Przedmiotem wynalazku jest sposób odasfaltowania pozostalosci po destylacji atmosferycznej lub próznio¬ wej ropy naftowej, w celu uzyskania deasfaltyzatu stanowiacego surowiec do dalszej przeróbki na wysokojakos- ciowe oleje smarowe badz paliwa silnikowe.Powszechnie znany i stosowany w przemysle przeróbki ropy naftowej sposób odasfaltowania pozostalosci po destylacji ropy naftowej polega na wytracaniu osadu asfaltenów w rezultacie dzialania lekkich rozpuszczalni¬ ków parafinowych, np. propanu. Uzyskany tym sposobem deasfaltyzat zawiera jeszcze pewne ilosci asfaltenów oraz znaczne ilosci substancji zywicznych, które usuwa sie w kolejnej wielostopniowej rafinacji rozpuszczalniko¬ wej za pomoca fenolu lub krezoli. Znany sposób charakteryzuje sie niska wydajnoscia deasfaltyzatu pomimo koniecznosci prowadzenia procesu w zlozonym ukladzie aparatury, niezbednym do realizacji wielostopniowej rafinacji. Np. przy odasfaltowaniu pozostalosci po destylacji ropy naftowej propanem i rafinacji deasfaltyzatu mieszanina fenolu i krezoli, proces odasfaltowania prowadzony jest w dwóch stopniach reakcji, a proces rafinaqi w dalszych 5-7 stopniach ekstrakcji. Ponadto rozdzial i odzysk rozpuszczalników z deasfaltyzatów i asfaltów, a szczególnie odzysk rozpuszczalników rafinacyjnych, jak fenol i krezole, wymaga zastosowania wielostopniowe¬ go ukladu destylacji, w tym destylacji z para wddna i destylacji prózniowej. Uzyskana wydajnosc deasfaltyzatu wynosi okolo 30% wag., zas pozostale 70% wag. stanowi asfalt zawierajacy jeszcze znaczne ilosci cennych skladników olejowych, których nie mozna oddzielic od czesci asfaltowo-zywicznej znanymi sposobami odasfaltowania.Przedmiotem wynalazku jest sposób odasfaltowania pozostalosci po destylacji ropy naftowej za pomoca jednopierscieniowych weglowodorów aromatycznych. Istota wynalazku polega na tym, ze jedna czesc wagowa pozostalosci po destylacji ropy naftowej kontaktuje sie z 3-10 czesciami wagowymi jednopierscieniowych weglowodorów aromatycznych w warunkach nadkrytycznych w stosunku do tych weglowodorów, przy cisnieniu 6—15 MPa, a nastepnie otrzymany roztwór gazowy pozostalosci po destylacji ropy naftowej w jednopierscienio¬ wych weglowodorach aromatycznych najpierw rozpreza sie ekspansyjnie do cisnienia 2—3 MPa w temperaturze2 109 272 250—300°C, a uzyskany w wyniku tej operacji, pozbawiony substancji asfaltowo-zywicznych gazowy roztwór pozostalosci po destylacji ropy naftowej rozpreza sie nastepnie do cisnienia 0,1—1 MPa w temperaturze nizszej od temperatury krytycznej jednopierscieniowych weglowodorów, aromatycznych, a zarazem wyzszej od ich temperatury wrzenia.Sposób wedlug wynalazku umozliwia glebokie odasfaltowanie pozostalosci po destylacji ropy naftowej w wysoka wydajnoscia produktu odasfaltowanego, w prostym ukladzie aparaturowym, zlozonym ze zbiornika cisnieniowego i dwóch separatorów. W zbiorniku cisnieniowym prowadzi sie kontaktowanie pozostalosci po destylacji ropy naftowej z jednopierscieniowymi weglowodarami aromatycznymi, w wyniku którego nastepuje ekstrakcja gazowa skladników pozostalosci po destylacji ropnej, wskutek czego czesc lub cala ilosc pozostalosci po destylacji ropy naftowej przechodzi do fazy nadkrytycznej i znajduje sie w tym zbiorniku w postaci roztworu gazowego. W pierwszym etapie rozpreza sie ten roztwór do pierwszego separatora, gdzie w dobranych warunkach nastepuje kondensacja z roztworu gazowego najciezszych skladników pozostalosci po destylacji ropy naftowej, to jest substancji asfaltowych i zywicznych, zas w fazie gazowej w postaci roztworu gazowego pozostaja jako lzejsze skladniki olejowe tej pozostalosci. W drugim etapie faza gazowa rozprezana jest do drugiego separatora, gdzie w dobranych warunkach nastepuje kondensacja z roztworu gazowego skladników pozostalosci po desty¬ lacji ropy naftowej, pozbawionych czesci