Przedmiotem niniejszego wynalazku jest wybieracz, którego ruchome kontakty, lub szczotki, przesuwaja sie po nieruchomych kontaktach z znaczna szybkoscia i mimo to moga byc ustawione na dowolnym kon¬ takcie z zupelna pewnoscia. Poniewaz za¬ sada tego wybieracza jest bardzo prosta, wiec jego konstrukcja jest latwa i tania.Bez zmiany konstrukcji mozna go wlaczyc w ten sposób, ze dziala on jako wyszuki¬ wacz przyzewowy, jako rozdzielacz przy- zewowy o wielu odgalezieniach, jako wy¬ bieracz grupowy lub wybieracz przewodu.Nowy wybieracz odznacza sie tern, ze jego szczotki maja obcy naped, ze moga byc zatrzymane na kazdym dowolnym kon¬ takcie zapomoca zeba zatrzymowego, dzia¬ lajacego na kolo zebate obracajace sie wraz z trzymakiem szczotek, i ze predkosc obro¬ towa szczotek reguluje regulator sprzezo¬ ny z walem szczotek.Do kierowania ruchem szczotek wybie¬ racza sluzy magnes sterowy, który dziala na zab, wzglednie zapadke zatrzymowa.Magnes ten wzbudza sie zapomoca pra¬ dów, przeplywajacych przez szczotke ste¬ rowa, lub przez nieruchome kontakty, po których sie slizga szczotka sterowa. Oma¬ wiany wybieracz jest równiez tern zna¬ mienny, ze nastawienie szczotki sterowej wzgledem kontaktów sterowych i nasta¬ wienia zeba zatrzymowego wzgledem ze¬ bów kola zebatego, lub innej czesci zebatej, dochodzi do skutku dopiero wtenczas, gdyWaska powierzchnia szczotki sterowej, przesuwajaca sie pa nieruchomych kon¬ taktach, *zr6Bi ckrfiaj&ttiiej % tej drogi, ja¬ ka oddziela te dwa nieruchome kontakty, pomiedzy któremi znajduje sie nieruchomy kontakt sterowy, okreslony elektrycznie w danej chwili. IN aj lepiej pracuje taki wybie- racz, którego szczotka sterowa wzgledem nieruchomych kontaktów sterowych i za¬ padka zatrzymowa wzgledem zebów kola zebatego sa tak nastawione, ze zapadka wzglednie zal zatrzymowy — w chwili o- puszczania przez szczotke sterowa nieru¬ chomego kontaktu, znajdujacego" sie bez¬ posrednio przed pozadanym kontaktem nieruchomym, — znajduje sie przed wierzcholkiem któregokolwiek z zebów ko¬ la zebatego, tak ze na zaskoczenie zapadki poza wlasciwy zab mozna wyzyskac caly ' okres czasu potrzebnego do przejscia szczotki przez pozadany kontakt i przez od¬ step dzielacy kontakty sasiadujace z soba.W celu przyspieszenia odpadania kotwicy magnesu sterowego wlacza sie równolegle do szczotki sterowej, lub uzwojenia ma¬ gnesu sterowego — kondensator, który dziala odwrotnie na uzwojenie magnesu.Predkosc opadania kotwicy magnesu moze byc zwiekszona przez wykonanie rdzenia magnesu z zelaza niklowego. Zapadka, wzglednie zab zatrzymowy, jest zabezpie¬ czony przeciw przesunieciu zapomoca sru¬ by wkreconej w gwintowany otwór dzwigni kotwicznej.Nieruchome kontakty sa osadzone w dzwigarze lub w dzwigarach np. z praso¬ wanej masy i dajacych sie przesuwac w ce¬ lu wstepnego nastawienia ramienia kontak¬ towego wzgledem osi wybieracza, podczas gdy dokladne nastawienie odbywa sie przez przesuniecie zeba zatrzymowego.Wybieracz jest zaopatrzony w magnes ste¬ rowy, którego kotwica reaguje, przy wiel¬ kiej predkosci szczotek, na brak pradu, oraz w przekaznik, który reaguje dopiero wtedy, gdy szczotki wybieracza zostaly za¬ trzymane przymusowo przez kotwice stero¬ wego magnesu.Przyklad wykonania przedmiotu wyna¬ lazku przedstawiono na rysunku.Fig. 1 przedstawia przekrój w widoku perspektywicznym; fig. 2 — schematyczny widok czolowy, a fig. 3 —• schemat pola¬ czen wyhieracza dzialajacego jako wyszu¬ kiwacz przyzewowy.Na wale 1 wybieracza sa umocowane z uwzglednieniem izolacji szczotki 12, z których przedstawiono na rysunku tylko jedna. Na wale tym jest osadzony obroto¬ wo wydrazony wal 5, na którego górnym koncu znajduje sie