Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru sily napiecia przedzy w strefie pomiedzy biegaczem a nawojem pod¬ czas procesu przedzenia oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu, przeznaczone szczególnie do pomiaru sily napiecia przedzy podczas procesu przedzenia na obraczko¬ wej przedzarce.Analityczne okreslenie optymalnej predkosci wrzecion w procesie przedzenia z punktu widzenia dzialania sil na przedze oraz wytrzymalosci przedzy na zerwanie jest bardzo trudne, natomiast pomiar rzeczywistych sil dzialaja¬ cych na przedze w strefie pomiedzy biegaczem a nawojem przedzy nie jest w praktyce stosowany, ze wzgledu na brak odpowiednich funkcjonalnych przyrzadów do pomiarów wartosci tych sil. Z tego powodu dobór obrotowej predkosci wrzecion do procesu przedzenia dokonywany jest doswiadczalnie, przy czym najwazniejszym czynnikiem ograniczajacym predkosc wrzecion jest nadmierna zrywnosc przedzy, która okresla sie ustalajac liczbe zrywów przedzy na 1000 wrzecion w ciagu jednej godziny.Znane sa urzadzenia do pomiaru napiecia przedzy w czasie przedzenia w strefie pomiedzy wydajacymi walkami rozciagowego aparatu a prowadnikiem przedzy. Przedza, której napiecie jest mierzone, przechodzi przez sprezynujacy prowadnik przedzy, wywiera na niego nacisk sila propor¬ cjonalna do sily jaka dziala na przedze i powoduje jego przemieszczenie o odcinek proporcjonalny do wartosci sily na niego dzialajacej. Przemieszczenie sprezynujacego prowadnika powoduje zmiane pojemnosci lub rezystancji czujnika, która jest wykorzystywana w pomiarowym ukla¬ dzie do odwzorowania sily napiecia przedzy. 10 15 20 25 30 Pomiar sily napiecia przedzy w strefie pomiedzy wydaja¬ cymi walkami rozciagowegoaparatu a prowadnikiem przedzy jest bardzo klopotliwy, poniewaz czujnik sily napiecia przedzy zmienia tor drogi przedzy, co powoduje zaklóce¬ nia w procesie przedzenia, az do wystapienia zrywu przedzy.Ponadto dodatkowym utrudnieniem pomiaru sily napiecia przedzy jest to, ze w tej strefie przedza nie jest jeszcze dostatecznie skrecona, a wiec jest znacznie slabsza niz w strefie pomiedzy biegaczem a nawojem, gdzie przedza ma juz nadany wlasciwy skret.Znane urzadzenie do pomiaru sily napiecia przedzy podczas procesu przedzenia sklada sie z elektromechaniczne¬ go czujnika oraz elektronicznego ukladu przeksztalcajacego zmiany pojemnosci lub rezystancji w zmiany napiecia elektrycznego pradu, bedace miara sily napiecia przedzy.Sposób pomiaru sily napiecia przedzy w strefie pomiedzy biegaczem a nawojem przedzy podczas procesu przedzenia wedlug wynalazku polega na pomiarze podczas procesu przedzenia momentu pochodzacego od sily dzialajacej na przedze w strefie pomiedzy biegaczem a nawojem, skrecajacego przedzalnicza cewke wraz z nawojem przedzy w stosunku do pasowego kola, poprzez które napedzane jest pomiarowe wrzeciono, z którym to kolem poprzez sprezysty lacznik jest polaczona przedzalnicza cewka.W czasie pomiaru dwukrotnie okresla sie kat skrecenia przedzalniczej cewki w stosunku do pasowego kola, poprzez które napedzane jest pomiarowe wrzeciono, które to elemen¬ ty sa polaczone sprezystym lacznikiem, przy czym tylko podczas jednego pomiaru przedza jest przerwana w strefie pomiedzy biegaczem a nawojem. Nastepnie oblicza sie 108 652108 652 3 róznice tych katów skrecenia. W celu dokonania pomiaru kata skrecenia przedzalniczej cewki w stosunku do napedza- jjnpw faiinuiryirkiJli ustala sie iloraz czasu trwania swietlne- i H^jl^ahiT oabltefeo od odblaskowej powierzchni pasowego kola, poprzez któit jest napedzane pomiarowe wrzeciono, oraz tulejki^n* Jrorej jest osadzona przedzalnicza