregu punktów pomiarowych na kazdym torze ruchu czujnika, tak wiec po kazdym poprzecznym przesuwie czujnika (Uzyskuje sie szereg wskazan dotyczacych odleglosci po¬ wierzchni pily od plaszczyzny odniesienia. Sygnal wyjscia^ wy czujnika wygiecia jest pobierany w okreslonych prze¬ dzialach czasowych, wyznaczonych przez generator tak¬ tujacy maszyny matematycznej i przechowywany w jego pamieci. Polozenie kazdego punktu pomiarowego wzgle¬ dem krawedzi odniesienia jest znane z zaleznosci cza¬ sowej, charakteryzujacej ruch harmoniczny czujnika 105 i z predkosci obrotów mechanizmu (korbowego 107; Po¬ lozenia te mozna wyznaczyc z równania (1) opisujace¬ go ruch czujnika 105 wzdluz szerokosci rzeczywistej ostrza pily.W W* X= ~2 (1-coscot)+ —-T- sin^cot gdzie: t o) X — odleglosc mierzona wzdluz szerokosci ostrza pily od krawedzi grzbietowej (odniesienia) ostrza pily w - predkosc katowa kola mechanizmu korbowego t — czas ruchu czujnika L - dlugosc dzwigni laczacej 116 z fig. 6 W- szerokosc rzeczywista ostrza pily Przyblizenie w postaoi równania (1) jest wystarczaja¬ co dokladne dla rzeczywistych parametrów urzadzenia.Wspólrzedne X (i) punktów pomiarowych uzyskuje sie z równania (2): X(i) = NAWIS+ (i^1)Xd (2) gdzie: i - liczba z przedzialu (1—n) d — odleglosc miedzy punktami n — ogólna liczba punktów NAWIS - odleglosc 141 przedstawiona na fig. 3 Nawis wynoszacy zwykle 0,50-0,85 mm, jest wymagany do zapewnienia maszynie matematycznej wlasciwego czasu potrzebnego do wykonania operacji arytmetycz¬ nych i logicznych przy koncu kazdego przesuwu czujnika.Jezeli za stosowan'oby szybsza maszyne matematyczna, mozna by zrezygnowac z nawisu.Znajac X(i) oblicza sie czas TS(li), w jakim czujnik pionowy przebywa odleglosc miedzy poszczególnymi punktami: TS0)= —cos- gdzie: co — predkosc katowa kola mechanizmu korbowego L — dlugosc dzwigni laczacej 116 z fig. 6 W — szerokosc rzeczywista ostrza pily X(i) — wspólrzedna punktu pomiarowego Kumulowanie sie bledów wynikajacych z przyblizen wystepujacych w równaniu (3) i z innych zródel mozna pominac, stosujac technike zapoczatkowania pracy ge- 15 20 neratora taktujacego maszyny matematycznej za pomo¬ ca impulsów z detektora 122 po kazdym przesuwie czuj¬ nika.Kazdy obszar pily wyznacza sie, zlicza okreslona licz- 5 be iprzesuwów czujnika wygiecia w poprzek pily, przy czym zlicza sie je, zliczajac sygnaly detektora 122. Od¬ leglosci miedzy glównymi zespolami iurzqdzenia 10, czy¬ li miedzy miernikiem 14 wypuklosci grzbietowej, a zes¬ polem 16 i zespolem napinajacym 18, stanowia calko- 10 wite-wielokrotnosci dlugosci obszarów tak, ze dane o dlugosci obszarów ustala sie jednoczesnie dla kazde¬ go glównego podzespolu.Wówczas gdy zespól napinajacy 18 konczy w okreslo¬ nej chwili napinanie jednego obszaru, zespól 16 do wykrywania wygiecia konczy badanie innego obszaru,, a miernik 14 wypuklosci grzbietowej konczy szacowa¬ nie wypuklosci grzbietowej dla jeszcze innego obszaru.Wskazania wypuklosci grzbietowej odbiera sie w od¬ powiedzi na sygnal przychodzacy z detektora 122 z wy¬ magana czestotliwoscia. W istocie dlugosc obszaru jest okreslona liczba i predkoscia ruchów poprzecznych czuj¬ nika wygiecia i predkosci przesuwania pily, tak wiec zmiana któregokolwiek sposród tych parametrów, wply¬ wajaca na zmiane dlugosci obszaru, wymagalaby zmia¬ ny odleglosci miedzy glównymi zespolami urzadzenia 10.Korzystne jest, gdy polozenie tych zespolów na ramie 12 mozna iprecyzyjrtie regulowac, co iumozliwa osiagnie¬ cie odleglosci bedacych Wielokrotnosciami dlugosci ob- 30 sza rów.Po przejsciu czujnika wygiecia przez okreslony obszar, rolki 149 i 152 odsuwaja slie od pily, zatrzymujac ja.Nastepuje przetworzenie danych uzyskanych z tego przej¬ scia i wskazan wypuklosci grzbietowej dla tego obszaru 35 w celu otrzymania sredniego wygiecia i sredniej wy¬ puklosci grzbietowej dla tego obszaru. Wartosci srednie porównuje sie nastepnie z pozadanymi wartosciami te¬ oretycznymi wygiecia i wypuklosci grzbietowej i okresla sie róznice. Wskazania wypuklosci grzbietowej dla tego 40 obszaru uzyskuje sie nieco przed zakonczeniem badania obszaru przez miernik wypuklosci grzbietowej, tak wiec dane dotyczace wypuklosci grzbietowej utrzymuje sie kolejno do wymaganego momentu, po czym synchroni¬ zuje sie je z danymi dotyczacymi wygiecia dla tego 45 obszaru.Sygnaly wyjsciowe reprezentuja korygujaca sile napi¬ nania, jakiemu ma byc poddany okreslony fragment pily, obliczony wzgledem krawedzi odniesienia. Rolki nadal odsuniete od pily przesuwaja zespól napinajacy 18 50 do okreslonego miejsca, po czym nastepuje docisniecie do siebie obu rolek z okreslona sila.Nastepnie rolki walcuja caly okreslony obszar z obli¬ czonym naciskiem. Po napieciu okreslonego obszaru pily rolki 149 i 152 rozsuwaja sie, zatrzymujac ponow- 55 nie pile. Nastepnie rolki 149 i 152 przesuwaja sie w nowe miejsce i nastepuje waloowanie nastepnego ob¬ szaru.Korzystne jest, gdy rolki kontynuuja swój obrót po odsunieciu sie od pily i gdy synchronizacja jest utrzy- 60 mywana w przedzialach czasu, gdy nacisk rolek odpo¬ wiada naciskowi przesuwu lub w przedzialach czasu dla wiekszych nacisków. Innym rozwiazaniem jest zatrzymy¬ wanie rolek przed odsunieciem ich od pily i ponowne ich uruchomienie po docisnieciu ich do pily. 65 w opisanym przykladzie wykonania urzadzenia we-111032 W 20 dlug wynalazku dlugosc obszaru stanowi polowe odle¬ glosci miedzy czujnikiem wygiecia a rolkami rozciagaja- cymi. Mozna oczywiscie skrócic dlugosc obszaru, pamie¬ tajac o tym, aby stanowila ona calkowita podwielokrot- nosc dlugosci miedzy zespolami urzadzenia.Jezeli dlugosc obszaru bylaby dluzsza niz odleglosc miedzy czujnikiem wygiecia, a rolkami rozciagajacymi, wtedy nie moznaby okreslic sredniego wskazania wygie¬ cia przed wprowadzeniem poczatkowego fragmentu ob¬ szaru do elementów rozciagajacych, co prowadziloby do zwalcowania niepelnego obszaru.Czas potrzebny do uruchomienia silowników 188, 171 powoduje powstawanie stanów przejsciowych na zlaczu dwu obszarów, co prowadzi do niewlasciwego zwalco¬ wania malego fragmentu pily w poblizu krawedzi odnie¬ sienia. Nie ma to jednak zmoczenia, poniewaz po zwrot¬ nym przejsciu tydi zle zwalcowanych fragmentów przez zespól 16 do wykrywania wygiecia, krawedzie odniesie¬ nia dlugosci ustawia sie inaczej. Blednie zwalcowane odcinki "zostana wiec zwalcowane ponownie w celu osiagniecia pozadanego ksztaltu. Moze sie zdarzyc, ze w celu calkowitego wyeliminowania stanów przejscio¬ wych i osiagniecia pozadanego wygiecia pila bedzie obrabiana w Ikilku przebiegach.W celu zapewnienia kolejnego Wyeliminowania stanów przejsciowych istotne jest, aby