Urzadzenia zwane plóczkami sluza do plókania wegli lub rud. Niektóre z tych urzadzen posiadaja nachylone koryto, w którem mineraly unoszone sa pradem wo¬ dy; na spodzie tego koryta rozmieszczone sa otwory róznych wymiarów, przez które przepuszcza sie pionowo wznoszace sie strumienie wody o okreslonem cisnieniu.Ruda, przesuwajaca sie powyzej tych o- tworów, stosujac sie do praw ciezkosci, o- pada temi otworami wdól, jesli jej ciezar wlasciwy przewyzsza sile strumieni wzno¬ szacych sie wgóre, albo tez przesuwa sie wzdluz koryta, jesli jej ciezar wlasciwy jest mniejszy, a skutkiem tego brakuje jej ciezaru, potrzebnego do przezwyciezenia powyzszych strumieni.Przedmiotem wynalazku sa pewne od¬ miany tych urzadzen, które polegaja na wyzyskaniu strumienia unoszacego rude wzdluz koryta w celu otrzymania zarazem strumieni wznoszacych sie do góry i unik¬ niecia tym sposobem nakladu na strumie¬ ni wznoszace sie do góry pod cisnieniem.W tym celu rudy unoszone sa w wo¬ dzie wzdluz koryta, a strumien otrzymuje nagly spadek, poczem wznosi sie do góry, t.j. zmusza sie go do przebycia drogi w ksztalcie litery V, przyczem odgalezienie wyplywowe tej drogi jest krótsze od do¬ plywowego, wobec czego woda unoszaca wytwarza strumien wznoszacy sie o sile wiekszej lub mniejszej, zaleznie od rózni¬ cy poziomów, jaka zachodzi miedzy doply¬ wem i wyplywem. Rudy najlzejsze pory¬ wane sa strumieniem unoszacym, a naj-ciezsze opadaja przez otwór znajdujacy sie na spodzie lewaru V, polaczonego z za- T^kAkA zbiWr^kfcuJ skad sa usuwane w jakikolwiek odpowiedni sposób. Regulo¬ wanie strumienia wznoszacego sie zapew¬ nione jest zapomoca zapory umieszczonej u wylotu lewaru, która mozna podnosic wyzej lub nizej, ustanawiajac w ten spo¬ sób wieksza lub mniejsza róznice pozio¬ mów miedzy doplywem do lewaru a wy¬ plywem z niego.Wikoncu plókanie rud moze byc wzmocnione zapomoca strumienia wody wznoszacego sie pod cisnieniem, które moz¬ na regulowac, i doplywajacego przez wy¬ lot rud o najwiekszym ciezarze wlasciwym, wykonany na spodzie lewaru V. Ten stru¬ mien dodatkowy wspóldziala ze strumie¬ niem wznoszacym sie, wytworzonym w od¬ galezieniu wyplywowem lewaru jako do¬ datkowy, ma on niedopuscic* aby rudy o wiekszym ciezarze wlasciwym w chwili o- padania porywaly ze soba na spód zbior¬ nika rudy o mniejszym ciezarze wlasci¬ wym.Urzadzenie ma na celu: 1) zapewnic rozdzielenie rud wedlug ich ciezarów wla¬ sciwych, nawet w razie bardzo drobnych róznic i niezaleznie od ksztaltu i wymia¬ rów brylek; 2) zapewnic nastepnie roz¬ dzielenie wedlug wielkosci brylek, naste¬ pujace po rozdzieleniu wedlug ciezaru wla¬ sciwego, co pozwoli na otrzymanie rud zu¬ pelnie czystych; 3) zmniejszyc znacznie koszt urzadzenia; 4) ograniczyc wydatki ruchu do nakladu na energje, potrzebna do plókania rud i odpadów i do zasilania w wode, jak równiez ponoszeniu wydat¬ ków tylko na nadzór, podczas dzialania plóezki; 5) ograniczyc wydatnie ilosc wody w stosunku do obecnych urzadzen przy tej samej ilosci tonn plókanych na godzine; 6) ograniczyc koszty utrzymania; 7} ogra¬ niczyc wydatek energji w porównaniu z wydatkiem w innych urzadzeniach; 8) zmniejszyc zajeta przestrzen; 9) umozli¬ wic bezzwloczne usuwanie oddzielonych rud nawet mialów lub szlamów, z uwzgled¬ nieniem nieznacznej ilosci wody, jakie za¬ wieraja; 10) wykonac plókanie stopniowa¬ ne az do otrzymania mialów o najmniej¬ szych wymiarach ziarn i do zupelnego wy- plókania szlamów.Urzadzenie znamionuja nastepujace ce¬ chy szczególne, które wystepuja badz od¬ dzielnie badz tez w róznych polaczeniach: 1°) Lewary urzadzone sa w ten sposób, ze na przekroju podluznym tworzace dolne scianki koryt sa krzywemi z ksztaltu pa¬ rabolicznego. 