PL100658B1 - Srodek chwastobojczy - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek chwastobój¬ czy do zwalczania chwastów, niszczenia zbednej roslinnosci oraz desykacjd roslin.

Do znanych substancji chwastobójczych stosowa¬ nych do zwalczania chwastów i niszczenia zbednej roslinnosci naleza pochodne triazyny np. atrazyna (2-chloro-4-etyloamino-6-izopropyloamino-l,3,5-tria- zyna), symazyna (2-chloro-4,6-bis-etyloamino-1,3,5- -triazyna) itp. a do desykacji roslin dwupirydyle np. diauat (dwubromek l,l-etyleno-2,2'-dwupirydy- niowy).

Srodki chwastobójcze bedace pochodnymi triazy¬ ny niszcza chwasty i zbedna roslinnosc oraz prze¬ ciwdzialaja wtórnemu zachwaszczeniu np. przez zniszczenie podziemnych czesci wegetatywnych ro¬ slin, lecz stwarzaja problem pozostalosciowy, gdyz zwykle dlugo zalegaja w glebie i dzialajac poprzez korzenie czesto uszkadzaja rosliny wysiewane na danym polu po wczesniejszym zniszczeniu chwas¬ tów lub zbednej roslinnosci. Ponadto nie sa one zalecane do desykacji roslin.

Wada srodków chwastobójczych opartych o dwu¬ pirydyle jest niepelna efektywnosc. Niszcza one tylko nadziemna czesc roslin i nie zapobiegaja wtórnemu zachwaszczeniu. Zaden ze stosowanych w praktyce srodków chwastobójczych z grupy dwu- piryclyli nie posiada cech selektywnego dzialania fitocydalnego na rosliny. Srodki te sa równiez nie¬ bezpieczne dla ludzi i zwierzat, gdyz po wniknie- . ciu do organizmu powoduja nieodwracalne zmiany w plucach.

Celem wyaaiazku jest opracowanie nowego srod¬ ka chwastobójczego, który nie wykazywalby wad srodków stosowanych dotychczas.

Stwierdzono nieoczekiwanie, ze zadanie to spel¬ nia srodek chwastobójczy do zwalczania chwastów, niszczenia zbednej roslinnosci oraz do desykacji ro¬ slin w postaci koncentratu do emulsji, proszku do zawiesin wodnych lub granulatu zawierajacy jako substancje czynna jeden lub wiecej nowych zwiaz¬ ków o wzorze ogólnym 1, w którym X stanowi atom wodoru lub chlorowca, Y stanowi grupe chlo- rometylowa, alkilowa lub alkoksylowa zawierajaca 1—5 atomów wegla, aryloalkoksylowa zawierajaca 1—3 atomów wegla w lancuchu ewentualnie pod¬ stawiona w pierscieniu, wzglednie grupe amino¬ wa o wzorze ogólnym 2, gdzie R2 stanowi atom wodoru lub grupe alkilowa zawierajaca 1—4 ato¬ mów wegla a R3 stanowi grupe alkilowa lub alko¬ ksylowa zawierajaca 1—4 atomów wegla wzglednie R2 i R3 wraz z atomem azotu stanowia pierscien heterocykliczny jak morfolinowy, piperydynowy, U stanowi atom tlenu lub atom azotu podstawiony grupa o wzorze ogólnym 3, gdzie R4 stanowi atom wodoru lub grupe alkilowa zawierajaca 1—4 ato¬ mów wegla, badz o wzorze ogólnym 4, gdzie R5 i R6 stanowia atom wodoru lub grupy alkilowe za¬ wierajace 1—4 atomów wegla, badz o wzorze ogól¬ nym 5, gdzie Z stanowi atom tlenu lub siarki, 100 6583 100 658 4 wzglednie U wraz z atomem wegla, z którym jest zwiazany tworzy pierscien heterocykliczny o.wzo¬ rze ogólnym 6, gdzie Z1 i Z2 stanowia atomy tlenu i/lub siarki, R1 ma podane wyzej znaczenie, zas A stanowi lanbuch weglowodorowy prosty lub rozga¬ leziony o 2—10 atomach wegla, wzglednie U stano¬ wi dwie grupy alkoksylowe, z których kazda za¬ wiera 1—6 atomów wegla. Srodek chwastobójczy, którego substancja czynna sa nowe zwiazki o wzo¬ rze ogólnym 1, moze byc stosowany w mieszaninie z nawozami lub innymi znanymi pestycydami.

Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku zawie¬ ra oprócz substancji biologicznie czynnej stale lub ciekle nosniki obojetne ewentualnie z dodatkiem substancji powierzchniowo-czynnych. Odpowiedni¬ mi nosnikami cieklymi sa oleje mineralne lub roz¬ puszczalniki organiczne jak np. ksylen, cykloheksa- nol i inne. Jako nosników stalych uzywa sie kaoli¬ nu, kredy, talku oraz róznego rodzaju glinek. Sto¬ sowanymi srodkami powierzchniowo-czynnymi sa np. sole kwasów ligninosulfonowych, sole alkilo- wanych kwasów benzenosulfonowych, sulfonowane amidy kwasów i ich sole itp.

Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku, zawie- Fitocydalne dzialanie srodka Tablica chwastobójczego wedlug wym. wynalazku po zastosowaniu przedwschodo- 1 t Substancja biologicznie czynna kontrola (bez srodka) 2 -(4,-metyloureidofenylo) - 4 - metylodio- ksan-1,3 oksym 4-metyloureidoacetofenonu Dawka substancji czynnej (kg/ha) — 4 bobik 0 0 0 Avena fatua 0 3 3 Sinapis arvensis 0 4 4 Centaurea cyanus 0 i 3 4 Jak wynika z tablicy 1 srodek wedlug wynalazku cechuje sie skutecznoscia i selektywnoscia fitocy- dalnego oddzialywania na chwasty nie niszczac rosliny uprawnej.

Tablica 2 Efektywnosc srodka chwastobójczego wedlug wynalazku przy zwalczaniu zbednej roslinnosci w. za¬ biegu powschodowym.

Substancja biologicznie czynna oksym 3-metyloureidoacetofenonu 2 - chloro-4-etyloamino-6-izopropylo- amino- 1,3,5-triazyna Dawka substan¬ cji czyn¬ nej kg/ha - 2,5 1,25 2,5 1,25 Ilosc dni od zabiegu, po któ- cych o- kreslano skutecz¬ nosc 9 23 9 23 9 23 9 23 9 23 9 23 Galium aparine 4 4 4 4 3,5 3,5 4 4* 3 4 2 4 Centa- urea cyanus 4 4 4 4 4 4 4 4 3 4 2 4 Sinapis arvensis 4 4 4 4 4 4 4 4 3,5 4 3 4 Agio- pyron lepens 2 3,5 1,5 3,5 0,5 3 0 3,5 0 3,5 0 3 Avena fatua 3 4 2,5 3,5 2 3 2,5 4 1,5 3,5 0 3 - Z przedstawionej tablicy 2 wynika, ze srodek chwastobójczy wedlug wynalazku zniszczyl zbedna roslinnosc zlozona z chwastów dwulisciennych i jednolisciennych, w tym takze uciazliwy gatunek wieloletni — perz wlasciwy, w sposób zadowalajacy. Zniszczenie czesci nadziemnych perzu wlasci¬ wego zapobiega wtórnemu zachwaszczeniu — traktowany srodkiem perz nie wyksztalca nowych pe¬ dów z rozlogów podziemnych.5 100 658 6 Tablica 3 Niszczenie zbednej roslinnosci srodkiem wedlugwynalazku w zabiegu powschodowym.

Substancja czynna OKSYM 3-metoksy-karbamoilo- acetofenonu dwubromek l,l'-etyleno-2,2'-dwu- pirydyniowy (diauat) Daw¬ ka sub¬ stan¬ cji czyn¬ nej kg/ha 1 1 Rajgras 3-4 4 Owies 3—4 4 Kukurydza I 3 3 Gorczyca 4 4 Groch 3 3 Fasola 3 4 Ogórki 4 4 Len 4 4 Buraki 4 4 Gryka 4 4 rajacy jako substancje aktywna nowe zwiazki o wzorze ogólnym 1, dobrze zwalcza rózne gatunki chwastów, w tym uciazliwy gatunek wieloletni — perz wlasciwy, przeciwdzialajac wtórnemu zachwa¬ szczeniu przez chwasty rozlogowe, jest przydatny do desykacji roslin i niszczenia zbednej roslinnosci oraz pozwala na bezpieczny wysiew roslin upraw¬ nych na danym polu, wczesniej traktowanym tym srodkiem.

Skutecznosc srodka chwastobójczego wedlug wy- 7:alazku w zwalczaniu chwastów przy zabiegu przedwschodowym i powschodowym oraz jego dzia¬ lanie jako desykanta okreslono w warunkach do¬ swiadczen szklarniowych i przedstawiono w poniz¬ szych tablicach, w skali bonitacyjnej od 0 do 4.

