Przedmiotem wynalazku jest sposób uzdatniania kruszywa .naturalnego i urzadzenie do uzdatniania kruszywa naturalnego, zwlaszcza w przypadkach, gdy nadawa zawiera przerosty w postaci zbrylo¬ nych zanieczyszczen gliniasto — ilastych.Znany sposób uzdatniania kruszywa naturalne¬ go zawierajacego przerosty gliniasto — ilaste po¬ lega na tym, ze wydobyty urobek jest zgrubnie sortowany w celu oddzielenia bryl o wielkosci przekraczajacej okolo sto piecdziesiat milimetrów.Nastepna faza jest przemywanie nadawy w pro¬ cesie ciaglym przy przeciwpradowym przeplywie wody. Do zgrubnego sortowania jest stosowana krata zasypowa o odnosnych wymiarach oczek, natomiast proces przemywania odbywa sie w plucz¬ kach bebnowych, których obrotowy beben jest wyposazony od strony wewnetrznej w zestawy progów transportujacych nadawe i katowników przeznaczonych do udarowego rozbijania zbrylo¬ nych przerostów gliniasto-ilastych z uwiezionymi w nich ziarnami kruszywa.Uzdatnianie kruszywa naturalnego za pomoca wyzej wymienionej pluczki bebnowej jest malo skuteczne, gdyz zbrylone przerosty nie ulegaja pozadanemu rozdrobnieniu. Przedostaja sie one w sposób wymuszony wraz z wyplukanym pelnowar¬ tosciowym kruszywem jako wtracenia szkodliwe obnizajace powaznie wytrzymalosc betonu.Sposób wedlug wynalazku ma zapewnic skutecz- 10 15 20 25 30 niejszy proces rozdrabniania zbrylonych przerostów, i polega na tym, ze wystepujace w nadawie zbry¬ lone przerosty rozgniata sie za pomoca elementów rozgniatajacych umieszczonych swobodnie w wy¬ dzielonym sektorze rozdrabniajacym bebna plucz¬ ki bebnowej. Nacisk elementów rozgniatajacych na zbrylone przerosty przy ciaglym przeplywie wo¬ dy prowadzi do ich rozpadu, a przez to do lat¬ wiejszego, przez wyplukiwanie, wydzielenia ziaren kruszywa od niepozadanych wtracen.Istota urzadzenia wedlug wynalazku polega na tym, ze beben pluczki ma wydzielony wzdluz je¬ go osi sektor rozdrabniajacy, ograniczony z obyd¬ wu stron pierscieniami. W wymienionym sekto¬ rze rozdrabniajacym sa usytuowane swobodnie e- lementy rozgniatajace, korzystnie w ksztalcie kuli.Poszczególny element rozgniatajacy jest wykona¬ ny z niejednorodnego materialu w tym celu, aby przy uwzglednieniu jego optymalnego wymiaru zewnetrznego jak równiez odpornosci powierzchni zewnetrznej na scieranie mozna uzyskac pozadana skutecznosc rozgniatania na drodze powiekszonego nacisku jednostkowego. Z tego tez wzgledu mate¬ rial znajdujacy sie wewnatrz elementu rozgniata¬ jacego ma wiekszy ciezar wlasciwy od materialu, z którego jest wykonana skorupa.Usytuowane w osi bebna obrotowego pluczki wymienione pierscienie sa polaczone z cylindrycz¬ na sciana za posrednictwem szeregu elementów spelniajacych funkcje ramieni kola. W miejscu 1069033 106903 4 polaczenia z cylindryczna sciana, profil tych ele¬ mentów jest jednostronnie rozszerzony.Rozwiazanie wedlug wynalazku umozliwia w bardziej skuteczny sposób przeprowadzanie procesu uzdatniania kruszywa przy wykorzystaniu mecha¬ nicznego rozgniatania zbrylonych przerostów gli¬ niasto — ilastych. Pozwala ono odzyskac znajdu¬ jace sie w brylach kruszywo i oddzielic go od niepozadanych wtracen.Urzadzenie wedlug wynalazku jest uwidocznio¬ ne w przykladowym rozwiazaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w czesciowym przekro¬ ju sektor rozdrabniajacy bebna obrotowego plucz¬ ki, a fig. 2 — sektor rozdrabniajacy w przekroju poprzecznym wzdluz linii A—A oznaczonej na fig. 1.Komore rozdrabniajaca 1 stanowi cylindryczna sciana 2 oraz usytuowane wspólosiowo kregi 3 i 4.Wewnatrz komory rozdrabniajacej 1 znajduja sie elementy rozgniatajace 5 w ksztalcie kuli, przy czym sa one wykonane z niejednorodnego mate¬ rialu. Skorupa elementu rozgniatajacego 5 jest wykonana z materialu odpornego na scieranie, na¬ tomiast jej wnetrze zajmuje. material o wysokim ciezarze wlasciwym, na przyklad olów.Cylindryczna sciana 2, zamocowana do plaszcza bebna 6 jest od wewnatrz wylozona wykladzina 7, która stanowi promieniowa bieznie elementów rozgniatajacych 5. Pierscienie 8 zas zamocowane za pomoca elementów 9 z cylindryczna sciana 2 stanowia czolowe bieznie elementów rozgniataja¬ cych 5, przy czym profil elementów 9 w miejscu polaczenia z cylindryczna sciana 2 jest rozsze¬ rzony.Podczas ruchu obrotowego bebna pluczki i zara¬ zeni wydzielonej komory rozdrabniajacej 1, znaj¬ dujace sie w nadawie wraz z kruszywem zbrylo¬ ne przerosty sa przemieszczane przez strefe prze¬ taczajacych sie elementów rozgniatajacych 5.Duza bezwladnosc elementów rozgniatajacych 5 sprawia, ze przedostajace sie pod oraz miedzy ni- 5 mi zbrylone przerosty ulegaja zgniataniu. Proces ten w konsekwencji prowadzi do rozdrobnienia zbrylonych przerostów równiez na skutek sil wy¬ wolujacych przemieszczania sie wewnatrz nich wiekszych ziaren kruszywa.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób uzdatniania kruszywa naturalnego po wstepnym sortowaniu nadawy, polegajacy na prze¬ mywaniu jej w pluczkach bebnowych przy prze- ciwpradowym przeplywie wody, znamienny tym, ze wystepujace w nadawie zbrylone przerosty gli¬ niasto — ilaste rozgniata sie za pomoca elemen¬ tów rozgniatajacych, umieszczonych swobodnie w wydzielonym sektorze rozdrabniajacym pluczki bebnowej. 2. Urzadzenie do uzdatniania kruszywa natu¬ ralnego w postaci pluczki, której beben obrotowy jest wyposazony w mielniki, znamienny tym, ze stanowi go ograniczony za pomoca pierscieni (8) sektor rozdrabniajacy (1), w którym sa usytuowa¬ ne elementy rozgniatajace (5). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze element rozgniatajacy (5), korzystnie w ksztal¬ cie kuli, jest wykonany z niejednorodnego mate¬ rialu, przy czym material znajdujacy sie w jego skorupie ma wiekszy ciezar wlasciwy. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze pierscienie (8) sa polaczone elementami (9) z cylindryczna sciana (2), przy czym kazdy z elemen¬ tów (9) jest jednostronnie rozszerzony w czesci laczenia z cylindryczna sciana (2). 15 20 25 30106903 A-A PL