PL106097B1 - Uklad plynnej regulacji barwy dzwieku - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest uklad plynnej re¬ gulacji barwy dzwieku, zwlaszcza w technice stu¬ dyjnej.

W technice studyjnej wymagania dotyczace war¬ tosci wzmocnienia i jakosci odtwarzania dzwieku ida w parze z zadaniem zapewnienia stalej war¬ tosci wzmocnienia w poszczególnych czesciach roz¬ patrywanego zakresu pasma czestotliwosci aku¬ stycznych.

W górnym zakresie pasma czestotliwosci aku¬ stycznych znaczny wplyw na jakosc przenoszenia dzwieku ma regulator wysokosci tonów. Rozwój techniki studyjnej prowadzi do znacznego zwie¬ kszenia wymagan dotyczacych wiernosci odtwarza¬ nia dzwieku.

Znane sa rozwiazania zapewniajace pelna regu¬ lacje barwy dzwieku, nie spelniaja one jednak wspomnianych wspólczesnie obowiazujacych wy¬ magan. Do czasu zastosowania rozwiazania, obecnie moga zadowolic zadania przeceniane urzadzenia Hi Fi (High Fidelity). Wystepuje w nich na przy¬ klad zagiecie charakterystyki dla wyzszych czesto¬ tliwosci, to znaczy 12,5 do 16 kHz. W zakresie tym wystepuja; co prawda w niewielkiej ilosci, slyszane dzwieki. Pozadana jest skuteczna regula¬ cja barwy dzwieku od poziomu co najmniej kHz. W przypadkach zastosowania znanych regulatorów zada sie aby razem z duzymi nierów¬ nosciami czestotliwosci srodkowych byla mozli¬ wosc zmniejszenia wzniesien.

Z powyzszych stwierdzen wynika jednoznacznie, ze obecnie nie jest znany regulator barwy dzwieku, który moze rozwiazac to zadanie.

Celem wynalazku jest opracowanie ukladu do regulacji barwy dzwieku zapewniajacego plynna regulacje o skutecznosci zmniejszonej w zakresie ponizej 1 kHz, majacego charakterystyke z mak¬ simum ponizej 10 kHz, opadajaca po osiagnieciu tego maksimum, pozbawionego wad dotychczas znanych rozwiazan.

Cel wynalazku osiagniety zostal przez to, ze uklad wedlug wynalazku zawiera pierwszy filtr pasmowo-zapoxowy o regulowanym, tlumieniu, któ¬ rego wejscie stanowi wejscie ukladu, wzmacniacz operacyjny, do którego wejscia nieodwracajacego dolaczone jest wyjscie pierwszego filtru pasmowo- -zaporowego i którego wyjscie stanowi wyjscie ukladu, oraz drugi filtr pasmowo-zaporowy, które¬ go wejscie dolaczone jest do wyjscia wzmacniacza operacyjnego, a wyjscie do wejscia odwracajacego tego wzmacniacza.

Filtry pasmowo-zaporowe pierwszy i drugi sa korzystnie dolaczone równolegle do potencjome¬ trów sprzezonych, odpowiednio pierwszego i dru¬ giego. Obydwa filtry moga byc czwórnikami typu podwójne T.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blo¬ kowy ukladu wedlug wynalazku, fig. 2 — schemat 106 097106 097 3 4 blokowy przykladowego rozwiazania ukladu z fig. 1.

Sygnal wejsciowy podawany jest na wejscie A filtru pasmowo-zaporowego 1 o regulowanym tlu¬ mieniu. Wyjscie B filtru 1 jest dolaczone do nie- odwracajacego wejscia wzmacniacza operacyjnego 2. Wyjscie K wzmacniacza operacyjnego 2, które jest równoczesnie wyjsciem, calego ukladu, sprze¬ zone jest przez drugi pasmowo-zaporowy filtr 3 o regulowanym' tlumieniu z odwracajacym wej¬ sciem wzmacniacza operacyjnego 2.

Polaczenie wzmacniacza operacyjnego 2 i filtru 3 stanowi dla sygnalu podawanego na» wejscie nie- odwracajace wzmacniacza filtr pasmowo-przepu- stowy. Jak widac uklad obejmuje dwa filtry dzia¬ lajace w dokladnie odwrotny sposób. Przy odpo¬ wiednim dobraniu elementów tych filtrów cha¬ rakterystyka przenoszenia ukladu jako calosci jest liniowa. Jednoczesna i równomierna zmiana pa¬ rametrów tych filtrów daje w wyniku obciecie albo rozszerzenie pasma przenoszonych czestotli¬ wosci.

