Jak wynika z patentów z ostatnich trzydziestu lat fachowe kola zadaja sobie duzo trudu, by zbudowac maszyne) tryko^ tarska do wielonitkowych tkanin worko¬ watych, podobna do maszyny do wyrobu tkanin jednonitkowych dzianych i dajaca sie stosowac do rozmaitych wyrobów.Wszystkie te konstrukcje posiadaja u- rzadzenia niezwykle skomplikowane co do budowy, obslugi oraz kontroli; praktyka wykazala ze tam, gdzie konstrukcja po¬ zwalala rzeczywiscie na wyrób towaru wy¬ dajnosc maszyny byla tak mala, a obsluga i przejrzystosc tak utrudniona, ze korzysc wytworzenia workowatej tkaniny dzianej wielonitkowej o zaletach plaskiej tkaniny jednonitkowej — tracila swa wartosc.Niniejszy wynalazek dotyczy maszyny trykotarskiej do wielonitkowych tkanin workowatych, w której wspomniane wady sa usuniete, która ma przejrzyste urzadze¬ nie, a przedewszystkiem doprowadzanie nitek jest tego rodzaju, ze wyklucza wza¬ jemne ich przeszkadzanie i niszczenie, szczególniej przy wprowadzaniu pojedyn¬ czej nitki. W zadnej z dotychczasowych konstrukcyj nie bylo mozliwe takie prowa* dzenie osnów z ich nawojów, az do pier¬ scieni z iglami, by inna osnowa nie cier¬ piala.Poniewaz pierscienie wodzace nitki w tern urzadzeniu obracaja sie tylko okolo jednej osi, wiec musza one, zaleznie od przerabianego materjalu, wykonywacmniejszy lub wiekszy ruch wahadlowy (pomocniczy). Powstajace wskutek tego rozluznianie nitek równowazy naogól ela¬ styczny odbiór towaru, pracujacy niezalez* nie od wielkosci oczek.To urzadzenie zapewnia dokladne na¬ suwanie krzyzy nitkowych na pracujace haczyki iglowe.Doprowadzanie nitek odbywa sie naj¬ krótsza droga, przyczem nawet delikatny materjal oszczedza sie najzupelniej, a sprawnosc maszyny znacznie wzrasta.W konstrukcji niniejszej brak jest po¬ miedzy obracajacym sie, lecz stojacym na osi nosnikiem nitek a organami roboczemi (iglami), poruszajacemi sie w obie strony, wszelkich mechanicznych srodków pomoc¬ niczych, badz do trzymania otwartych i- glic, badz do podawania krzyzy nitkowych na haczyki iglowe, natomiast pierscienie, kierujace nitkami w ten sposób precyzyjnie podaja krzyze nitkowe iglom, ze te chwy¬ taja je same.Przedmiot wynalazku przedstawiono na rysunkach 1 —^ 16- Fig. 1 przedstawia czesciowy przekrój poprzeczny krosna do wielonitkowych workowatych tkanin dzianych, fig. 2 jest odnosnym widokiem zgóry, fig. 3, 3a i 3b przedstawia urzadzenie do ruchu waha¬ dlowego w widoku oraz w widoku zgóry, fig. 4 jest odnosnym widokiem zgóry, fig. 5, 5a, 6, 6a, 7, 7a przedstawiaja rozmaite polozenia wzajemne pierscieni wodzacych nitki, samych nitek i igiel, fig. 8 przedsta¬ wia obsade igiel z pierscieniem iglowym i pierscieniem odbijajacym w przekroju poprzecznym, fig. 9 jest odnosnym wido¬ kiem, fig. 10 przedstawia urzadzenie do zmian szybkosci czesciowo w przekroju, fig. 11 — dzwignie wlaczajaca w widoku bocznym i polozeniu przesunietem, fig. 12 — óbciagacz towaru umieszczony pod maszyna, fig. 13 — naprezacz towaru i plyte kierownicza, fig. 14 — widok zgóry czesci ramy odbieracza towaru, fig. 15 i 16 — dwa wzajemne polozenia iglowego pierscienia odbijajacego i pierscienia przy¬ ciskowego.Szczególy konstrukcji przedstawiaja sie nastepujaco.Na ramie maszyny 1 (fig. 1 i 2) spoczy¬ wa czesc glówna 2, na której znów jest sta¬ le przymocowana para pierscieni odbijaja¬ cych 3 i 4. Na