2°) Polaczenie dolnej czesci lewaru ze zbiornikiem napelnionym woda, do którego wpadaja rudy o wiekszym cie¬ zarze wlasciwym, posiada dlugosc dajaca sie dowolnie regulowac. 3°) Przekrój tego polaczenia daje sie równiez regulowac. 4°) Scianki wewnetrzne lewaru skladaja sie z rdzenia, którego polozenie mozna re¬ gulowac, w kierunku pionowym, pozio¬ mym, lub jednoczesnie w obu kierunkach. 5°) Zbiornik dolny posiada boczny prze¬ wód wznoszacy sie, polaczony za posred¬ nictwem korytka w swej górnej czesci z korytem, znajduj acem sie powyzej lewaru, przyczem korytko posiada przegrode, któ¬ ra pozwala regulowac wysokosc wody w przewodzie wznoszacym sie. 6°) W kana¬ le, który laczy lewar ze zbiornikiem dol¬ nym, umieszczone sa kraty oczyszczajace, majace ruchy zwrotne. 7°) Przegrody po¬ dluzne umieszczone sa w korytach, lub w lewarze albo w korytach i lewarze celem podzielenia calosci na wieksza ilosc ko¬ mór. 8°) Odpowiednie sito, np. beben wal¬ cowy o osi pochylonej, umieszczony jest ponizej lewaru i jego zapory regulujacej* Na rysunku pokazano jedynie przy¬ klad wykonania wynalazku. Fig. 1 wska¬ zuje w zarysie calosc urzadzenia; fig. 2 — przekrój wzdluz linji II—// fig. 3; fig. 3— przekrój wzdluz linji HI—4H fig. 2.Na rysunku pokazane urzadzenie skla¬ da sie z szeregu odcinków plóczacych, po- — 2 —miedzy któremi umieszcza sie bebny do wydzielania rud podlug wielkosci brylek.Odcinek plóczacy (fig. 2) sklada sie z koryta /—V o przekroju prostokatnym ze spodem mniej lub wiecej nachylonym za¬ leznie od gatunku rudy. Nastepnie spód koryta w swej drugiej czesci przybiera ksztalt luku parabolicznego H, a wiec w przyblizeniu ma ksztalt krzywej, wedlug której spadalaby woda, gdyby kanal byl obciety w miejscu /'. Po przeciwleglej stronie luku H znajduje sie spód koryta majacy ksztalt luku H, którego tworzaca paraboliczna odpowiadalaby drodze wody spadajacej z miejsca 3 do miejsca 4, gdy¬ by w pierwszem z nich znajdowal sie próg lub przewal. Przez umieszczenie pomiedzy lukami H a H' rdzenia N o powierzchniach krzywych wzdluz luków R i R', równole¬ glych do luków H i H' wytwarza sie lewar lub przewód o dwóch lukach. Rdzen N da¬ je sie przesuwac w kierunku poziomym i pionowym w ten sposób, ze mozna zwiek¬ szac lub zmniejszac przekrój jednego lub obu odcinków lewaru celem bardzo do¬ kladnego regulowania.W miejscu przeciecia sie tych dwóch luków parabolicznych, t. j. w najnizszem miejscu lewaru, tenze przeksztalca sie w pionowy kanal o przekroju poprzecznym 4—4 laczacy lewar ze zbiornikiem 11, któ¬ ry znów polaczony jest ze zbiornikiem wo¬ dy .o stalym poziomie, za posrednictwem rur 5 i 6 z kurkiem p, przyczem zbiornik o stalym poziomie umieszczony jest w ja- kiemkolwiek stosownem miejscu.Od zbiornika 11 prowadzi przewód A (fig. 3), który moze byc wykonany z drew¬ na, a nawet miescic w sobie jakikolwiek podnosnik. Ten przewód A w swej górnej czesci zapomoca korytka K polaczony jest z korytem 1—1\ W korytku K znajduje sie mala przegroda o wysokosci dowolnie zmienianej, której górna krawedz ograni¬ cza wysokosc wody zawartej w zbiorniku U i przewodzie A.W miejscu 3 wznoszacego sie luku le¬ waru znajduje sie zapora 7 ksztaltu tego luku, która mozna podnosic lub opuszczac zapomoca ukladu dzwigni 8, wytwarzajac tym sposobem miedzy punktami Z1 \ 3 od¬ powiednia róznice poziomów celem regu¬ lowania cisnienia wody vl lewarze.Pionowy kanal 4—4 jest przedluzony zapomoca rury blaszanej 9, wstawionej te¬ leskopowo a