Wynalazek niniejszy dotyczy kapsel do korkowania butelek, a w szczególnosci kap¬ sel koronowych, oraz sposobu ich wyra¬ biania. Kapsle koronowe maja postac kraz¬ ków blaszanych nakladanych i zaciskanych na brzegu szyjki butelek, przyczem celem uszczelnienia styku brzegów otworu butel¬ ki z kapsla zaopatruje sie ja w szczeliwo w postaci sprasowanego korka sztucznego, a w tym celu do rzeczonej kapsli blaszanej wkladano plaski krazek sprasowanego sztucznego korka po uprzedniem posmaro¬ waniu powierzchni wewnetrznej kapsli od¬ powiednim cementem, topniejacym podczas ogrzewania, poczem rzeczony krazek kor¬ kowy przyciskano do dna kapsli zapomoca odpowiedniego tloczka, az do chwili skrzep¬ niecia cementu. Sposób ten wymaga jednak oddzielnego wycinania z arkuszy korko¬ wych rzeczonych krazków uszczelniajacych, co powoduje odpadki i wymaga dodatkowej robocizny.Uszczelniajace krazki korkowe, uzywa¬ ne dotychczas podczas nakladania kapsli na butelke, zostaja tak scisniete, iz obje- tosc ich zmniejsza sie do 1/6 objetosci nie- sprasowanej mieszaniny korkowej uzytej do wytworzenia tasmy, z której wycieto nastepnie rzeczone krazki. Aby krazek u- szczelniajacy dla szyjki butelki byl dosta¬ tecznie elastyczny mieszanina korkowa u- zyta do wyrabiania tych krazków nie po¬ winna byc zbyt sprasowana, poniewaz mo¬ glaby sie stac zbyt twarda i nieelastyczna, W dotychczas uzywanych koronowych kapslach, krazki te sprasowywano jedna-kowo na calej powierzchni, przyczem, o- czywiscie, podczas nakladania kapsli na butelke * pierscieniowi powierzchnia tego krazka, znajdujaca sie bezposrednio ponad brzegami otworu butelki, ulegala dalszemu scisnieciu, a powierzchnia srodkowa kraz¬ ka, znajdujaca sie ponad otworem butelki, nie byla sciskana dodatkowo. W praktyce jednak okazalo sie, ze rzeczone sprasowa¬ nie poczatkowe szczeliwa ze sztucznego korka nie czyni go nieprzemakalnem, wsku¬ tek czego ciecz zawarta w butelce przesia¬ kala przez rzeczona czesc srodkowa kraz¬ ka uszczelniajacego i przegryzala srodek blaszanej kapsli ponad otworem butelki.Wynalazek niniejszy dotyczy szczeliwa dla kapsel butelkowych wytwarzanych ze sprasowanego sztucznego korka, przyczem czesc srodkowa tego szczeliwa, znajdujaca sie ponad otworem butelki, sprasowuje sie silniej anizeli do 1/6 objetosci poczatkowej (które to sprasowanie jest koniecznem je¬ dynie dla pierscieniowej powierzchni tego szczeliwa, stykajacej sie z brzegami otwo¬ ru butelki), a to w celu uczynienia tej cze¬ sci srodkowej szczeliwa nieprzemakalna.Szczeliwo powyzsze mozna umiescic w sa¬ mej kapsli i sprasowac je równomiernie na calej powierzchni, albo tez sprasowac je¬ go czesc srodkowa silniej, a nastepnie przylepic otrzymane szczeliwo w zwykly sposób do dna kapsli.Powierzchnie zewnetrzna szczeliwa po¬ wyzszego mozna pokryc cienka blaszka lub papierem nieprzemakalnym w celu odgro¬ dzenia cieczy zawartej w butelce od tego szczeliwa korkowego, a to dlatego, aby za¬ bezpieczyc te ciecz od bezposredniego ze¬ tkniecia sie z korkiem, gdyz mogloby to jej nadac niepozadany smak korka.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania wynalazku i przyrzady sluzace do tego celu. Na fig. 1 przedstawio¬ ny jest przekrój pionowy kapsli koronowej i przyrzadu sluzacego do jej ksztaltowania jeszcze przed sprasowaniem mieszaniny korkowej, tworzacej szczeliwo kapsli; fig. 2 — podobny przekrój kapsli i przyrzadu podczas sprasowywania szczeliwa korko¬ wego; fig. 3 —' widok dolnej czesci goto¬ wej kapsli koronowej, fig, 4 — przekrój pionowy szyjki butelkowej z nalozona na nia kapsla; fig. 5 — przekrój podobny do przekroju na fig. 1, gdzie na powierzchnie zewnetrzna szczeliwa kolkowego