Wynalazek niniejszy dotyczy ulepsze¬ nia w aparatach przeznaczonych do obrób¬ ki ciaglej roslin cukrowniczych i wogóle wszelkich produktów, z których zapomoca lugowania, wymywania, dyfuzji lub wszel¬ kich innych zabiegów ciaglych mozna o- trzymac produkty rozpuszczalne, przyczem ulepszenia te dotycza specjalnie aparatów zawierajacych tasme transportowa bez kon¬ ca, poruszajaca sie w szczelnym przewo¬ dzie i przeznaczona do przenoszenia mate- rjalu stalego w zetknieciu z ciecza.Ulepszenia stanowiace przedmiot wy¬ nalazku dotycza specjalnie zautomatyzo¬ wania aparatu tak, azeby zatrzymywal sie on samoczynnie w razie jakiejkolwiek nie¬ prawidlowosci w dostarczaniu materjalu wyjsciowego krajanki albo innego materja¬ lu stalego albo tez cieczy ekstrakcyjnej, oraz azeby bieg tego aparatu wznawial sie samoczynnie z chwila przywrócenia nor¬ malnego zasilania, oraz aby dostosowywal sie samoczynnie do zmian ilosci, gestosci, temperatury i t. d. cieczy wyplywajacej z aparatu.Wiadomo, ze prawidlowy bieg ekstrak-cji ciaglej wymaga prawidlowego dawko¬ wania ladunków matej?jj|ilti przeznaczonego do wyczerpania or£z*efeczy ekstrakcyjnej.W szczególnym przypadku dyfuzji w celu ekstrakcji cukru stale stezenie sciaganego soku cukrowego z jednej strony, z drugiej zas calkowite wyczerpanie miazgi mozna osiagnac jedynie wtedy, jesli stosunek obu czynników (materjalu i cieczy) jest staly, jak równiez stale sa czas dzialania oraz temperatura.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwa¬ la na automatyczne regulowanie tych róz¬ nych czynników.Zgodnie z pierwszem ulepszeniem lej zasilczy, doprowadzajacy krajanke albo inny materjal staly, przeznaczony do ekstrakcji, ma szczelne scianki podwójne i jest zawieszony przy pomocy przeciwcie¬ zaru tak, iz jego polozenie w stanie równo¬ wagi zalezy od poziomu znajdujacej sie w nim krajanki oraz od poziomu cieczy we¬ wnatrz podwójnej jego scianki. Lej tak za¬ wieszony laczy sie w odpowiedni sposób z urzadzeniem kontroluj acem silnik, wpra¬ wiajacy w ruch przenosnik aparatu dyfu¬ zyjnego, oraz z kranami do pary ogrzewa¬ jacej i z kranami spustowemi do cieczy odbieranej z aparatu. W ten sposób wszel¬ kie zatrzymanie zasilania leju powoduje zatrzymanie przenosnika, a jednoczesnie zmiane ilosci cieczy ekstrakcyjnej, tempe¬ ratury oraz ilosci cieczy odplywajacej z a- pairatu.Zgodnie z innem ulepszeniem, charak¬ teryzuj acem wynalazek, krajanke lub inny materjal staly wprowadza sie do aparatu zapomoca skrzynek, umozliwiajacych zu¬ pelnie równomierne rozkladanie materjalu na tasmie bez konca.Aby zapewnic równomiernosc ladunku cieczyf a zatem i stalego odplywu soku cu¬ krowego parzy wypuscie z aparatu, stosuje sie korzystnie zbiornik, reguluj acy ladumek statyczny, zaopatrzony w plywak, dziala¬ jacy na kurek i doprowadzajacy ciecz ekstrakcyjna; przy spuscie do soku mozna równiez zastosowac densymetr i termore¬ gulator, przyczem moga one oddzialywac na ilosc soku uchodzacego z aparatu oraz na ilosc pary ogrzewajacej.Wreszcie aparat zawiera korzystnie automatyczny zespól