uruchomianej drazkami F.Ta rura posiada na przeciwleglych sobie bokach wyciecia oblaczyste E (fig. 3), w których znajdufa sie przegrody r, r, r (fig. 2 i 3), przytwierdzone do pokrywy M, któ¬ ra mozna bardzo latwo usunac celem u- mieszczenia tamze pozadanej ilosci prze¬ gród lub rozdzielaczy r. Zadaniem rozdzie¬ laczy jest podzial przekroju przeplywu w kanale 4—4 celem regulowania szybkosci przeplywajacej w nim wody przez wy¬ razne ujednostajnienie jej przeplywu we wszystkich miejscach przekroju. Wymiana rozdzielaczy, które posiadaja wieksza lub mniejsza szerokosc oraz ich ilosci pozwa¬ laja na otrzymanie za kazdym razem po¬ zadanego przekroju. Celem unikniecia mozliwego zatkania sie przejsc/ na które przekrój kanalu 4—4 jest podzielony, u- mieszcza sie drazki zelazne Z, opuszczaja¬ ce sie wdól swym wlasnym ciezarem, a podnoszone zpowrotem zapomoca mimo- srodu lub w inny sposób. Zatrzymanie sie ich jest wskazówka, ze urzadzenie prze¬ stalo dzialac nalezycie.Po minieciu wznoszacego sie luku le¬ waru oraz zapory 7 koryto o przekroju pro¬ stokatnym ciagnie sie dalej, przyczem zweza sie stozkowato i skierowane jest do bebna walcowego T, o srednicy nieznacz¬ nej w stosunku do dlugosci, pokrytego tkanina lub siatka metalowa i obracajace¬ go sie okolo swej osi, nachylonej wedlug potrzeby. Pod bebnem znajduje sie koryto C, podobne do koryta 1 — 1', a stanowia¬ ce poczatek nastepnego odcinka plócza- cego. — 3 —Urzadzenie dziala w sposób nastepu¬ jacy: rudy do plókania z dostateczna ilo¬ scia wody skierowane sa do najwyzszego miejsca w korycie 1 — V (fig. 2) t j. do jego poczatku skad plyna wzdluz koryta z szybkoscia zalezna od jego przekroju i spadku, od ilosci wody oraz ilosci rudy splawianej. Tu zaczyna sie rozdzielenie wedlug ciezaru wlasciwego, gdyz rudy o wiekszym ciezarze wlasciwym opadaja na spód, a o najmniejszym ciezarze wlasci¬ wym pozostaja na powierzchni wody. Na poczatku lewaru woda i unoszone rudy o- padaja dzieki krzywiznie luku parabo¬ licznego, a rozdzial rud wedlug ciezaru wlasciwego staje sie wyrazniejszy, gdyz brylki o najwiekszym ciezarze wlasciwym slizgaja sie po luku H, a o najmniejszym ciezarze wlasciwym posuwaja sie ku scian¬ ce R. Zrosty zas plyna srodkiem miedzy sciankami H i R.Przez kanal 4 — 4 doplywa wznosza¬ cy sie strumien wody V, pod cisnieniem woda, wyplywajaca ze zbiornika o stalym poziomie, dostaje sie do zbiornika 11 rura¬ mi 6 i 5, przyczem mozna regulowac jej doplyw zapomoca kurka p.Rudy o najmniejszym ciezarze wlasci¬ wym doplywaja zawsze ku sciankom R — R* unoszone strumieniami wznosza- cemi sie V i V, wywolane jeden cisnie¬ niem wody w lewarze, a drugi V przyply¬ wem wody pod cisnieniem przez kanal 4 — 4, poczem po minieciu zapory 7 wpa¬ daja one do bebna T.Rudy o najwiekszym ciezarze wlasci¬ wym zsuwaja sie wzdluz luku H, przeni¬ kaja przez strumien wznoszacy sie V i wpadaja do zbiornika 11, z którego zabie¬ ra je podnosnik umieszczony w przewo¬ dzie A. Istnieja jednak rudy o posrednim ciezarze wlasciwym i przytem takie, ze brylki ich wykazujia miedzy soba nieznacz¬ ne róznice ciezarów wlasciwych, a takze spotyka sie brylki, które ze wzgledu na swój ksztalt i swe polozenie podczas spa¬ dania pomiedzy lukami N a. R opadalyby przez kanal 4 — 4 zamiast wznosic sie do miejsca 3. Strumien wody wznoszacy sie do góry, spotykajac sie ze strumieniem zstepujacym, zmienia kierunek i polozenie tych brylek, a zlaczenie sie jego ze stru* mieniem V umozliwia rozdzielenie do¬ kladne wedlug ciezaru wlasciwego nieza¬ leznie od ksztaltu i wymiaru brylek nawet wówczas, gdy róznice ciezarów wlasci¬ wych poszczególnych brylek sa bardzo nieznaczne.Szybkosc strumienia V4 reguluje sie zapomoca zasuwy 7, szybkosc zas stru¬ mienia V reguluje sie kurkiem p w rurce 5; zmienny, zaleznie od woli, stosunek miedzy iloscia wody a iloscia obrabianych rud daje moznosc dowolnych zmian prze¬ krojów poprzecznych lewaru za posred¬ nictwem przesuwania rdzenia N, co pozwa¬ la zmieniac dlugosci kanalu 4 — 4, jak tez jego przekroju poprzecznego, podzial tego przewodu zapomoca rozdzielaczy i regulo¬ wanie cisnienia hydraulicznego zapomoca przegrody m w korytku K; to wszystko stanowi zbiór srodków umozliwiajacych stopniowane regulowanie w sposób scisly i dokladny az do najdalszych granic, Do zbiornika 11 wpadaja rudy o wiel¬ kim ciezarze wlasciwym, rudy zas o zada¬ nym ciezarze wlasciwym dostaja sie do bebna.W bebnie zatrzymuja sie brylki wiek¬ sze od srednicy oczek, które usuwane sa osobnym zesypem do zadanego miejsca, gdy tymczasem mniejsze brylki przepu¬ szczone przez beben dostaja sie na druga strone i wpadaja do nowego koryta, po¬ dobnego do pierwszego, skad dostaja sie do nowego odcinka plóczacego, podobne¬ go do poprzedniego.Rozdzielenie otrzymuje sie zatem we¬ dlug wielkosci brylek i wedlug ciezaru wlasciwego o zadanej dokladnosci.Jezeli urzadzenie zostanie nastawione, to zmiany dotyczace brylek lub nieregu- — 4 —larnosc doplywu do plóczki reguluje sie samem urzadzeniem.Gdyby skutkiem chwilowego i nad¬ miernego doplywu brylek o wiekszym cie¬ zarze wlasciwym lub wskutek przybycia zbyt wielkiej ilasci rud w danej chwili, przekrój kanalu 4 *— 4 zostalby mniej lub wiecej zatkany, a strumien wznoszacy sie do góry z trudnoscia znajdowalby sobie przeplyw i powstalby tam brak wody, oraz zmniejszenie jej szybkosci we wstepuja¬ cym odcinku lewaru, to wówczas woda, niedoplywajaca w zwyklej ilosci, podnie¬ sie sie w przewodzie A (fig. 3) i korytkiem K (w którem znajduje sie przegroda m o zmiennej wysokosci) wleje sie do koryta 1 — 1', aby dostarczyc mu wody, która nie dostala sie przez kanal 4 — 4. Co wiecej podniesienie sie poziomu wody a przez to i cisnienia w przewodzie A zaczyna samo¬ czynnie poruszac brylkami o wiekszym ciezarze wlasciwym miedzy któremi stru¬ mien utoruje sobie droge.Podczas plókania wegla, ostatni po przebyciu wiekszej ilosci odcinków pló- czacych dochodzi do plókania najdrob¬ niejszych brylek o wymiarach 0,1 mm.Wówczas wstrzymuje sie w urzadzeniu calkowicie, lub prawie calkowicie strumien wznoszacy sie do góry przez kanal 4 — 4, jako juz niepotrzebny, poniewaz teraz chodzi o oddzielenie brylek miedzy które¬ mi zachodza jedynie róznice w ciezarze wlasciwym; bez róznicy ksztaltu i bez po^ trzeby zwracania uwagi na odrebne polo¬ zenie brylek podczas spadania wystarcza wówczas, aby dolny zbiornik byl wypelnio¬ ny woda. Strumien zstepujacy uderza sil¬ nie w te plynna mase nieruchoma i wzno¬ szaca sie w drugim odcinku lewaru, w której zapora 7, odpowiednio nastawiona, wystarcza do dokladnego oddzielenia we¬ gla od odpadów, przyczem w tym czasie zrosty nie przeszkadzaja.Na fig. 1 pokazano w zarysie urzadze¬ nie. Masa wegla wylotem B wpada do ko¬ ryta 1 — T, razem z woda potrzebna do plókania.; Odpady o wiekszym ^ciezarze wlasciwym' dostaja sie na spód zbiprnika U, a czastki o mniejszym ciezarze wlasci¬ wym przez przewody S, otrzymywane z bebnów, przyczem jedne i drugie przesyla sie zapomoca dowolnych srodków do miejsc pozadanych.Ilosc odcinków plóczacych, jakie nale¬ zy umiescic w szeregu urzadzenia, zalezy od gatunku wegla a w wiekszym jeszcze stopniu od wielkosci brylek, jakie zamie¬ rza sie osiagnac. PL