dlugosc pily nie byla calkowita wielokrotnoscia dlugosci obszaru, co spowo¬ dowaloby walcowanie dokladnie tych samych odcinków podczas kazdego przebiegu.Jezeli jednak zdarzy sie tak, stany przejsciowe nie zos¬ tana wyeliminowane i w celu unikniecia tej nieprawidlo¬ wosci nalezy ponownie zalozyc pile na urzadzenie dla zmiany polozenia krawedzi odniesienia dlugosci.Mozliwe sa rózne wykonania urzadzenia, odmienne niz opisany przyklad wykonania. Mozna zastosowac inne czujniki do wykrywania wypuklosci grzbietowej i wygie¬ cia pily, a ponadto mozna wykorzystac inny zespól na¬ pinajacy, zastosowac inne techniki sprzezenia zwrotnego w celu zapewnienia wlasciwego ustawienia rolek 149 i 152 oraz wlasciwej sily nacisku.W rozwiazaniu przedstawianym na fig. 1 'i 2 mierniik 14 wypuklosci grzbietowej wykrywa wypuklosc grzbietowa plasko polozonej czesci pily, znajdujacej sie przed zes¬ polem 16 do wykrywania wygiecia. Miernik 14 moze byc ustawiony za zespolem 16, to jest miedzy zespolem 16 i zespolem 18. Zmieniajac program maszyny matema¬ tycznej mozna ustawic miernik 14 wypuklosci grzbietowej na elemencie 17 do ksztaltowania ostrza. Oznacza to, ze miernik 14 wypuklosci grzbietowej moze byc ustawio¬ ny w jednej linii z torem czujnika wygiecia .w celu jednoczesnego mierzenia wypuklosci grzbietowej na za¬ krzywianej czesci pily wraz z uzyskiwaniem wskazan wy¬ giecia dla tego samego obszaru. Wiaze sie to z ulatwie¬ niem synchronizacji wskazan wygiecia i wypuklosci grzbie¬ towej. .Miernik 14 wypuklosci grzbietowej przedstawiony na fig. 13 i zespól napinajacy 18 wspólpracuja z zespolem 16 do wykrywania wygiecia i z detektorem 122. Zespól 16 do wykrywania wygiecia zawiera pare plytek wzor- nikowych 67 i 68 z wypuklymi powierzchniami górnymi o znanej geometrii, do których rolkowe zawieszenia (nie pokazane na irys.) dociskaja pile (nie pokazana), po¬ dobnie jak bylo to w przypadku zawieszen 70 i 71 z fig. 6 i 7.Ramie poprzeczne 96 umieszczone w otworach ply¬ tek, przechodzi miedzy plytkami wzornikowymi 67 i 68 i jest ustawiane w poblizu pily na jej wkleslej powierz- .chni dolnej. Jedna strona fiamiienia 96 ima itnapezowy ro- 5 wek szynowy 101, a na ramieniu 96 jest zamontowany czujnikowy wózek 102 posiadajacy wystep wspólpracuja¬ cy z rowkiem szynowym 101. Rowek 101 spelnia irole prowadnicy dla wózka 102. Wózek 102 ma czujnik pio¬ nowy 105 z fig. 6 i 7. 1° Zespól 16 ma wal 108 obracany za pomoccf nie uwi¬ docznionych elementów. Na jednym koncu walu 108 za¬ montowana jest tarcza 109 a na drugim - tarcza czuj¬ nikowa 124. Tarcza 109 ma promieniowy kanalek, w któ¬ rym usytuowany jest czop korbowy 114, zapewniajacy 15 zmienny suw korby, tak jak mechanizm korbowy 107r z fig. 6 i 7. Czop korbowy 114 i wózek 102 polaczone sa za pomoca dzwigni 116, która zamienia ruch obro¬ towy" tarczy 109 na ruch posuwisto-zwrotny wózka 102, przesuwajacego sie w poprzek pily, tak jak mechanizm 20 korbowy 107 z fig. 6 i 7.Wzdluz ramienia 96 sa rozstawione w jednakowych odstepach- czujniki T21. Elementy wzbudzajace 123 umieszczone na wózku 102 oddzialuja na czujniki pod¬ czas kazdego przesuwu wózka 102. Czujniki 121 reaguja 25 na polozenie wózka 102 wzgledem krawedzi odniesienia i sa podlaczone do maszyny matematycznej za posred¬ nictwem wlasciwego interfejsu w ceki dostarczenia wy¬ ników pomiarów