naprezajacy lancu¬ chy albo kable wchodzace w sklad przeno¬ snika.Rysunek przedstawia schematycznie u- rzadzenie wedlug wynalazku, przyczem fig. 1 przedstawia widok urzadzenia cze¬ sciowo w przekroju, fig. 2 — widok bocz¬ ny, fig; 3 — widoL perspektywiczny skrzyn¬ ki, fig. 4, 5 i 6 przedstawiaja w widoku oraz w rzucie poziomym skrzynke.Aparat dyfuzyjny sklada sie z pewnej ilosci kolumn pionowych B, C, D, E, np. z blachy stalowej, o sciankach pojedynczych albo podwójnych w celu umozliwienia o- grzewania. Kolumny te w dolnej czesci la¬ cza sie u -dolu za^pomoea lacznic zeliwnych 101 i 102, a u góry zapomoca skrzyn 104, 106. Na rysunku aparat zawiera cztery ko¬ lumny, z których dwie srodkowe sa nizsze od dwóch pozostalych. Skrzynia 106 za¬ wiera korzystnie czesci odejmowalne 200, 201 w celu umozliwienia nadzoru oraz na¬ prawy. Prócz tego aparat zawiera komin 203 do ulatniania gazów porwanych przez materjal i wywiazanych podczas ogrzewfk- nia. Tasma transportowa przesuwa sie po¬ ziomo w skrzyni górnej 104, zaopatrzonej w otwór wypustowy do miazgi wyczerpa¬ nej. W (Skrzyniach 101, 106, 102 zmontowa¬ ne sa kola wolne 204, przez które przerzu¬ cony jest lancuch lub kabel przenosnika, zas przy skrzyni górnej znajduje sie kolo wolne 205, umieszczone w linji pionowej ponad kolumna spustowa E do miazgi wy¬ czerpanej, oraz kolo rozruchowe 206 na¬ pedzane przez kolo trybowe 207, wme- szczone w jednej Llnji pionowej z kolumna wpustowa B do krajankL Kolo trybowe 207 otrzymuje naped od pedni, przeznaczonej do zwalniania szybkosci, nieuwrdoczaaionejma rysunku a wprawianej w ruch przez silnik, przedstawiony schematycznie jedy¬ nie w postaci wylacznika 208.Przenosnik utworzony jest z kabla srodkowego albo z kabli lub lancuchów bocznych oraz talerzy lub korytek, a ko¬ rzystnie z plyt przedziurawionych. Kra¬ janka przechodzaca z nieprzedstawionej na rysunku krajalnicy doprowadzana jest do dolnej czesci 209 podnosnika 2J0, któ¬ ry ja przesypuje do leju zasilajacego A.Stad krajanka jest rozkladana w górnej czesci na talerze przenosnika i przechodzi kolejno przez kolumny B, C, D, E, az do otworu wypustowego 108.Ciecz ekstrakcyjna, zawarta w zbiorni¬ ku F1 wchodzi do kolumny wypustowej E dla miazgi przez otwór 211, opada wzdluz tej kolumny ciagle sie wzbogacajac i ucho¬ dzi wreszcie wpoblizu górnej czesci ko¬ lumny B, zasilanej krajanka. Stosuje sie tez dwa otwory wylotowe 212, 213 do so¬ ku cukrowego na róznych poziomach, u- mozliwiajace odbieranie soku w zaleznosci od mozliwych zmian ladunku statycznego, zaleznych np. od zmian przepuszczalnosci masy krajanki (mniej lub wiecej rozdrob¬ nionej albo zle pokrajanej, albo pochodza¬ cej z buraków zmarzlych lub zgnilych), znajdujacej sie na talerzach przenosnika.Aby ulatwic dyfuzje krajanki, dobrze jest ogrzac ja lub zagotowac przed zetknie¬ ciem z goracym sokiem, wychodzacym z a- paratu. Wykonywa sie to np. zapomoca ogrzewacza 119 dowolnego typu, w którym jeden z elementów kolumny B zaopatrzony jest w podwójny plaszcz w celu umozliwie¬ nia ogrzewania soku za posrednictwem