cewka, ^S^a^Sjttwapi^^perwy miedzy dwoma kolejnymi swietl- jiyaai bjutiIIII imiHiTliiljini od tych odblaskowych powierz¬ chni.W celu wprawienia w obrotowy ruch przedzalniczej cewki podczas procesu przedzenia trzeba pokonac calko¬ wity oporowy moment, na który sklada sie moment bez¬ wladnosci zespolu przedzalniczej cewki oraz oporowy moment pochodzacy od sily hamujacej nawijanie przedzy na cewke spowodowanej odsrodkowa sila bezwladnosci dzialajaca na biegacz. Podczas przenoszenia napedowego momentu na zespól przedzalniczej cewki, odksztalca sie sprezysty lacznik laczacy zespól przedzalniczej cewki z pasowym kolem, poprzez które napedzane jest pomia¬ rowe wrzeciono, proporcjonalnie do wartosci przeno¬ szonego momentu i powoduje skrecenie zespolu przedzal¬ niczej cewki w stosunku do pasowego kola. Przy pomocy fotoelektrycznego czujnika i elektronicznego pomiarowego ukladu mierzy sie te katy skrecenia. Róznica tych katów skrecenia jest miara oporowego momentu spowodowanego sila hamujaca proces nawijania przedzy na cewke na skutek odsrodkowej sily dzialajacej na biegacz, a wiec jest propor¬ cjonalna do sily napiecia przedzy w strefie pomiedzy biegaczem a nawojem przedzy w czasie przedzenia.Urzadzenie do pomiaru sily napiecia przedzy w strefie .pomiedzy biegaczem a nawojem podczas procesu przedze¬ nia wedlug wynalazku sklada sie z pomiarowego wrzeciona, umozliwiajacego zmiane polozenia przedzalniczej cewki w stosunku do pasowego kola, poprzez które jest napedzane pomiarowe wrzeciono, w zaleznosci od sily napieciaprzedzy, czujnika umozliwiajacego okreslenie polozenia przedzalni¬ czej cewki w stosunku do tego pasowego kola oraz pomiaro¬ wego ukladu przeksztalcajacego sygnaly z czujnika w sygnal stanowiacy miare kata skrecenia przedzalniczej cewki w stosunku do pasowego kola. Czujnikiem oporowego momentu hamujacego obrotowy ruch przedzalniczej cewki wraz z nawojem przedzy jest specjalnej konstrukcji po¬ miarowe wrzeciono.Pomiarowe wrzeciono sklada sie z pióra, na którym jest ulozyskowana tulejka z przedzalnicza cewka, oraz na którym jest na stale zamocowane pasowe kolo, przy czym zespoly pomiarowego wrzeciona ulozyskowane w stosunku do siebie polaczone sa sprezystym lacznikiem. Pomiarowe wrzeciono moze byc równiez odmiennej konstrukcji i skla¬ dac sie z pióra, na którym jest ulozyskowane pasowe kolo, oraz na którym jest na stale zamocowana tulejka z prze¬ dzalnicza cewka, przy czym zespoly pomiarowego wrzeciona ulozyskowane w stosunku do siebie polaczone sa sprezys¬ tym lacznikiem. Sprezysty lacznik jest zamocowany do elementu pomiarowego wrzeciona nieruchomego w sto¬ sunku do pasowego kola podczas procesu przedzenia oraz do elementu pomiarowego wrzeciona nieruchomego w stosunku do przedzalniczej cewki.Konstrukcja pomiarowego wrzeciona ogranicza so 180° kat wzajemnego przemieszczania obydwu zespolów tego pomiarowego wrzeciona oraz umozliwia regulaqe wstepnego napiecia sprezystego lacznika. Tulejka pomiarowego wrze¬ ciona ma wyciecie, odblaskowa powierzchnie i powierzchnie pochlaniajaca calkowicie swietlne promienie, a pasowe 4 kolo ma odblaskowa powierzchnie i powierzchnie pochlania¬ jaca, calkowicie swietlne promienie.Urzadzenie ma fotoelektryczny czujnik, który przeksztalca swietlne sygnaly odbite od odblaskowych powierzchni 5 tulejki i pasowego kola w elektryczne sygnaly. Jezeli stru¬ mien swiatla z fotoelektrycznego czujnika pada na odblasko¬ wa powierzchnie to odbija sie od niej i jest skierowany na fotodiode fotoelektrycznego czujnika, jezeli natomiast strumien swiatla pada na powierzchnie pochlaniajaca 10 calkowicie promienie swietlne, jest on calkowicie