Skutecznosci dobrej odpowiada 4, skutecznosci -sredniej 3, skutecznosci slabej — 2 i skutecznosci oardzo slabej — 1. Praktycznemu brakowi oddzia- iywania na rosline odpowiada wedlug tej skali 0.

T ablica 4 Nastepczy wplyw srodka chwastobójczego wg wy¬ nalazku na rosline uprawna.

Substancja czynna oksym 3-metoksykar- bamoiloacetofenonu diauat atrazyna Dawka sub¬ stancji czynnej kg/ha 1 1 1 Fitocydalne dzialanie na gorczyce biala 0 1 4 Zastosowanie srodka wedlug wynalazku dopro¬ wadzilo nie tylko do zniszczenia zbednej roslin¬ nosci (Tablica 3) ale równoczesnie umozliwilo bez¬ pieczny wysiew rosliny uprawnej zaraz po che¬ micznym zabiegu, gdyz nie obserwuje sie ujemnego nastepczego dzialania na rosline uprawna srodka bedacego przedmiotem wynalazku. (Tablica 4). 55 60 65 Tablica 5 Desykacja bobiku przy pomocy srodka wedlug wy¬ nalazku. 40 45 Substancja czynna biologicznie dwubromek 1,1-etyle- no - 2, 2'-dwupirydynio- wy (znany) oksym 3-metyloureido- acetofenonu 4nizopropyloureidoben - zaldehyd Dawka sub¬ stancji czynnej kg/ha 1 1 1 Desykacja bobiku 3,3 3 3 T ablica 6 Desykacja ziemniaków przy pomocy srodka wedlug wynalazku.

Substancja czynna * biologicznie oksym 3-metyloureido- acetofenonu Dawka substancji czynnej w kg/ha C71 2,5 1,25 Desykacja ziemniaków S3 2,6 2 Srodek wg wynalazku desykuje rosline biowskaz- nikowa — bobik w podobnym stopniu jak znany herbicyd-diauat, przy jednoczesnym dzialaniu de- sykujacym na liscie ziemniaka.

Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku moze byc stosowany w postaci koncentratu do emulsji, proszku do zawiesin wodnych lub granulatu. Po¬ nizej przedstawiono przyklady wykonania prepara-7 100 658 8 tu zawierajacego jako substancje aktywna nowe zwiazki ó ogólnym wzorze 1.

Przyklad I. Srodek chwastobójczy w formie koncentratu do emulsji wodnych otrzymuje sie przez rozpuszczenie 20 g zwiazku o wzorze 7 w mieszaninie skladajacej sie z 40 g cykloheksanonu, g izobutanolu, 20 g produktu przylaczenia 7 moli tlenku etylenu do 1 mola izooktylofenolu i 10 g produktu przylaczenia 40 moli tlenku etylenu do 1 mola oleju rycynowego. Po dobrym wymieszaniu z 10 litrami wody, otrzymuje sie emulsje zawiera¬ jaca 0,02°/o wagowych substancji czynnej.

Przyklad II. Srodek chwastobójczy w postaci proszku do zawiesin wodnych otrzymuje sie przez zmieszanie 20 g substancji o wzorze 7 z 3 g soli sodowej kwasu dwu-izobutylo-naftaleno-a-sulfono- wego, 17 g soli sodowej kwasu ligninosulfonowego z lugów posulfitowych i 60 g sproszkowanego zelu krzemionkowego.

Przyklad III. Srodek chwastobójczy w for¬ mie koncentratu do emulsji wodnych otrzymuje sie przez zmieszanie 90 g zwiazku o wzorze 8 z 30 g N^metylo-a-pirolidonu.

Przyklad IV. Srodek chwastobójczy w for¬ mie koncentratu do emulsji wodnych otrzymuje sie przez rozpuszczenie 20 g zwiazku o wzorze 9 w mieszaninie skladajacej sie z 80 g ksylenu, 10 g produktu przylaczenia 8—10 moli tlenku etylenu do 1 mola N-monoetanoloamidu kwasu olejowego i 5 g produktu przylaczenia 40 moli tlenku etylenu do 1 mola oleju rycynowego. Otrzymuje sie roz¬ twór nadajacy sie do tworzenia emulsji z woda.

Przyklad V. Srodek chwastobójczy w formie koncentratu do emulsji wodnych otrzymuje sie przez rozpuszczenie 20 g substancji o wzorze 10 w mieszaninie skladajacej sie z 25 g cykloheksanonu, 65 g frakcji oleju mineralnego o temperaturze wrzenia 210—280°C i 10 g produktu przylaczenia 40 moli tlenku etylenu od 1 mola oleju rycynowe¬ go.

