PL9996B1 - - Google Patents

Description

, Wynalazek niniejszy dotyczy samo¬ chodów typu posiadajacego jednoczesnie gasienice oraz kola drogowe i zaopatrzone¬ go w urzadzenie do przeksztalcania samo¬ chodu, celem uzycia jako wozu gasienico¬ wego lub wozu kolowego, stosownie do tere¬ nu, po którym posuwac sie ma samochód.W jednym z przykladów wykonania samo¬ chodu wedlug wynalazku niniejszego, ramy, na których umocowane sa kola nosne lub rolki gasienic (ramy te zwane sa ramami gasienicowemi) przymocowane sa do pod¬ wozia samochodu, a kola drogowe umie¬ szczone sa na ramionach, przymocowanych obrotowo do podwozia, przyozem prze¬ ksztalcanie samochodu z jednej postaci w druga odbywa sie zapomoca mechanizmu polaczonego z podwoziem i z temi ramiona¬ mi tak, ze gdy wspomniane ramiona zosta¬ ja podnoszone wzgledem podwozia, pod¬ wozie opuszcza sie do chwili zetkniecia sie gasienic z ziemia, a dalszy ruch ramion podnosi kola nad ziemie. Gdy ramiona sa natomiast opuszczane, kola stykaja sie z ziemia, a dalszy ruch ramion powoduje podniesienie sie podwozia wraz z gasienica¬ mi na zadana wysokosc nad ziemia. W in¬ nym przykladzie wykonania podobnego sa¬ mochodu, kola drogowe przymocowane sa do podwozia w zwykle uzywany sposób, a ramy gasienicowe sa ruchome wzgledem podwozia i przeksztalcanie samochodu z jednej postaci na druga odbywa sie zapo¬ moca mechanizmu polaczonego z podwo¬ ziem i ramami gasienicowemi tak, ze gdy ramy zostaja podnoszone wzgledem pod-wozia, to ostatnie opuszcza sie do chwili zetkniecia sie kól drogowych z ziemia, a dalszy ruch ram powoduje podniesienie sie gasienic nad ziemia. Gdy ramy gasienico¬ we sa natomiast opuszczane, gasienice sty¬ kaja sie z ziemia, a dalszy ruch ram pod¬ nosi cale podwozie wraz z kolami na do¬ stateczna wysokosc nad ziemia. Nalezy zau¬ wazyc, ze podwozie musi byc podniesione, w przeciwnym przypadku, na wysokosc od¬ powiadajaca zadanej odleglosci miedzy gasienicami a ziemia, a w drugim przypad¬ ku — na wysokosc odpowiadajaca zadanej odleglosci miedzy kolami drogowemi a ziemia.Wedlug wynalazku niniejszego ramy gasienicowe, jak równiez kola drogowe, moga byc podnoszone lub opuszczane wzgledem podwozia samochodu, przyczem ruchy gasienic oraz kól odbywaja sie w przeciwnych kierunkach. Ruchy te moga odbywac sie równiez jednoczesnie i w tym przypadku mechanizm wprawiajacy w ruch ramy gasienicowe oraz kola moze skladac sie z podluznie umieszczonych dzwigni, przymocowanych obrotowo do podwozia (najlepiej na osiach kól gasienicowych) i wprawianych w ruch zapomoca urzadzenia, umieszczonego na podwoziu, przyczem we¬ wnetrzne ramiona dzwigni (t. j. przednie ramiona tylnych dzwigni i tylne ramiona przednich dzwigni) polaczone sa z ramami gasienicowemi, a ramiona zewnetrzne pola¬ czone sa z osiami kól drogowych. Obydwie pary dzwigni sa mniej wiecej tej samej dlu¬ gosci; zewnetrzne ramiona dzwigni moga byc utworzone przez resory takiego typu, w którym konce wewnetrzne umocowane sa do wewnetrznych ramion dzwigni, a konce zewnetrzne — do osi kól drogowych zapo¬ moca strzemion. Poniewaz ruchy ram ga¬ sienicowych oraz kól drogowych wzgledem podwozia odbywaja sie jednoczesnie, pod¬ wozie samochodu podnosi sie lub opuszcza tylko o wysokosc równa w przyblizeniu po¬ lowie wysokosci przesuniecia pionowego ram gasienicowych lub kól wzgledem pod¬ wozia celem osiagniecia dostatecznej od¬ leglosci od ziemi. Poza tern w danym przy¬ padku podwozie zajmuje mniej wiecej to samo polozenie pdoczas uzycia samochodu, jako wóz kolowy lub jako wóz gasienicowy, podczas gdy w poprzednich postaciach wy¬ konania samochodu podwozie zajmuje inne polozenie gdy samochód jest uzyty jako wóz kolowy, a inne gdy jest on uzyty jako wóz gasienicowy i róznica wysokosci pod¬ wozia od ziemi w obu przypadkach wynosi tyle, co odleglosc gasienic lub kól od ziemi, poniewaz podwozie podczas przeksztalca¬ nia opuszcza sie o cala wysokosc, odpowia¬ dajaca zadanej odleglosci gasienic lub kól od ziemi, i musi