zaabsor¬ bowany i nie dociera do fotodiody czujnika.Urzadzenie jest wyposazone w elektroniczny pomiarowy uklad, w którym wejscie jednego wzmacniacza i wejscie drugiego wzmacniacza jest polaczone z wyjsciem fotoelek- 15 trycznego czujnika. Natomiast wyjscie jednego wzmacnia¬ cza jest polaczone z wejsciem integratora logarytmicznego a wyjscie drugiego wzmacniacza jest polaczone z wejsciem drugiego logarytmicznego integratora. Wyjscie jednego logarytmicznego integratora jest polaczone z wejsciem 20 róznicowego wzmacniacza, a wyjscie drugiego logarytmicz¬ nego integratora jest polaczone z drugim wejsciem róznico¬ wego wzmacniacza, przy czym wyjscie tego róznicowego wzmacniacza jest polaczone z mUiampcromierzem stano¬ wiacym wskaznik kata skrecenia przedzalniczej cewki 25 w stosunku do pasowego kola.Urzadzenie moze byc wyposazone w inny elektroniczny pomiarowy uklad, w którym wejscie jednego wzmacniacza i wejscie drugiego wzmacniacza jest polaczone z wejsciem fotoelektrycznego czujnika. Wyjscie jednego wzmacniacza 30 jest polaczone z wejsciem jednego logarytmicznego ukladu a wyjscie drugiego wzmacniacza jest polaczone z wejsciem drugiego logarytmicznego ukladu. Czas trwania i szerokosc impulsów zalezy od kata skrecenia przedzalniczej cewki w stosunku do pasowego kola. 35 Natomiast wyjscie jednego logarytmicznego ukladu jest polaczone z wejsciem jednego liniowego integratora, a wyjscie drugiego logarytmicznego ukladu jest polaczone z wejsciem impulsów liniowego integratora. Wyjscie jednego liniowego integratora jest polaczone z wejsciem 40 róznicowego wzmacniacza, a wyjscie drugiego liniowego integratora jest polaczone z drugim wejsciem róznicowego wzmacniacza. Wyjscie tego róznicowego" wzmacniacza jest polaczone z miliamperomierzem.Urzadzenie moze byc wyposazone w inny elektroniczny 45 pomiarowy uklad, w którym wejscie wzmacniacza jest polaczone z wyjsciem fotoelektrycznego czujnika. Wyjscia tego wzmacniacza jest polaczone z miliamperomierzem, którego wskazania sa proporcjonalne do sredniej wartosci pomiarowego impulsu w czasie trwania jednego pelnego 50 obrotu wrzeciona.Elektroniczny uklad pomiarowy zawiera logarytmiczny integrator, w którym emiter tranzystora jest polaczony z jednymi okladkami dwóch kondensatorów oraz jednymi koncówkami trzech rezystorów, a kolektor tego tranzystora 55 jest polaczony z koncówka czwartego rezystora, druga okladka kondensatora oraz anoda diody. Katoda tej dio¬ dy jest polaczona z druga okladka kondensatora, druga koncówka rezystora oraz bramka drugiego tranzystora.Dren tego tranzystora jest polaczony z druga koncówka 50 rezystora, natomiast zródlo tego tranzystora jest polaczone z druga koncówka rezystora oraz koncówka innego rezystora.Druga koncówka tego rezystora jest polaczona z druga koncówka rezystora oraz z koncówka potenqometru, a pozostale dwie koncówki tego potencjometru, sa pola- 65 czone z ujemnym biegunem zródla pradu.108 652 5 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pomiarowe wrzeciono, fig. 2 — pomiarowe wrzeciono w przekroju pokazanym na fig. 1, fig. 3 — fotoelektryczny czujnik w schemacie ogólnym, fig. 4 — pomiarowy uklad w schemacie blokowym, fig. 5 — logarytmiczny integrator w schemacie ideowym, fig. 6 — odmiane pomiarowego ukladu w schemacie blokowym, fig. 7 — odmiane pomiaro¬ wego ukladu w schemacie blokowym, a fig. 8 — rozklad sil dzialajacych na biegacz podczas procesu przedzenia.Podczas procesu przedzenia odcinek przedzy w strefie pomiedzy biegaczem i nawojem musi przeniesc taka sile, aby jej skladowa, styczna do obwodu obraczki, pokonywala sile tarcia biegacza o obraczke. Rozpatrzmy