wzgledem krawedzi odniesienia. Czuj¬ niki te moga sterowac fotokomórkami lub fotodiodami 30 usytuowanymi tak, ze stanowia Miniowa matryce podda¬ wana dzialaniu swiatla.W chwili, gdy wózek lub element wzbudzajacy 123 pirzyslania swidtto na jeden lub kitka czujników, gene¬ ruje on sygnal okreslajacy polozenie czujnika pionowe- 35 go 105 wzgledem krawedzi odniesienia. Sygnaly te dos¬ tarczaja dwie wspólrzedne wzgledem powierzchni i kra¬ wedzi odniesienia, które to wspólrzedne stanowia infor¬ macje o stopniu ugiecia pily.W przypadku, gdy czujnik 121 jest zwiazany z okres- 40 lonym polozeniem poziomym wzgledem krawedzi odnie¬ sienia, wymagane jest zastosowanie detektora krawe¬ dzi, poniewaz maszyna matematyczna nie zawsze moze wykryc, kiedy odczyt jest zwiazany z bezposrednim sa¬ siedztwem krawedzi odniesienia, t.j. maszyna matema- 45 tyczna nie zawsze moze wykryc ostatni lub pierwszy odczyt podczas jednego przesuwu wózka 102. Czujnik 121 spelnia wiec role czujnika poziomego 127, czyli syg¬ naly jego okreslaja polozenie czujnika pionowego na osi poziomej. 50 Tarcza 124 detektora obraca sie miedzy para prze¬ ciwleglych przelaczników 128 i 129. Na tarczy tej usy¬ tuowane sa przeciwlegle magnesy 125 i 126, (które uru¬ chamiaja przelaczniki 128 i 129. Magnesy 125 i 126 sa rozmieszczone na tarczy wzgledem mechanizmu korbo- 55 wego talk, ze uruchamiaja przelaczniki, gdy czujnik znaj¬ duje sie w jednym ze swych dwu skrajnych polozen.Tego rodzaju konstrukcja urzadzenia jest w zasadzie podobna i równowazna rozwiazaniu detektora 122 kra¬ wedzi. 60 Innym rodzajem czujnika poziomego jest potencjo¬ metr, którego zakres odpowiada co najmniej maksy¬ maInemiu przesuwowi wózka 102 czujnikowego po ramie¬ niu 96. Moze byc zastosowany przetwornik obrotowy, napedzany paskiem transmisyjnym sprzezonym z wózkiem 65 i przesuwajacym sie na kole pasowym, przymocowanym111032 21 22 do ramienia 96. Napiecie wyjsciowe potencjometru mu¬ si byc proporcjonalne do polozenia wózka wzgledem odniesienia. Przy takim rozwiazaniu mechanizm przery¬ wania krawedzi jest elementem zbednym, poniewaz po¬ tencjometr wykrywa w sposób automatyczny koniec lub poczatek kazdego przesuwu.Zespól napinajaca 18 przedstawiono schematycznie, uwzgledniajac jedynie kilka glównych elementów. W za¬ sadzie sa one podobne do elementów zespolu napina¬ jacego 18, opisanych uprzednio. Silownik 188 przed¬ stawiono w uproszczeniu jako polaczony z rolkami 14'9 i 150.Przedstawione rozwiazanie umozliwia szacowanie ist¬ niejacego sredniego rozkladu naprezen wstepnych dla kazdego obszaru pily. Im mniejsza dlugosc obszaru, tym wieksza „rozdzielczosc" zespolów wykrywania ugiecia.Oznacza to, ze im wieksza jest wrazliwosc danego roz¬ kladu naprezen wstepnych na zmiany rozkladu naprezen w przyleglych fragmentach pily, tym krótsze sa obszary i tym wieksza bedzie proporcjonalnosc wskazan czujnika, dotyczaca niepozadanych stanów przejsciowych w ogól¬ nym odczycie naprezen obszaru. Pozostale wspólczyn¬ niki pozostaja niezmienne.Im wiec wieksza rozdzielnosc osiagnie sie skracajac dlugosc obszaru, tym wieksze beda bledy wywolywane istnieniem stanów przejsciowych. Bledy te mozna zmniej¬ szyc stosujac elementy interfejsowe i przetworniki o wy¬ starczajaco malych czasach udzielania odpowiedzi, ko¬ rzysci te jednak mozna stracic ze wzgledu