nalozono blaszke lub papier nieprzemakalny; fig. 6 i 7 — widok dolnej czesci i przekrój pio¬ nowy kapsli koronowej, otrzymanej w spo¬ sób wskazany na fig. 5.Fig. 1 i 2 uwidoczniaja sposób i przy¬ rzad do wytwarzania szczeliwa wewnatrz kapsli butelkowej, majacej w danym przy¬ padku postac krazka blaszanego 7, którego krawedzie zagina sie i zaciska na uksztal¬ towanych odpowiednio brzegach otworu butelki. Kapsla ta zaopatrzona jest w szcze¬ liwo ze sztucznego korka, które zostaje sci¬ sniete podczas zaginania krawedzi kapsli na szyjce butelki, uszczelniajac te kapsle.Wynalazek w danym przypadku opisa¬ ny jest w zastosowaniu do kapsel korono¬ wych do butelek, lecz nie ogranicza sie do kapsel tylko tego rodzaju, gdyz mozna go równiez zastosowac do wyrabiania kapsel butelkowych innych typów, zaopatrzonych w szczeliwo ze sztucznego kofka i nakla¬ danych na wylot butelki droga zagiecia lub zacisniecia brzegów kapsli. Pod slowem „butelka" pojmuje sie nietylko zwykle bu¬ telki o cienkich szyjkach zatykanych zapo- moca kapsel koronowych, lecz równiez slo¬ je uzywane do przechowywania oliwek i marynat, które to sloje musza miec duze otwory ulatwiajace wyjmowanie ich zawar¬ tosci.Blaszany krazek /, tworzacy niniejsza kapsle koronkowa, oznaczony jest w prze¬ kroju gruba linja (fig. 2, 4, 5, 7). Krazek ten posiada karbowane obrzeza 2 zaginane i zaciskane nastepnie na brzegach 3 otwo¬ ru butelki zapomoca zwyklej maszyny, kapslujacej butelki. We wglebieniu krazka1 Umieszcza sie niewielka ilosc sztucznego korka 9 i sprasowuje go bezposrednio w rzeczonym krazku celem wytworzenia szczeliwa 14. Mozna to wykonac zapomoca narzedzi uwidocznionych na fig, 1 i 2, gdzie na formie 5 kladzie sie krazek blaszany 1 i przytrzymuje go zapomoca pierscienia 6, posiadajacego pierscieniowy wystep 7, po¬ krywajacy karbowane obrzeze krazka, wol¬ ne od szczeliwa. W otworze 8 pierscienia 6 umieszcza sie pewna ilosc sypkiej ziarni¬ stej masy koritowej 9, sluzacej do wytwo¬ rzenia szczeliwa dla kapsli, przyczem ilosc tej masy powinna byc taka, aby po spraso¬ waniu jej otrzymac krazek uszczelniajacy zadanej grubosci.Masa korkowa 9 sklada sie, jak zwykle, z rozdrobnionego korka i kleiwa elastycz¬ nego, jak np. kleiwa zelatynowo-gliceryno- wego zmieszanego ze scinajacym to kleiwo aldehydem mrówkowym, uzywanym do wy¬ robu sprasowanego korka sztucznego. Ko¬ rek nalezy rozdrobnic w stopniu, stosowa¬ nym dotychczas podczas wyrobu szczeliwa kapsel butelkowych. Najlepiej jest zmie¬ szac 50 kg rozdrobnionego korka, 5 kg gli¬ ceryny i 2V2 kg zelatyny, a nastepnie do¬ dac do tej mieszaniny, celem wywolania jej skrzepniecia, tfkolo 0,625 kg handlowe¬ go aldehydu mrówkowego lub ciala rów¬ noznacznego.Celem otrzymania sprasowanego korka sztucznego nalezy rzeczona ziarnista mie¬ szanine rozdrobnionego korka z kleiwem sprasowac, ogrzewajac jednoczesnie, do czego sluzy tloczek 10 wsuwajacy sie w otwór 8 pierscienia 6 i sprasowujacy te mieszanine w kapsli blaszanej /. Tloczek 10 mozna poruszac zapomoca odpowied¬ niego urzadzenia mechanicznego. Spód te¬ go tloczka posiada wysunieta powierzchnie 11, która sprasowuje mieszanine korkowa posrodku kapsli silniej, anizeli po jego brzegach, gdzie korek sprasowany jest przez cofnieta nieco powierzchnie pierscie¬ niowa 12 tloczka 10. Po sprasowaniu otrzy¬ muje sie (lig. 2) krazek Uszczelniajacy 13, którego czesc srodkowa 14, jako silniej sprasowana, jest ciensza od otaczajacego ja wzniesionego obrzeza 15. Sypka miesza¬ nina korkowa, znajdujaca sie w tern obrze¬ zu 15, sprasowana jest do 1/Q swej objeto¬ sci poczatkowej, a w czesci srodkowej 14— dwa razy wiecej, czyli do V2 poczatkowej objetosci tej mieszaniny