kolo zebate 6, a na dol¬ nym koncu oslona 7 sprezyny 8. Jeden ko¬ niec sprezyny 8 jest przymocowany do wa¬ lu 1, a drugi do oslony 7, tak ze gdy ta ostatnia obraca sie w kierunku strzalki, to sprezyna 8 usiluje obrócic w tym samym kierunku wal 1. Do obracania oslony 7, a tern samem' do naciagania sprezyny, sluzy zapadka 10, która wprawiona w ruch drga¬ jacy przez elektromagnes 5 obraca kólko zebate 6 polaczone z oslona 7. Wsteczny obrót kola 6 uniemozliwia zapadka 9.Wal 1 jest przytrzymywany wbrew dzialaniu sprezyny 8 zapomoca zapadki 4, która zaskakuje miedzy zeby kola 3 przy¬ mocowanego do walu 1. Gdy szczotka 12 ma byc ustawiona na którymkolwiek z nie¬ ruchomych kontaktów, to wzbudzony ma¬ gnes sterowy 11 odciaga zapadke 4 od ko¬ la 3, a gdy szczotka zsunie sie z kontaktu poprzedzajacego kontakt pozadany, to ma¬ gnes 11 traci sile, a zapadka 4 chwyta zno¬ wu kolo 3 i zatrzymuje je. Prad wzbudza¬ jacy magnes 11 przeplywa przez szczotke 12 i przez kontakty, po których szczotka sie przesuwa. Wszystkie nieruchome kon¬ takty sa polaczone z baterja z wyjatkiem tych (np. 15), na których szczotka ma sie zatrzymac. Nastawianie szczotki 12 wzgle¬ dem nieruchomych kontaktów i nastawia¬ nie zapadki 4 przesuwalnej na dzwigni kotwicznej 26, wzgledem zebów kola 3 od- — 2 -bywa sie w ten sposób, ze koniec zapadki 4 znajduje sie przed wierzcholkiem jakie¬ gokolwiek zeba kola 3 w tej samej chwili, kiedy szczotka 12 zsuwa sie z kontaktu 14, lezacego bezposrednio przed pozadanym kontaktem 15, tak ze caly okres czasu po¬ trzebnego do przejscia szczotki 12 przez pozadany kontakt 15 i przez szczeliny po¬ wietrzne 17, 18, oddzielajace kontakt 15 od kontaktów 14, 16, mozna wyzyskac dla roboczej czynnosci zapadki 4 (zaskoczenie zapadki za odpowiedni zab kola 3). Wyzej opisany sposób nastawy jest najkorzyst¬ niejszy, jednak wybieracz pracuje takze wtedy, gdy przebieg nastawiania szczotki 12 wzgledem kontaktów 15, 16 i t. d., oraz nastawianie zapadki 4 wzgledem zebów kola 3 jest taki, ze szczotka 12, z która jest polaczony magnes sterowy 11, natrafiwszy na elektrycznie okreslony (bezpradowy) kontakt, np. 15, zatrzymuje sie (wskutek zahaczenia sie zeba kola 3 o zapadke 4) dopiero wtedy, gdy waska powierzchnia ro¬ bocza szczotki 12 przeszla co najmniej % tej drogi, jaka oddziela od siebie nierucho¬ me kontakty 16', 16, pomiedzy któremi znajduje sie okreslony (bezpradowy) kon¬ takt 15. Zapadka 4 jest rozcieta i jest przy¬ mocowana do dzwigni kotwicznej 26 za¬ pomoca srub 33, 34, podczas gdy sruba 35 zabezpiecza ja przeciw przesunieciom. Sru¬ ba 35 jest wpuszczona w gwintowany otwór w podgiety koniec 36 dzwigni 26 i jest za¬ bezpieczona zapomoca nakretki. Predkosc zaskakiwania zapadki 4 mozna regulowac zapomoca sprezyny 19. Dla skrócenia cza¬ su spadania kotwicy 20 (co ma wplyw na predkosc zaskakiwania zapadki 4) wazne jest zastosowanie kondensatora 21, oddzia¬ lywujacego na cewke 11 magnesu i wla¬ czonego równolegle do cewki 11, lub rów¬ nolegle do szczotki 12. Kondensator 21 dziala w ten sposób, ze w chwili otwarcia obwodu pradu cewki //, prad ten bardzo szybko zanika, a nawet do pewnego stop¬ nia zmienia kierunek, tak ze przeciwdziala¬ nie magnetyzmowi szczatkowemu rdzenia magnesu sterowego jest bardzo wydatne.Czas opadania kotwicy 20 mozna je¬ szcze bardziej skrócic, jezeli magnes 11 wykonac z niklowego zelaza. Do regulacji predkosci walu 1 i w celu unikniecia zbyt wielkiego momentu sily odsrodkowej za¬ stosowano regulator odsrodkowy 40, wpra¬ wiany w ruch zapomoca kola slimakowego 41 osadzonego na wale / i slimaka 42, osa¬ dzonego na wale regulatora. Powierzchnia szczotki 12, przesuwajaca sie po nierucho¬ mych kontaktach 