uklad sil dzialajacych na biegacz w oparciu o schemat pokazany na fig. 1. Kierunek dzialania sily F na przedze w strefie pomiedzy biegaczem i nawojem pokrywa sie z kierunkiem jaki tworzy przedza miedzy nawojem na cewce a biegaczem.Ta sile F rozlozono na dwie sily skladowe: sile Ft — styczna do obwodu obraczki oraz sile Fr— skierowana wzdluz promienia obraczki. Zaleznosc miedzy obrotowa pred¬ koscia wrzeciona a obrotowa predkoscia biegacza jest nastepujaca: L gdzie: nb — obrotowa predkosc biegacza nwrz — obrotowa predkosc wrzeciona dn — srednica nawoju przedzy L — dlugosc przedzy przebiegajacej pomiedzy wydaja* cymi walkami rozciagowego aparatu w ciagu minuty L —ilosc zwojów przedzy nawijanych na cewke TC • ó^ w ciagu minuty.Srednica nawoju dn zmienia sie w granicach od d do D.Przy stalej obrotowej predkosci wrzecion i stosowanych w praktyce srednicach cewek i nawojów, zmiana obrotowej predkosci biegacza spowodowana zmiana srednicy nawoju wynosi okolo 1,5%.Sila tarcia T dzialajaca na wirujacy biegacz B jest okre¬ slona wzorem: T = u-R gdzie: T — sila tarcia biegacza o obraczke u — wspólczynnik tarcia biegacza o obraczke R — sila odsrodkowa bezwladnosci dzialajaca na biegacz.Odsrodkowa sila R bezwladnosci dzialajaca na biegacz jest okreslona wzorem: m • cob2 • D0 2 gdzie: m — masa biegacza cob — predkosc katowa biegacza.D0 — srednica obraczki.Z powyzszych zaleznosci wynika, ze przy stalej obrotowej predkosci wrzeciona sila Ft wprawiajaca w ruch biegacz zmienia sie w zakresie: m - u •D0 mu-Do-l,03 od Ft = cob2 do Ft = 'cob2 2 2 6 przy zmianie srednicy nawoju w zakresie od d do D.Zmiana ta wynosi 3% i z technicznego punktu widzenia mozna uznac wartosc tej sily za stala. Pomimo stalej wartosci sily Ft wprawiajacej w ruch biegacz, na skutek zmiany 5 srednicy nawoju w zakresie od d do D, calkowita sila F dzialajaca na przedze w strefie pomiedzy biegaczem a na¬ wojem ulega zmianie w zakresie: Ft Ft od F= do F= io sinaD sinad gdzie: Gd* GD — kat jaki tworzy przedza w strefie pomiedzy biegaczem a nawojem z prosta przechodzaca przez punkt styku biegacza z obraczka i os 15 wrzeciona przy srednicach nawoju d i D Wieksza wartosc sily F odpowiada mniejszej srednicy nawoju, co potwierdza fakt wiekszej ilosci zrywów przedzy przy nawijaniu na mala srednice cewki.Urzadzenie do pomiaru sily, F napiecia przedzy w strefie 20 pomiedzy biegaczem a nawojem podczas procesu przedze-, nia w przykladowym wykonaniu wedlug wynalazku sklada sie z pomiarowego wrzeciona, stanowiacego czujnik opo¬ rowego momentu hamujacego ruch obrotowy przedzalni¬ czej cewki z nawojem przedzy. Dzialanie czujnika oporo- 25 wego momentu jest nastepujace. Na piórze 1 pomiarowego wrzeciona polaczonym na stale z pasowym kolem 2 jest ulozyskowana tulejka 3 przy pomocy tocznych lozysk 4 i 5.W tulejke 3 sa wcisniete zewnetrzne pierscienie lozysk 4 i E.Tulejka 3 jest polaczona pierscieniem 6 poprzez srubowa 30 sprezyne 7 w ten sposób, ze jeden koniec srubowej spre¬ zyny 7 jest zamocowany do tulejki 3, a drugi koniec srubo¬ wej sprezyny 7 jest zamocowany do pierscienia 6. Na tulejce 3 osadzona jest przedzalnicza cewka 8, na która nawija sie przedza podczas procesu przedzenia. 35 W celu wprawienia w ruch przedzalniczej cewki 8 pod¬ czas procesu przedzenia, trzeba pokonac calkowity opo¬ rowy moment, na który sklada sie moment bezwladnosci tulejki 3 wraz z przedzalnicza cewka 8 oraz oporowy mo¬ ment pochodzacy od sily hamujacej proces nawijania prze- 4C dzy na cewke 8 spowodowanej odsrodkowa sila bezwladnosci dzialajaca na biegacz. Napedowy moment równowazacy calkowity oporowy moment jest przenoszony z pasowego kola 2 przez pierscien 6, srubowa sprezyne 7 i tulejke 3 na przedzalnicza cewke 8. Podczas przenoszenia napedowego 45 momentu na przedzalnicza cewke 8 srubowa sprezyna 7 od¬ ksztalca sie proporcjonalnie od wartosci przenoszonego momentu sily i powoduje skrecenie tulejki 3 wraz z prze¬ dzalnicza cewka 8 i nawojem przedzy w stosunku do paso¬ wego kola 2. 