Przykladowe rozwiazanie ukladu polaczen we¬ dlug wynalazku przedstawione jest na fig. 2. Syg¬ nal wejsciowy ukladu doprowadzany jest na nie- odwracajace wejscie wzmacniacza operacyjnego 2 przez szeregowy potencjometr Pla i równolegle z nim polaczony czwórnik TT, w którym odpo¬ wiedni punkt ukladu dolaczony jest do ziemi.

Wyjscie K wzmacniacza operacyjnego 2 sprzezone jest z wejsciem odwracajacym tego wzmacniacza poprzez analogicznie skonstruowany obwód obej¬ mujacy potencjometr Plb i równolegle z nim po¬ laczony czwórnik TT. Role zmiennej rezystancji pelnia w ukladzie liniowe potencjometry sprze¬ zone Pla i Plb, które polaczone sa w ten sposób, ze kiedy sprzezone suwaki wykonuja ruch w jed¬ nym kierunku, to rezystancja jednego z potencjo¬ metrów rosnie, a drugiego maleje. Dla srodkowego polozenia suwaków potencjometry Pla i Plb maja te sama rezystancje, której wartosc jest tak do¬ brana, ze charakterstyka przenoszenia calego ukla¬ du jest zasadniczo liniowa. Zmiana polozenia sprzezonych suwaków powoduje zmniejszenie tlu¬ mienia jednego z czwórników TT i odpowiednie zwiekszenie tlumienia drugiego z tych czwórników.

Zaleznie od tego, który z czwórników wnosi wie¬ ksze tlumienie nastepuje obciecie pasma, lub jego podbicie w okreslonym przez parametry ukladu zakresie czestotliwosci. Poniewaz wlasciwosci i kon¬ strukcja czwórników podwójne T sa powszechnie znane nie zostana one omówione w niniejszym: opisie.

Przez odpowiedni dobór nastawów sprzezonych potencjometrów mozna uzyskac zadana szerokosc pasma przenoszenia ukladu. Maksymalna szerokosc pasma uzyskuje sie przez odpowiedni dobór war¬ tosci elementów czwórników podwójne T i po¬ tencjometrów. Czwórnik podwójne T ma wlasnosci filtru pasmowo-przepustowego. Poniewaz charak¬ terystyka przenoszenia jest stosunkowo stroma^, nawet w przypadku znacznych wartosci tlumienia w srodku pasma, okolo 12 do 15 dB, nie wyste¬ puja znieksztalcenia sygnalu wejsciowego. Uklad polaczen wedlug wynalazku zapewnia regulacje charakterystyki przenoszenia danego urzadzenia w zakresie ± 14 dB dla czestotliwosci 8 kHz, przy czym wnoszone znieksztalcenia dla czestotliwosci 1 kHz wynosza + 0,5 dB. Dla powszechnie stoso¬ wanej w technice studyjnej górnej granicy pasma 16 kHz tlumienie jest okolo 6 dB mniejsze od wartosci maksymalnej.

Uklad polaczen wedlug wynalazku zapewnia re¬ alizacje dowolnej potrzebnej w technice studyjnej, charakterystyki przenoszenia.

Claims (3)

Zastrzezenia patentowe

1. Uklad plynnej regulacji barwy dzwieku, zwla¬ szcza w technice studyjnej, w którym dzieki plyn- 30 nej regulacji rezystancji co najmniej jednego ele¬ mentu ukladu realizuje sie zadane obciecie lub rozszerzenie pasma przenoszenia, znamienny tym, ze zawiera pierwszy filtr pasmowo-zaporowy (1)- o regulowanym tlumieniu, którego wejscie (A) sta- 35 nowi wejscie ukladu, wzmacniacz operacyjny (2),, do którego wejscia nieodwracajacego dolaczone jest wyjscie (B) pierwszego filtru pasmowo-zapo¬ rowego (1) i którego wyjscie (K) stanowi wyjscie ukladu, oraz drugi filtr pasmowo-zaporowy (3) o 40 regulowanym tlumieniu, którego wejscie dolaczone jest do wyjscia (K) wzmacniacza operacyjnego (2)^ a wyjscie do wejscia odwracajacego-tego wzmac¬ niacza.

2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 45 filtry pasmowo-zaporowe pierwszy (1) i drugi (3)- dolaczone .sa równolegle do potencjometrów sprze¬ zonych, odpowiednio pierwszego (Pla) i drugiego (Plb).

3. Uklad wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny 50 tym, ze filtry pasmowo-zaporowe pierwszy (1> i drugi (3) sa czwórnikami typu podwójne T. 10 15 20 25 30 35 40 45106 097 Fig.1 A — 1-CZf* B [tl P1b ^ TT T Fig. Z -K