Wynalazek niniejszy dotyczy isortowni- ków elektromagnetycznych, w szczególno¬ sci takich, w których doprowadzanie i od¬ prowadzanie sortowanego materjalu z pola magnetycznego odbywa sie zapomoca ob¬ rotowego bebna, obejmujacego uklad ma¬ gnesów.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest ulepszenie takich sortowników, polegajace na umozliwieniu dokladnego, pewnego i szybkiego sortowania nawet materjalów slabo magnetycznych, Sortownik, wykonany w mysl niniejsze¬ go wynalazku, dziala w ten sposób, ze czastki magnetyczne sortowanego materja¬ lu, przechodzac przez pole magnetyczne, wykorkuja wielokrotnie mchy zwrotne i wskutek tego rozluzniaja sie, uwalniajac zawarte miedzy niemi czastki niemagne¬ tyczne, które moga wtedy swobodnie od¬ pasc. Plaszcz bejbna sortownika sklada sie z waskich pierscieni, wykonanych naprze- mian z materjalu magnetycznego i z ma¬ terjalu niemagnetycznego; oprócz tego bie¬ guny magnetyczne sa w ten sposób uksztal¬ towane i tak umieszczone, ze czesci pla¬ szcza bebna, przechodzace ponad niemi, zmieniaja ciagle swa biegunowosc.Zastosowano równiez uklad magnesów pomocniczych umieszczonych w tej czesci bebna, która znajduje sie naprzeciw magne¬ sów glównych. Magnesy pomocnicze kom¬ pensuja magnetyzm szczatkowy magnesu* jacych sie czesci bebna, aby magnesujacesie cza&tki sortowanego materjalu nie prze¬ chodzily do strefy; obojetnej, lecz odpadaly gdy tylkó"wi?e strefe wejd^.Dalsze ulepszenie polega na szczegól- nem, wykonaniu i rozmieszczeniu uzwoje¬ nia wzbudzajacego magnesy i na sposobie doprowadzania i odprowadzania sortowane¬ go materjalu, wzglednie jego magnetycz¬ nych skladników, zapomoca tasmy prze¬ chodzacej przez b^ben sortownika albo bezposrednio ponad magnesami.Na rysunkach przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania pirzedmiotu wynalazku.Fig. 1 przedstawia po lewej stronie bocz¬ ny widok sortownika, po prawej stronie — przekrój podluzny, a w srodku — korpus magnesu po zdjeciu odpowiedniej czesci plaszcza bebna; fig. 2 — przekrój wzdluz ¦llaji //—U na fig. 1; fig. 3 — schemat in¬ nego wykonania sortownika, przyczem be¬ ben jest przestawiony o 90° w porównaniu z bebnem przedstawionym na fig. 1. Prawa strone przedstawiono tu w widoku, lewa zas w przekroju, podczas gdy w srodku widac magnes po zdjeciu plaszcza. Fig 4 przedstawia perspektywicznie uzwojenie wzbudzajace, a fig. 5 — schemat polaczen obwodu wzbudzajacego. Fig. 6 i 7 przed¬ stawiaja dalszy przyklad wykonania przed¬ miotu wynalazku.Sortownik sklada sie zasadniczo z nie¬ ruchomego ukladu magnesów 1, pomie¬ szczonego wewnatrz bebna 2. Przez srodek ukladu magnesów 1 przechodzi wal 3, któ¬ rego konce spoczywaja w lozyskach 4, 4, przyczem trzymak 5 uniemozliwia obraca¬ nie sie walu 3. Na srodkowej, pogrubionej czesci walu 3 sa zaklinowane trzy magnesy 6, z których srodkowy 6c jest symetryczny, a zewnetrzne 6a, 6b sa jednostronne. Oby¬ dwa boczne magnesy 6a, 6b skladaja sie 1) z piasty 7a wzglednie 76, z