50 Przy pomocy fotoelektrycznego czujnika i elektronicznego pomiarowego ukladu mierzy sie kat skrecenia tulejki 3 w stosunku do pasowego kola 2. Nastepnie przerywa sie nitke i ponownie dokonuje sie pomiaru kata skrecenia tulejki 3 w stosunku do pasowego kola 2. Róznica katów 55 skrecenia tulejki 3 w stosunku do pasowego kola 2 jest miara oporowego momentu pochodzacego od sily dziala¬ jacej na przedze w strefie pomiedzy biegaczem i nawojem.Dwa górne wystepy w pasowym kole 2 oraz wkrety 9 w tulejce 3 ograniczaja do 180° kat skrecenia tulejki 3 50 w stosunku do pasowego kola 2. Polaczenie pasowego kola 2 z pierscieniem 6 poprzez wkrety 10 umozliwia zmiane wstepnego napiecia srubowej sprezyny 7.W dolnej czesci tulejki 3 wyciete jest okienko 11 o dlu¬ gosci odpowiadajacej lukowi o srodkowym kacie 120°. 65 Na zewnetrznej powierzchni obwodu tulejki 3, w czesci108 652 7 o kacie srodkowym 60° stanowiacej przedluzenie okienka 11, przyklejona jest odblaskowa folia 12, natomiast pozostala czesc obwodu tulejki 3 o srodkowym kacie 180 ° pomalowana jest czarnym matowym lakierem pochlaniajacym strumien swiatla. Na czesc powierzchni obwodu pasowego kola 2 o srodkowym kacie 120°, w miejscu widocznym przez okienko 11 tulejki 3, przyklejona jest odblaskowa folia 13.Pozostala czesc powierzchni obwodu pasowego kola 2 o srodkowym kacie 240° pomalowana jest czarnym mato¬ wym lakierem pochlaniajacym strumien swiatla.Urzadzenie jest wyposazone w fotoelektryczny czujnik 14 zawierajacy zródlo swiatla 15, soczewke 16 i fotodiode 17 Zarówka 15 wysyla strumien swiatla skierowany w okienko 11 tulejki 3. Jezeli strumien swiatla pada na odblaskowa folie 12 lub 13, to odbija sie od niej i przenika przez so¬ czewke 16, która skupia gona fotodiodzie 17. Jezeli strumien swiatla wysylany przez zarówke 15 pada na czesc powierz¬ chni bocznej tulejki 3 lub pasowego kola 2 pomalowanej czarnym matowym lakierem to jest on calkowicie absor¬ bowany przez te pochlaniajace swietlne promienie powierz¬ chnie i na fotodiode 17 nie pada zaden strumien swiatla.Urzadzenie jest wyposazone w elektroniczny pomiarowy uklad, którego blokowy schemat jest przedstawiony na fig. 4. Fotodioda 17 fotoelektrycznego czujnika 14 jest polaczona elektrycznie z wejsciem nieodwracajacym fazy operacyjnego wzmacniacza 18 oraz z wejsciem odwraca¬ jacym faze operacyjnego wzmacniacza 19. Na wyjsciu operacyjnych wzmacniaczy 18 i 19 otrzymuje sie prosto¬ katne sygnaly napiecia, przy czym czas trwania sygnalu na wyjsciu operacyjnego wzmacniacza 18 jest proporcjo¬ nalny do czasu trwania swietlnego sygnalu odbitego od odblaskowych folii 12 i 13, natomiast czas trwania sygnalu na wyjsciu operacyjnego wzmacniacza 19 jest proporcjonalny do czasu trwania przerwy pomiedzy dwoma kolejnymi swietlnymi sygnalami odbitymi od odblaskowych powierz¬ chni 12 i 13.Iloraz czasu trwania sygnalu na wyjsciu operacyjnego wzmacniacza 18 do czasu trwania sygnalu na wyjsciu operacyjnego wzmacniacza 19 jest miara kata skrecenia tulejki 3 w stosunku do pasowego kola 2. Iloraz ten okre¬ slany jest w wyniku logarytmowania czasu trwania sygnalów oraz wyznaczenia róznicy zlogarytmowanych sygnalów.Wyjscie operacyjnego wzmacniacza 18 jest polaczone z wejsciem szerokosci impulsów logarytmicznego integra¬ tora 20 