czesci glównej 2 sa osadzo¬ ne lozyska 5, przez które przechodza trzpienie 6 poruszane nadól i do góry za- pomoca nieuwidocznionych mimosrodów.Na trzpieniach 6 (fig. 8 i 9) jest osadzony pierscien iglowy 7, do którego sa przy¬ twierdzone obsady olowiane do igiel 8 z wtopionemi iglami N.Na ramie 1 sa osadzone przestawnie rolki 13 do dolnego pierscienia obiegowego 12 oraz rolki 20 do górnego pierscienia o- biegowego 19. Na tych pierscieniach obie¬ gowych 12 i 19, posiadajacych zazebienia, sa umocowane kozly nawojów nadawczych (walów z nawinieta osnowa) LI i 18, a na nich znów pierscienie wodzace nitki 10 i 17; w ten sposób obie osnowy wraz z odnosny¬ mi pierscieniami tworza dwa okragle urza¬ dzenia zupelnie od siebie niezalezne.Kozly nawojów 11 i 18 posiadaja lozy¬ ska 14 i 21 do tych nawojów 15 i 22, umie¬ szczonych w taki sposób, ze sie latwo obra¬ caja i daja wyjmowac. Prócz tego na ko¬ zlach nawojów nadawczych siedza lekko i ruchomo dzwignie naprezajace 9 i 23 ze swemi ramionami do regulowania napreze¬ nia 16 i 24. Fo i Fu sa to nitki biegnace z górnego lub dolnego nawoju do pierscieni wodzacych nitki 10 i 17.Oba pierscienie obiegowe 12 i 19 (fig. 3, 3a, 3b i 4) tak sa ze soba polaczone przez przenosnie trybowa, mianowicie przez kolo 36A osadzone na przestawialnym trzpieniu 37 i przez kólka zebate 35 i 31 znajdujace sie na stojacym wale 32, biegnacym w lo¬ zysku 34, ze górny pierscien obiegowy o- trzymuje ruch przeciwny od dolnego.Na walach 32 i 26, znajdujacych sie na — 2 —wspólnej pionowej osi, wahaja sie dwie dzwignie 38, polaczone ze soba trzpienia¬ mi 39 i 41 w jedna calosc. Na trzpieniu 41 znajduje sie przenosnia, skladajaca sie z kól 23 i 30, która zaczepia z jednej strony kolo 31 osadzone na wale 32 z drugiej zas kolo 28, osadzone na wale 26. Na trzpieniu 39 osadzone jest przegubowo ra¬ mie 40 mimosrodu 42, umocowanego na wale 43. Na wale 26 jest prócz tego umo¬ cowane kolo slimakowe 25, pracujace ze slimakiem 24 walu 23.Na wale 44 osadzonym w ramie maszy¬ ny 1 (fig. 10 i 11) znajduje sie luzne kolo pasowe 45 i kolo napedowe 46; prócz tego osadzone jest na tym wale kolo stopniowe trybowe 48. Kazdy ze stopni tego kola za¬ czepia o poszczególne kola zebate 49, 50, 51, osadzone luzno na wale 32 i posiadaja¬ ce rowki na kliny. Wal 52 posiada wyto¬ czony otwór, w którym przesuwa sie trzpien nastawialny 54 wraz z klinem 53, przechodzacym przez wal 52. Trzpien ten przesuwa sie przez cala szerokosc trzech kól 49, 50, 51. W zaleznosci od polozenia trzpienia klin 53 zaczepia jedno z kól 49, 50, 51. Na wytoczonej czesci trzpienia 54 osadzona jest dzwignia nastawnicza 55, jednoczesnie przesuwalna w zlobku 56 w piascie slupa 1. Ten zlobek 56 posiada po¬ przeczne zlobki 57 dobrane do szerokosci kól 49, 50 i 51, w które wchodzi dzwignia 55, ustalajac pozycje klina; 58 i 59 sa to kola trybowe, przenoszace przez wal 23 ruch wahadlowy na pierscienie obiegowe; 60 sa to kozly przymocowane do czesci glównej 2; w nich umocowany jest kierow¬ niczy wal mimosrodowy 52 (fig- 12, 13 i 14). 61 jest to naprezacz, który zapomoca ptyty naprezajacej 62 i jej szpary 63 na¬ preza workowata tkanine W w szerokosci. 