której wy¬ staje promieniowo czesc Sa, wzglednie 86 ksztaltu wycinka luku lub tarczy, 2) z ze¬ bów albo wyskoków 9a wzglednie 96 skie¬ rowanych do srodka, 3) z czesci bieguno¬ wej lOa, wzglednie lOb, której zewnetrz¬ na powierzchnia jest powierzchnia walko¬ wa, wspólosiowa z waleln 3. Tarczowa czesc 8c srodkowego magnesu 6c laczy sie z piasta, a czesc biegunowa lOc, któ¬ rej zewnetrzna powierzchnia lezy na wispommianej powierzchni walcowej, jest o tyle symetryczna, ze zeby 9c wystaja w kierunku osiowym z obu stron plaszczyzny srodkowej. Symetrja jest o tyle niezupel¬ na, ze zeby z jednej strony nie leza wprost naprzeciw zebów z drugiej strony, lecz sa przestawione. Zeby 9a i 96 zewnetrznych biegunów sa równiez przestawione wzgle¬ dem zebów 9c srodkowego bieguna 6c i wchodza we wreby pomiedzy zebami 9cf podczas gdy z^by 9c wchodza we wreby pomiedzy zeby 9a i 96 bocznych biegunów 6a i 66. Pomiedzy równoleglemu krawe¬ dziami przeciwleglych zebów pozostaja od¬ stepy 11 (fig. 1). Czesci tarczowe 8 oraz bieguny 10 magnesów 6 nie zajmuja calego obwodu, lecz sa tylko wycinkami, których konce (jak wskazuja linje kreskowane) wychodza nieco poza odnosna plaszczyzne srodkowa, przechodzaca przez os bebna.Trzy magnesy 6a, 6b, 6c tworza razem dwa oddzielne uklady magnetyczne, posiadaja¬ ce wspólne uzwojenie wzbudzajace 12.Uzwojenie to jest wykonane w ten spo¬ sób, ze odpowiednia ilosc zwojów drutów ma ksztalt podluznej petli, przyczem po¬ szczególne zwoje lezaj zasadniczo w rów¬ noleglych plaszczyznach. Lukowe konce tej petli zagina sie potem pod katem prostym, otrzymujac w ten sposób ksztalt pokazany na fig. 4. Uzwojenie to nasuwa sie potem na piaste 7 magnesu, tak ze proste czesci 13 uzwojenia przebiegaja wzdluz osi 3 i tylnych czesci wycinków 8. Prad doprowa¬ dza sie do uzwojenia 12 zapomoca prze¬ wodu 16 przeprowadzanego przez otwory 15, wywiercone w wale 3 i w korpusie ma¬ gnesu.Wzbudzanie obu elektromagnesów za¬ pomoca wspólnego uzwojenia ima wielkie - 2zalety, mianowicie zuzywa sie mniej mie¬ dzi, niz przy dwóch oddzielnych uzwoje¬ niach, przedewszystkiem jednak unika sie silnego rozproszenia magnetycznego, które przy uzyciu okraglych uzwojen wystepuje na tylnej stronie wycinków magnetycznych 8. Wlskutek takiego rozpraszania magne¬ tyczne pole siega w kierunku obwodowym poza konce wycinków, wskutek czego sklad¬ niki magnetyczne sortowanego materjalu przechodza poza granice wlasciwej strefy sortowania, co jest niekorzystne dla czyn¬ nosci sortowania.Chcac jeszcze wydatniej unieszkodliwic wplyw rozproszenia magnetycznego, a zwlaszcza wplyw szczatkowego magnety¬ zmu czastek sortowanego materjalu, zasto¬ sowano pomocniczy uklad magnetyczny 24, pomieszczony naprzeciw srodka glów¬ nego ukladu magnetycznego w wolnej prze¬ strzeni pomiedzy koncami uzwojenia wzbu¬ dzajacego 12, 13. Pomocniczy uklad ma¬ gnetyczny 24 sklada sie z rdzenia 25 oto¬ czonego pomocniczem uzwojeniem wzbu¬ dzaj acem 26 i jest polaczony z piasta glównego