przedstawionego w ideowym schemacie na fig. 5, którego dzialanie jest nastepujace. Jezeli do bazy tranzystora 21 zostanie doprowadzony ujemny sygnal, to przestanie on przewodzic elektryczny prad i rozpoczyna sie ladowanie kondensatorów 22 i 23 napieciem o stalej wartosci, które trwa do czasu trwania wyjsciowego sygnalu operacyjnego wzmacniacza 18.Obwód ladowania kondensatora 22 jest nastepujacy: przewód „ +", rezystor 24, kondensator 22, przewód „0".Obwód ladowania kondensatora 23 jest nastepujacy: przewód ,, + ", rezystor 24, dioda 25, kondensator 23, przewód „0". W czasie trwania przerwy miedzy impulsami na wyjsciu operacyjnego wzmacniacza 18 tranzystor 21 przewodzi elektryczny prad co powoduje rozladowanie kondensatora 22. Dioda 25 uniemozliwia rozladowanie kondensatora 23 poprzez tranzystor 21. Napieciem na rezys¬ torze 26 polaryzowana jest bramka tranzystora 27, który pracuje w ukladzie wtórnika zródlowego stanowiacego separator obwodu obciazenia od obwodu ladowania kon¬ densatorów 22 i 23 napieciem o stalej wartosci. Jezeli, nastepny w czasie, wyjsciowy sygnal doprowadzony do 8 bazy tranzystora 21 jest wezszy od poprzedniego, to w czasie jego trwania ladowany jest tylko kondensator 22, a kon¬ densator 23 rozladowuje sie poprzez rezystor 26, lecz tylko do wartosci napiecia, do którego zostanie nalado- 5 wany kondensator 22. Rezystory 28, 29 i 30 stanowia obciazenie wtórnika zródlowego. Rezystory 29 i 30 tworza dzielnik napiecia umozliwiajacy dopasowanie poziomu wyjsciowego sygnalu z logarytmicznego integratora 20 do wejscia róznicowego wzmacniacza 32. Potencjometr 31 10 jest podlaczony do wejscia róznicowego wzmacniacza 32 oraz z biegunem „—" zródla zasilania.W wyniku opisanego dzialania logarytmicznego integra¬ tora sygnal na rezystorze 30, stanowiacy wyjsciowy sygnal logarytmicznego integratora 20, ma charakter ciagly, 15 a jego wartosc jest proporcjonalna do logarytmu czasu trwania swietlnego sygnalu odbitego od odblaskowych folii 12 i 13. Wyjscie operacyjnego wzmacniacza 19 jest polaczone z wejsciem logarytmicznego integratora 33, którego dzialanie jest identyczne z dzialaniem logarytmicz- * 20 nego integratora 20.Na wyjsciu logarytmicznego integratora 33 otrzymuje sie ciagly sygnal proporcjonalny do logarytmu czasu trwania przerwy miedzy dwoma kolejnymi swietlnymi sygnalami odbitymi od odblaskowych folii 12 i 13. Wyjscie logaryt- 25 micznego integratora 20 jest polaczone z wejsciem odwra¬ cajacym faze operacyjnego róznicowego wzmacniacza 32, natomiast wyjscie logarytmicznego integratora 33 jest polaczone z wejsciem nieodwracajacym fazy operacyjnego róznicowego wzmacniacza 32. Wyjscie róznicowego wzma- 30 cniacza 32 jest polaczone z miliamperomierzem 34, stano¬ wiacym wskaznik kata skrecenia tulejki 3 w stosunku do pasowego kola 2. Wskazania miliamperomierza 34 nie zaleza od obrotowej predkosci wrzeciona. Urzadzenie skaluje sie wyznaczajac zaleznosci kata skrecenia tulejki 3 w stosunku 35 dopasowego kola 2 od przykladanego skrecajacego momentu.Pomiar kata skrecenia tulejki 3 w stosunku do pasowego kola 2 na podstawie ciagu impulsów uzyskanych na foto¬ diodzie 17 fotoelektrycznego czujnika 14 jest mozliwy równiez przy zastosowaniu odmiany pomiarowego ukladu 40 przedstawionej na fig. 6 w schemacie blokowym. W ukla¬ dzie tym ciag elektrycznych sygnalów z fotoelektrycznego czujnika 14 jest doprowadzony do wejscia odwracajacego faze operacyjnego wzmacniacza 35 oraz do wejscia nie- odwracajacego fazy operacyjnego wzmacniacza 36. Wyjscie 45 operacyjnego wzmacniacza 35 jest polaczone z wejsciem logarytmicznego ukladu 37. Wyjscie logarytmicznego