Maszyny do sortowania, zapomoca ko¬ mórek selenowych, ziarn kawy i innych ar¬ tykulów naturalnych lub sztucznych we¬ dlug ich zabarwienia, a zwlaszcza maszy¬ ny, opisane w patencie niemieckim Nr 331 077, sa znane.Wskutek bezwladnosci komórek sele¬ nowych niezawodne sortowanie jest utrud¬ nione, wzglednie wogóle niemozliwe. Bez¬ wladnosc komórek selenowych próbowano juz wyrównac zapomoca odpowiedniego laczenia dwóch takich komórek. Odpo¬ wiednie jednak dostrojenie obydwóch ko¬ mórek selenowych i utrzymanie tego stroju na stale jest niezwykle trudne i wymaga duzo czasu, tak iz usuniecie zjawisk, wy¬ wolywanych bezwladnoscia komórek sele¬ nowych, nie moze byc zapewnione na czas dluzszy. Wreszcie, kolejne oswietlanie ko¬ mórek selenowych wymaga zlozonego u- rzadzenia optycznego i mechanicznego oraz podwójnego czasu oswietlania. To ostatnie jest szczególnie uciazliwe, poniewaz czas oswietlania kazdej komórki selenowej, nie¬ zbedny do osiagniecia pozadanego wyniku, jest wskutek bezwladnosci tych komórek stosunkowo dlugi. Poza tern, aby osiagnac nalezyte wyniki pomiarowe, nalezy poje¬ dynczo oswietlac sortowane artykuly, a rozmaitosc ksztaltów oraz wielkosci po¬ szczególnych przedmiotów musza byc u- wzglednione przy ich oswietlaniu. W zad- nem jednak znanem urzadzeniu nie jest wykluczone jednoczesne oswietlenie dwóch lub kilku cial, co moze sie zdarzac czesto; nie jest równiez uwzgledniona rozmaitoscksztaltów oraz itffelkbsci danych przedmio¬ tów, wskutek czego powstaja niedokladno¬ sci w sortowaiiiu, przyczeini pozytecznosc takiej maszyny staje sie zludna.Z powyzszych powodów dokladna, ciagla i oszczedna praCH znanych dotych¬ czas urzadzen jest niemozliwa, a maszyny tego rodzaju nie byly dotad budowane i stosowane w praktyce.Przedmiot niniejszego wynalazku sta¬ nowi maszyna do sortowania artykulów naturalnych i sztucznych wedlug ich za¬ barwienia, w której powyzej wskazane wa¬ dy sa usuniete w ten sposób, ze komórki selenowe sa zastapione komórkami foto- elektrycznemi, nieposiadaij acemi uciazli¬ wych wlasciwosci komórek selenowych, po¬ niewaz w praktyce sa calkowicie pozba¬ wione bezwladnosci i przy wchodzacej tu w rachube szybkosci pomiarów daja nieza¬ wodne, bezbledne wyniki pomiarowe. Wo¬ bec tego, ze przedmioty dane, niezaleznie od ich ksztaltu i wielkosci, sa poddawane oswietlaniu bezwarunkowo kazdy oddziel¬ nie oraz w nalezytem polozeniu, wytnaga- netn przy pomiarach, sortowanie wedlug wynalazku jest niezawodne, szybkie i po¬ zbawione wszelkich niedokladnosci.Fig. 1, la, Ib, 2, 2a, i 3 rysunku przed¬ stawiaja przyklad wykonania wynalazku.Doprowadzanie przedmiotów odbywa sie przez lej izasypowy /, do którego jest przylaczony zbiornik wstepny, podzielony pionowa zasuwa 2 na komore wstepna 3a i komore 3b, zasilajaca maszyne do sorto¬ wania. W komorze 3b jest umieszczony trzpien 4, który okresowo podnosi sie i o- puszcza i na górnym koncu jest wyposazo¬ ny w czasze 5, oparta na sprezynie. Ponad trzpieniem 4 w tejze komorze 3b jest umie¬ szczona nieruchoma dysza 6, polaczona z przewodem ssawnym 7 oraz z przewo¬ dem tlocznym 8, doprowadzajacym powie¬ trze sprezone. Rozrzad powietrza zasysa¬ nego oraz wtdniuchiwafteigo odbywa sie isa- riróczyftfnie zapomoca zaworu 9. W dyszy 6 miesci sie iglica 10, która moze przesu¬ wac sie w dyszy i przy przesuwaniu sie na- dól wystepuje z otworu dyszy. Pomiedzy dysza 6 a trzpieniem 4 jest umieszczony wyrzutnik 11, który