magnesu. Na zewnetrznym kon¬ cu rdzenia znajduje sie pomocniczy biegun 27, którego zewnetrzna powierzchnia lezy w zasadzie na tej samej powierzchni wal¬ cowej, na której leza zewnetrzne po¬ wierzchnie glównych biegunów lOa, lOb, We.Magnes, wykonany w opisany sposób, ulatwia skladanie i rozbieranie sortowni- ka, a takze umozliwia budowe sortowników wiekszej dlugosci. Chcac otrzymac sortow- nik dluzszy, a tern samem wydajniejszy, trzeba tylko przedluzyc odpowiednio glów¬ ny wal i nalozyc kilka magnesów 6, 6 (fig. 3). W! tym przypadku daje sie rów¬ niez odpowiednia ilosc magnesów pomoc¬ niczych 24.Beben 2 sortownika sklada sie w zasa¬ dzie z dwóch bocznych tarcz 17, 18, które sa osadzone obrotowo na wale 3 (pomie¬ dzy magftesarcii i lozyskami 4), z laczace¬ go je walcowego plaszcza 19 zachodzacego na pierscieniowe wyskoki 20 tarcz 17, 18 i z okladziny plaszcza 19. Plaszcz 19 moze byc wykonany z materjalu niemagnetycz¬ nego, np, z mosiadzu, albo tez z materja¬ lu, który posiada wlasnosci magnetyczne.W tylm ostatnim przypadku plaJszcz mufci byc bardzo cienki, aby nie pochlanial wiekszej ilosci Ilnji sil, albo tez wyrabia sie plaszcz z blachy o bafdzo malej prze¬ wodnosci magnetycznej, np, ze stali man¬ ganowej* Plaszcz 19 jest zaopatrzony w okladzi¬ ne skladajaca sie z pierscieni, wykonanych naprzemian z materjalu magnetycznego i niemagnetycznego. Okladzine, wyrabia sie w ten sposób, ze nawija sie srubowo na plaszcz dwa druty o przekroju czworo¬ katnym, przyczem jeden z tych drutów jest wykonany z materjalu niemagnetycznego* a drugi z materjalu magnetycznego. Nawi¬ niete druty lutuje sie potem ze fcoba i przy- lutowuje sie je do plaszcza 19 (albo laczy sie je przez spaiwanie stopne), a potem z zewnatrz gladko obtacza. Lewa tarcza 18 jest zaopatrzona w wieniec zebaty 23, któ¬ ry zazebia sie (z nieuwidoczfoionym fta ry¬ sunku) kolem zebatem obracajacem beben w kieninku strzalki, Ponad bebnem znajduje sie koryto do- prowadcze 28, którego koniec wychodzi w kierunku obrotu bebna nieco poza jego naj¬ wyzszy punkt. Pod bebnem znajduje sie zbiornik 29, którego dlugosc jest równa ro¬ boczej dlugosci sortownika, a szerokosc jest wieksza od srednicy bebna. Polozenie zbiornika jest takie, ze z prawej strony zbiornik wystaje tylko nieznacznie poza obwód bebna, z lewej zas strony irystaje znacznie wiecej. Pionowe przegrody 30 i 31 dziela zbiornik na trzy przedzialy, W przedziale 32 po lewej stronie zbieraja sie niemagnetyczne czastki sortowanego Efta* terjalu, w srodkowym przedziale 33 ikn&- raja sie czastki slabo magnetyczne, w prze¬ dziale 34 po prawej stronie czastki magne- — 3 —tyczne; Czesci 35 i 36 przegród, wystajace ponad zbionnik, sa jeszcze zaopatrzone w przedluzenia 35a, 36a, które sa przesta- wialne w kierunku pionowym, przyczem kazde ich polozenie mozna ustalic zapomo- ca srub 40, 41. Oprócz tego mozna wymie¬ nione przedluzenia obracac na czopach 42, 43 i ustawiac je w ten sposób pod dowol¬ nym katem/ Urzadzenie to umozliwia