ukladu 37 jest polaczone z wejsciem liniowego integratora 39.Wyjscie operacyjnego wzmacniacza 36 jest polaczone z wejsciem logarytmicznego ukladu 38 a wyjscie lógaryt- 50 micznego ukladu 38 jest polaczone z wejsciem liniowego integratora 40, Wyjscie liniowego integratora 39 jest polaczone z wejs¬ ciem odwracajacym faze operacyjnego wzmacniacza 41 a wyjscie liniowego integratora 40 jest polaczone z wejsciem 55 nieodwracajacym fazy operacyjnego wzmacniacza 41.Wyjscie operacyjnego wzmacniacza 41 jest polaczone z miliamperomierzem 34.Pomiar kata skrecenia tulejki 3 w stosunku do pasowego kola 2 na podstawie ciagu impulsów uzyskanych na foto- 60 diodzie 17 fotoelektrycznego czujnika 14 jest mozliwy równiez przy zastosowaniu odmiany pomiarowego ukladu przedstawionej w blokowym schemacie na fig. 7. W ukla¬ dzie tym ciag elektrycznych sygnalów z fotoelektrycznego czujnika 14 jest doprowadzony do wejscia .nieodwracaja- 65 cego fazy operacyjnego wzmacniacza 42. Wyjscie operacyj-108 652 9 nego wzmacniacza 42 jest polaczone z miliamperomierzem 34, którego wskazania sa proporcjonalne do sredniej war¬ tosci pomiarowego impulsu w czasie trwania jednego pelnego obrotu wrzeciona.Zastrzezenia patento we 1. Sposób pomiaru sily napiecia przedzy w strefie po¬ miedzy biegaczem a nawojem podczas procesu przedzenia, znamienny tym, ze mierzy sie podczas procesu przedzenia moment, pochodzacy od sily dzialajacej na przedze w strefie pomiedzy biegaczem a nawojem, skrecajacy przedzalnicza cewke wraz z nawojem w stosunku do pasowego kola poprzez które napedzane jest pomiarowe wrzeciono, z którym to kolem jest polaczona przedzalnicza cewka sprezystym lacznikiem. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze dwu¬ krotnie okresla sie kat skrecenia przedzalniczej cewki w stosunku do pasowego kola, poprzez które napedzane jest pomiarowe wrzeciono, które to elementy sa polaczone sprezystym lacznikiem, przy czym tylko podczas jednego pomiaru przedza jest przerwana w strefie pomiedzy biega¬ czem a nawojem, a nastepnie oblicza sie róznice tych katów skrecenia. 3. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze ustala sie iloraz czasu trwania swietlnego sygnalu odbitego od odblaskowej powierzchni pasowego kola, poprzez które jest napedzane pomiarowe wrzeciono, oraz tulejki na której jest osadzona przedzalnicza cewka, do czasu trwania przerwy miedzy dwoma kolejnymi swietlnymi sygnalami odbitymi o 4. Urzadzenie do pomiaru sily napiecia przedzy w strefie pomiedzy biegaczem i nawojem podczas procesu przedzenia, znamienne tym, ze sklada sie z pomiarowego wrzeciona, umozliwiajacego zmiane polozenia przedzalniczej cewki (8) w stosunku do pasowego kola (2), poprzez które jest napedzane pomiarowe wrzeciono, w zaleznosci od sily napiecia przedzy, czujnika (14) umozliwiajacego okreslenie zmiany polozenia przedzalniczej cewki (8) w stosunku do tego pasowego kola (2) oraz pomiarowego ukladu przeksztalcajacego sygnaly z czujnika (14) w sygnal stano¬ wiacy miare kata skrecenia przedzalniczej cewki (8) w sto¬ sunku do pasowego kola (2). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze pomiarowe wrzeciono sklada sie z pióra (1), na którym jest ulozyskowana tulejka (3) z przedzalnicza cewka (8), oraz na którym jest na stale zamocowane pasowe kolo (2), przy czym zespoly pomiarowego wrzeciona ulozyskowane w stosunku do siebie polaczone sa sprezystym lacznikiem (7)- 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze pomiarowe wrzeciono sklada sie z pióra (1), na którym jest ulozyskowane pasowe kolo (2)j oraz na którym jest na stale zamocowana tulejka (3) z przedzalnicza cewka (8), przy czym zespoly pomiarowe wrzeciona ulozyskowane w stosunku do siebie polaczone sa sprezystym lacznikiem (7). | 7. Urzadzenie wedlug zastrz} 4, znamienne tym, ze tulejka (3) ma wyciecie (11), odblaskowa powierzchnie (12) 10 i powierzchnie pochlaniajaca calkowicie swietlne promienie, a pasowe kolo (2) ma odblaskowa powierzchnie (13) i powierzchnie pochlaniajaca calkowicie swietlne promienie. 