no ograniczo¬ na szybkosc dzialania maszyny matematycznej.Jezeli mozna by skrócic odpowiednio czasy reakcji wszystkich zespolów elektronicznych, wtedy dlugosc ob¬ szaru bylaby ograniczona jedynie odlegloscia miedzy torarm' dwu kolejnych przesuwów wózika 102 czujniko¬ wego, tak aby detektor wygiecia wykrywal istniejace na dlugosci bedacej odlegloscia torów dwu kolejnych prze¬ suwów, wynoszaca np. 25,4 mm. Proces usredniania zo¬ stalby wiec wlasciwie wyeliminowany, a sygnaly wyjscio¬ we maszyny matematycznej dotyczace sily i miejsca wal¬ cowania, bylyby wytworzone w oparciu o wyniki doty¬ czace jednego przesuwu.Okazalo sie, ze rozdzielczosc lepsza niz 25,4 mm jest niepotrzebna, poniewaz ostrze ma strukture ciagla, a zmiany rozkladu naprezen wstepnych sa stosunkowo lagodne, dzieki czemu wahania rozkladu naprezen mie¬ dzy jednym stanem ekstremalnym a drugim, przeciw¬ nym mu stanem ekstremalnym, zachodza na dlugosci kilkunastu centymetrów, co odpowiada granicom wspom¬ nianej wyzej rozdzielczosci.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób automatycznego napinania pily tasmowej za pomoca rolelc, polegajacy na ksztaltowaniu fragmen¬ tów pily w luk o znanej krzywizn ie i uzyskam iu odczytów wygiecia pily i wypuklosci grzbietowej pily, które to odczyty synchronizuje sie dla kazdego fragmentu pily i przez które reprezentuje sie istniejacy rozklad napre¬ zen wstepnych w pile, znamienny tym, ze porównuje sie w elektronicznej maszynie matematycznej istniejace wygiecie pily i wypuklosc grzbietowa pily z wymaganym wygieciem pily i wymagana wypukloscia grzbietowa dla uzyskania wskazania odchylenia rzeczywistego rozkladu naprezen wstepnych od wymaganego rozkladu naprezen wstepnych, usrednia wartosci i automatycznie napina sie 25 30 za pomoca rolek pile, z sila napinajaca obUczona przez maszyne matematyczna tak, ze oddzialywuje sie na pile dla wywolania nowego rozkladu naprezen wstepnych w pile, zblizonego do wymaganego rozkladu naprezen 5 wstepnych. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pod¬ czas usredniania wartosci wygiecia pily przesuwa sie pile ze stala predkoscia obok czujników wygiecia i wy- puklosaf grzbietowej, .odbiera sie wskazania tych czujni- 10 ków dla kolejnych, jednakowych okresów czasu, dzielac w ten sposób pile elektronicznie na obszary o znanej i jednakowej dlugosci, przesuwa sie ruchem postepowo- -zwroitnym czujnik "wygiecia w poprzek pily miedzy jej krawedziami odniesienia i uzyskuje sie szereg ksztaltów 15 wygiecia dla kazdego obszaru, synchronizuje sie sygnal wyjsciowy czujnika wygiecia przez wykrycie krawedzi od¬ niesienia pily dla umozliwienia dokladnego okreslenia odleglosci kazdego punktu pomiarowego wzgledem kra¬ wedzi odniesienia, usrednia sie za pomoca maszyny 20 matematycznej wskazania uzyskiwane dla okreslonego obszaru przez usrednienie dla kazdego punktu pomia¬ rowego sygnalów odebranych z czujnika dla duzej licz¬ by przesuniec poprzecznych, przez co wyznacza sie sred¬ ni ksztalt pily dla tego obszaru. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze wska¬ zania wypuklosci grzbietowej kazdego obszaru pily, usrednia sie dla wyznaczenia sredniej wypuklosci grzbie¬ towej kazdego obszaru i laczy sie usrednione wskaza¬ nia wypuklosci grzbietowej z usrednionymi wskazaniami wygiecia dla okreslania sredniego rozkladu naprezen wstepnych w tym obszarze. 