na¬ stawianie przedluzen przegród pod roz¬ maitemu katami wzgledem obwodu bebna, przyczem normalne polozenie jest takie, ze przedluzenie przegrody znajdujacej sie po lewej stronie jest blizsze od osi bebna, niz pionowa styczna do dbwodu bebna, na¬ tomiast przegroda z praweij strony lezy mniej wiecej w pionowej plaszczyznie, przechodzacej przez os bebna. Zamiast dwóch przegród 35, 36 mozna ich dac wie¬ cej, jezeli sortowany materjal ma byc roz¬ dzielony na wieksza ilosc frakcyj.Jak widac na fig. 5, uzwojenie wzbu¬ dzajace 12, 13 glówny magnes i uzwojenie 12, wzbudzajace pomocniczy magnes, sa polaczone równolegle i sa zasilane z tego samego zródla pradu 37. W obu obwodach wzbudzajacych sa wlaczone nastawialne oporniki, mianowicie w glównym obwo¬ dzie znajduje sie opornik 38, w obwodzie zas pomocniczym — opornik 38a.W czasie pracy sortownika doprowa¬ dza sie dokladnie rozdrobiony (jak zwy¬ kle) materjal zapomoca koryta 29 na gór¬ na powierzchnie bebna 2, poczem materjal ten przechodzi wraz z bebnem w Obreb po¬ la magnetycznego. Zewnetrzne krawedzie pasów 21 przyciagaja najsilniej magne¬ tyczne czastki sortowanego materjalu, gdyz tam wlasnie skupiaja sie linje magnetycz¬ ne i w tych miejscach tworza sie peczki magnetycznych czastek, lecz kierunek tych peczków ciagle sie zmienia w czasie ruchu bebna, gdyz natezenie pola magnetycznego i biegunowosc ulegaja ciaglym zmianom wskutek tego, ze dzialanie indukcyjne bie¬ gunów magnetycznych na magnesujace sie pasy okladziny bebna zmienia sie wraz z polozeniem poszczególnych pasów okladzi¬ ny wzgledem biegunów magnetycznych. W tych warunkach peczki czastek magne¬ tycznych sa w ciaglym ruchu i ulegaja wstrzasnieniom i rozluzniaja sie, tak ze czastki niemagnetyczne, zawarte miedzy czastkami magnetycznemu, oswobadzaja sie, odpadaja i gromadza sie w przedziale 32 (po lewej stronie) zbiornika 29. Slabo magnetyczne czastki pozostaja dluzej na powierzchni bebna i odpadaja dopiero pod dzialaniem wlasnego ciezaru w strefie, za¬ wartej pomiedzy przegrodami 35, 36, gro¬ madza sie w srodkowym przedziale 33 zbiornika, podczas gdy czastki| silnie ma¬ gnetyczne odpadaja dopiero w tej strefie, w której konczy sie pole magnetyczne wy¬ twarzane przez glówne magnesy, i czastki te gromadza sie w przedziale 34 zbiornika.Przy odpowiedniej regulacji wzbudze¬ nia magnesu pomocniczego 24 zapomoca opornika 38a mozna skompensowac roz¬ praszanie sie glównego pola magnetyczne¬ go, tak ze po prawej stronie bebnai powsta¬ je rzeczywiscie obojetna strefa, wskutek czego wszystkie czaptki sortowanego mate¬ rjalu w tej strefie ostatecznie odpadaja.Dzialanie opisanego sortowtnika jest za¬ tem bardzo dokladne, czasteczki sortowa¬ nego materjalu rozdzielaja sie bardzo na¬ wet przy przeróbce materjalu o wlano- sciach magnetycznych bardzo slabych.Wskutek zastosowania magnesów po¬ mocniczych sortownik jest oczywiscie nie¬ co drozszy.Rozproszone pole magnetyczne i ma¬ gnetyzm szczatkowy mozna równiez unie¬ szkodliwic