wykonywa okresowe ruchy wahadlowe w ten sposób, ze przy opuszczonym trzpieniu 4 znajduje sie pod dysza 6, przy podnoszeniu sie zas trzpie¬ nia 4 odchyla sie wbok.Wyrzuftnik 11 zapomoca przewodu 12 laczy sie z listwa 13, która wykonywa o- kresowe ruchy zwrotne w kierunku po¬ dluznym. Fig. 1 przedstawia czesciowy przekrój masizyny, ffig. 2a — widiók urza¬ dzenia nastawczego. Okresowy ruch tam i zpowrotem listwy 13, jak równiez listwy 21 odbywa sie w kierunku sztrzalfci a (fig. 2a) iw kierunku odwrotnym. W przewo¬ dzie 12 jest osadzona klapa obrotowa 14.Ponad listwa 13 znajduje sie nierucho¬ ma klatka 15 od góry otwarta. Przegroda 17, wykonana w postaci klapy obrotowej, dzieli klatke 15 na d*wa przedzialy 18 i 19 (fig. la). Scianka 16 klatki 15 jest przesu¬ wana zapomoca zapadki 20 naprzód wraz z listwa 13 az do klapy 17, przyczem ude¬ rza w klape 17, poczem wskutek wylacze¬ nia sie zapadki 20 przesuwa sie zpowro¬ tem pod dzialaniem sprezyny, poczem kla¬ pa 17 pód dzialaniem sprezyny Zamyka sie (fig. Ib).Obok listwy 13 jest umieszczona listwa nastawcza 21, ponad która znajdufe sie polaczona z nia na stale nasadka okienko¬ wa 22, wyposazona w okragle okienko 23.Prostopadle do kierunku ruchu listwy 13 oraz listwy nastawczej 21 jest umie¬ szczone urzadzenie nastawcze (fig. 2 i 2a), którego dwie, odpowiednio uksztaltowane szczeki nastawcze 24 i 25 przesuwaja sie ku sobie pomiedzy listwa nastawcza 21 a nasadka okienkowa 22.Okragle okienko 23 jest umieszczone scisle symetrycznie wzgledem szczek na- stawczych 24 i 25. Pomiedzy odpowiednio uksztaltowane ramiona iboczite 26 i 27 — 2 —szczek nastawczycli 24 i 25 wsuwa sie o- party na sprezynie pryzmat 28, osadzony na listwie nastawczej 21, który przy zbli¬ zaniu sie wzajemnem szczek nastawczych 24 i 25 zostaje wysuwany odpowiednio ku górze zapomoca slizgowych powierzchni ra¬ mion bocznych 26 i 27 (fig. 2a).Pod okienkiem 23 porusza sie do góry i nadól, przechodzac przez otwór w listwie nastawczej 21, pret 29, zaopatrzony w spre¬ zyne.Urzadzenia, wprawiajace w ruch trzpien 4, zawór 9, iglice 10, wyrzutnik 11, listwe 13, listwe naistawcza 21, klape 14, szczeki nastawcze 24 i 25 oraz pret 29, nie sa przedstawione na rysunku, poniewaz ruchy tych czesci sa latwo zrozumiale, a urzadzienia powyzsze moga byc- wykonane w rozmaity sposób.Promienie swiatla (lig. 3), wysylane np. przez zarówke elektryczna 35, sa rzu¬ cane przez soczewke zbiorcza 36 na zwier¬ ciadlo wklesle 37, które odrzuca je do o- kienka 23. Swiatlo, odbijajace sie od przed¬ miotu, umieszczonego w okienku 23, jest rzucane przez otwór 38 zwierciadla wkle¬ slego 37 na soczewke 39, która doprowa¬ dza swiatlo do swiatloczulej warstwy 40 fotoelektrycznej komórki 41.Powierzchnia obramowania okienka 23, zwrócona ku soczewce 39, jest prostopadla do osi optycznej i precyzyjnie wypolero¬ wana lub tez tworzy zwierciadlo.Na drodze promieni swietlnych pomie¬ dzy soczewka 39 a fotoelektryczna komór¬ ka 41 saumieszczone: diafragma 42, op¬ tyczna zaslona 69 i odpowiednio dobrany filtr swietlny 43.Fotoelektryczna komórka 41 polaczona jest ze wzmacniajaca prad dwusiatkowa lampa katodowa. Uklad polaczen tego u- rzadzenia jest przedstawiony jna fig. 3.Swiatloczula warstwa 40 fotoelektrycz¬ nej komórki 41 jest polaczona z ujemnym biegunem baterji 45 o odpowiedniem na¬ pieciu, podczas gdy anoda 46 fotoelek¬ trycznej komórki 41 jest polaczóga bezpo¬ srednio, przy zastosowaniu scislej