Przedmiotem wynalazku jest urza¬ dzenie do* sterowania napedem nawijarki, zwlaszcza tasmy perforowanej. Urzadzenie moze byc stosowane zwlaszcza wtedy, gdy nawijany material posiada nie¬ wielka wytrzymalosc na rozerwanie i jest podawany w sposób nieciagly.Stan techniki. Znane jest urzadzenie do sterowania napedem szpul z tasmq magnetyczna, które stosowane jest w produkowanej od 1974 r. przez Warszawskie Za¬ klady Urzadzen Informatyki „MERAMAT" Pamieci tas¬ mowej typu PT-3M", opisanej w dokumentacji technicz¬ nej tej pamieci. W urzadzeniu tym pomiedzy szpulami z tasma a rolka napedowa, realizujaca ruch tasmy, umieszczony jest dwukolumnowy, pneumatyczny zasob¬ nik. W kazdej kolumnie zasobnika odkladany jest zapas tasmy, wsysany przez znajdujace sie w kolumnach po¬ wietrze o obnizonym cisnieniu. W kolumnie wyrózniane sa trzy strefy polozenia tasmy: strefa nadmiaru, nor¬ malnej zawartosci i niedoboru zapasu tasmy. Uklad na¬ pedowy szpul, poprzez uklad automatyki, sterowany jest sygnalami z czujników krancowych, okreslajacych polo¬ zenie zwoju tasmy w poszczególnych strefach kazdej kolumny. Czujnikami krancowymi sa pary jednakowych ukladów fotooptycznych, z których górny czujnik kontro¬ luje strefe niedoboru a dolny czujnik - strefe nadmiaru tasmy.Sygnaly elektryczne wysylane sa przez czujniki przy przerywaniu strumienia swiatla przez zwój tasmy wcho¬ dzacy w strefe nadmiaru albo w strefe niedoboru tas¬ my. Wybranie zapasu tasmy ze strefy normalnej zawar¬ lo 15 toscie powoduje - poprzez górny czujnik - uruchomienie napedu odpowiedniej szpuli, z której uzupelniany jest zapas tasmy w kolumnie. Wejsciu zwoju tasmy w strefe nadmiaru tasmy towarzyszy zadzialanie dolnego czujni- - ka i odpowiednie wysterowanie ukladu napedowego szpul.Opisane urzadzenie przystosowane jest do tasmy o scisle okreslonej szerokosci.Znane jest takze urzadzenie do prowadzenia tosmy filmowej, w którym pomiedzy dwoma kregami tasmy i jed¬ noczesnie miedzy nawijanym kregiem tasmy a nadbie¬ gajacym jej zwojem umieszczona jest ulozyskowana uchylnie dzwignia, która sluzy do uzyskania zapasu i do podtrzymywania tasmy. Urzadzenie to nie jest jednak przystosowane do sterowania napedem szpul.Celem wynalazku jest uproszczenie urzadzenia do ste¬ rowania napedem nawijarki oraz zapewnienie wspól¬ pracy nawijarki, wyposazonej w to urzadzenie, z dowol¬ nym urzadzeniem podajacym przy róznych rodzajach na¬ wijanego materialu, na przyklad drutu, nici, tosmy.Istota wynalazku. Wedlug wynalazku urzadzenie do sterowania napedem nawijarki sklada sie z ulozysko- wanego uchylnie ramienia, sluzacego do uzyskania za¬ pasu nawijanego materialu i. majacego sprezyne zwrot¬ na na jednym krancu oraz obrotowa rolke na drugim krancu, która to rolka wspólpracuje za posrednictwem nawijanego materialu z ukladem rolek prowadzacych ten material, a napinanie nawijanego materialu zapew¬ nione jest przez oddzialywanie sprezyny zwrotnej ramie¬ nia, oraz ma kontaktron jako czujnik zapasu nawija- 110954110954 nego materialu, sterujacy silnikiem napedowym nawijar¬ ki i ma zródlo-pola magnetycznego.Istota wynalazku polega na wykorzystaniu do kontro¬ lowania zapasu nawijanego materialu jednego zestyku, który ma opózniony moment rozwierania'styczek. Zesty¬ kiem tym jest w wynalazku kontaktron, w którym opóz¬ nienie rozwarcia styczek uzyskane zostalo przez wyko¬ rzystanie zjawiska histerezy magnetycznej. Kontaktron umieszczony jest na przedluzeniu drogi, wyznaczonej od¬ cinkiem luku, po