Przyklad VI. Srodek chwastobójczy w po¬ staci proszku do zawiesin wodnych otrzymuje sie przez zmieszanie 3 g zwiazku o wzorze 9 z 97 g drobno sproszkowanego kaolinu i 10 g oleju pa¬ rafinowego.

Przyklad VII. Srodek chwastobójczy w po¬ staci proszku do zawiesin wodnych otrzymuje sie przez zmieszanie 10 g zwiazku o wzorze 8 z 92 g sproszkowanego zelu krzemionkowego i 8 g oleju parafinowego.

Przyklad VIII. Srodek chwastobójczy w for¬ mie proszku do zawiesin wodnych otrzymuje sie przez zmieszanie w typowych urzadzeniach 80 kg technicznego oksymu 3-metoksykarbamoiloacetofe- nonu, 1 kg Nekaliny S naftalenosulfonowego), 3 kg Rokafenolu N-8 (ad- dukt tlenku etylenu z alkilofenolem) oraz 10 kg Arsilu jako nosnika. Tak otrzymana mieszanine mikronizuje sie przy pomocy mlyna strumienio¬ wego.

Przyklad IX. Srodek chwastobójczy w for- io mie proszku do zawiesin otrzymuje sie przez zmie¬ szanie w typowych urzadzeniach do mieszania 50 kg technicznego oksymu 3-metyloureidoaceto- fenonu, 6 kg lugów posulfitowych oraz 1 kg Neka¬ liny S i 43 kg kaolinu. Tak otrzymana mieszanine miele sie w mlynie palcowym lub strumieniowym.

Claims (1)

1. Zastrzezenie patento_w e Srodek chwastobójczy do zwalczania chwastów, 20 niszczenia zbednej roslinnosci oraz desykacji roslin w postaci koncentratu do emulsji, proszku do za¬ wiesin wodnych lub granulatu, zawierajacy sub¬ stancje czynna, nosniki i ewentualnie substancje powierzchniowo-czynna, znamienny tym, ze sub- 25 stancje czynna stanowi jeden lub wiecej nowych zwiazków o wzorze ogólnym 1, w którym X stano¬ wi atom wodoru lub chlorowca, Y stanowi grupe chlorometylowa, alkilowa lub alkoksylowa zawie¬ rajaca 1—5 atomów wegla, aryloalkoksylowa za- J0 wierajaCa 1—3 atomów wegla w lancuchu, ewentu¬ alnie podstawiona w pierscieniu, wzglednie grupe aminowa o wzorze ogólnym 2, -gdzie R2 stanowi atom wodoru lub grupe alkilowa zawierajaca 1—4 atomów wegla a R8 stanowi grupe alkilowa lub 35 alkoksylowa zawierajaca 1—4 atomów wegla, wzglednie R2 i R8 wraz z atomem azotu stanowia pierscien heterocykliczny jak morfolinowy, pipery- dynowy, U stanowi atom tlenu lub azotu podsta¬ wiony grupa W o wzorze ogólnym 3, gdzie R4 sta¬ nowi atom wodoru lub grupe alkilowa zawierajaca 1—4 atomów wegla, badz o wzorze ogólnym 4, gdzie R5 i R6 stanowia atom wodoru lub grupy alkilowe zawierajace 1—4 atomów wegla, badz o wzorze ogólnym 5, gdzie Z stanowi atom tlenu lub siarki, wzglednie U wraz z atomem wegla, z któ¬ rym jest zwiazany tworzy pierscien heterocyklicz¬ ny o wzorze ogólnym 6, gdzie Z1 i Z2 stanowia atom tlenu i/lub siarki, R1 ma podane wyzej zna¬ czenie, zas A stanowi lancuch weglowodorowy pro- co sty lub rozgaleziony o 2—10 atomach wegla, 50 wzglednie U stanowi dwie grupy alkoksylowe za¬ wierajace kazda 1—6 atomów wegla.100 658 RLC=U NHCOY wzór 6 < wzór 2 wzór 1 SR6 wzór 4 z1 z2 >-R' -0R4 wzór 3 -NH-C-NH2 Z wzór 5 H3C-C=N-0H 6 6 wzór 7 H3C, t^vQ"NHC0NHCH3 ^CH3 wzór 8 0HC-O-NHC0NH-i-Pr wzór 9 H0Nsn H3C W} NHCOOCH3 wzór 10