pompy 214.Ogrzewajace przewody parowe (do pa¬ ry ulatnianej lub wyciagowej) przedsta¬ wiono na rysunku linjami pelnemi, zas przewody do pary zgeszczonej skroplo¬ nej — linjami przerywanemi. Te ostatnie koncza sie przy oczyszczalniku automa¬ tycznym 215. Pompa oprózniajaca 260 u- mieszczona jest we wabieniu, gdy dolna czesc aparatu znajduje sie pod powierzch¬ nia gruntu.Przewód 216 doprowadza pare zywa, sluzaca do wprawiania w ruch urzadzenia z chwila, gdy zbraknie pary odlotowej.Zgodnie z zasadnicza cecha wynalazku lej .zasilajacy A do krajanki na scianki po¬ dwójne, jest swobodnie zawieszony na kon¬ cu kabli 217, zaopatrzonych w przeciwcie¬ zar 218. Lej ten ma ksztalt równolegloscia- nu prostokatnego stosunkowo waskiego i rozszerzonego od góry; w dolnej jego cze¬ sci znajduje sie otwór 219, nad którym u- mieszczona jest przegroda pozioma 220 o odpowiedniej szerokosci. Dno leju tego po¬ siada boki 221, sluzace do prowadzenia dwóch skrzynek 222, 223, umieszczonych symetrycznie. Kazda z tych skrzynek skla¬ da sie np. z plytek równoleglych 224, 225 (fig. 3) polaczonych pretami albo listwa¬ mi 226; plytka zewnetrzna 225 kazdej skrzynki polaczona jest zapomoca drazka z mimosrodem lub korbowodem 228, przy- czem oba mimosrody albo Jtorbowody za¬ bierane sa i przemieszczane synchronicz¬ nie przez silnik wprawiajacy w ruch prze¬ nosnik. Kazda skrzynka powoduje jedno¬ czesnie przesuniecie pretów, tworzacych ruszt albo klapke, przyczem jedne z tych pretów 229 stercza poziomo nazewnatrz, zas prety 230 sa odchylone pionowo oraz pochylone do wewnatrz. Fig. 3 przedstawia prety te zmontowane bezposrednio na skrzynkach, lecz moga one byc od skrzy¬ nek niezalezne oraz.wprawiane w iruch bez¬ posrednio zapomoca drazka i korbowodu, np. na odpowiednich torach slizgowych.Skutkiem obrotu mimosrodów albo -korbo- wodów skrzynki 222, 223 zostaja przenie¬ sione; w polozeniu przedstawionem na ry¬ sunku skrzynka lewa jest napelniona kra¬ janka i prety 229 skrzynki prawej zamy¬ kaja przestrzen zawarta miedzy przegro¬ da 220 a sciankami pionowemi z prawej strony leju. Przesuwajac sie na prawo pre-ty pochyle 230, polaczone na stale z lewa skrzynka, spulchniaja krajanke, zapobie¬ gajac jej skupianiu sie i nagromadzeniu.Skrzynka lewa przechodzi stopniowo pod przegroda pozioma 220 i krajanka zawar¬ ta w skrzynce 222 opada na przenosnik przez otwór 219. Podczas tego prety pozio¬ me 229 skrzynki 222 zamykaja stopniowo przestrzen zawarta miedzy przegroda po¬ zioma 220 i lewa scianka pionowa. Jedno¬ czesnie skrzynka 223 przesuwa sie na pra¬ wo, prety poziome 229 wychodza naze- wnatrz, a prety pochylone prostopadle spulchniaja materjal. Podczas tego ruchu skrzynka 223 napelnia sie krajanka. Przy koncu biegu na prawo skrzynka 223 napel¬ nia sie, zas skrzynka 222 calkowicie sie poróznia.Ten zespól skrzynek umozliwia do¬ kladne regulowanie ilosci krajanki, prze¬ chodzacej przez aparat oraz nagromadze¬ nie jej na talerzach przenosnika, dzieki czemu reguluje sie opór, jaki stanowi kra¬ janka dla przeplywu cieczy, oraz czas sty¬ kania