izolacji, z siatka regulacyjna 47 laimpy katodowej 44. Pomiedzy siatka regulacyjna 47 a za- rzonem zapomoca baterji 48 wlóknem 49 lampy 44 jest umieszczony wysokoomowy opór uplywowy 50. Plytka anodowa 51 o- raz siatka rozpraszajaca 52 lampy kato¬ dowej 44 sa przylaczone do dodatniego bie¬ guna baterji 53, której ujemny biegun jest polaczony z ujemnym koncem wlókna 49.Do wlókna tego jest przylaczony równiez dodatni biegun baterji 45.Przekaznik 54 o dwóch cewkach 55 i 56 jest wykonany tak, ze cewka 55 jest wlaczona w obwód plytki anodowej 51 lampy katodowej 44, a cewka 56 — w ob¬ wód siatki rozpraszajacej 52 tejz£ lampy.Obie cewki przekaznika 55 i 56, polaczone w uklad róznicowy, dzialaja na obydwie kotwice 57 i 58 przekaznika.Gdy kontakt 59 kotwicy 58 oraz kon¬ takt 60 kotwicy 57 sa zamkniete, to elektro¬ magnes 611 zasilany baterja 62, uruchamia kotwice 63.Gdy kontakt 59 kotwicy 58 oraz kon¬ takt 64 kotwicy 57 sa zamkniete, wtedy elektromagnes nie dziala.Gdy zamkniete sa: kontakt 65 kotwicy 58 oraz kontakt 64 kotwicy 57, wtedy e- lektromagnes 66 uruchomia kotwice 67.We wspólnym przewodniku odsylowymf idacym od cewek magnesów 61 i 66 do ba¬ terji 62, jest umieszczony kontakt 68, uru¬ chomiany mechanicznie zapomoca odpo¬ wiedniego zwyklego mechanizmu.Pomiedzy listwa nastawcza 21 a nasad¬ ka okienkowa 22 ijest umieszczona dysza 30, skierowana ku przestrzeni, znajdujacej sie ponizej okienka 23, i polaczona z przewo¬ dem 8, doprowadzajacym powietrze spre¬ zone (fig. 1).Przeciwlegle do dyszy 30 znajduje sie przewód sortowniczy 31, którego dno jest ukosne i sklada sie z rozmieszczonych o- bok siebie klap sortowniczych 32, z których _ 3 -_kazda jesi (uruchomiana zapomóca odpo¬ wiedniego elektromagnesu, np, 61, 66 i za¬ myka, jedna z rur sortowniczych 34.Sposób dzialania opisanego powyzej u- rzadzenia jest nastepujacy: sortowane przedmioty przedostaja sie z leju zasypo¬ wego 1 do komory wstepnej 3a, z której przy odpowiedniem nastawieniu zasuwy 2 przedostaja sie do komory tylnej 3b, w której podnosi sie i opuszcza trzpien 4.Trzpienten, podnoszac sie, zabiera do swej czaszy 5 kilka przedmiotów i podsuwa je ku nieruchomej dyszy 6. Uszkodzenie tych przedmiotów jest wykluczone wskutek o- parcia czaszy 5 na sprezynie. Nastepnie w przewodzie ssawnym 7 wytwarza sie nie- dopreznosc, wskutek czego przy odpowied¬ niem dobraniu otworu dyszy 6 do dyszy przywiera tylko jeden przedmiot, poczem trzpien 4 wraz z czasza natychmiast sie o- puszcza. Jednoczesnie rozpoczyna sie ruch wahadlowy wyrzutnika 11 oraz opuszcza¬ nie sie iglicy. Iglica 10 uderza w przyssany przedmiot i odrzuca go od dyszy 6 do wy¬ rzutnika 11, który w tym czasie znajduje sie juz pod dysza, Dzialanie iglicy 10 wzmacnia prad wdmuchiwanego powietrza, które jednoczesnie z opuszczaniem sie i- glicy doplywa z przewodu 8, podczas gdy przewód ssawny 7 zostaje zamkniety za- pomoca przestawienia zaworu 9. Strumien powietrza wdmuchiwanego i iglica 10 na¬ lezycie oczyszczaja dysze 6 od przyczepio¬ nych ewentualnie do niej lusek lub innych zanieczyszczen tak, iz dysza ta podczas przywierania nastepnego przedmiotu jest zupelnie czysta, Wyrzutnik 11 uchyla sie nastepnie z drogi podnoszacego sie ponownie trzpienia i przesuwa przedmiot do przewodu 12, w którym przedmiot spada na klape 14. Na klapie tej przedmiot spadajacy zatrzymu¬ je sie. Nastepnie klapa otwiera sie, a przedmiot, spadajac najkrótsza droga, zsu¬ wa sie do