64 sa to walce sciskajace (odbiorcze), z których jeden dzieki mocnej sprezynie 78, naciskanej sruba 79, przyciska sie do dru¬ giego. Oba te walce 64 leza w ramie 65, o- sadzonej wahadlowo na trzpieniach 66 ko¬ zlów 67, które sa przymocowane do ramy podstawowej 68 maszyny. Na walcu od¬ biorczym 64 znajduje sie kolo slimakowe 69, zaczepiajace o slimak 70, osadzony w tulejce 71 ramy 65. Na przedluzeniu slima¬ ka jest przysrubowane kolo sznurowe (pa¬ sowe) 72, które zapomoca sznura lub rze¬ mienia 73 laczy sie z kolem sznurowem 74 walu mimosrodowego 52. Na przedluzeniu 75 ramy 65 jest zawieszony ciezar 76 z cie¬ zarkami regulujacemi 77. Sposób pracy jest nastepujacy.Nitki Fu biegna z nawoju 15 przez wa¬ lec kierujacy dzwigni hamulcowej 9 i przez otwory dolnego pierscienia wodzacego nitki 10 do igiel N (fig. 1 i 2, nastepnie 5, 5a, 6, 6a, 7 i 7a), Górne nitki Fo biegna z nawoju 22 przez walec kierujacy dzwigni hamulcowej 23 i przez górny pierscien wo¬ dzacy nitki 17 równiez do igiel N.Na fig. 5 i 5a widac wyraznie, jak nitki Fo i Fu przechodza przez pierscienie wo¬ dzace nitki 17 i 10 ku iglom. Górny pier¬ scien 17 idzie w kierunku strzalki O, dolny 10 w kierunku strzalki U (fig. 7). Wskutek tego nitki uzyskuja ukosne polozenie. W polozeniu ukosnem na fig. 5 i 5a igly N przeszly przez obie grupy nici i zaczynaja znów ruch ku dolowi, jak to wskazuje strzalka. Na fig. 6 i 6a pierscienie wodzace nitki wykonaly boczne poruszenie, np. 1% odstepu (podzialki) igiel, górny pierscien w lewo, dolny pierscien w prawo. Przy tern przesunieciu obie grupy nitek utworzy¬ ly tak zwane krzyze nitkowe x, które sie znajduja ponizej haka igly H. Przy opu¬ szczaniu igfy N w kierunku strzalki krzy¬ ze x zostaja pochwycone i przeciagniete przez poprzednie oczka, osadzone na igle, przyczem tworzy sie nowe oczko, a po¬ przednie schodzi z glówki igly i odbija sie.Nastepnie, jak to widac na fig. 7 i 7a, wo- dzidla nitek cofaja sie znów o %. podzialki miedzy iglami. Igla iV, idaca znów ku gó¬ rze, ma dosc miejsca, by przejsc swobodnie pomiedzy nitkami obu grup nitek, jak to — 3 —wskazuje zakreskowana plaszczyzna. Jesli cofanie (ruch powrotny) nie zachodziloby, to miejsce przejscia igiel byloby tylko tak duze, jak to podaje plaszczyzna pokryta krzyzykami; skutkiem tego jedna lub obie grupy nitek lezalyby zbyt blisko nad glówkami igiel, a podczas biegu igiel ku górze moglyby dostawac sie poza glówki i- giel, co byloby przyczyna wadliwych o- czek. Im drobniejsza jest podzialka ma¬ szyny, tern oczywiscie byloby wieksze nie¬ bezpieczenstwo. iWodzidla nitek pracuja wedlug naste¬ pujacego schematu.Dolny pierscien 10 w prawo Ruch wprzód -|- 17 2 Ruch powrotny — 1U) -\- 1 Ruch wprzód -f" 172) Ruch powrotny — 7») -|- 1 Ruch wprzód -|- l1/2) Ruch powrotny — 72) + 1 Górny pierscien 17 w lewo + 17* - 1/2) -|- 1) ruch absolutny -{- VI2} wprzód - V.) + 1) + l1/,) - V.) + 1) Oczywiscie ruch wahadlowy moze byc zmieniony, to znaczy mozna dzwigniom kierowanym mimosrodem nadac przez od¬ powiednie regulowanie mniejszy lub wiek¬ szy ruch powrotny. Jednakze zawsze róz¬ nica pomiedzy ruchem naprzód i wtyl musi wynosic pelna podzialke pomiedzy igla¬ mi, np.Ruch wprzód + l1/^ Ruch powrotny — 7*) -f- 1 Ruch wprzód + 174) Ruch powrotny — XU) -\- 1 + 17* - V4) + 1) -|- l3^) ruch absolutny — s/i) -\- 1) wprzód Przy wiekszych odstepach (podzialce) mozna doprowadzic ruch powrotny az do 0 tak, ze jako wypadkowa otrzymuje sie ruch nastepujacy.Ruch wprzód Ruch powrotny Ruch wprzód Ruch powrotny + t) - o ( + i) + 1 (absolutny ruch wprzód) - o ( + i) Przy wiekszej podzialce mozna dojsc do stalej, jednostajnej szybkosci i ruchu.Ruch wahadlowy powstaje w ten spo¬ sób, ze staly obrót kola 28 (fig, 3 i 4) po¬ woduje ruch slimaka 23 i kola slimakowe¬ go 25, a nastepnie ruch wahadlowy, wy¬ twarzany przez mimosród 42 i jego dzwi¬ gnie 40 przenosi sie na kolo dwustopniowe 29 i 30.Ruch kola 28 przenosi sie na kolo 29.Wskutek wahania kolo 29 obraca sie raz w kierunku obrotu kola 28, a drugi raz przeciwnie. Kolo 29 toczy sie tedy po kole 28 w obie strony, wskutek czego zachodzi zwiekszenia lub zmniejszenie ruchu. Im wiekszy jest ruch wahadlowy mimosrodu, tern wieksze jest owe walcowanie (tocze¬ nie) i przez to wiekszy ruch naprzód lub powrotny. Stosunek przekladni kól jest — 4 —tak dobrany, ze róznica pomiedzy zwiek¬ szeniem i zmniejszeniem wynosi zawsze + 1 podzialki.Jak widac na fig. 1 obie osnowy ida do wodzidel nitek zupelnie oddzielnie, to jest zadna osnowa nie przeszkadza drugiej.Kazdy nawój mozna wymienic bez uszko¬ dzenia systemu nitek innej osnowy. Dzieki temu mozna bardzo latwo nawijac lub wy¬ mieniac zerwane nitki lub caly nawój. Igly sa wtopionse w olowiana obsade grupami; szerokosc grupy jest wielokrotna podzia- lek obwodu. Ma to te zalete, ze igly siedza pewniej, sa latwiej dostepne i latwo wy¬ mienne.Tworzenie oczek zaleznie od rodzaju materjalu i podzialki maszyny wymaga róznego czasu i dlatego maszyna jest zao¬ patrzona w grupe kól stopniowych przy napedzie. Na fig. 10 i 11 przedstawiono od¬ powiednie urzadzenie poprzednio juzl opi¬ sane.Gotowy towar workowaty W biegnie przez szpare 63 plyty naprezajacej 62, zo¬ staje napiety przez naprezacz 61, idzie da¬ lej przez walce obciagacza 64, pomiedzy któremi towar zostaje scisniety przez spre¬ zyny 78 i sruby 79 i naciagniety ciezarem 76. Przeciw ruchowi zwrotnemu walce sa zabezpieczone zapomoca kola slimakowet- go 69 i jego slimaka 70, hamujac sie samo¬ czynnie. Walce 64 porusza wedlug fig. 12 kolo slimakowe 69, slimak 70, kolo 72, rze¬ mien 73 i kolo 74 osadzone na wale mimo- srodowym, mozna je jednak napedzac i in¬ nym mechanizmem.Jesli poczatkowo towar jest tak nacia¬ gniety przez walec 64 i ciezary 76, 77, ze rzemien zwisa, to slimak i kolo slimakor we przestaja dzialac. Przy kazdym sze¬ regu oczek walce i ramy przy stalem na¬ prezeniu opadaja pod wplywem ciezaru.To opuszczanie trwa dotad, dopóki rze¬ mien nie uzyska napiecia wprawiajacego w ruch obrotowy kolo slimakowe ze slima¬ kiem i walcami. Wskutek tego rama unosi sie o tyle, o ile rzemien dziala na slimacz¬ nice. Pod wplywem ciezarów 76, 77 wy¬ stepuje przy stalem naprezeniu ciagly ruch nadól i do góry ramy ój5, przez co wy¬ twarza sie jednostajny gesty towar bez wzgledu czy ma on dlugie czy krótkie oczi- ka. Róznice dlugosci oczek reguluje sie glównie ciezarami 76, 77. Regulowanie na¬ wojów osnów ma glównie na -celu nadanie nitkom pewnego napiecia podczas dopro¬ wadzania ich do igiel i wyrównywania róznic naprezen.Aby towar (fig. 15 i 16) dobrze byl od¬ bijany zastosowano pierscien naciskowy 80, który w odpowiedniej chwili towar od góry przyciska i trzyma tak dlugo, póki nowo utworzone oczka nie zeslizgna sie na iglach N pod jezyczki igiel. Nastepnie pier¬ scien naciskowy unosi sie o tyle, aby u- mozliwic dzialanie obciagu i ustalic dlu¬ gosc oczek. PL