Przedmiotem wynalazku jest mechanizm róznicowy o zmiennym momencie tarcia wewnetrznego w funkcji róznicy predkosci obrotowych pólosi napedzanych, przeznaczony szczególnie do mostów napedowych pojazdów.Znane sa mechanizmy róznicowe stosowane w mostach napedowych pojazdów, w których w przypadku poslizgu jednego kola z kól napedzanych, mechanizm róznicowy mozna wylaczyc przez sztywne sprzegniecie kinematyczne obu pólosi mostu napedowego. Wada tych mechanizmów jest koniecznosc zatrzymania pojazdu w celu wlaczenia blokady, aw,przypadku nie odblokowania przez kierowce mechanizmu róznicowego po wyjezdzie z terenu na twarde podloze grozi zniszczenie mostu napedowepo.Znane sa takze mechanizmy róznicowe o zwiekszonej wartosci oporów tarcia na skutek czego mozna zwiekszyc wykorzystanie przyczepnosci kól napedowych az do granicy uzyskiwanej przy osi sztywnej.Mechanizmy te mozna pod wzgledem konstrukcyjnym podzielic na trzy grupy: mechanizmy róznicowe ze sprzegalami ciernymi, slimakowe i krzywkowe. Wspólna cecha wszystkich tych rozwiazan jest proporcjonalnosc dodatkowego momentu tarcia do momentu obrotowego przenoszonego przez przekladnie glówna. Powoduje to mala skutecznosc tych rozwiazan w warunkach bardzo .zlej przyczepnosci kiedy moment na obudowie mechanizmu róznicowego jest maly, a nadto kazdorazowa jazda po luku odbywa sie przy niesymetrycznym rozdziale momentów napedowych na kola, co wyklucza stosowanie tych mechanizmów w osiach o kolach kierowanych. Dodatkowa wada mechanizmów róznicowych jest ich duzy ciezar i koszt wykonania, a krzywkowych trudnosci technologiczne wykonania i ich niska trwalosc.Mechanizm róznicowy wedlug wynalazku wyposazony jest w kola sloneczne, posiadajace czesc walcowa o powiekszonej srednicy i dlugosci, na obwodzie której wykonany jest zamykajacy sie rowek krzywkowy. Os tego rowka stanowi linie o calkowitej liczbie oscylacji o równej amplitudzie i podzialce.W obudowie mechanizmu róznicowego wykonane sa osiowe prowadnice, w których znajduja sie kamienie.Liczba prowadnic i kamieni jest taka sama jak liczba okresów oscylacji linii rowka krzywkowego. Z kazdego2 107 750 kamienia wystaja dwa krótkie trzpienie, z których jeden wchodzi w rowek krzywkowy kola slonecznego, a drugi wystajacy na zewnatrz obudowy mechanizmu róznicowego, wchodzi w wybrania dwudzielnego pierscienia slizgowego. Slizgowy pierscien obejmowany jest przez tuleje, która jest obrotowo pasowana na zewnetrznej walcowej czesci obudowy mechanizmu róznicowego, posiada czesc wystajaca stale poza obudowa mechanizmu róznicowego, w której sa wykonane rowki wspólpracujace ze slizgowymi zakonczeniami jednego ramienia dzwigni dwuramiennej o osi obrotu podpartej w kadlubie mostu napedowego i o drugim ramieniu poruszajacym tlok tlumika hydraulicznego, dwustronnego dzialania. Cylinder hydrauliczny znajduje sie calkowicie pod powierzchnia oleju smakujacego. W pokrywach cylindra znajduja sie zawory o malym dlawieniu w czasie ssania oleju do cylindra i duzym progresywnym dlawieniu w czasie tloczenia oleju na zewnatrz cylindra.W okresach pojawienia sie róznicy predkosci obrotowych kola slonecznego i obudowy mechanizmu róznicowego nastepuje jednakowe przesuniecia wszystkich kamieni w prowadnicach obudowy i równoczesne przesuniecie tulei zewnetrznej. Posuwisto-zwrotny ruch tulei jest przenoszony przez dzwignie dwuramienna na tlok tlumika hydraulicznego. Predkosc przeplywu oleju przez zawory tlumika hydraulicznego zalezy od róznicy predkosci obrotowych pólosi i obudowy mechanizmu róznicowego oraz kata nachylenia linii rowka krzywkowego w czesci wspólpracujacej w danej chwili z trzpieniami kamieni.Ze wzrostem róznicy predkosci obrotowych pólosi i obudowy mechanizmu róznicowego cisnienia w hydraulicznym tlumiku osiagaja coraz wieksze wartosci i w efekcie jest potrzebny coraz wiekszy moment do obrotu kola slonecznego wzgledem obudowy mechanizmu róznicowego. W przypadku unieruchomienia pojazdu, z jednym kolem krecacym sie z pelnym poslizgiem, róznica predkosci obrotowyc pólosi i obudowy mechanizmu róznicowego osiaga wartosc najwieksza i powstajace wtedy najwieksze cisnienia w tlumiku hydraulicznym wywoluja duzy, pulsujacy moment obrotowy przeciwstawiajacy sie obrotowi pólosi w obudowie mechanizmu róznicowego.Mechanizm róznicowy wedlug wynalazku posiada zalety konwencjonalnego mechanizmu róznicowego, to znaczy daje w przyblizeniu równe sily napedowe na obydwa kola w warunkach normalnej eksploatacji oraz posiada cechy mechanizmu róznicowego o znacznie zwiekszonym tarciu wewnetrznym