Przedmiotem wynalazku jest hamulec tarczowy z samowzmocnieniem.Znana sa hamulce tarczowe z 'samowzmocnie¬ niem, zawierajace obrotowe tarcze cierne, zaopa¬ trzone w okladziny cierne i sprowadzane do cier¬ nego zetkniecia z przeciwleglymi powierzchniami promieniowymi, znajdujacymi sie w pewnej odleg¬ losci w obudowie, za pomoca plyt dociskowych, umieszczonych pomiedzy tarczami ciernymi a srod- kowanych za pomoca nieruchomych wystepów pro- wadnikowych. W przeciwnie nachylonych wnekach znajdujacych sie w przyleglych, czolowych po¬ wierzchniach plyt dociskowych sa umieszczone kulki lub rolki, i uzycie hamulca jest zapoczatko¬ wywane katowym przemieszczeniem plyt docisko¬ wych w przeciwne strony. Plyty dociskowe sa roz¬ suwane az do zerkniecia z tarczami ciernymi, i da¬ lej popychaja te tarcze cierne az do zetkniecia ich z powierzchniami promieniowymi. Plyty dociskowe sa zabierane obrotowo przez tarcze cierne, dopóki jedna nie zostanie zablokowana przez zaczepienie wystepu na plycie o zderzak zaczepowy, znajdu¬ jacy sie w obudowie, a wówczas dalszy ruch ka¬ towy drugiej plyty dociskowej powoduje samo- wzmocnienie.Hamulce z samowzmocnieniem, tego typu znane sa jako hamulce suche i olejowe, w których obu¬ dowa jest wypelniona olejem. Hamulce takie sa powszechnie stosowane w ciagnikach lub podob¬ nych pojazdach. 10 15 25 30 W tych znanych hamulcach kaltoiwy ruch plyt dociskowych, inicjujacy* ulzyteie hamulca jest zwykle wywolywany mechanicznie za pomoca pary laczników nozycowych, wystajacych w kierunku promieniowym i polaczonych pomiedzy czopami wystajacymi promieniowo z tych plyt, oraz za po¬ moca ciegla polaczonego z tymi lacznikami. Wolne koncówki laczników nozycowych sa polaczone prze¬ gubowo z tymi czopami, co wymaga zastosowania oddzielnych przegubów, a przy tym potrzebna jest wolna przestrzen w kierunku promieniowym, dla pomieszczenia laczników nozycowych w obudowie.Wedlug wynalazku, w hamulcu z samowzmoc¬ nieniem, katowy iruch plyt dociskowych inicjujacy uruchomienie hamulca jest wywolywany za pomo¬ ca dzwigni usytuowanej w plaszczyznie stycznej do plyt dociskowych, przy czym dzwignia ta ma pare zderzaków zaczepiajacych o promieniowe wy¬ stepy plyt, a ponadto dzwignia ta jest umieszczona katowo wychylnie w swej plaszczyznie, w celu umozliwienia rozdzielania zderzaków w przypadku zadzialania sily uruchamiajacej, powodujacej za¬ czepienie dzwigni powierzchnia oporowa o po¬ wierzchnie nosna obudowy. Tak wiec dzwignia jest osadzona obrotowo wewnatrz hamulca, a pomiedzy wystepami a nia nie ma polaczen przegubowych.W przypadku uzycia hamulca dzwignia jest prze¬ mieszczana w kierunku obwodowym pomiedzy plaszczyznami, stycznymi wzgledem plyt docisko¬ wych i znajdujacymi sie w odleglosci zaleznej od 109 6611G9 i 3 zuzycia okladzin ciernych. Poniewaz dzwignia jest umieszczona w plaszczyznie stycznej do plyt docis¬ kowych, to w kierunku, promieniowym zachowana jest wolna przestrzen.Korzystnie sila uruchamiajaca jest przykladana 5 do dzwigni w kierunku zasadniczo osiowym za po¬ moca czlonu uruchamiajacego, usytuowanego po- osiowo i mieszczacego sie w obudowie, a nie po¬ wiekszajacego jej wymiaru promieniowego.Zderzaki maja zarys kopulasty, umozliwiajacy 10 wprowadzanie ich do zlobkowych wystepów, ma¬ jacych dopelniajacy zarys lukowy w kierunku po¬ osiowym. Zderzaki korzystnie maja postac rolek osadzonych w dzwigni obrotowo wzgledem osi ha¬ mulca, usytuowanych zasadniczo promieniowo. 