którym porusza sie zródlo pola ma¬ gnetycznego, zwierajacego albo rozwierajacego zestyk tego kóntaktronu. Zródlo to umocowane jest na uchyl¬ nie ulozyskowanym ramieniu, mozliwie blisko osi obro¬ tu tego ramienia ii w odleglosci od tej osi obrotu wie¬ lokrotnie mniejszej od dlugosci ramienia.Odleglosc kóntaktronu od zródla pola magnetyczne¬ go i odleglosc zródla od osi obrotu ramienia sa, wskutek niejednakowej wartosci histerezy w poszczególnych kon- takfronach, dobierane droga kolejnych prób tak, aby zwarcie zestyku i uruchomienie silnika nawijarki nasta¬ pilo przy maksymalnym wychyleniu ramienia, równowaz¬ nym odlozeniu pomiedzy obrotowa rolka ramienia i ukla¬ dem rolek prowadzacych maksymalnego zapasu nawi¬ janego materialu, a rozwarcie zestyku i zatrzymanie sil¬ nika — przy wychyleniu ramienia równowaznym wyczer¬ paniu zapasu nawijanego materialu.Odmiana wynalazku polega na tym ze, przy zacho¬ wamu tych samych warunków, na uchylnym ramieniu umocowany jest kontaktron zamiast zródla pola ma¬ gnetycznego, które umocowane jest poza ramieniem.Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest ogranicze¬ nie liczby czujników do jednego, przez co uzyskuje Sie zwiekszenie niezawodnosci dzialania urzadzenia oraz istotne uproszczenie jego konstrukcji.Nawijarka sterowana urzadzeniem wedlug wynalazku moze wspólpracowac z kazdym urzadzeniem podajacym i nie wymaga elektrycznych polaczen z tym urzadze¬ niem. Nawijany material nie jest poddawany gwaltow¬ nym naprezeniom i rozrywaniu. Istotna zaleta urzadze¬ nia jest tez brak ograniczen wymiarów poprzecznych nawijanegomaterialu. , Objasnienie figur rysunku. Wynalazek uwidoczniono w przykladzie wykonania na rysunku przedstawiajacym w sposób uproszczony urzadzenie do sterowania nape¬ dem nawijarki tiasmy^ perforowanej.Przyklad wykonania. Wynalazek zostanie blizej objas¬ niony w przykladzie wykonania przedstawionym na ry¬ sunku.Nawija rka zaopatrzona jest w obrotowa szpule S na¬ pedzana silnikiem M za posrednictwem przekladni re¬ dukcyjnej. Nawijana na szpule S tasma perforowana T prowadzona jest przez uklad rolek LI, L2, L3. Zapas tasmy perforowanej T uzyskuje sie za pomoca ramienia R obracajacego sie wokól osi obrotu O. Jeden koniec tego ramienia K sciagany jest za pomoca sprezyny zwrotnej C, a jego drugi koniec zaopatrzony jest w rolke L2. Na ramieniu R i mozliwie blisko osi jego obrotu O umocowany jest magnes staly Z. Mozliwie blisko mag¬ nesu Z umieszczony jest kontaktron K wlaczony wraz z wylacznikiem sieciowym i bezpiecznikiem w obwód za¬ silania silnika M napedzajacego nawijarke. Odleglosc kóntaktronu K od zródla Z jest tak dobrana, ze w gór¬ nym, skrajnym polozeniu ramienia R zestyki kóntaktronu K sa zwarte. Po wlaczeniu silnika M tasma T powijana jest no szpule S.Jezeli zmniejszy sie predkosc podawania tasmy T, lub predkosc ta maleje do zera, wówczas zacznie byc wy¬ bierany zapas tasmy T odlozony miedzy rolkami U i L2 oraz rolkami L2 i L3. Wybieranie tego zapasu spowoduje 5 obrót ramienia R w kierunku rolek LI, L3. Jednoczesnie od kóntaktronu K zacznie sie oddalac magnes Z, jed¬ nakze na tyle wolno, ze zestyki kóntaktronu K wskutek jego histerezy zostana rozwarte dopiero wtedy, gdy ra¬ mie R osiagnie dolne polozenie, a zapas tasmy T zosta¬ lo nie wyczerpany. Rozwarcie zestyków kóntaktronu K spo¬ woduje wiec zatrzymanie silnika M. Po wznowieniu po¬ dawania tasmy T ramie R zacznie unosic sie ku górze powodujac odkladanie sie zapasu tasmy miedzy rolkami.Gdy