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 4 albo 5 albo 6, albo 7 5 znamienne tym, ze ma fotoelektryczny czujnik (14), który przeksztalca swietlne sygnaly odbite od odblaskowych powierzchni (12) i (13) w sygnaly elektryczne. 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze zawiera pomiarowy uklad, w którym wejscie wzmacniacza 10 (18) i wejscie wzmacniacza (19) jest polaczone z wyjsciem fotoelektrycznego czujnika (14), natomiast wyjscie wzmac¬ niacza (18) jest polaczone z wyjsciem logarytmicznego integratora (20), w wyjscie wzmacniacza (19) jest pola¬ czone z wejsciem logarytmicznego integratora (33), przy 15 czym wyjscie logarytmicznego integratora (20) jest pola¬ czone z jednym wejsciem róznicowego wzmacniacza (23) a wyjscie logarytmicznego integratora (33) jest polaczone z drugim wejsciem róznicowego wzmacniacza (32) nato¬ miast wyjscie róznicowego wzmacniacza (32) jest polaczone 20 z miliamperomierzem (34). 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze zawiera pomiarowy uklad, w którym wejscie wzmacniacza (35) i wejscie wzmacniacza (36) jest polaczone z wyjsciem fotoelektrycznego czujnika (14) natomiast wyjscie wzmacnia- 25 niacza (35) jest polaczone z wejsciem logarytmicznego ukladu (37) a wyjscie wzmacniacza (36) jest polaczone z wejsciem logarytmicznego ukladu (38), przy czym wyjscie logarytmicznego ukladu (37) jest polaczone z wej¬ sciem liniowego integratora (39) a wyjscie logarytmicznego 30 ukladu (38) jest polaczone z wejsciem liniowego integra¬ tora (40), natomiast wyjscie liniowego integratora (39) jest polaczone z wejsciem róznicowego wzmacniacza (41) a wyjscie liniowego integratora (40) jest polaczone z dru¬ gim wejsciem róznicowego wzmacniacza (41), natomiast 35 wyjscie róznicowego wzmacniacza (41) jest polaczone z miliamperomierzem (34). 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze zawiera pomiarowy uklad, w którym wejscie wzmacnia¬ cza (42) jest polaczone z wyjsciem fotoelektrycznego 40 czujnika (14) natomiast wyjscie wzmacniacza (42) jest polaczone z miliamperomierzem (34). 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze zawiera logarytmiczny szerokosci impulsów integrator (20), w którym emiter tranzystora (21) jest polaczony 45 z jednymi okladkami kondensatorów (22) i (23) oraz jednymi koncówkami rezystorów (26), (28) i (30) a ko¬ lektor tego tranzystora (21) jest polaczony z koncówka rezystora (24), druga okladka kondensatora (22) oraz anoda diody (25), przy czym katoda tej diody (25) jest 50 polaczona z druga okladka kondensatora (23), druga kon¬ cówka rezystora (26) oraz bramka tranzystora (27) a dren tego tranzystora (27) jest polaczony z druga koncówka rezystora (24), natomiast zródlo tego tranzystora (27) jest polaczone z druga koncówka rezystora (28) oraz kon- 55 cówka rezystora (29), przy czym druga koncówka tego rezystora (29) jest polaczona z druga koncówka rezystora (30) oraz z koncówka potencjometru (31), a pozostale dwie koncówki tego potencjometru (31) sapolaczone z ujemnym biegunem zródla pradu.108 652 Fig. 3.108 652 18 19 \20 \3Z .33 %4 I 14 11 k r f Ul 25 27 qr 12 23 L D2* D28 U30 %5108 652 37 36 38 39 r 40 34 Fig 6.Fig. 7.Fig. 8.LZG Z-d 3, z. 61/1400/81, n. 100+20 egz.Cena 45 zl PL