przedzialu 18 klatki 15, znaj¬ dujacej sie ponad listwa 13, W tej chwili rozpoczyna sie ruch listwy 13 w lewo (lig, Ib), przyczem listwa ta zabiera ze soba przedmiot, np, ziarno kawy A, posuwajac je az do zetkniecia sie ze znajdujaca sie po lewej stronie tylna scianka 16 klatki 15 (fig, Ib), Jezeli ziarno A jest przytem skierowane swa powierzchnia wypukla ku dolowi, t, j, odwrotnie do polozenia wla¬ sciwego, to przez zetkniecie sne ziarna ze scianka 16 oraz tarcie o listwe 13 wytwarza sie moment obrotowy, dazacy do obrócenia ziarna w taki sposób, aby jego srodek ciez¬ kosci znalazl sie w polozeniu najnizszem, a wiec, aby ziarno obrócilo sie i przyleglo do listwy 13 swa powierzchnia plaska, jak to przedstawiono na fig. Ib.Nastepnie listwa 13 zaczyna poruszac sie w prawo. Ziarno kawy, spoczywajace w przedziale 18, przesuwa sie wraz z li¬ stwa w prawo, dopóki nie zetknie sie z pio¬ nowa klapa 17. 0 ile ziarno nie zostalo je¬ szcze obrócone wskutek uprzedniego zde¬ rzenia sie z lewa scianka 16 klatki 15, to ma do tego ponowna sposobnosc wskutek zetkniecia sie z klapa 17. O ile jednak spo¬ czywa juz na swej powierzchni plaskiej, wówczas moment obrotowy nie jest dosta¬ tecznie wielki, aby wystarczyl do ponow¬ nego obrócenia ziarna z tego polozenia i ziarno pozostaje w dalszym ciagu na swej powierzchni plaskiej.Listwa 13 przesuwa sie podczas tego w dalszym ciagu w prawo. Zapadka 20 za¬ hacza przytem o naciecie 13a listwy 13 i sprzega przesuwna tylna scianke 16 klat¬ ki 15 z listwa 13. Scianka 16 przesuwa sie wiec z listwa 13 w prawo i uderza bocznym swym wystepem 16a w klape 17, która wskutek tego ustawia sie poziomo. Ziarno, znajdujace sie w przedziale 18, zostaje przez listwe 13 zabrane w prawo i dostaje sie do przedzialu 19 klatki 15, gdyz prze¬ dzialy 18 i 19 nie sa juz od siebie oddzielo¬ ne klapa 17.Wskutek bezwladnosci mas mogloby sie zdarzyc, ze listwa 13 przesunelaby sie pod — 4 —ziarnem w prawoy nie zabierajac go, wsiktr- tek czego ziarnuo nie opusciloby przedzialu 18. Mozliwosci tej unika sie w taki sposób, ze ruchoma tylna scianka 16 przesuwa ziarno przymusowo w odpowiedniej chwili pod otwarta klapa 17 w prawo o tyle, ze ziarno wydostaje sie poza obreb dzialania obrotowej klapy 17.Przy dalszym ruchu listwy 13 w prawo, zapadka 20 styka sie ze zderzakiem 13c (fig. llb) klatki 15. Dzieki temu. zapadka 20 zostaje zwolniona i scianka 16 klatki wraz z bocznym wystepem prowadzacym 16a powraca pod dzialaniem sprezyny 16c izpowrotem do swego polozenia spoczyn¬ ku wedlug fig. Ib, przyczem jednoczesnie zamyka sie klapa 17, znajdujaca sie rów¬ niez pod dzialaniem sprezyny. Nastepnie listwa 13 porusza sie ponownie w lewo, zabierajac ze soba lezace na niej ziarno, znajdujace sie obecnie w przedziale 19.Ziarno zderza sie przytem z klapa 17 z od¬ wrotnej strony, mianowicie z lewej.Gdyby, wbrew przewidywaniom, ziarno nie odwrócilo sie jeszcze na druga strone podczas uprzedniego dwukrotnego zderze¬ nia sier z lewej i prawej strony w przedziale 18, ma jeszcze raz sposobnosc ku temu podczas wspomnianego zderzenia sie z le¬ wej strony z klapa 17 w przedziale 19.Ziarno ma wiec ogólem trzy razy sposob¬ nosc do odwrócenia sie ze strony wypuklej na plaska, co wystarcza do osiagjniecia po¬ zadanego skutku.Przy nastepnym ruchu roboczym ma¬ szyny listwa zwrotna 13 przesuwa sie zpo- wrotem w prawo, wskutek czego ziarno, znajdujace sie w przedziale 19 klatki 15, porusza sie