korkowej. Pod¬ czas sprasowywania mieszaniny korkowej zapomoca tloczka 10, ogrzewa sie ja celem wywolania skrzepniecia kleiwa tej miesza- niny, zapomoca palników gazowych 16 (fig. 2) ogrzewajacych wnetrze tloczka 10 i pal¬ nika gazowego 17 ogrzewajacego plytke 18 wypromieniowujaca swe cieplo ku kapsli 1. Kapsle te nie mozna bowiem ogrzewac bezposrednio, poniewaz plomien móglby zniszczyc rysunek lub napis zdobiacy kap¬ sle. Mieszanine korkowa sprasowuje sie i ogrzewa w powyzszy sposób w ciagu jed¬ nej minuty i wówczas kleiwo tej mieszani¬ ny krzepnie, gdyz zazwyczaj scina sie ono w temperaturze okolo 222°C w ciagu 1 mi¬ nuty lub jeszcze predzej. Po skrzepnieciu kleiwa odsuwa sie forme 5 od palników, ce¬ lem ostudzenia kapsli, a nastepnie wycia¬ ga sie tloczek 10, zdejmuje pierscien zaci¬ skowy 6 i wyjmuje gotowa kapsle.Chcac wyrabiac kapsle mniejsze w du¬ zej ilosci, nalezy formy 5 i 6 i tloczki 10 poruszac mechanicznie, a mianowicie po¬ winny one kolejno przechodzic od miejsca napelniania formy 5 do miejsca ogrzewa¬ nia, a nastepnie do miejsca chlodzenia, gdzie do wnetrza tloczka 10 i ku spodowi kapsli 1 wdmuchuje sie powietrze chlo¬ dzace, poczem forme te przesuwa sie do miejsca wyjmowania gotowej kapsli.Kleiwo zawarte w mieszaninie korko¬ wej skleja na calej powierzchni otrzymany krazek szczeliwny z kapsla, dzieki czemu nie trzeba do tego celu uzywac specjalne¬ go cementu, jak to mialo miejsce dotych¬ czas, a jednoczesnie krazek szczeliwny przywiera lepiej do blaszanej kapsli.Gotowa kapsle (fig. 3) naklada sie na wylot szyjki butelkowej (fig. 4) i wówczas wzniesione obrzeze 15 szczeliwa, spraso¬ wane w zwyklym stopniu, znajduje sie po¬ nad brzegami otworu butelki, wobec czego ulega dodatkowemu sprasowaniu podczas zaciskania kapsli na butelce, a srodkowa czesc szczeliwa 14, jako silniej sprasowa¬ na, jest zasadniczo nieprzemakalna, wobec czego ciecz zawarta w butelce nie wywolu¬ je rdzewienia blaszanej kapsli, co sie zda¬ rzalo podczas uzywania kapsel ze szczeli¬ wem dotychczasowem.Powyzsze krazki szczeliwne mozna wy¬ twarzac nie wewnatrz samej kapsli, lecz oddzielnie tak, jak to robiono dotychczas, a wtedy krazki szczeliwme beda posiadaly te wyzszosc, iz ich silniej sprasowana czesc srodkowa nie bedzie przepuszczac cieczy zawartej w butelce do kapsli.Wewnatrz kapsli 1 mozna równiez wy¬ tworzyc zapomoca odpowiedniego tloczka 10 krazek szczeliwny równomiernej grubo¬ sci, osiagajac przytern te korzysc, iz wy¬ tworzenie go wymaga tylko jednej opera¬ cji i ze przykleja sie on do kapsli swem wlasnem kleiwem.Silniejsze s/prasowanie czesci srodko¬ wej szczeliwa korkowego nie pozwala na przenikanie zawartosci butelki do blachy tworzacej kapsle, lecz w pewnych przy¬ padkach, jak np. w przypadku butelko¬ wania wody mineralnej, pozadanem jest zabezpieczenie tej wody od zetkniecia sie z korkiem, aby woda ta nie nabrala smaku korkowego. W tym celu na powierzchnie krazka szczeliwnego naklada sie blaszke lub papier nieprzemakalny i to podczas wy¬ twarzania tego krazka wewnatrz kapsli (fig. 5). Postepuje sie wtedy tak samo jak poprzednio, z ta róznica jednak, iz szczyt pierscienia 6 formy 5 pokrywa sie tasma 19 z blachy cynowej lub papieru woskowa¬ nego, a nastepnie stlacza sie masa korko¬ wa 9 zapomoca tloczka 10, przyczem kleiwo zawarte:w tej masie skleja podczas ogrze¬ walnia rzeczonA blatehe lub papier ze szcze¬ liwem korkowem. Na fig, 6 uwidoczniona jest kapsla butelkowa zaopatrzona w taka powloke nieprzemakalna 20, wykonana z blachy lub papieru.Wynalazek niniejszy nie ogranicza sie do powyzszego zrealizowania, gdyz mozna w nim poczynic rozmaite zmiany, nie prze¬ kraczajace jednak granic wynalazku, PL