ramie R znajdzie sie w górnym polozeniu, magnes 15 Z spowoduje zwarcie styków kontraktronu K i wlaczenie silnika M nawijarki.Zastrzezenia patentowe 20 25 1. Urzadzenie do sterowania napedem nawijarki, zwlaszcza tasmy perforowanej, zawierajace ulazyskowane uchylnie ramie, które sluzy do uzyskania zapasu nawi¬ janego materialu i ma sprezyne zwrotna na jednym krancu oraz obrotowa rolke na drugim krancu, która to rolka wspólpracuje za posrednictwem nawijanego ma¬ terialu z ukladem rolek prowadzacych ten material, a napinanie nawijanego materialu zapewnione jest przez oddzialywanie sprezyny zwrotnej ramienia, oraz zawie¬ rajace kontaktron jako czujnik zapasu nawijanego ma¬ terialu, sterujacy silnikiem napedowym nawijarki, a tak- ze zawierajace zródlo pola magnetycznego, znamienne tym, ze zródlo (Z) pola magnetycznego, zwierajace albo rozwierajace zestyk kóntaktronu (K), umocowane jest na uchylnie ulozyskowanym ramieniu (R), mozliwie blisko osi obrotu (O) tego ramienia (R) i w odleglosci od tej 35 osi obrotu (O) wielokrotnie mniejszej od dlugosci ra¬ mienia (R), natomiast kontaktron (K) umieszczony jest na przedluzeniu wyznaczonej odcinkiem luku drogi, po której porusza sie zródlo (Z) pola magnetycznego, przy czym odleglosc kóntaktronu (K) od zródla (Z) pola ma- 40 gnetycznego i odleglosc tego zródla (Z) od osi obrotu (O) ramienia (R) sa dobierane droga kolejnych prób tak, aby _zwarcie zestyku kontraktronu i uruchomienie silnika napedowego (M) nawijarki nastapilo przy ma¬ ksymalnym wychyleniu ramienia |R), równowaznym odlo- 45 zeni u pomiedzy obrotowa rolka (L2) ramienia (R) i ukla¬ dem rolek prowadzacych (LI, L3) maksymalnego zapasu nawijanego materialu, a rozwarcie zestyku i zatrzymanie silnika napedowego (M) nawijarki — przy wychyleniu ramienia, odpowiadajacym wyczerpaniu zapasu nawija*- 50 nego materialu*. 2. Urzadzenie do sterowania napedem nawijarki, zwlaszcza tasmy perforowanej, zawierajace ulazyskowa¬ ne uchylnie ramie, które sluzy do uzyskania zapasu na¬ wijanego materialu i ma sprezyne zwrotna na jednym 55 krancu oraz obrotowa rolke na drugim krancu, która to rolka wspólpracuje za posrednictwem nawijanego ma¬ terialu z ukladem rolek prowadzacych ten material, a napinanie nawijanego materialu zapewnione jest przez oddzialywanie sprezyny zwrotnej ramienia, oraz zawie- 60 rajace kontaktron jako czujnik zapasu nawijanego ma¬ terialu, sterujacy silnikiem napedowym nawijarki, a tak¬ ze zawierajace zródlo pola magnetycznego, znamienne • tym, ze kontra ktron (K) umocowany jest na uchylnie ulo¬ zyskowanym ramieniu (R), mozliwie bllisko osi obrotu 65 (O) wielokrotnie mniejszej od dlugosci ramienia (R), na-110 954 tomiast zródlo (Z) pola magnetycznego, zwierajacego albo rozwierajacego zestyk kontaktronu (K) umieszczone jest na przedluzeniu wyznaczonej odcinkiem luku drogi, po której porusza sie kontaktron (K), przy czym odleg¬ losc zródla (Z) pola magnetycznego od kontaktronu (K) i odleglosc tego kontaktronu (K) od osi obrotu (O) ra¬ mienia (R) sq dobierane droga kolejnych prób tak, aby zwarcie zestyku kontaktronu i uruchomienie silnika na¬ pedowego (M) nawijarki nastapilo przy maksymalnym wychyleniu ramienia (R), równowaznym odlozeniu po¬ miedzy obrotowa rolka (L2) ramienia (R) i ukladem rolek prowadzacych (LI, L3) maksymalnego zapasu na¬ wijanego materialu a rozwarcie zestyku i zatrzymanie silnika napedowego (M) nawijarki — przy wychyleniu ramienia, odpowiadajacym wyczerpaniu zapasu nowija- nego materialu. PL