Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania no¬ wych zwiazków kompleksowych, stanowiacych substan¬ cje wyjsciowe w procesie wytwarzania kwasów 2-arylo- propionowych bedacych cennymi lekami przeciwzapa- leniowymi. 5 Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie mieszane kompleksy halogenku magnezowego i kwasu 2-bromo- propionowego o ogólnym wzorze CH3-CH (Y)-COOMgX, w którym X i Y sa jednakowe lub rózne i oznaczaja ato¬ my chloru lubbromu. 10 Cecha sposobu wedlug wynalazku jest to, ze zwiazek o ogólnym wzorze CH3-CH (Y)-COOH, w którym Y ma wyzej podane znaczenie poddaje sie w srodowisku nieprotonowego rozpuszczalnika organicznego o cha¬ rakterze eteru reakcji z chlorkiem albo bromkiem metylo- 15 magnezowym.Mieszany kompleks halogenku magnezowego i kwasu 2-chlorowcopropionowego mozna wytwarzac dzialajac wol¬ nym kwasem na odpowiedni odczynnik Grignarda. Jak¬ kolwiek rodzaj grupy weglowodorowej w odczynniku 20 Grignarda nie ma decydujacego znaczenia, jest korzystne aby wolny weglowodrów tworzacy sie w reakcji tego od¬ czynnika i kwasu 2-chlorowcopropionowego nie mial ujemnego wplywu ni etap sprzegania. Tak wiec szcze¬ gólnie korzystne sa odczynniki Grignarda bedace po- 25 chodnymi weglowodorów, które w temperaturze reakcji sa stale lub ciekle, np. alkilomagnezowe odczynniki Gri¬ gnarda o 1—12 atomach weg'a lub arylomagnezowe od¬ czynniki Grignarda o 6—9 atomach wegla.Przykladami odpowiednich odczynników Grignarda sa 30 chlorek metylomagnezowy, bromek metylomagnezowy, chlorek etylomagnezowy, bromek etylomagnezowy, chlo¬ rek izopropylomagnezowy, chlorek fenylomagnezowy, chlo¬ rek o-, m- lub p-tolilomagnezowy itp.Szczególnie korzystne sa chlorek metylomagnezowy i bromek metylomagnezowy, jako zwiazki latwo dostepne w handlu, tanie i tworzace podczas reakcji gazowy me¬ tan, który ulatniajac sie z mieszaniny reakcyjnej nie wply¬ wa ujemnie na przebieg tej reakcji.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze w wyniku dodawa¬ nia jednego z wyzej wymienionych odczynników Grig¬ narda do kwasu 2-chlorowcopropionowego jako pierwszy zwiazek otrzymuje sie mieszany kompleks. Reakcja za¬ chodzaca zazwyczaj w najwiekszym stopniu, to jest reakqa addycji odczynnika Grignarda do grupy karbonylowej kwasu karboksylowego zachodzi w stopniu minimalnym, nawet przy uzyciu molowego nadmiaru tego odczynnika.Reakcje wytwarzania mieszanego kompleksu prowa¬ dzi sie zazwyczaj w srodowisku nieprotonowego rozpusz¬ czalnika, np. w srodowisku eteru, takiego jak eter ety¬ lowy, czterowodorofuran, 1,2-dwumetoksyetan, eter n- -butylowy, a takze w srodowisku weglowodorów aro¬ matycznych, takich jak benzen lub toluen, przy czym korzystnym rozpuszczalnikiem jest czterowodorofuran. Jak¬ kolwiek kolejnosc dodawania reagentów nie ma decy¬ dujacego znaczenia, na ogól korzystnie jest dodawanie odczynnika Grignarda do kwasu 2-chlorowcopropiono¬ wego, Korzystne jest stosowanie okolo 1—4m roztworu, a zwlaszcza okolo 2—3m roztworu odczynnika Grignarda, 108 608108 608 3 Koncowy roztwór kompleksu przeznaczony do uzycia w etapie sprzegania jest korzystnie okolo 1—2m roztwo¬ rem, a zwlaszcza okolo 1—l,5m roztworem tego zwiazku.W etapie tworzenia sie kompleksu utrzymuje sie zazwy¬ czaj temperature od okolo —20 do 30 °C, korzystnie od okolo—10 do 20°C.Podane przyklady ilustruja sposób wedlug wynalazku nie organiczajac jego przedmiotu.Przyklad I. 15,3 g (0,1 mola) kwasu 2-bromo- propionowego i 40 ml toluenu chlodzi sie do tempera¬ tury 10 °C, a nastepnie utrzymujac temperature 10—20 °C dodaje sie powoli w ciagu 15—20 minut 50 ml 2m roz¬ tworu bromku metylomagnezowego w mieszaninie czte- rowodorofuranu i toluenu (1:1). Mieszanine reakcyjna miesza sie w temperaturze 5°C w ciagu dodatkowych 20 minut otrzymujac l,lm roztwór kompleksu.Mieszany kompleks halogenku magnezowego mozna równiez otrzymac postepujac w podobny sposób i sto¬ sujac jako jedyny rozpuszczalnik czterowodorofuran.Podobnie, bromek metylomagnezowy mozna zastapic innym odczynnikiem Grignarda, takim jak chlorek mety¬ lomagnezowy, chlorek izopropylomagnezowy, chlorek fe- nylomagnezowy, itp. stosujac okolo 1—4m roztwory tych zwiazków.Mieszany kompleks chlorku magnezowego i kwasu 2-bromopropionowego (otrzymany wyzej opisana me¬ toda przy uzyciu 3m roztworu CH3MgCl w czterowodo- rofuranie) wyosobnia sie w postaci krystalicznej jako monoeterat czterowodorofuranu po oddestylowaniu czte- 4 rowodorofuranu z roztworu. Wyniki analizy tego zwiazku sa nastepujace: temperatura topnienia 147—155°C, pas¬ ma absorpcji w widmie IR (KBr): 1625, 1450, 1420, 1372, 1291, 1200, 1070, 1030, 988 i 890 cm-1; sygnaly w widmie 5 NMR (D20):b = 1,8 (multiplet, 7); 3,7 (multiplet, 4) i 4,35 ppm (kwartet, J = 7).Analiza elementarna dla C7H12BrClMg03: Obliczono: Mg 8,57 %, Cl 12,49 %.Stwierdzono: Mg 8,63 %, Cl 12,97 %.Przyklad II. 3,8 g (0,025 mola) kwasu 2-bromo¬ propionowego rozpuszcza sie w 8 ml czterowodorofu¬ ranu i roztwór chlodzi do temperatury —10 °C. Do roz¬ tworu dodaje sie w ciagu 15 minut 8 ml 3m roztworu chlorku metylomagnezowego w czterowodorofuranie, u- trzymujac temperature od —10 °C do 0°C. Otrzymuje sie l,lm roztwór kompleksu, który przed uzyciem przecho¬ wuje sie w temperaturze 0°C lub nizszej.Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania nowych zwiazków kompleksowego halogenku magnezowego i kwasu 2-bromo lub 2-chloro- propionowego o ogólnym wzorze CH3-CH (Y)-COOMgX, w którym X i Y sa jednakowe lub rózne i oznaczaja ato¬ my chloru lub bromu, znamienny tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze CH3-CH (Y)-COOH, w którym Y ma wyzej podane znaczenie poddaje sie w srodowisku nie- protonowego rozpuszczalnika organicznego o charak¬ terze eteru reakcji z chlorkiem albo bromkiem metylo- magnezowym. 15 20 LZG Z-d 3, z. 804/1400/80, n. 90+20 egz.Cena 45 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL