Przedmiotem wynalazku jest wrotka dwukól¬ kowa z co najmniej jednym kierujacym kolkiem, prowadzonym w lozysku i z korpusem przechyl¬ nym wokól prostej laczacej punkty podstawy obydwu kólek.Pojecie wrotka nalezy tutaj rozumiec w jak najszerszym zakresie, zwlaszcza jako sprzet spor¬ towy wzglednie sprzet do zabawy, wyposazony w dwa kólka i dajacy sie przymocowac do nogi uzytkownika. Celem do jakiego od dawna daza zwolennicy4 wrotkarstwa, jest mozliwie wierne odtwarzanie wielokrotnych iprzelbiegów ruchu wystepujacych przy jezdzie na lyzwach.Lyzwy, jak wiadomo, wykazuja maly opór tar¬ cia w kierunku swojej osi wzdluznej, nato¬ miast w kierunku prostopadlym do tej osi, to znaczy w kierunku bocznym, wykazuja duzy opór tarcia, poniewaz w czasie jazdy na lyzwach, szlifowana krawedz lyzwy nacina lód i wywolu¬ je w ten sposób duzy opór. Dlatego tez lyzwiarz moze sie dobrze odepchnac, a przez ustawienie swojej stopy moze dobrze utrzymywac zakrety, zwiazane z przestrzenna pozycja jego punktu ciezkosci.Aby wrotka w sposób zadowalajacy mogla od¬ twarzac skomplikowane ruchy wystepujace w czasie jazdy na lyzwach, powinna charakteryzo¬ wac sie wspomnianym duzym tarciem bocznym, które jednakze nie powinno wplywac na kiero¬ wanie kólkami, gdyz wychylenie kólek powinno LO 15 byc powodowane jedynie pochyleniem stopy i przemieszczeniem punktu ciezkosci. Tego jednak nie dawalo sie uzyskac za pomoca znanego do tej pory sprzetu.Posród znanych, dajacych sie kierowac wrotek najbardziej rozpowszechnione sa wrotki cztero- kólkowe. Tutaj stabilnosc wynikajaca z zastoso¬ wania czterech kólek wydaje sie byc korzystna, ale wlasnie ona urasta do wady, gdy uzytkow¬ nik wrotek czterokólkowych chce je stosowac ja¬ ko letni sprzet uzupelniajacy wzglednie trenin¬ gowy do pózniejszej jazdy na lyzwach, a to z te¬ go powodu, ze za pomoca znanego sprzetu czfte- rokólkowego nie daja sie wykonac róznorodne przebiegi w ruchu, charakteryzujace na przyklad gre w hokeja na lodzie. We wrotce czterokólko- wej, pomiedzy korpusem i osia kól, wbudowany jest niepionowy czap oraz wkladka gumowa, przy czym korpus wrotki i os kólek daja sie wzgle¬ dem siebie obracac wokól wyzej wymienionego czopa, tak ze pochylenie korpusu wrotki powo¬ duje zwrot kólka. Jednakze zwrot kól wystepuje równiez w przypadkach niepozadanych, gdyz skierowana w bok sila tarcia wywoluje moment obrotowy przylozony do kierowanego kola, przy czym moment ten jest proporcjonalny do odleg¬ losci od wspomnianego czopa ukosnego. W celu usuniecia tej wady projektowane sa wrotki z dwoma, trzema, czterema lub wieksza iloscia kó¬ lek usytuowanych w jednym rzedzie, które mo- 107 3223 : 10J 322 4 :. i+: : 4 cuje sie albo sztywno w sposób nie dajacy sie kierowac, w wyniku Czego wystepuja trudnosci w zmianie kierunku jazdy, albo tez w sposób umozliwiajacy kierowanie.Zwrot kólek nastepuje albo wokól pionowej osi (jak na przyklad w rozwiazaniu opisanym w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ame¬ ryki 3 484116), przy czym kierowanie kólkiem dochodzi do skutku, pod wplywem tarcia bocz¬ nego, alko tez, podobnie jak w sprzecie cztero- kólkowym, wokól osi ukosnej, tak jak przedsta¬ wiono to w opisie patentowym Stanów Zjedno¬ czonych Ameryki 3 501 162, kiedy to kierowanie kólkiem powodowane jest pochyleniem stopy lacznie z dzialaniem- sily tarcia.W innym znanym rozwiazaniu wrotek, w celu obnizenia oddzialywania tarcia na kierowanie kólkami, zastosowano zderzak umieszczony w po¬ blizu