sie tej ostatniej z materjalem.Odmiane skrzynek, wykazujacych rów¬ niez wymienione zalety, przedstawiono na fig. 4, 5 i 6.W odmianie tej, przytoczonej równiez dla przykladu, lej A podzielony jest na dwa równe przedzialy Ax i A2 zapomoca przegrody pionowej 261 przerwanej w swej dolnej czesci przy 262, tak iz w tym punkcie oba przedzialy Ax i A2 komuniku¬ ja sie ze zoba. Kazdy z obu przedzialów moze sie zamykac zapomoca klapek 263, 264 oraz 265, 266, wykonanych w postaci rusztów jak na fig. 3 i rozrzadzanych w taki sposób, ze gdy klapka górna 265 prze¬ dzialu Ax jest otwarta, to klapka dolna 266 tego samego przedzialu jest zamknieta, przyczem taki sam ruch odbywa sie jed¬ noczesnie w przedziale A2 lecz naprze- mian wzgledem klapek przedzialu A19 t. j. w ten sposób, ze otwarcie klapki górnej 265 przedzialu Ax nastepuje jednoczesnie z za¬ mknieciem górnej klapki 263 przedzialu A2 oraz analogicznie dzieje sie z klapkami dblnemi.W ten sposób przy zmiennym ruchu czterech klapek stale jednakowa ilosc ma- terjalu spada na talerze przez otwór 219; ilosc ta mierzy sie objetoscia kazdego przedzialu miedzy klapka górna a dolna.Przyklad sterowania tego ruchu zmien¬ nego i okresowego czterech klapek przed¬ stawiony jest na fig. od 4 do 6, gdzie klap¬ ki polaczone sa zapomoca drazków prze¬ gubowych z dwoma pretami 267, 268, mo- gacemi sie slizgac w odpowiednich lozy¬ skach 269, 270, i utrzymywanych w polo¬ zeniu równowagi zapomoca sprezyn albo przeciwciezarów 271, 272. Na kazdym z pretów znajduje sie oporek 273, 274 (fig. 6), przyczem kazdy oporek polaczony jest na stale z krazkiem wodzacym 275, 276, który sie moze toczyc po odpowiednim to¬ rze 277, zawierajacym pochylnie 278. Sko¬ ro oporek 273 znajdzie sie np. w jakim¬ kolwiek punkcie skrzynki 104, wzgledem której pret 273 jest równolegly, oraz w ta- kiem polozeniu, iz rolka jego 275 znajdzie sie na dole pochylni 278, to talerz 279, po¬ ruszajacy sie w skrzynce 104 w kierunku strzalki 280, napotyka na wymieniony opo¬ rek, zabiera go ze soba i .zmusza jego rolke do wtoczenia sie na pochylnie 278 pomimo dzialania przeciwciezaru; skoro kólko 275 znajdzie sie w górnej czesci za pochylnia, oporek 273 calkowicie usuwa sie z przed talerza, który przechodzi, a wtedy prze¬ ciwciezar 271 odciaga rolke 275 zpowro- tem nadól pochylni, az rolka ta napotka nastepny talerz i t. d. Ruch przemienny drugiego oporka jest zupelnie analogiczny do ruchu opisanego.Jak widac z powyzszego mozna odpo¬ wiednio dobrac dlugosc oporków, poloze¬ nie pochylni oraz oporków wokól talerzy, celem regulowania ruchu klapek 263, 264, 265, 266.Aby dyfuzja odbywala sie w sposób od- — 4 —powiedni, to znaczy, zeby sok cukrowy wy¬ kazywal zadana zawartosc cukru oraz zeby krajanka byla calkowicie wyczerpana, na¬ lezy, jak to juz zaznaczono, zeby stosunek ilosciowy materjalu stalego i cieczy byl staly oraz zeby czas ich zatkniecia byl jed¬ nakowy. Jesli lej sie oprózni skutkiem za¬ trzymania sie podnosnika albo krajalnicy lub z jakiegokolwiek innego powodu, to koniecznem jest równiez zatrzymanie ca¬ lego aparatu oraz wstrzymanie doplywu cieczy dyfuzyjnej. Jednoczesnie nalezy u- nikac obnizenia poziomu cieczy dyfuzyj¬ nej w prawej kolumnie i w tym celu ko¬ nieczne jest wstrzymanie odplywu soku cukrowego. Wreszcie nalezy przerwac o- grzewanie, aby uniknac zbytniego prze¬ grzania krajanki. Te róznorodne zabiegi odbywaja sie automatycznie dzieki zmon¬ towaniu leju przy pomocy przeciwcieza¬ rów. W tym celu przy leju umocowana jest przegubowo pewna ilosc dzwigni 231, wa¬ hajacych sie kolo osi lub stalych ostrzy 232 i polaczonych zapomoca kabli, lancu¬ chów i wszelkich innych odpowiednich mechanizmów z narzadami wymienionemi ponizej.Pierwszym z tych narzadów jest wy¬ lacznik 208 regulujacy obwód zasilajacy silnik elektryczny, który wprawia w ruch przenosnik bez konca. Narzadem tym mo¬ ze byc zreszta kurek doplywowy dla pary do cylindrów silnika parowego albo wszel¬ ki inny narzad regulujacy dzialanie silnika.Jadna z dzwigni wprawia w ruch kran 237 do swobodnego wypuszczania pary, zawartej w aparacie, z chwila automatycz¬ nego zatrzymania tego ostatniego. W tym przypadku wypuszczanie pary jest ko¬ nieczne, aby uniknac szkodliwego prze¬ grzania krajanki.Zwykle krajanka w leju dosiega pew¬ nego stalego poziomu skutkiem uregulowa¬ nia przenosników. Jesli poziom ten obnizy sie z jakiegokolwiek powodu (zatrzymania przenosnika, krajalnicy i t. d.) lej A uno¬ si sie pod dzialaniem przeciwciezarów 218.Skutkiem tego nastepuje jednoczesnie: przerwanie doplywu cieczy dyfuzyjnej przez otwór 233; zatrzymanie przenosnika przez otworzenie wylacznika 208; zatrzy¬ manie wyplywu soku cukrowego w miej¬ scu 235; przerwanie doplywu pary ogrze¬ wajacej w punkcie 236, oraz polaczenie wnetrza aparatu z atmosfera przez otwór 237 w celu ulotnienia zawartej w nim pa¬ ry. Jesli poziom krajanki w leju wzrasta, skutkiem np. nadmiernej wydajnosci apa¬ ratów zasilajacych, to lej spoczywa na gór¬ nej czesci skrzyni 104 i przestaje dzialac na róznorodne narzady wyzej wymienio¬ ne. Krajanka moze sie przesypac przez wierzch leju, co zwróci uwage personelu obslugujacego, który wtedy moze zatrzy¬ mac bieg aparatów zasilajacych.Rozumie sie, ze ruchy leju moglyby dzialac jedynie na pewna ilosc narzadów wymienionych powyzej, np. jedynie na doplyw cieczy dyfuzyjnej i na bieg prze¬ nosnika.Zgodnie z zasadnicza cecha wynalazku lej sluzy jednoczesnie do zasilania urza¬ dzenia krajanka oraz woda. W tym celu posiada on podwójne scianki pelne, przy- czem przestrzen miedzy obydwiema scian¬ kami laczy sie zapomoca zginalnych rurek z jednej strony ze zbiornikiem zasilajacym F, z drugiej zas strony z kolumna E zapo¬ moca kurka 245.Równowaga leju obliczona jest na pew¬ na zawartosc wody miedzy jego podwój- nemi sciankami oraz na calkowita zawar¬ tosc krajanki tak, ze w razie opróznienia sie z wody przestrzeni miedzy sciankami lej nawet calkowicie napelniony krajanka uniesie sie, a przenosnik sie zatrzyma.Aby zapewnic równomierne splywanie cieczy ekstrakcyjnej oraz scisle okreslone zanurzenie krajanki w kolumnie E, stosu¬ je sie korzystnie regulator