w przypadku utraty przyczepnosci jednego kola. Dorazne zwiekszenie tarcia wewnetrznego powoduje male zuzycie samego urzadzenia zwiekszajacego tarcie wewnetrzne male zuzycie ogumienia oraz umozliwia stosowanie takich mechanizmów róznicowych w osiach kól kierowanych. W mechanizmie wedlug wynalazku nie wystepuje problem nieszczelnosci i przecieków cylindra hydraulicznego. Dodatkowa zaleta mechanizmu wedlug wynalazku jest to, ze spelnia on swoja funkcje zarówno przy poslizgu prawego kola i jak i lewego przy jezdzie do przodu i do tylu.Przedmiot wynalazku w przykladzie wykonania uwidoczniony zostal na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok mechanizmu od strony przeciwleglej do walka atakujacego, z czesciowym przekrojem przez tlumik hydrauliczny, fig. 2 - mechanizm w przekroju osiowym wzdluz linii A—A na fig. 1, fig. 3 — rozwiniecie polowy obwodu czesci walcowej kola slonecznego, fig. 4 — mechanizm w przekroju wzdluz linii B—B na fig. 2.Mechanizm róznicowy wedlug wynalazku wyposazony jest w mechanizm krzywkowy, w którym kolo sloneczne 1 posiada powiekszona czesc walcowa, na obwodzie której jest wykonany rowek krzywkowy, którego linia posiada kilka oscylacji o stalej amplitudzie i podzialce. W rowek krzywkowy wchodza trzpienie kamieni 2, których jest tyle ile jest okresów oscylacji linii rowka krzywkowego. Kamienie 2 sa osadzone w osiowych prowadnicach wykonanych w obudowie mechanizmu róznicowego 3. Zewnetrzne trzpienie kamieni 2 wchodza w wybrania dwóch pierscieni slizgowych 4 i 5. Pierscien slizgowy 4 wspólpracuje powierzchnia czolowa z tuleja 6 a pierscien 5 z powierzchnia czolowa tulei 7 polaczonej z tuleja 6. Tuleja 6 nie kreci sie, poniewaz jest ustalona obrotowo przez rozwidlone ramie dzwigni dwuramiennej 8, wchodzac slizgowymi zakonczeniami w rowki dwóch jej wystepów. Os obrotu 9 dzwigni 8 jest podparta w obudowie mostu napedowego, a drugie ramie dzwigni 8 wchodzi w odpowiednie wybranie tloka 10 hydraulicznego tlumika. Cylinder hydrauliczny 11 znajduje sie calkowicie pod powierzchnia oleju smarujacego. W pokrywach 12 cylindra 11 znajduja sie zawory 13 o konstrukcji zapewniajacej male dlawienie w fazie ssania oleju do cylindra 11 i duze, progresywne dlawienie w fazie tloczenia oleju na zewnatrz cylindra 11.W okresie pojawienia sie róznicy predkosci obrotowych kola slonecznego 1 i obudowy mechanizmu róznicowego 3 wystepuja jednakowe przesuniecia wszystkich kamieni 2 w prowadnicach obudowy 3 i równoczesne przesuniecia tulei zewnetrznej 6. Posuwisto-zwrotny ruch tulei 6 jest przenoszony przez dzwignie dwuramienna 8 na tlok 10 tlumika hydraulicznego.Predkosc przeplywu przez zwory 13 tlumika hydraulicznego zalezy od róznicy predkosci obrotowych pólosi 14 i obudowy mechanizmu róznicowego 3 oraz od kata nachylenia linii rowka krzywkowego w czesci wspólpracujacej w danej chwili z trzpieniami kamieni 2.107 750 3 Ze wzrostem róznicy predkosci obrotowych pólosi 14 i obudowy mechanizmu róznicowego 3 cisnienia w cylindrze 11 osiagaja coraz wieksze wartosci i w efekcie jest potrzebny coraz wiekszy moment do obrotu kola slonecznego 1 wzgledem obudowy mechanizmu róznicowego 3.W przypadku unieruchomienia pojazdu, z jednym kolem krecacym sie z pelnym poslizgiem, róznica predkosci obrotowych pólosi 14 i obudowy mechanizmu róznicowego 3 osiaga wartosc najwieksza i powstajace wtedy najwieksze cisnienia w cylindrze hydraulicznym 11 wywoluja duzy, pulsujacy moment obrotowy przeciwstawiajacy sie obrotowi pólosi 14 w obudowie mechanizmu róznicowego.Zastrzezenie patentowe Mechanizm róznicowy o zmiennym momencie tarcia wewnetrznego w funkcji róznicy predkosci obrotowych napedzanych pólosi, znamienny tym, ze kolo sloneczne (1) posiada powiekszona czesc walcowa, na obwodzie której wykonany jest rowek krzywkowy, z którym wspólpracujac wewnetrzne trzpienie kamieni (2) osadzonych w osiowych prowadnicach obudowy mechanizmu róznicowego (3), trzpienie zewnetrzne kamieni (2) wchodza w wybrania dwóch pierscieni slizgowych (4 i 5) wspólpracujacych powierzchniami czolowymi z tuleja (6) i polaczona z nia tuleja (7) wspólpracujaca z rozwidlonym ramieniem dzwigni dwuramiennej (8), której os obrotu podparta jest w obudowie mostu napedowego a drugie ramie wchodzi w wybranie tloka (10), poruszajacego sie w calkowicie zalanym olejem smarujacym cylindrze hydraulicznym (11) posiadajacym dwie pokrywy (12) z zaworami (13) o dlawieniu progresywnym dla fazy tloczenia oleju na zewnatrz cylindra (11).4 107 750 fig.2 Prac. Poligraf, UP *'FiL naklwi 120r1Q Cena 45 *l PL