15 Korzystnie dzwignia ma pierwsze i drugie ramie, usytuowane zasadniczo pod katem prostym wzgle¬ dem siebie, przy czym zderzaki sa usytuowane na przeciwleglych koncach pierwszego ramienia, a sila uruchamiajaca jest przykladana do zewnetrznej 20 koncówki drugiego ramienia, z dala od pierwszej koncówki pierwszego ramienia, zaopatrzonej w po¬ wierzchnie oporowa, dociskana do powierzchni nos¬ nej.Powierzchnia oporowa korzystnie ma zarys lu- 2' kowy, w celu zmniejszenia do minimum poslizgu pomiedzy zderzakami a wystepami, kiedy dzwignia zostanie przemieszczona katowo w przypadku uzy¬ cia hamulca.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy- 30 kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia hamulec z samowzmocnieniemj w prze¬ kroju podluznym wzdluz linii 1 — 1, wedlug fig. 2, fig. 2 — hamulec Wedlug fig. 1 w przekroju wzdluz linii 2 — 2, fig, 3 — hamulec bez obudowy 35 w widoku z góry, fig. 4 — hamulec w widoku takim, jak na fig. 3, lecz ukazujacy polozenie dzwigni w przypadku calkowitego zuzycia okladzin, zas fig. 5 przedstawia hamulec w rzucie bocznym, w którym jest widoczne skrajne polozenie dzwigni 40 w przypadku, gdy okladzina jest nowa, oraz gdy okladzina jest calkiem zuzyta.Hamulec z samowzmocnieniem, przedstawiony na rysunku zawiera dwa (zestawy obrotowych tarcz ciernych 1 i 2, z których kazdy ma oddzielne tar- 45 cze cierne 3, zaopatrzone z przeciwnych stron w okladziny cierne 4, osadzone suwUiwie na wale obrotowym 5, korzystnie pólosi ciagnika, oraz za¬ bezpieczone wzgledem niego przed obrotem. Nie- obrotowe, pierscieniowe plyty cierne 6 sa umiesz- «o czone pomiedzy przyleglymi okladzinami ciernymi tarcz i zabezpieczone przed obrotem za pomoca ogranicznika 7, który wystaje poosiowo pomiedzy przeciwleglymi sciankami krancowymi 8 i 9 zamk¬ nietej obudowy 10, poza która wystaje wal 5. w Otoliadziny skrajnych tarcz ciernych sa przystoso¬ wane do (sprowadzania ich do styku ciernego a ply¬ tami 6 i z przeciwleglymi promieniowa niami hamujacymi 11,12 krancowych czesci 8, 9 obu¬ dowy 10 za pomoca rozpietracza 13. iRozpiaraczl3 za- M wiera przeciwlegle piyjty dociskowe) 14 i 15, które sa umieszczone pomiedzy wewinejtlrznymi tairczami cier¬ nymi 3 obu zestaiwów! 1 i 2 tatroz ciernych* i sa snod- kowane za pomoca nieruchomych wystepów prowa¬ dzacych 16 oraz ogranicznika 7, wzglejdiem którego *J 4 nieruchome wystepy prowadzace 16 sa umieszczone w pewnej odleglosci katowej. W przeciwnie nachy¬ lonych wnekach 18 w przyleglych, czolowych po¬ wierzchniach plyt dociskowych 14 i 15 sa umiesz¬ czone wspóldzialajace z nimi kulki lub rolki 17,. przy czym plyty dociskowe 14 i 15 sa sciagane ku sobie za pomoca sprezyn naciagowych 19, rozmiesz- czonyich w pewnej odleglosci kajtowej. Plyty docis¬ kowej 14 i 15 sa zaopatrzone w promieniowe wy¬ stepy 20 i 21.Uzycie hamulca zapoczatkowuje katowe prze¬ mieszczenie plyt dociskowych 14 i 15 w przeciw¬ nych kierunkach, nastepnie plyty dociskowe 14 i 15 sa rozsuwane do zetkniecia sie z tarczami cierny¬ mi 3 za pomoca kulek lub rolek 17 wysuwajacych sie z wnek 18. Dalej, plyty dociskowe 14 i 15 sa zabierane przez obracajace sie tarcze cierne 3 do¬ tad, dokad jedna z nich, na przyklad plyta docis¬ kowa 14 nie zostanie zablokowana na skutek za¬ czepienia promieniowego wystepu 20, znajdujacego sie na tej plycie, o ogranicznik 7, dzialajacy jako zderzak. Dalszy ruch katowy drugiej plyty docis¬ kowej wywoluje dzialanie samowzmacniajace, po¬ wodujace zwiekszenie sie sily zaciskajacej tarcze cierne 3 plyty 6 i krancowe czesci 8 i 9 obudowy.Katowy ruch plyt dociskowych 14 i 15 wedlug wynalazku ma miejsce na skutek dzialania dzwig¬ ni 22, która jest usytuowana wewnatrz obudowy 10 w plaszczyznie stycznej do plyt dociskowych 14 i 15, zasadniczo po diametralnie