14, 15, 16 i t. d., jest skie¬ rowana promieniowo i jest tak waska, ze moze polaczyc ze soba dwa sasiednie kon¬ takty, np. 15, 16, ale nie wiecej.Doswiadczenie wykazalo, zs wybieracz zatrzymuje swoje szczotki z dostateczna pewnoscia nawet wtedy jeszcze, gdy szczotki przesuwaja sie po nieruchomych kontaktach z predkoscia 300-tu kontaktów na sekunde. Dla 100-go kontaktu wystar¬ cza wiec Vs sekundy, tak ze nie potrzeba wcale stosowac brzeczyka, dajacego znac wolajacemu abonentowi, ze jego przewód ma juz polaczenie do nastepnego wybiera- cza.Zalaczenie opisanego wybieracza przed¬ stawiono na fig. 3. Ruchy szczotki d sa sterowane zapomoca specjalnego szeregu nieruchomych kontaktów k. Wszystkie kon¬ takty sterowe k wyszukiwacza przyzewo- wego sa polaczone z kontaktami spoczyn- kowemi przekazników linjowych AR. Na rysunku uwidoczniono dwa przekazniki AR, i AR10Q.Jezeli jakikolwiek abonent wola, to je¬ go przekaznik linjowy, np. i4/?100 odlacza tylnym kontaktem baterje od odpowiednie¬ go kontaktu sterowego &]00, natomiast przedni kontakt przekaznika zamyka ob¬ wód pradu przechodzacego przez przyrzad WS do wyszukiwania wybieracza i doply¬ wajacego do magnesu sterowego M (odpo¬ wiadajacego magnesowi 11 na fig. 2) wy¬ szukiwacza przyzewowego. _ 3 _Magnes M przyciaga kotwice i puszcza w ruch wal wybieracza ze szczotkami, któ¬ re pod dzialaniem sprezyny 8 wykonuja bardzo szybki obrót. Przy wypuszczeniu szczotek nastepuje przestawienie pomocni- czego wlacznika lub kontaktu W, co powo¬ duje wlaczenie wzbudzonego magnesu M w obwód pradu, który przeplywa przez kontakt 3 walu, kontakt 30 przekaznika R, szczotke sterowa d i przez tylne kontakty wszystkich niewzbudzonych przekazników AR.Gdy szczotka sterowa d doszla do martwego, wzglednie odlaczonego od bate- rji kontaktu sterowego kl001 to prad ma¬ gnesu sterowego M zostaje przerwany, tak ze jego kotwica odpada, a przymocowana do niej zapadka zatrzymuje wal wybiera¬ cza. Szczotka d jest tak ustawiona wzgle¬ dem kola zapadkowego, ze zatrzymuje sie dopiero tuz przed tylna krawedzia stero¬ wego kontaktu &100, wskutek czego pozo¬ stawia sie maksimum czasu na odpadnie¬ cie kotwicy magnesu sterowego. Gdy szczotki sie zatrzymaly, to wtedy nastepu¬ je wzbudzenie przekaznika R zapomoca pradu, który przeplywa przez inna szczot¬ ke c kontaktu hl nalezacego do jednego z nieruchomych kontaktów sterowych k100 i do przekaznika odlaczeniowego TR100 na¬ lezacego do przekaznika liniowego AR^oy Predkosc, z jaka szczotka c przesuwa sie przez kontakty kp, jest tak wielka, ze prze¬ kaznik r otrzymuje tylko wtedy prad dosc silny do jego wzbudzenia, gdy szczotka c zostaje przytrzymana w wyzej opisany sposób. Gdy szczotka c przesuwa fcie po kontaktach znajdujacych sie pod napie¬ ciem, to okresy dzialania impulsów pradu na przekaznik R sa rhyi krótkie- aby prze¬ kaznik R mógl przeciagnac kotwice. Prze- kaznik R laczy przewody (nieuwidocznio- ne na rysunku) stacji wolajacej z szczotka¬ mi nieuwidocznionemi na fig. 3, prowadza- cemi do nastepnego wybieracza. Dla grup abonentów, obejmujacych do 50 przewo¬ dów, uzywa sie grup szczotek przestawio¬ nych najczesciej o 180°, przyczem kazka ze szczotek dochodzi do poczatku szeregu nieruchomych kontaktów, zanim druga gru¬ pa szczotek zejdzie z ostatnich kontaktów tego samego szeregu- Gdy grupy obejmuja 109 przewodów, to szczotki sa przestawio¬ ne takze o 180°, lecz jednoczesnie sa takze przestawione w kierunku osi walu; tak ze fdy grupa szczotek przeszla przez 50 kon¬ taktów, to druga grupa szczotek przecho¬ dzi przez dalszy szereg nieruchomych kon¬ taktów. Wybieracze mozna wlaczac do¬ wolnie jako wybieracze grupowe lub wy¬ bieracze przewodów. PL