4. Sposób wedlug'zastrz. 2, znamienny tym, ze od¬ biera sie wskazania wygiecia i wypuklosci grzbietowej 3S co najmniej jednego obszaru pily, a jednoczesnie walcu¬ je^ sie inny obszar, przy czym rozpoczyna sie i konczy sie odbieranie wskazan dla jednego obszaru jednoczes¬ nie jak rozpoczyna sie i konczy sie walcowanie innego obszaru. 40 5. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2 albo 3 albo .4, znamienny tym, ze po uzyskaniu wskazan wygiecia i wy¬ puklosci grzbietowej wytwarza sie sygnal reprezentuja¬ cy polozenie i wartosc sily napinajacej przykladanej do pily i kieruje sie wytworzony sygnal z powrotem do ma- 45 szyny matematycznej d'lia kontroli polozenia a wartosci sily, oraz ewentualnej korekcji polozenia i wartosci siily. 6. Urzadzenie do automatycznego napinania pily tas¬ mowej za pomoca rolek, która to pila jest przesuwana wzdluz jej osi wzdluznej, zawierajace elementy do 50 ksztaltowania ostrza dla ksztaltowania pily w luk o zna¬ nej krzywiznie, zespól do wykrywania wygiecia, reagujacy na uzyskiwane poprzeczne wygiiecie pily j dajacy syg¬ nal wyjsciowy reprezentujacy wygiecie pily, miernik wy¬ puklosci grzbietowej reagujacy na zmiany jednej kra- 55 wedzi pily i dajacy sygnal wyjsciowy reprezentujacy wy¬ puklosc grzbietowa pily, zespól napinajacy oddzialujacy na pile dla napinania pily, gdy jest to wymagane, znamienne tym, ze zawiera maszyne matematyczna (46) dolaczona do synchronizowanych wyjsc zespolu (16) do 60 wykrywania wygiecia pily (23), miernika (14) wypuklosci grzbietowej i do wejscia zespolu napinajacego (18), przy czym maszyna matematyczna (46) jest zaprogramo¬ wana do wytwarzania na podstawie róznic pomiedzy ist¬ niejacymi i wymaganymi wygieciami i wypuklosciami 65 grzbietowymi dla odzwierciedlenia bledów w rozkladzie1 23 naprezen wstepnych w pile, sygnalu wyjsciowego okres¬ lajacego wartosc sily napinajacej pile. 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze zespól napinajacy (18) jest umieszczony na torze przesu¬ wu pily za miernikiem (14) wypuklosci grzbietowej i zes¬ polem (16) do wykrywania wygiecia. 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 6 albo 7, znamienne tym, ze zespól (16) do pomiaru wygiecia zawiera czujnik wy¬ giecia (105) przechodzacy poprzecznie przez pile, wzdluz jej szerokosci, równoczesnie z ruchem wzdluznym pily, sluzacy do wykrywania odleglosci pomiedzy plaszczyzna pily ii plaszczyzna odniesienia, wspólpracujacy z nim detektor (122) stanowiacy czujnik poziomy (127) do wykrywania odleglosci pomiedzy czujnikiem (105) a kra¬ wedzia odniesienia pily dla synchronizacji sygnalu wyj- sdiowego czujnika wygiecia z krawedzia odniesienia oraz szyny (99), (100), na których umieszczony jest wó¬ zek (102) z czujnikiem pionowym (105) przesuwajacym sie w poprzek pily, mechanizm korbowy (107) zamonto¬ wany obrotowo na osi (112), którego dzwignia laczaca (116) polaczona jest z wózkiem (102) i czopem korbo¬ wym (114). 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 8, znamienne tym, ze czop korbowy (114) zamocowany jest przesuwnie na tar¬ czy (109) dla regulowania odleglosci (118) miedzy czo¬ pem korbowym (114), a osia (112). 