ziemi, co jednakze ma te wade, ze moga tu wystapic uderzenia -o -nierównosc gn*ntu, a to z kolei prowadzi do utraty równowagi.W przypadku wrotki z szeregiem kólek umiesz¬ czonych jedno za drugim, krawedz lyzwy zaste¬ powana jest sila tarcia, która wystepuje pomie¬ dzy kólkiem i gruntem. Sila ta ma w zwiazku z tym znaczna wartosc, co z jednej strony jest korzystne, gdyz gwarantuje stabilnosc, a z dru¬ giej struny jednakze, w wyniku oddzialywania na kierowanie kól powoduje nastepujace wady.Zmniejszone zostaje mocne oparcie boczne, gdyz kólka wykonuja zwroty i wrotka toczy sie • albo do przodu albo do tylu. Skutecznosc odbicia jest mniejsza niz "jest to wymagane, gdyz podparcie boczne nie jest wystarczajace, nastepnie wyste¬ puje inna zaleznosc pomiedzy zwrotem kólek i ruchem' nogi niz ma to miejsce w przypadku jazdy ma '' lyzwach, tak ze ten sprzejt nie jest przydatny jako sprzet treningowy do pózniej¬ szej jazdy na lodzie. Zakres zwrotu kólek uza¬ lezniony jest w duzym stopniu od materialu kó¬ lek i materialu podloza, a wiec od wspólczynni¬ ka tarcia wystepujacego w danym momencie, tak ze podatnosc kólek na kierowanie zmienia sie odpowiednio do chwilowo wystepujacych wa¬ runków, wielkosc zakretu w zaden sposób nie jest zwiazana z ustawieniem stopy, w wyniku czego wystepuje tarcie slizgowe, które z kolei powoduje szybkie zuzycie kólek i wolne tocze¬ nie sie wrotek, przy czym muskulatura stopy wykorzystywana jest W sposób niezgodny z jej naturalnym przeznaczeniem. Natomiast nagla zmiana sily tarcia, wystepujaca na przyklad na skutek kamienia lezacego przed kólkiem, moze doprowadzic do Utraty równowagi. Wrotka za¬ chowuje sie inaczej przy jezdzie do przodu i do tylu, gdyz sila tarcia w zaleznosci od usytuowa¬ nia osi i od kierunku ruchu zwieksza lub zmniej¬ sza zwrot kólek.Celem wynalazku jest takie rozwiazanie wrot¬ ki wymienionego rodzaju, która w przeciwien¬ stwie do innych wroitek, dawalaby sie kierowac przede wszystkim przez przemieszczanie punktu ciezkosci ciala oraz zmiane pochylenia obciazo¬ nej nogi oraz aby sily tarcia wystepujace pomie¬ dzy Icólkiem a podlozem, oddzialywaly tylko nie¬ znacznie lub w ogóle nie oddzialywamy na kiero¬ wanie wrotkami, tak aby mozna bylo dzieki te¬ mu uzyskac niewrazliwosc na nierównosci pod¬ loza, co miedzy innymi gwarantuje zwiekszenie . bezpieczenstwa jazdy.Zadanie to rozwiazano zgodnie z wynalazkiem przez zastosowanie osi przychylania korpusu, która polaczona jest wychylnie z organem wply¬ wajacym na zwrot kólek i której przedluzenie 10 tworzy z podlozem kat a, przy czym zachodzi zaleznosc 0 ^ a ^ n/2. Korzystnie os zwrotu dajacego sie kierowac kola spotyka sie z wierz¬ cholkiem kata a w punkcie styku kola z podlo¬ zeni, to znaczy w punkcie podstawy kola. 15 Przedmiot .- wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunkach, na Jctórych fig. 1 przedstawia, wrortike wedlug wynalazku w widoku z boku, fig. 2 — te sama wrotke w wi¬ doku z tylu, fig. 3 — rozklad sil, fig. 4 — tylna ^ czesc przedmiotu wynalazku wedlug fig. 1 w przekroju podluznym i w powiekszonej podzial- ce, fig. 5 — inna postac wykonania ulozyskowa- nia kólka tylnego wrotki wedlug wynalazku w przekroju podluznym, fig. 6 "' —*' ulozyskowanie 25 kólka tylnego z fig. 5 w przekroju poprzecznym wzdluz linii VI—VI, fig. 7 — ulozyskowanie kól¬ ka tylnego z fig. 5 w przekroju poprzecznym wzdluz linii VII—VII, fig. 8 — dalsza postac wy¬ konania ulozyskowania kólka tylnego wrotki ^ wedlug