w tein sposób, ze sortowany materjal doprowadza sie zapomoca tasmy (fig. 6 i 7), która oddala sie od bebna na granicy magnetycznej i tern samem usuwa czastki materjalu z pod wplywu magne¬ tyzmu szczatkowego. Jezeli tasma jest sta¬ lowa, to osiaga sie jeszcze te korzysc, ze dzialanie magnetyczne jest bardzo silne,gdyz pole (magnetyczne, przenikajac przez stalowa tasme, dziala na sortowany mate- rj al bezposrednio.Przez beben sortownika A (fig- 6 i 7) przechodzi tasma B bez konca, podparta z drugiej strony zapomoca zwyklego bebna C. Ponad bebnem C znajduje sie koryto nasypowe D, zapomoca którego doprowa¬ dza sie sortowany materjal. Tasma B jest wykonana z cienkiej blachy stalowej. Z prawej strony bebna A znajduje sie skro¬ baczka E, której górny koniec znajduje sie w pewnym odstepie od powierzchni bebna.Dzialanie tejgo urzadzenia opisano po¬ nizej. Sortowany materjal posuwa sie wraz z tasma B i z chwila gdy wejdzie na beben A dostaje sie w strefe dzialania pola ma¬ gnetycznego. Czajstki sortowanego materja- lu, przechodzac przez pole magnetyczne, ulegaja wstrzasnieniom wskutek wspóldzia¬ lania zygzakowatych krawedzi biegunów magnesów i pasków, z których sklada sie okladzina b^bna, tak ze czastki magnetycz¬ ne przebijaja sie przez otaczajace je czastki niemagnetyczne, to znaczy docho¬ dza az do tasmy B i przyczepiaja sie do niej. Nieco powyzej górnego konca skro- bacza E oddzielaja sie czastki niemagne¬ tyczne od magnetycznych pod wplywem sily ciezkosci i sily odsrodkowej. Czastki magnetyczne posuwaja sie z tasma jeszcze dalej, az do granicy pola magnetycznego, i po przejsciu tej granicy odpadaja, Ponie¬ waz na granicy pola magnetycznego tasma B oddala sie od bebna wraz z przyczepio- nemi do niej czastkami sortowanego mate- rjalu, wiec czastki wychodza calkowicie z pola magnetycznego, tak ze odpadanie ich jest zapewnione, o ile tasma odchodzi z bebna mniej wiecej na granicy strefy ma¬ gnetycznej .Urzadzenie, przedstawione na fig. 6 i 7, moze byc jeszcze prostsze, jezeli magnesy sa rozlozone nietylko na polowie obwodu bebna, lecz na calym obwodzie i obracaja sie razem z bebnem. W tym przypadku plaszcz bebna (skladajacy sie z pasków) moze byc polaczony bezposrednio z biegu¬ nami magnesów, tak ze niema szczeliny powietrznej i dzialanie magnetyczne jest silniejsze. Tasma stalowa B przechodzi wtedy bezposrednio przez powierzchnie biegunów magnesów, a prad wzbudzajacy magnesy doprowadza sie zapomoca pier¬ scieni slizgowych.Opisane sortowniki moga równiez pra¬ cowac w ten znany sposób, ze sortowany materjal doprowadza sie pod beben, który przyciaga magnetyczne czastki i przenosi je sam lub zapomoca tasmy na lewa stro¬ ne (fig. 6), podczas gdy czastki niemagne¬ tyczne sortowanego materjalu, doprowa¬ dzanego np. zapomoca tasmy transporto¬ wej, pozostaja na tej tasmie, która je prze¬ nosi do innego miejsca. W tym przypadku kierunek obrotu bebna sortownika musi byc oczywiscie przeciwny, niz wskazuja strzalki na fig. 2 i 6, PL