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze zespól napinajacy (18) zawiera rolki (149, 152) usytuo¬ wane w jednej plaszczyznie, obracajace sie wokól osi (153, 154) prostopadlych do osi wzdluznej pily, przy czym rolka (149) zamocowana jest z mozliwoscia pro¬ mieniowego przesuwu wzgledem rolki (152), uzyskiwa¬ nego poprzez obciaznik (177) majacy wejscie odbieraja¬ ce sygnaly z maszyny matematycznej, reprezentujace ob¬ liczona sile. 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 12, znamienne tym, ze rolki (149, 152) zamocowane sa suwliwie na walach (147, 150), a elementy do bocznego przesuwania rolek zawieraja hydrauliczny silownik (188), którego tloczysko (189) ustawione jest prostopadle do osi podluznej pily i wspólpracuje z rolkami, przy czym silownik (188) ma¬ jacy wejscia hydrauliczne (197, 198) polaczone z regula¬ cyjnym zaworem (200) znajduje sie w ukladzie (206) 1032 24 sprzezenia zwrotnego zawierajacego przetwornik (204) sprzezenia zwrotnego wspólpracujacy z tloczyskiem. 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze obciaznik (177) zawiera hydrauliczny silownik obcia- 5 zajacy (171), którego tloczysko (172) wspólpracuje z rol¬ ka (149), przesuwajac ja promieniowo w stosunku do rolki (152), przy czyrn silownik (171) ma wejscie hydra¬ uliczne (192) polaczone z regulacyjnym cisnieniowym zaworem (200) odbierajacym sygnal z maszyny matema- 10 tycznej, reprezentujacy obliczona sile przykladana do rolki. 13. Urzadzenie wedlug zastrz. 11, znamienne tym, ze wal (147) jest zamocowany wychylnie wzgledem walu (150) w plaszczyznie prostopadlej do osi wzdluznej pily, 15 przy czym waly (147, 150) usytuowane sa równolegle do plaszczyzny pily, oraz zamocowane sa na wózkach (169), (176) i przenosza obciazenie promieniowe miedzy rol¬ kami i lozem', przy czym wózek (169) polaczony jest z tlo¬ czyskiem (172) silownika (171). 20 14. Urzadzenie wedlug zastrz. 13, znamienne tym, ze miedzy wózkami (169, 176), które umieszczone sa w lo¬ zach (170, 178) znajduja sie elementy sprzegajace (190) zapewniajace wspóldzialanie w przesuwie wózków (169, 176). 25 15. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze maszyna matematyczno (46) jest cyfrowa maszyna ma¬ tematyczna, a interfejs (212) dla maszyny matematycznej zawiera przetworniki analogowo-cyfrowe (214, 215) pod¬ laczone do wejsc maszyny matematycznej, przetworniki 30 cyfrowo-analogowe (217, 218), podlaczone do wyjsc ma¬ szyny matematycznej, przy czym do przetwornika (218) podlaczony jest cisnieniowy zawór regulacyjny (194) ste¬ rujacy sila walcowania rolek, do przetwornika (217) usta¬ wiajacy zawór regulacyjny (200), sterujacy miejscem przy- 35 lozenia sily walcowania wzgledem krawedzi odniesienia, do przetwornika (214) czujnik wygiecia* (105) zespolu do wykrywania wygiecia a do przetwornika analogowo- -cyfrowego (215), podlaczony jest czujnik (44) wypuklos¬ ci grzbietowej. 40 16. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym, ze odleglosc miedzy zespolem napinajacym (18) a zespolem (16) do wykrywania wygiecia i odleglosc miedzy zespo¬ lem napinajacym (18) a miernikiem (14) wypuklosci grzbietowej stanowi calkowita wielokrotnosc dlugosci ob- 45 szaru pomiarowego pily.111032 19 / /^ ^ " ' j,h, !1 ¦"¦ ¦'¦ M ll —^-- ¦ o »? J -/p^// 2C6, L^o* 20r /97'\ I ^~/9& L /Z?/-, 96^ 79111032 /0*. r/53 /7° /,? .o-4p ZOO, I /7/ /&& i <^ j LDA - Zaklad 2 - zam. 1652/81 - 95 szt.Cena zl 100 PL PL PL PL PL