ponownie wraz z listwa zwrot¬ na 13 w kierunku strzalki a (fig. 2a) az do chwili, w której, na krótko przed ponow¬ nym zwrotem listwy 13 w lewo, ziarno zde¬ rzy sie z plaska sprezyna 17a, nieuwidocz- niona na rysunku, przymocowana tuz nad listwa zwrotna 13 do ramy maszyny. W po¬ lozeniu teali znajduje sia ziarno w obrabie dzialania szczek nastawczych 24, 25 (fig. 2,2a). { Sposób dzialania szczek nastawczych jest nastepujacy: z chwila, w któreij\zia no, umieszczone na listwie zwrotnej 13, znaj dzie sie po zetknieciu sie z plaska spre¬ zyna 17a w obrebie dzialania szczek na¬ stawczych 24 i 25, szczeki te zaczynaja po¬ suwac sie ku sobie w kierunku strzalek b (fig. 2a). Ruch szczek nastawczych 24 i 25 uskutecznia sie w znany sposób zapomoca równoleglych drazków prowadniczych 24a, 25a (fig. 2) oraz nieprzedstawionej na ry¬ sunku dzwigni kolankowej oraz mimosro* du lub tym podobnych narzadów. Szczeka nastawcza 24 pierwlsza napotyka ziarno, spoczywajace na listwie zwrotnej 13 (fig. 2a) i nasuwa je na listwe nastawcza 21 pod ramke okienka 23. Jednoczesnie poru¬ sza sie równiez szczeka nastawcza 25 w kierunku listwy nastawczej 21 w taki spo¬ sób, ze obydwie szczeki nastawcze 24, 25 sa przy koncu swego ruchu ulozone syme¬ trycznie do osi preta 29. Ziarno* znajduja¬ ce sie miedzy szczekami nastawczemi, jest wiec utrzymywane wspólsrodkowo wzgle¬ dem preta 29.Aby uniknac ewentualnego ruchu jalo¬ wego dzwigni kolankowej i prowadnic rów- noleglobocznych, stosuje sie specjalne u- rzadzenie, które sklada sie z ramion 26, 27, przymocowanych do szczek nastaw- czyich 24, 25 oraz pryzmatu 28. Pryzmat ien moze sie przesuwac prostopadle do kie¬ runku ruchu szczek nastawczych 24, 25 i znajduje sie pod dzialaniem sprezyny 28a. Pryzmat 28 posiada takie wymiary, ze styka sie z klinowemu powierzchniami ramion 26, 27 juz wówczas, gdy szczeki nastawcze 24, 25 znajduja sie w pewnej odleglosci od siebie. Odleglosc ta musi byc tak wielka, aby najwieksze nawet ziarno spoczywalo luzno miedzy po¬ wierzchniami chwytowemi szczek nastaw¬ czych 24, 25. Podczas dalszego ruchu szczek nastawczych 24 25 ramiona 26, 27 — 5stykaja sie z pryzmatem 28 i odpychaja go stopniowo w kierunku strzalki a (fig. 2a). Ruch szczek nastawczych 24, 25 mu¬ si wiec dzieki zastosowaniu pryzmatu 28 odbywac sie stale równomiernie i syme¬ trycznie wzgledem osi preta 29. Dzieki te¬ mu nastepuje dokladne srodkowanie ziar¬ na, znajdujacego sie miedzy powierzchnia¬ mi chwytowemu szczek nastawczych 24, 25.W krótkim czasie po dokladnem wy¬ srodkowaniu ziarna przez szczeki nastaw- cze 24, 25 oraz pryzmat 28, pret 29 podnosi sie do góry zapomoca dowolnego znane¬ go srodka uruchomiajacego, Dzieki temu ziarno, umieszczone na talerzyku, osa¬ dzonym na precie 29, przesuwa sie ku górze miedzy zaokraglonemi powierzch¬ niami szczek nastawczych 24, 25 pod okienko 23 nasadki 22. Ziarno jest wiec utrzymywane wspólsrodkowo w okienku 23. Bezposrednio potem szczeki nastaw- cze 24, 25 powracaja w polozenie spo¬ czynku wedlug fig. 2, podczas gdy listwa nastawcza 21 wraz z ziarnem i nasadka 22 zostaje doprowadzona pod urzadzenie oswietlajace w taki sposób, ze okienko 23 oraz ziarno znajduja sie dokladnie na osi optycznej urzadzenia oswietlajacego.Sprezyna 17a sluzy do ograniczenia ru¬ chu ziarna pod dzialaniem listwy zwrotnej 13, aby ziarno moglo byc nastepnie prze¬ suniete na listwe 21 miedzy szczeki na- stawcze 24, 25. Konieczne jest, aby .ziarno zajmowalo w stosunku do zródla swiatla o- raz innych optycznych urzadzen zawsze bezwglednie jednakowe polozenie. Przez skierowanie promieni swiatla, wysylanych przez zródlo swietlne 35, zapomoca so¬ czewki zbiorczej 36 na wklesle zwiercia¬ dlo 37, potem na okienko 23, a wiec i na ziarno, przytrzymywane pod niem, wyci¬ nek powierzchni ziarna, obramowany o- kienkiem 23, zostaje oswietlony równo¬ miernie ze wszystkich stron Swiatlo, od¬ bijajace sie od ziarna, zostaje rzucone przez otwór 38 w zwierciadle 37 na so¬ czewke 39, która zbiera to swiatlo na swiatloczulej warstwie 40 fotoelektrycznej komóriri 41. Wypolerowane obrzeze okien¬ ka 23 nie dopuszcza do soczewki 39 roz¬ proszonego swiatla odbitego.Diafraigma 42, znajdujaca sie na dro¬ dze promieni, wychodzacych z soczewki 39 fotoelektrycznej komórki 41, posiada w stosunku do dkienka 23 taka srednice, ze do fotoelektrycznej komórki 41 prze¬ dostaje sie tylko rozproszone swiatlo, od¬ bijajace sie od wycinka powierzchni przedmiotu; wszystkie inne promienie swietlne, zwlaszcza odbijajace sie od obrzeza okienka 23, zostaja powstrzymane.Dostosowywanie filtru swietlnego 43, umieszczonego przed fotoelektryczna ko¬ mórka 41, odbywa sie w tym celu, aby krzywa czulosci fotoelektrycznej komórki 41 byla mniej wiecej jednakowa z krzy¬ wa fizjologicznej czulosci oka ludzkiego, wzglednie, aby otrzymywane fotoelek- tryczne wyniki w kazdym danym przy¬ padku osiagaly maksytmum zapomoca dzia¬ lania kontrastowego.Niektóre ziarna, np. ziarna kawy, nie¬ calkowicie wypelniaja okragle okienko 23 wskutek nieprawidlowosci ich ksztaltu, przyczem prawie zawsze powstaja szcze¬ liny przy obydwóch podluznych stronach ziarn pomiedzy krawedzia okienka a ziar¬ nem o ksztalcie nieprawidlowym, zalez¬ nie od polozenia ziarna. Wystawiajac na normalne oswietlenie z jednej strony wi¬ doczny przez okienko 23 wycinek po¬ wierzchni ziarna i fotometrujac ten wyci¬ nek, otrzymuje sie pewien okreslony wy¬ nik fotoelektryczny. Pokrecanie okienka 23 wraz z ziarnem w ten sposób, ze zadne inne warunki oswietlenia sie nie zmienia.* ja, a tylko umieszczenie powierzchni ziar¬ na w stosunku do promieni swiatla zosta¬ je zmienione wskutek pokrecenia ziarna, przyczem np. zamiast podluznych stron ustawi sie poprzeczne, krótkie strony — 6 —ziarna, lub ziarno zostanie ustawione w posredniem pomiedzy temi polozeniu, po¬ woduje otrzymywanie wskutek odmienne¬ go polozenia wzmiankowanych powyzej szczelin innych wyników fotometrycznych, czyli ze przy oswietlaniu tegoz samego ziarna i uzyciu tegoz samego urzadzenia optycznego otrzymuje sie inny wynik po¬ miaru, a wiec i sortowania. To zródlo ble¬ dów, które przy sortowaniu ma wielkie znaczenie, zupelnie jest usuniete, dzieki opisanemu powyzej urzadzeniu.Przy zastosowaniu maszyny wedlug wynalazku przedmioty sa zawsze oswie¬ tlane w jednakowych zupelnie warun¬ kach, Z powierzchni przedmiotu, który zawsze jest przyciskany do okienka scisle wspólsrodkowo, zostaje oswietlany i wy¬ wiera dzialanie na komórke zawsze taki sam wycinek, ograniczony krawedzia okien¬ ka 23, przytem w stalej i okreslonej odle¬ glosci z jednej strony od zródla swiatla, a z drugiej strony od fotoelektrycznej ko¬ mórki 41. Fotoelektryczna komórka 41 zmienia swój opór pod dzialaniem pada¬ jacych na nia promieni swiatla i jest pola¬ czona z lampa katodowa 44 (zaleca sie u- zycie lampy dwusiatkowej).Gdy komórka nie otrzymuje zadnego impulsu