wynalazku w przekroju podluznym, fig. 9 — ulozyskowanie kólka tylnego z fig. 8 w przekroju poprzecznym wzdluz linii IX—IX, a fig. 10 — ulozyskowanie kólka tylnego z fig. 8 w przekroju poprzecznym wzdluz linii X—X. 35 Omówione beda przede wszystkim najwazniej¬ sze osie, plaszczyzny i czesci skladowe przedmio¬ tu wynalazku w odniesieniu do fig. 1 i 2.Do korpusu 1 przymocowane jest jarzmo 2, w którym zamontowane jest nie dajace sie kiero- 4( wac kólko 3. Zgodnie z fig. 1 kólkiem dajacym sie kierowac jest kolo 4, które ulozyskowane, jest obrotowo w jarzmie 5 wokól swojej osi biegu.Pomiedzy korpusem 1 i jarzmem 5 znajduje sie element kierujacy, którym w tym przypadku jest 45 element laczacy 6. Wrotka moze sie przechylac wokól swojej chwilowej poziomej osi obrotu 7 w kierunku do podloza, 8, które tworzy dolna plaszczyzne styku obydwu kólelk. Chwilowa po¬ zioma osia obrotu 7. wrotki jest linia przeciecia M podloza 8 z plaszczyzna symetrii podluznej 9 wrotki.Korpus 1 oraz element laczacy 6 daja sie ob¬ racac w stosunku do siebie wokól osi przechy- 55 lania 10 korpusu 1. Podobnie jarzmo 5 moze sie obracac w stosunku do elementu laczacego 6 wo¬ kól osi wychylania 11 kola Na fig. 1 obydwie osie sa tak przedstawione, ze dla uproszczenia znajduja sie one z jednej strony w plaszczyznie ^ symetrii podluznej 9, a z drugiej strony docho¬ dza do punktu podstawy 12 kola. Ten ostatni punkt moze byc zdefiniowany jako punkt styku kierowanego kola 4 z podlozem 8. W praktyce naturalnie nie wystepuje jeden punkt styku lecz 35 chodzi tutaj o powierzchnie styku lub mówiac5 107 322 6 dokladniej o styk liniowy na pewnej powierzch¬ ni.Os wychylania 11 tworzy z podlozem 8 kat ostry, który celowo jest wiekszy od 45° i ko¬ rzystnie os ta ustawiona jest pionowo w stosun¬ ku do podloza (fig. 1). W ten sposób uzyskuje sie uklad kinematyczny, w którym kierowanie kól¬ kiem jest niezróznicowane. Sprzet ten charakte¬ ryzuje sie jednakowa podatnoscia na kierowanie w zakresie ruchu do przodu jak i ruchu do tylu.Os przechylania 10 korpusu 1 tworzy z podlo¬ zem 8 kat ostry, który korzystnie jest mniej¬ szy od 45° a w najkorzystniejszym przypadku jest równy zero, to znaczy os pokrywa sie z podlozem, tak jak to uwidoczniono przez poloze¬ nie lOa. W przypadku wystepowania kata ostre¬ go, odcinek osi 10 znajdujacy sie nad podlozem 8 moze przebiegac zgodnie z polozeniem lOb w srodkowym zakresie plaszczyzny, symetrii 9, znajdujacym sie miedzy kolami. Jednakze od¬ cinek ten moze znajdowac sie równiez poza ob¬ rebem kól w polozeniu lOc.Jak wynika z fig. 3 kierowane kolo 4 przeno¬ si obciazenie pochodzace od ciezaru ciala w punkcie podstawy 12 na podloze 8. W tym punk¬ cie wystepuje zarówno sila reakcji P jak i skie¬ rowana w bok sila tarcia F. W przeciwienstwie do znanego do tej pory sprzetu wrotkarskiego, we wrotce wedlug wynalazku sila tarcia ma mniejsze oddzialywanie, które sie pomija. W przykladach wykonania przedmiotu wynalazku oddzialywanie tej sily jest wyeliminowane, gdyz sila F w plaszczyznie podloza 8 skierowana jest w (kierunku osi wychylania 11 i/lub osi przechy¬ lania 10 korpusu, tak ze nie dziala ona na zad¬ nym ramieniu i nie powoduje powstania momen¬ tu obrotowego wokól tych osi. Tak wiec nie po¬ woduje ona przychylania korpusu 1 wokól jego osi 10 przechylania, ani tez nie powoduje wy¬ chylania kierowanego kola 4 wokól jego osi wy¬ chylania 11. Dzialanie to uzyskuje sie dzieki te¬ mu, ze os wychylania 11 trafia na wierzcholek