przeciwnej stronie ogranicznika 7. Dzwignia 22 ma ksztalt litery L lub korby o dwóch ramionach 23 i 24 usytuowanych pod zasadniczo prostym katem Wzgledem siebie.Para zderzaków 25 i 26, umieszczona z przeciwleg¬ lych koncówek krótszego ramienia 24, dziala po¬ miedzy przyleglymi, wewnetrznymi powierzchnia¬ mi czolowymi 27 i 28 promieniowych wystepów 29 i 30 plyt 14 i 15. W rzeczywistosci wystepy te wchodza w proste zlobki 31 i 32 o dopelniajacym zarysie lukowym, znajdujace sie w wystepach 29 i 30. Wolna koncówka ramienia 24, dalsza wzgle¬ dem ramienia 23, a przylegajaca do zderzaka 26, jest zaopatrzona w lukowa powierzchnie czolo¬ wa 33, wspóldzialajaca z powierzchnia nosna 34, znajdujaca sie w przyleglej czesci obudowy 10 zao¬ patrzonej w powierzchnie hamujaca 11.Kazdy ze zderzaków 25 i 26 ma postac lba sru¬ by 35, która przechodzi przez otwór 36 w ramie¬ niu 24 i jest wkrecona w nakretke 37 dociskajaca leb do dolnej powierzchni dzwigni 22 w poblizu '• plyt dociskowych 14, 15. Podobnie sruba 38 prze¬ chodzi przez otwór 39 w wolnej koncówce dlugie¬ go ramienia 23, a kopulasty leb 40 sruby 38 wcho¬ dzi w otwór 41 o dopelniajacym zarysie, znajdu¬ jacy sie w zlaczce 42, polaczonej z cieglem 43, któ¬ re wystaje poosiowo z hamulca, przechodzac przez te czesc krancowa obudowy 10, która jest zaopa¬ trzona w powierzchnie hamujaca 11. Leb 40 umiesz¬ czony w otworze 41 dziala jak sprzeglo uniwer¬ salne, umozliwiajace wykonywanie dzwigni 22 wszystkich nuchów wzgledem zlaczki 42 za wyjat-,- kieyn ruchu poosiowego.Kiedy sila uruchamiajaca zostanie przylozona do ciegla 43 za pomoca elementu wlaczajacego hamu¬ lec, dzwignia 22 zostanie przemieszczona w swej109 661 6 plaszczyznie i obrócona katowo wzgledem umow¬ nej osi, znajdujacej sie na przecieciu linii lacza¬ cej osie zderzaków 25 i 26 z prostopadla do tej linii, przechodzaca przez os sruby 38. Podczas tego przemieszczania zderzaki 25 i 26, dzialajac na wy¬ stepy promieniowe 29 i 30, przemieszczaja katowo plyty dociskowe 14 i 15 w przeciwnych kierunkach, przy czym sila reakcji na sile uruchamiajaca, po¬ chodzaca z ciegla 43 jest przylozona do powierz¬ chni nosnej, z która jest zetknieta wahliwie po¬ wierzchnia oporowa 33.Gdy okladziny 4 sa nowe, dzwignia 22 pozostaje zasadniczo w tym samym polozeniu. Natomiast, jesli okladziny sa zuzyte, wtedy cala dzwignia 22 zostaje przemieszczona w kierunku obwodowym, a oprócz tego jest przemieszczana katowo wokól wspomnianej, umownej osi, chociaz pozostaje stale w polozeniu stycznym wzgledem plyt dociskowych 14 i 15. Widac to, gdy sie porówna fig. 3, na któ¬ rej okladziny sa nowe, z fig. 4, na której okladziny sa calkiem zuzyte. Na fig. 5 polozenie dzwigni 22 w tym przypadku, gdy okladziny sa nowe, jest przedstawione linia przerywana, a w przypadku, gdy okladziny sa calkiem zuzyte, jest przedstawio¬ ne linia ciagla.W konstrukcji opisanej powyzej dzwignia jest osadzona wychylnie w swej plaszczyznie, przy czym plaszczyzna ta jest stale styczna do plyt docisko¬ wych 14 i 15. Polozenie dzwigni 22 wzgledem ha¬ mulca zmienia sie w celu skompensowania zuzycia okladzin i dokonuje sie bez potrzeby przeprowa¬ dzania jakiejkolwiek innej regulacji.Zastrzezenia patentowe. ;. i. Hamulec tarczowy z samowzmocnieniem, za¬ wierajacy obrotowe tarcze cierne, zaopatrzone w okladziny cierne i sprowadzane do ciernego zetkniecia z przeciwleglymi powierzchniami pro¬ mieniowymi, znajdujacymi sie w pewnej odleglo¬ sci wzgledem nich w obudowie, za pomoca plyt dociskowych, umieszczonych pomiedzy tarczami ciernymi a srodkowanych za pomoca nieruchomych wystepów prowadnikowych, a przy tym majacy rolki lub kulki umieszczone w przeciwnie nachylo¬ nych wnekach, znajdujacych sie w przyleglych, czolowych powierzchniach plyt dociskowych, przy czym uzycie hamulca jest zapoczatkowywane kato¬ wym przemieszczeniem plyt dociskowych w prze¬ ciwne strony, po czym plyty dociskowe sa rozsu¬ wane do zetkniecia sie z tarczami ciernymi, a na¬ stepnie popychaja te tarcze az do zetkniecia ich z powierzchniami promieniowymi, po czym plyty dociskowe sa zbierane obrotowo przez tarcze cier¬ ne dotad, dokad jedna z nich nie zostanie zabloko¬ wana, na skutek zaczepienia wystepu plyty o zderzak zaczepowy obudowy, wtedy dalszy ruch katowy drugiej plyty dociskowej powoduje samo- wzmocruienie^ znamienny tym, ze katowy ruch plyt dociskowych (14, 15) zaipoazatkowujacy uzycie hamulca jest wywolywany za pomoca dzwigni (22) umieszczonej w plaszczyznie stycznej do plyt do- 5 ciskowych, a ponadto dzwignia ta ma pare zderza¬ ków (25, 26), zaczepiajacych o promieniowe wyste¬ py (29, 30) tych plyt, a pr2y tym dzwignia ta jest umieszczona katowo wychylnie w swej plaszczyz¬ nie, w celu. umozliwienia rozdzielania zderzaków io w przypadku zadzialania sily uruchamiajacej, po¬ wodujacej docisniecie oporowej powierzchni (33) dzwigni do nosnej powierzchni (34) obudowy. 2. Hamulec wedlug zastrz. 1, znamienny tym. ze dzwignia (22) jest przyjstosowana do przemiesocza- 15 nia jej w kierunku obwodowym pomiedzy dwiema plaszczyznami usytuowanymi w pewnej, odleglosci wzgledem siebie, stycznie do plyt dociskowych (14, 15), przy czym kat jej wychylenia zalezy od zuzycia okladzin ciernych. 20 3. Hamulec wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze sila uruchamiajaca jest przykladana do dzwigni (22) w kierunku zasadniczo poosiowym za pomoca czlonu uruchamiajacego, usytuowanego wzdluz jej osi i mieszczacego sie w obudowie (10) *¦ bez potrzeby zwiekszania jej wymiaru piromienio- wego. 4. Hamulec .wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zderzaki (25, 26) maja zarys lukowy, umozliwiajacy umieszczanie ich w zlobkach (31,-32) o dopelniaja- 30 cym, lukowym zarysie w kierunku osiowym. 5. Hamulec wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze zderzaki (25, 26) maja postac rolek osadzonych w dzwigni (22), obrotowo wzgledem osi hamulca 25 usytuowanych zasadniczo promieniowo. 6. Hamulec wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze powierzchnia oj*rowa (33) ma zarys lukowy. ¦7. Hamulec wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze dzwignia (22) ma pierwsze i drugie ramie (23, 24), 40 które sa usytuowane pod zasadniczo prostym ka¬ tem wzgledem siebie, i jest zaopatrzona w zderza¬ ki (25, 26) usytuowane na przeciwnych koncówkach pierwszego ramienia (24), zas sila uruchamiajaca jest przykladana do zewnetrznej koncówki drugie- 45 go ramienia (23) dalszej wzgledem pierwszej kon¬ cówki pierwszego ramienia zaopatrzonej w po¬ wierzchnie oporowa (33), dociskana do powierzchni nosnej (3~4). 8. Hamulec wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze *° kazdy ze zderzaków (25, 26) stanowi wypukly leb sruby (35) przechodzacej przez pierwsze ramie (24) i zabezpieczonej w swym polozeniu nakretka (37), zas sila uruchamiajaca jest przykladana do drugie¬ go ramienia za pomoca ciegla (43) wystajacego 65 osiowo z hamulca i polaczonego z drugim ramie¬ niem, (23) za pomoca sprzegla uniwersalnego (40, 41), umozliwiajacego dzwigni wykonywanie ru¬ chów we wszystkich kierunkach wzgledem tego ciegla za wyjatkiem ruchu poosiowejjo.109 661 -^2 10 FIG.2, 1^J 42 23 27 22 25 -/ !—-f—t' RG.5.LZGraf. Z-d Nr 2 — 1886/80 125 egz. A4 Cena tó zl PL