swietlnego, to opór jej jest w przy¬ blizeniu nieskonczenie wielki. Wewnatrz komórki nie plyna fotojony i anoda nie zo¬ staje ujemnie naladowana; napiecie jej równa sie napieciu siatki regulujacej 47 lampy katodowej 44 oraz napieciu ujemne¬ go konca wlókna 49. Przytem sila pradu anodowego równa sie maksymum, a prad siatki rozpraszajacej równa sie minimum.Gdy komórka 41 otrzyma impuls swietl¬ ny, to powstaje wewnatrz niej prad foto- elektryczny. Anoda komórki 41, a wraz z nia i siatka regulujaca 47 lampy katodowej 44 zostaja naladowane ujemnie, przyczem wielkosc naladowania jest uwarunkowana stanem równowagi pomiedzy fotoelektrycz- nym pradem, plynacym w komórce 41, oraz pradem, odplywajacym przez opór uplywo¬ wy 50. Im wieksza jest ilosc swiatla, pada¬ jacego na komórke 41, tern wieksze bedzie napiecie siatki regulujacej 47 lampy kato¬ dowej 44. Wskutek ujemnego naladowania siatki regulujacej 47, sila pradu anodowe¬ go lampy katodowej zmniejsza sie, sila zas pradu siatki rozpraszajacej jednoczesnie wzrasta. Sila pradu fotoelektrycznego, ply¬ nacego przez komórke 41, jest proporcjo¬ nalna do ilosci padajacego swiatla. Zmia¬ na sily pradu anodowego, wzglednie pra¬ du siatki rozpraszajacej lampy katodowej 44 jest wiec równiez funkcja ilosci pada¬ jacego swiatla.Wzmiankowane powyzej zmiany, sta¬ nowiace wyniki oswietlenia fotoeldktrycz- nej komórki 41, wzbudzaja przekaznik 54, którego cewki 55 i 56, polaczone w uklad róznicowy, oddzialywaja na kotwice 57 i 58, poniewaz charakterystyki anody i siat¬ ki rozpraszajacej dwusiatkowej lampy ka¬ todowej przy wlasciwym doborze odpo¬ wiednich napiec sa do siebie podobne, jed¬ nak wykazuja przebieg odwrotny.Przekaznik 54 dziala w sposób nastepu¬ jacy: a. w razie umieszczenia pod okienkiem 23 czarnej powierzchni, która Wlasciwie nie odbija swiatla i nie oswietla komórki 41, przy maksymum sily pradu anodowe¬ go odpowiednio do minimum sily pradu siatki rozpraszajacej, kontakt 59 kotwicy 58 oraz kontakt 60 kotwicy 57 sa zamknie¬ te, wskutek czego elektromagnes 61 uru¬ chomia kotwice 63; b. w razie umieszczenia pod okienkiem 23 powierzchni o jasnem zabarwieniu, któ¬ ra, odpowiednio do swego zabarwienia, oswietla komórke 41, przy minimum sily pradu anodowego odpowiednio do maksy¬ mum sily pradu siatki rozpraszajacej, kon¬ takt 65 cewki 55 oraz kontakt 64 cewki 56 sa zamkniete kotwicami 57 i 58 przekazni¬ ka, wskutek czego elektromagnes 66 uru¬ chomia kotwice 67;c w iazkr zas umreszczenia pod okien- kiwa 2J powierzchni o zabarwieniu po- iredniem pomiedzy czarnem i jasnem, a wiec przy mieszczacej sie pomiedzy ma- ksynroln i minimum sile pradu anodowe¬ go, wzglednie pradu siatki rozpraszajacej, kontakt 59 cewki 55 oraz kontakt 64 cewki 56 sa zapomoca kotwic 57 i 58 przekazni¬ ka zamkniete, wskutek czego elektroma¬ gnes nie dz&ala..Kontakt 68 zamyka prad dopiero wte¬ dy, gdy przekaznik 54 odpowiednio sie na- sibawil i przerywa go ponownie, zanim prze¬ kaznik 54 przestawi sie wskutek zmiany sily pradu anodowego, wzglednie sily pra- dtx siatki rozpraszajacej tak, iz kontakty przekaznika sa wlaczane lub wylaczane tylko Wtedy, gdy niema pradu w obwo¬ dzie.Optyczna zaslona 69 jest otwierana tylkc* podczas oswietlania komórki 41, a po oswietleniu znów jest zamykana tak, iz kazdy inny impuls swietlny, poza impul¬ sem, który wysyla przedmiot, lezacy pod nieruchomem okienkiem 23, jak np, pocho¬ dzacy od 'nasadki, okienkowej 22, jest wy¬ kluczony.Przedmiot, wspólsrodkowo przyciskany zdólu do okienka 23, zostaje wprowadzany zapomoca nasadki okienkowej 22 na droge promieni zródla swietlnego 35, a po doj¬ sciu przedmiotu do tego miejsca, przyczem otwiera sie optyczna przeslona 69, wyci¬ nek jego powierzchni, znajdujacy sie w okienku, zostaje oswietlony i wysyla od¬ powiedni temu oswietleniu impuls swietlny komórce 41. Przekaznik 54 nastawia sie odpowiednio do fotoelektrycznego wyniku tego impulsu, przyczem kontakt 68 wlacza prad do magnesu 61 (lub 66)r który przy¬ ciaga wskutek takiego nastawienia kotwice 63 (67), wobec czego zostaje otworzona od¬ powiednia klapa sortownicza 32. Nastep¬ nie kontakt 68 otwiera sie, optyczna za¬ slona 69 zamyka sie, pret 29 opuszcza sie i zwalnia przedmiot. Elektromagnetyczny lub mechaniczny przyrzad przytrzymuje klape sortownicza 32 w polozeniu otwarcia przez pewien okres czasu po wylaczeniu kontaktu 68. Przedmiot juz oswietlony, zo^ staje przenoszony zapomoca powietrza, stale wyplywajacego z dyszy 30, do prze* wodu 31, a nastepnie do tego z przedzia¬ lów 34, którego klapa sortownicza 32 jest otwarta. Wtedy klapa sortownicza 32, przymusowo utrzymywana w polozeniu otwarcia, zostaje zwolniona i zamyka sie.Zamiast jednego przekaznika 54 o dwóch kotwicach mozna zastosowac np. dwa oddzielne przekazniki pojedyncze, wspólnie rozrzadzane pradem anodowym, wzglednie pradem siatki rozpraszajacej.Celem zabezpieczenia jednostajnego do¬ starczania przedmiotów z leju zasypowego / bez przerw i straty czasu, mozna np. u- miescic obok siebie w kierunku ruchu listwy 13 dwa leje wstepne, z których kazdy po¬ siada komore wstepna 3a i komore zasila¬ jaca 3b z trzpieniem 4, dysza ssawna 6, wyrzurtnikiem 11, przewodem 12, klapa 14, klatka 15 i szczekami nastawczemi 24 i 25.Natomiast listwa 13 jest tylko jedna, tak samo jedna tylko jest listwa nastawcza 21, podczas gdy nasadka okienkowa posiada dwa okierika, umieszczone obok siebie w kierunku ruchu listwy 13 i listwy nastaw- czej 21.Wedluig wynalazku jednak lej zasypo¬ wy oraz lej wlstepny moga byc zespolone tak, ze moga tworzyc tylko jeden lej, z którego ziarna po jednemu sa wybierane w odpowiedniej kolejnosci i przenoszone, jak to opisano powyzej, do dwóch lub innej pa¬ rzystej liczby przyrzadów sortowniczych.Przedstawiony schemat polaczen jest przeznaczony do sortowania ziarn wedlug dwóch lub trzech barw lub ich odcieni.Wedlug wynalazku powyzszy uklad pola¬ czen mozna zastosowac równiez do sorto¬ wania wedlug: dowolnej ilosci barw lub ich odcieni, przyczem zamiast przekaznika 54 w obwód pradu anodowego lampy katodo- — .8 —wej 44 wlacza sie galwanometr z cewka obrotowa, podczas gdy siatka rozprasza¬ jaca 52 znajduje sie pod bezposredniem dzialaniem odpowiedniego napiecia. Za¬ miast lampy dwusiatkowej mozna równiez stosowac, jak wiadomo, lampe jednosiat- kowa. Magnesy 61, 66 i t. d. poruszaja zko- lei odpowiednie klapy sortownicze 32 (fig. 1). Stwarza to mozliwosc wykorzystania calego kata wychylenia cewki galwanome- tru do poruszania odpowiedniej ilosci klap sortowniczych, t. j. do sortowania przed¬ miotów wedlug dowolnej ilosci barw lub ich odcieni* Opisane powyzej, tytulem przykladu, urzadzenie, zawierajace jedno zródlo swiatla i jedna komórke fotoelektryczna, przedstawia urzadzenie o okreslonej wy¬ dajnosci. Celem osiagniecia dowolnej po¬ zadanej wydajnosci, laczy sie razem odpo¬ wiednia ilosc takich urzadzen pojedyn¬ czych. PL