ladunku sta¬ tycznego, utworzony przez zbiornik 242, który sie komunikuje z kolumna £ przeznuce 24L iPosiem ciecey yw Aym &UoisBiku jsat^^ropmco^onaltty feolunante jE", tak iz jesli $ozi©m ten sie ob¬ nizy *ko ^plywak 244, polaczony zespalam dzwigni z kurkiem JrfS ossbdzonyna aa prze¬ wodzie zftsilczym 234, powoduje otwarcie tego kurka i zwiekszenie doplywu cieczy az do (przywrócenia normalnego obciazenia statycznego.Przy spuscie soku -cukrowego ko- rzy&teem ;j«rft zastosowac na odgalezieniu przewodu spustowego cgetstosciomierz 246 o ptodwójnych ^sciankach, przez który prze- frfywtt strumien cieczy o temperaturze sta¬ lej. pzzelew J47 tak, iz popriom tw nim jest zawsze staly. Plywak J248 przelewu pola¬ czony jest zespolem drazków z kurkiem 249 osadzonym w praewmlzie spustowym do-soku cukrowego. Latwo zrozumiec, ze w zaieinosci -od zmian gestosci soku wyply¬ wajacego z aparatu -plywak dziala odpo¬ wiednio ma kurek, zmieniajac w ten spo¬ sób ilosc wyplywajacego soku cukrowego.Mianowicie #esli sok wykazuje niedosta¬ teczna zawartosc cukru, a wiec niedosta¬ teczny czas stykania sie z krajanka, to ply¬ wak 248^ofeniza^ie i przymyka zlekka kran 249, skutkiem czego mniej soku odplywa z aparatu oraz tern samem wzrasta czas stykania sie soku z kraj anka, Gestoscio- mierz umieszczony jest na odgalezieniu, aby uniknac oziebiania calej masy soku, który i tak ogrzewa sie nastepnie w celu stezenia.Aby ^osiagnac stala temperature cieczy, mezna 'zastosowac termoregulator 250 przy opuscie -dla soku cukrowego. Regulator ten moze byc dowolnego -typu, ?np. moze nim byc termostat 'dylatacyjny polaczony ze¬ spolem drazków, dzwigai rzadów -z kranem 251 dsoprowadzajacym patfe' ogrzeirca j aca. Jesli temperatura fioku wyplywajacego z aparatu jest #byt niska, to pod -dzialaniem lenaoregulotora na 4&®m doplp^ipaiy^iefzwiekszy. rDo prawidlowego dzialania aparatu niezbedne fjest stale najprezeoie kabli lub lancuchów .przenosnika* Osiaga sie to, u- mieszczajac górna iskrzynie 104 na dwóch skrajnych kolumnach fi, £ przy pomocy zlacz 252 z dlawnica. Aby umozliwic zmie¬ nianie wysokosci kolumn fi, E i mocniej lub slabiej natezac lancuchy, mozna zasto¬ sowac zesjpól srub i nasrabków, przyczem jeden albo drugi z tych elementów jest wprawiany w ruch zapomoca przenosnika bez konca. Urzadzenia tego nie uwidocz¬ niono na rysunku, a zastosowanie go nie przedstawia zadne] trudnosci. Urzadzenie to mogloby byc zreszta automatyczne. W tym celu wystarczy zrównowazyc zapomo¬ ca przeciwciezaru jedno z kól zabieraja¬ cych przenosnika; zmiany natezenia kabla przenosnika daza do zmienienia osi waha¬ nia tego kola, zas zmiana polozenia tego ostatniego dziala za posrednictwem odpo¬ wiedniego zespolu transmisyj na wal, na którym sa zaklinowane njp. dwie sruby bez konca, zazebiajace sie z uzebieniem spiral- nem, zastosowanem np. na dwóch nasrub- kack Oczywiscie wynalazek nie ogranicza sie scisle do opisanych i przedstawionych ty¬ tulem przykladu szczególów wykonania i mozna w nim zastosowac wiele odmian, nie przekraczajac jego zakresu. PL