asfaltowo-zywicznych. V/rezultacie /v drugim separatorze jako faze ciekla uzyskuje sie destylat stanowiacy produkt deasfaltyzacji pozostalosci po destylacji ropy naftowej, z wydajnoscia od 50—80% wag., w stosunku do pozostalosci poddanej procesowi odasfaltowania. Pary jednopier¬ scieniowych weglowodorów aromatycznych stosowanych jako rozpuszczalnik w procesie ekstrakcji gazowej w warunkach nadkrytycznych, moga byc odbierane z górnej czesci drugiego separatora i po ogrzaniu i sprezaniu zawracane z powrotem do obiegu. Uzyskany sposobem wedlug wynalazku produkt charakteryzuje sie niska zawartoscia substancji asfaltowo-zywicznych.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania.Poddawana w przykladowym sposobie odasfaltowaniu pozostalosc po destylacji prózniowej ropy romasz- kinskiej ma ponizsza charakterystyke: gestosc—,0,986 g/cm3, zdolnosc do koksowania — 16,0% wag, lepkosc kinematyczna w 100°C - IfiOcSt, temperatura krzepniecia — 30°C. 100 kg tej pozostalosci ogrzewa sie do temperatury 350°C i wprowadza w sposób ciagly do zbiornika cisnieniowego, do którego równiez w sposób ciagly doprowadza sie pary toluenu ogrzane do temperatury 350°C w ilosci 500 kg, niezbednej do wytworzenia cisnienia okolo 15 MPA, wyzszego od cisnienia krytycznego toluenu, przy czym w zworniku utrzymuje sie stale te warunki. Z górnej czesci zbiornika cisnieniowego przez zawór redukcyjny odbiera sie roztwór gazowy pozostalosci po destylacji ropy naftowej w rozpuszczalniku. Roztwór ten ekspansyjnie rozpreza sie do pierwszego separatora, który utrzymuje sie pod cisnieniem 2 do 3 MPa w temperaturze 300°C. W tych warunkach w pierwszym separatorze zachodzi kondensacja czesci asfaltowo-zywicznej pozostalosci ropnej. Czesc te stanowiaca asfalt odbiera sie w postaci cieklej poprzez króciec spustowy umieszczony w dolnej czesci pierwszego separatora, w ilosci 25 kg. Faze gazowa z pierwszego rozdzielacza przez zawór rozpreza sie ekspansyjnie do drugiego separatora, który utrzymuje sie pod cisnieniem 0,1 MPa w temperaturze 200°C W drugim separatorze skladniki pozostalosci po destylacji ropy naftowej, pozbawione substancji asfaltowo-zywicznych, ulegaja kondensacji i jako rafinat stanowiacy produkt deasfaltyzacji sa odbierane króccem umieszczonym w dolnej czesci drugiego separatora, w ilosci 75 kg, co stanowi 75% wagowych w stosunku do pozostalosci po destylacji ropy naftowej poddanej odasfaltowaniu. Znajdujace sie w drugim separatorze pary rozpuszczalnika odbiera sie króccem w górnej czesci separatora i po podgrzaniu i sprezeniu zawraca sie do obiegu. Uzyskany rafinert stanowiacy produkt odasfaltowania pozostalosci po destylacji ropy naftowej przykladowym sposobem ma nastepujaca charakterystyke: gestosc — 0,893 kg/cm3, zdolnosc do koksowania - 0,12% wag. — lepkosc kinema¬ tyczna w 100°C 28 cSt, temperatura krzepniecia 43°C.Zastrzezenie patentowe Sposób odasfaltowania pozostalosci po destylacji ropy naftowej za pomoca jednopierscieniowych weglo¬ wodorów aromatycznych, znamienny tym, ze 1 czesc wagowa pozostalosci po destylacji ropy naftowej kontaktuje sie z 3—10 czesciami wagowymi jednopierscieniowych weglowodorów aromatycznych w warunkach nadkrytycznych w stosunku do tych weglowodorów przy cisnieniu od 6 do 15 MPa a nastepnie otrzymany roztwór gazowy pozostalosci po destylacji ropy naftowej w jednopierscieniowych weglowodorach aromatycz¬ nych najpierw rozpreza sie ekspansyjnie do cisnienia 2—3 MPa w temperaturze 250—300°C, a uzyskany w wyniku tej operacji pozbawiony substancji asfaltowo-zywicznych gazowy roztwór pozostalosci po destylacji ropy naftowej rozpreza sie nastepnie do cisnienia 0,1-1 MPa w temperaturze nizszej od temperatury krytycznej jednopierscieniowych weglowodorów aromatycznych a zarazem wyzszej od ich temperatury wrzenia.Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120 + 18 Cena 45 zl PL