kata ostrego utworzonego przez os przechylania 10 i podloze 8 w punkcie styku kierowanego ko¬ la z podlozem, to znaczy w punkcie podstawy 12.Sila tarcia F wyeliminowana w rozwiazaniu wedlug wynalazku przyjmuje znaczna wartosc w znanych do tej pory rozwiazaniach wrotek, po¬ niewaz przy usytuowaniu kól w jednym szere¬ gu konieczne jest mocne oparcie boczne, które gwarantuje ta wlasnie sila, która w zwiazku z tym moze przyjac wartosc równa od 50 do 80% sily reakcji P. Pomimo tego w rozwiazaniu we¬ dlug wynalazku kierowanie kólkiem istnieje acz¬ kolwiek pod dzialaniem mniejszej sily, gdyz w celu wykonania skretu wrotkarz pochyla swe cialo, to znaczy ze obciazenie rozlozone zazwy¬ czaj równomiernie w stosunku do punktu lub linii, wzglednie plaszczyzny podstawy 12 prze¬ staje byc symetrycznie rozlozone w stosunku do wzdluznej plaszczyzny symetrii 9, a powstajaca sila reakcji P jak gdyby wystepuje z tej plasz¬ czyzny i w ten sposób w odniesieniu do osi przechylania 10 korpusu dysponuje ramieniem p przez co wytwarza sie tu moment obrotowy.Dlatego tez kiedy przechyla sie korpus lr w wyniku polaczenia wymuszonego, nastepuje rów¬ niez zwrot kierowanego kólka 4 wokól jego osi wychylania 11. Polozenie sily reakcji wywolywa¬ nej przez ciezar ciala, jej odleglosc od wzdluznej plaszczyzny symetrii 9, a wiec ramie dzialania sily a tym samym wielkosc momentu obrotowe¬ go uzaleznione sa od polozenia punktu ciezkosci ciala w przestrzeni, to znaczy od wielkosci po¬ chylenia ciala i stopy. Natomiast wielkosc sily reakcji uzalezniona jest przede wszystkim od sil oddzialujacych na puwftct ciezkosci ciala,, to znaczy od dynamicznego stanu punktu ciezkosci ciala. Tak wiec o kierowaniu kólkiem decyduje zmiana polozenia punktu ciezkosci oraz sily od¬ dzialujace na punkt ciezkosci ciala i to nie¬ zaleznie od sily tarcia. Oddzialywanie sily reak¬ cji P powodujace zwrot kólka uzaleznione jest od kata pochylenia osi wychylania 11 i osi prze¬ chylania 10 w stosunku do podloza 8. Oddzia¬ lywanie to jest najwieksze wówczas, kiedy os wychylania 11 ustawiona jest pionowo do pod¬ loza 8 a os przechylania 10 znajduje sie w plasz¬ czyznie podloza 8.Taki stan rzeczy daje szereg zalet. Podparcie boczne jest silniejsze, gdyz kólko nie wychyla sie pod dzialaniem tarcia. Z tego wzgledu lepsza jest równiez sprawnosc takiego napedu. Oprócz tego pomiedzy zwrotem kólka i polozeniem stopy wzglednie ciala wystepuje okreslony zwiazek nie¬ zalezny od wplywów zewnetrznych, co dla sprze¬ tu sportowego stanowi wazna zalete.Na fig. 4 przedstawiono korzystna postac .wy¬ konania wymuszonego polaczenia pomiedzy kor¬ pusem 1 i dajacym sie kierowac kólkiem 4. Kólko 4 ulozyskowane jest obrotowo wokól swojej osi w jarzmie 5. Jarzmo 5 z elementem laczacym 6, który w poprzednim przykladzie uksztaltowany byl jako odgiete ramie, polaczone jest poprzez lozysko 13, przez które przechodzi os wychylania 11. Na¬ tomiast korpus 1 dolaczony jest do elementu la¬ czacego 6 poprzez przechylne ulozyskowanie na osi przechylania 10. Przymocowany do korpusu 1 i wchodzacy w wzdluzna plaszczyzne symetrii 9 przegub kulisty 14 lub odpowiednio uksztaltowany czop poruszaja sie po torze 15 ruchu wymuszone¬ go, przymocowanym do jarzma 5, przy czym czesci 14 i 15 tworza polaczenie wymuszone. Jezeli kor¬ pus 1 przechyla sie wokól osi przechylania 10, czop wzglednie przegub 14 wystepuje z wzdluznej plaszczyzny symetrii 9 i powoduje za posrednict¬ wem toru 15 ruchu wymuszonego wychylenie jarz- rza 5 wokól osi wychylania 11. Kat wychylania kólka przynalezny do odpowieBniego kata pochy¬ lenia korpusu daje sie okreslic ze stosunku dlu¬ gosci ramion ukladu kinematycznego.Lozysko 13 moze miec postac lozyska kulistego lub tez tulejki z tworzywa sztucznego wzglednie moze byc pierscieniem gumowym, który dziala ja¬ ko sprezyna skretna i przyczynia sie do tego, ze kierowane kolo w stanie nieobciazonym powraca do pozycji odpowiadajacej ruchowi na wprost W innych przypadkach pomiedzy dwie wychyine wzglednie przesuwne wzgledem siebie czesci moz¬ na, w znany w zasadzie sposób, wprowaazlc spreT 10 15 20 25 30 35 40 45 50 56 607 107 322 S zyne, korzystnie z nastawna wartoscia sily. Os przechylania 10 na rys. 1 mozna doprowadzic rów¬ niez do pozycji lOc, jezeli element laczacy 6 uksztaltuje sie jako ramie widelek tak, aby po¬ miedzy obydwoma ramionami widelek pozostala dostateczna ilosc miejsca na ruch czopa wzgled¬ nie przegubu 14 po torze 15 ruchu wymuszonego.W tym przypadku na elemencie laczacym 6, po stronie skierowanej do podloza 8 albo na korpu¬ sie 1, równiez po stronie skierowanej do podloza 8 mozna korzystnie umiescic element hamujacy, który uzytkownik sprzetu wlacza przez podniesie¬ nie przedniej czesci swojej stopy. Jezeli kierowa¬ ne kólko umieszczone jest w poblizu przedniej czesci stopy, element ten moze sluzyc jako ele¬ ment do odpychania, ulatwiajacy rozfbieg.Oczywiscie taikie elementy hamulcowe wzgled¬ nie ulatwiajace rozbieg moga byc zamontowane i w* innych postaciach wykonania przedmiotu wy¬ nalazku.Postacie wykonania przedmiotu wynalazku przedstawione na fig. 5, 6 1 7 posiadaja szczegól¬ nie korzystny uklad osi. W tym przypadku pro¬ wadnice 16 i 17 przymocowane sztywno do kor¬ pusu 1 tworza lukowe tory 18 i 19 ruchu wymu¬ szonego. Ruch korpusu 1 okreslony jest przez plaszczyzne dzialania torów 18 i 19 ruchu wymu¬ szonego, która w tym przypadku przebiega piono¬ wo do podloza 8 oraz do plaszczyzny symetrii 9 i w której lezy os wychylania 11. W ten sposób latwo jest uzyskac ruch wymuszony korpusu 1 po luku kolowym, przy czym punkt podstawy 12 stanowi punkt srodkowy kola, na obwodzie które¬ go znajduje sie luk toru ruchu korpusu 1. W za¬ sadzie mozliwe jest równiez inne ulozenie punktu srodkowego oraz zastosowanie innego rodzaju lu¬ ku, ale w opisany sposób najlatwiej jest uzyskac najlepsze oddzialywanie.Element kierujacy 20 przytwierdzony jest za posrednictwem koszyczka 22 zawierajacego kulki 21, poprzez prowadnice 16 i 17 do korpusu 1 oraz poprzez wieniec 23 z kulkami jarzma 5 kólka.Oprócz tego korpus 1 polaczony jest z jarzmem 5 poprzez elementy polaczenia wymuszonego 14 i 15 tak, ze przy przesuwaniu korpusu 1 w torach 18 i 19 ruchu wymuszonego, to znaczy przy prze¬ chylaniu korpusu 1 wokól osi przechylania 10, obok kierowanego kola 4 wychyla sie równiez, w wyniku toru 15 ruchu wymuszonego, jarzmo 5 wokól osi wychylania 11. Oczywiscie prowadnice 16 i 17 moga byc równiez przymocowane do ele¬ mentu kierujacego 20, a odpowiednio koszyczek 22 dó korpusu 1. W ten sposób element 20 staje sie elementem kierujacym z dwoma torami ruchu wymuszonego.Dalsza postac wykonania przedmiotu wynalazku przedstawiona jest na fig.'8, 9 i 10. Do korpusu 1, symetrycznie do wzdluznej plaszczyzny symetrii 9 przymocowane sa czopy 24 wokól których obraca¬ ja sie rolki 25, które znajduja sie w przyporze z losztaltkami 27 i 28 zamocowanymi do jarzma 5 i tworzacymi tor 26 ruchu wymuszonego. W tej postaci wykonania przedmiotu wynalazku elemen¬ tem kierujacym jest tor 26 ruchu wymuszonego, którego plaszczyzna dzialania tak jest usytuowana w przestrzeni, ze okresla ona zarówno polozenie osi przechylania 10 korpusu jak i polozenie osi wychylania 11 kola. Ta plaszczyzna dzialania mo¬ ze byc na przyklad pochylona pod katem ostrym w stosunku do podloza 8, przy czym tor 26 ruchu wymuszonego ma postac luku kolowego. W tym przypadku plaszczyzna dzialania okresla os wy¬ chylania 11 a luk kolowy os przechylania 10.Oczywiscie mozliwe jest odwrotne zmontowanie wrotki, to znaczy tor 26 ruchu wymuszonego mo¬ ze znajdowac sie na korpusie 1, a czopy 24 jak i rolki 25 moga byc przymocowane do jarzma 5.Przy pochylaniu korpusu 1 nastepuje pod dzia¬ laniem toru 26 ruchu wymuszonego wychylenie jarzma 5. Wielkosc pochylenia korpusu i zwrotu kola moga byc ustalone przez ksztalt toru 26 ru¬ chu wymuszonego oraz przez kat pochylenia je¬ go plaszczyzny dzialania. W tym przypadku nie jest konieczne stosowanie elementów polaczenia wymuszonego 14, 15, w wyniku czego upraszcza sie konstrukcja, jednakze w ten sposób nie daje sie uzyskac pozycji osi gwarantujacej najlepsza sile kierowania.W pierwszym przykladzie wykonania przedmio¬ tu wynalazku osie wychylania i pochylania usta¬ wiane sa za pomoca czopów w drugim i trzecim przykladzie wykonania za pomoca torów ruchu wymuszonego, ale oczywiscie mozliwa jest równiez kombinacja obydwu tych elementów. Istnieje rów¬ niez mozliwosc zastapienia elementów tocznych pa¬ rami elementów slizgowych lub elementów daja¬ cych sie odksztalcac sprezyscie uwzgledniwszy tar¬ cie wewnetrzne w urzadzeniu. Pomiedzy poruszaja¬ cymi sie wzgledem siebie, w opisany sposób, czes¬ ciami moga byc zamontowane sprezyny poddawa¬ ne obciazeniom sciskajacym, zginajacym lub skre¬ cajacym (na przyklad ulozyskowanie 13) lub ewentualnie o przestawnej sile sprezyny, które ulatwiaja powrót czesci nieoboiazonych do ich polozenia wyjsciowego i moga równiez limitowac Wartosci maksymalne tych ruchów. Elementy sprezyste o nastawnej sile umozliwiaja dopasowa¬ nie ruchów wzglednych czesci ukladu kinematycz¬ nego do wielkosci sily reafccji, to znaczy do ciezaru ciala.Wrotka moze byc równiez tak uksztaltowana, ze wszystkie jej kólka daja sie kierowac, lecz moze byc równiez przewidziane tylko jedno daja¬ ce sie kierowac kólko; korzystnie kólko tylne.Kólko, które nie jest kierowane umieszcza sie korzystnie w poziomym rowku podluznym 29, tak aby uzytkownik wrotki mógl nastawic polozenie tego kólka odpowiednio' do swoich wymagan od¬ nosnie równowagi i stabilnosci. Korpus 1 mozna uksztaltowac bardzo " róznorodnie. Mozna go mo¬ cowac do buta w kazdy dowolny, znany sposób i moze byc tez wykonany odpowiednio do wymia¬ ru buta, a dlugosc jego moze byc zmieniana, co uwidocznione jest na fig. 1 przez zaznaczenie sru¬ by mocujacej 30. Przy odpowiednim wyborze dlu¬ gosci czesci srodkowej korpusu, kólka mozna umiescic poza obrebem podeszwy buta w wyniku czego powstaje sprzet sportowy z dajacym sie kierowac kólkiem wzglednie dajacymi sie kiero¬ wac kólkami, sprzet ten doskonale nadaje sie do 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60107 322 9 10 nasladowania jazdy na -lyzwach i zalety uzyska¬ ne dzieki wynalazkowi przenoszone sa równiez i w te dziedzine. Przednia i tylna czesc korpusu moga byc równiez wykonane jako oddzielne ze¬ spoly, dajace sde oddzielnie mocowac do buta. Mo¬ ga one poza tym równiez tworzyc ograniczona jednosc z zelówka buta.Powierzchnia biezna kólek moze miec ksztalt walcowy. Nieco mniejsza sile kierowania, a poza tym bardziej harmoniczne • ruchy uzyskuje sie przez profilowanie powierzchna bieznej .kólek w postaci polaczenia luków kolowych o róznej dlu¬ gosci promienia. Przy ulozyskowaniu ndekierowa-i nym, luk zarysu powierzchni. bocznej dopasowa¬ ny jest korzystnie do pozycji osi przechylenia 10 korpusu.Kierowanie kólkiem za pomoca elementu kieru¬ jacego umozliwia wykonanie prostego ale przy tym precyzyjnego sprzetu. Jezeli os przechylania korpusu umieszczona jest poza obrebem kól, wów¬ czas uzyskuje sie korzystnie mozliwosc zamocowa¬ nia elementu hamujacego wzglednie elementu do odpychania.Polaczenie wymuszone dopuszcza mozliwosc po¬ prowadzenia osi pochylania w podlozu, w wyniku czego lepiej mozna wykorzystac oddzialywanie kierujace sily reakcji. Dalsza zaleta jest to, ze nie potrzebne jest zamocowanie jakiejkolwiek czes¬ ci w poblizu, podloza, tak ze wrotka mozij byc sto¬ sowana bez obawy uderzenia o podloze lub o wzniesienia na -tórze jazdy lub na drodze.Prowadzenie wymuszone za posrednictwem ro¬ lek jest precyzyjne i charakteryzuje sie malym tarciem wewnetrznym. Wykonanie przy zastosowa¬ niu elementów slizgowych jest prostsze. Natomiast przy zastosowaniu elementów odksztalcajacych sie sprezyscie uzyskuje sie sprzet uproszczony naj¬ bardziej, jednakze wartosc uzytkowa tego sprzetu zmniejsza sie równiez w podanej kolejnosci. Je¬ zeli we wrotce zastosuje sie wszystkie kólka kie¬ rowane, wówczas mozna bardzo dokladnie utrzy¬ mac wszelkie zakrety, tak ze otrzymuje sie sprzet, który spelnia równiez wymagania jazdy figuro¬ wej, natomiast wrotki z jednym kólkiem kierowa¬ nym nadaja sie doskonale Ho 'dokladnego naslado¬ wania przerywanych przez czysto silne hamowa¬ nie ruchów wystepujacych przy grze w hokeja.Poniewaz niekierowane kólko * przednie zamonto¬ wane jest w^ro^u podluznym, uzytkownik wro¬ tek moze to kólko PTjR&fi&awiac, co moze jeszcze zwiekszyc stabilnosc.Znana w zasadzie mozliwosc przestawiania dlu¬ gosci wrotek daje szereg istotnych zalet. Poza tym korzystne wydaje sie zamocowanie oddzielne kól¬ ka przedniego i kólka tylnego do gietkiej w srodku zelówki, dzieki temu umozliwia sie zacho¬ wanie naturalnych ruchów i ustawienia nogi.Wrotka wedlug wynalazku spelnia wymagania stawiane sprzetowi sportowemu i dla sportowców uprawiajacych sporty zimowe moze stac sie dosko¬ nalym sprzetem treningowym, gdyz powoduje ona prace dokladnie tych samych muskulów, które wy¬ korzystywane sa na przyklad w czasie jazdy na lodzie. Oprócz tego zwieksza mozliwosc ruchu i przyczynia sie do zdrowego wykorzystania zwi$k- ' szajacego sie czasu wolnego po pracy równiez tam. gdzie nie dysponuje sie kosztownym lodowiskiem sztucznym, . , 5 Zastrzezenia patentowe. 1. Wrotka dwukólkowa z co .najmniej jednym kierowanym kólkiem, prowadzonym w lozysku i z korpusem przechylnym wokól prostej laczacej io punkty podstawy obydwu kólek, znamienna tym, ze ma os przechylania (10) korpusu (1),. która ma wychylne polaczenie z elementem kierujacym, od¬ dzialujacym na wychyHeaiie kólka i której przer dluzenie tworzy z podlozem (8) kat a, którego 15 ^ wielkosc wynosi 0 < a 2 2. Wrotka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze os wychylania (11) kólka kierowanego trafia na 20 wierzcholek kata a w punkcue styku kólka z pod¬ lozem (8), to znaczy w punkcie ^podstawy (12). 3. Wrotka wedlug zastrz. 1 albo 2 znamienna tym, ze os wychylania (11) usytuowana jest piono¬ wo w stosunku do podloza (8). 25 4. Wrotka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze kat a równa sie zero. 5. Wrotka wedlug za&tfz. 1, znamienna tym, ze elementem kierujacym jest element laczacy (6) umieszczony wychylnie wokól osi przechylania (10), 90 na którym znajduje sie jarzmo (5) (dajace sie ob¬ racac wokól osi wychylania (11) i utrzymujace dajace sie kierowac kólko (4), przy czym jarzmo to dolaczone jest do korpusu (1) za posrednictwem elementów polaczenia wymuszonego (14, 15) powo- 35 dujacego wychylenie jarzma (5) wokól osi wychy¬ lania (11. 6. Wrotka wedlug zastrz. 5, znamienna tym, ze materialna cze£6 osi jprzechylania (10) znajduje sie pomiedzy obydwoma kólkami. v 40 7. Wrotka wedlug zastrz. 5, znamienna tym, ze materialna czesc osi przechylania • (10) znajduje sie zawsze po stronie .odwróconej od drugiego kola. 8. Wrotka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze polaczenie wymuszone tworzy element (20) posla- 45 dajacy dwa tory (18, 19, 23) ruchu wymuszonego, który z jednej strony ulozysleowany jest wychyl¬ nie na korpusie (1) wokól osi przechylania (10) przecinajacej iplalszczyzine ipodloza (8), a z drugiej strony element (20) ulozyskowany jest- wychylnie 50 na jarzmie (5) wokól osi. wychylania (11), przy czym jarzmo (5) dolaczone jest do korpusu (1) po¬ przez polaczenie wymuszone UV 15) wychylajace jarzmo (5) wokól" osi wychylania (11). 9. Wrotka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze 55 elementem kierujacym jest tor (26) ruchu wymu¬ szonego, przymocowany do jarzma (5) i pochyla¬ jacy korpus (1) wokól osi przechylania (10), któ¬ rego plaszczyzna dzialania przynajmniej z jedna z plaszczyzn (9 i 8) tworzy kat ostry.M 10. Wrotka wedlug zastrz. i. znamienna tym, ze w czesciach poruszajacych sie wzigledem»sieibie ma elementy. toczne, sluzace do prowadzenia tych czesci. 11. Wrotka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze 15 ma elementy slizgowe w czesciach poruszajacych11 107 322 12 sie wzgladem siebie, które sluza do prowadzenia tych czesci. 12. Wrotka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze ma odksztalcajace sie sprezyscie elementy w czes¬ ciach poruszajacych sie wzgledem siebie, sluzace do prowadzenia tych czesci. 13. Wroltflca wedlug zaiste. 1. znamienna tym, ze sposród trzech czesci, mianowicie korpusu (1), elementu kierujacego i jarzma (5), co najmniej pomiedzy dwoma z nich umieszczona jest, w zna¬ ny sposób, sprezyna o nastawnej sile. 14. Wrotka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze os kólka nie dajacego sie kierowac (3) ma prze¬ stawne lozysko w rowku podluznym (29). 10 15. Wrotka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze ma element hamujacy wzglednie sluzacy do od¬ pychania. /16. Wrotka (wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze dlugosc korpusu (1) jest przestawna, przy czym ao •ustalania dlugosci sluzy sruba (30). 17. Wrotka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze pomiedzy obydwoma kotkami wystepuje co naj¬ mniej taka odleglosc aby pomiedzy nimi mógl sie pomiescic but uzytkownika wrotki. 18. Wrotka wedlug zasitnz. 1, znamienna tym, ze korpus (1) sklada sie z czesci przedniej i czesci tylnej, przy czym czesci te daja sie zamocowac do buta oddzielnie i niezaleznie od siebie.Da 12 10 fOb 3 30 29 &' Cv7 Fig.1 Fiq2 * 5 tf 21 tófi i rr 19 20n\ PZG Koszalin D-2180 85 egz. A-4 Cena 45 zl PL