byc równiez podnoszone o cala te wysokosc.Wewnetrzne ramiona dzwigni wprawia¬ ne sa w ruch jednoczesnie zapomoca silni¬ ka samochodu i odpowiedniej przekladni, która moze byc polaczona ze sprzeglem ciernem lub innem. Zamiast wprawiac w ruch bezposrednio ramiona dzwigni, moga byc wprawiane w ruch ramy gasienicowe, od¬ powiednio polaczone z ramionami dzwigni.W innej odmianie samochodu danego wynalazku ruchy kól drogowych oraz ram gasienicowych wzgledem podwozia nie od¬ bywaja sie jednoczesnie, lecz kolejno. Do przeksztalcenia samochodu zj wozu kolowe¬ go na gasienicowy opuszcza sie najpierw gasienice az do zetkniecia sie ich z ziemia, a nastepnie podnosi sie kola drogowe na zadana wysokosc nad ziemia; celem przy¬ wrócenia samochodu do stanu pierwotnego, opuszcza sie najpierw kola drogowe na zie¬ mie, a nastepnie podnosi sie gasienice na zadana odleglosc od ziemi. W danym przy¬ padku, podczas przeksztalcania samocho¬ du, podwozie nie wykonywa ruchów w kierunku pionowym. Aby umozliwic ruchy kól drogowych oraz ram gasienicowych, czesci, na których umocowane sa kola dro¬ gowe oraz ramy gasienicowe, sa niezaleznie jedne od drugich przymocowane obrotowo — 2 —do podwozia (najlepiej na osiach kól ga¬ sienicowych) i wprawiane w ruch zapomo- ca odpowiedniego mechanizmu, W niektórych przypadkach urzadzenia dzialajace pod cisnieniem plynu moga byc uzyte do podnoszenie lub opuszczania kól drogowych i ram gasienicowych- W tych przypadkach plyn pod cisnieniem dostar¬ czany jest pompa, wprawiana w ruch zapo- moca silnika samochodu, do cylindrów, któ¬ rych tloki wprawiaja w ruch kola drogowe i ramy gasienicowe, izapomoca zaworów re¬ gulowanych przez kierowce samochodu.Celem lepszego zrozumienia wynalazku niniejszego, podany jest ponizej doklad¬ niejszy jego opis i zalaczone sa rysunki, na których fig, 1 przedstawia widok boczny sa¬ mochodu wedlug wynalazku niniejszego, w którym przeksztalcanie wozu z jednej po¬ staci w druga odbywa sie przez jednoczesne podnoszenie lub opuszczanie kól drogowych i ram gasienicowych wzgledem podwozia.Na figurach samochód przedstawiony jest jako wóz gasienicowy. Fig. la, Ib i lc przedstawiaja przekroje w zwiekszonej skali szczególów wzdluz linji 1, 1; 2,2 i 3, 3 na fig, 1; fig. 2 — widok podobny do wido¬ ku na fig, 1 samochodu uzytego jako wóz kolowy (niektóre szczególy z fig. 1 sa opu¬ szczone) ; fig. 3 — rzut poziomy fig. 1; fig. 4 — czesc fig. 3 w zwiekszonej skali; fig. 5, 5a, 6 i 7 — widoki podobne do widoku na fig, 1, 2, 2b i 3 innego przykladu wyko¬ nania samochodu wedlug wynalazku; fig, 5a — przekrój w zwiekszonej skali szczegó¬ lu wzdluz linji 4, 4 na fig, 5; fig. 8 — prze¬ krój szczególu wzdluz linji /, / na fig. 5; fig. 9 — widok w zwiekszonej skali lewej srodkowej czesci fig. 7; fig. 10 — przekrój pionowy czesci przekladni uwidocznionej na fig, 7 i 9; fig, 11 — widok podobny do widoku na fig, 10 odmiany przekladni; fig. 12 — przekrój przekladni i sprzegla wspo¬ mnianej postaci wykonania; fig, 13 — wi¬ dok boczny wykonania samochodu wedlug wynalazku, w którym przeksztalcanie wo¬ zu odbywa sie przez kolejne podnoszenie lub opuszczanie kól drogowych i ram gasie¬ nicowych; fig, 13a — widok w zwiekszonej skali czesci fig. 13; fig, 14 — rzut poziomy urzadzenia wedlug fig, 13; fig. 15 — rzut poziomy urzadzenia, w którem zwykla skrzynka przekladniowa samochodu uzyta jest do wprawiania w ruch mechanizmu przeksztalcajacego, zamiast specjalnej przekladni uwidocznionej na fig, 12; fig. 16 — widok boczny innej postaci wykona¬ nia samochodu danego wynalazku, w któ¬ rym przeksztalcanie wozu odbywa sie za- pomoca korby obracanej w jednym tylko kierunku; fig. 17 — rzut poziomy urzadze¬ nia przedstawionego na fig. 16; fig. 18 — widok boczny odmiany przykladu wykona¬ nia samochodu danego wynalazku, w któ¬ rym przeksztalcanie wozu odbywa sie przy pomocy cisnienia plynu; fig. 19 — rzut po¬ ziomy samochodu uwidocznionego na fig. 18; fig. 20 — widok boczny tylnej czesci samochodu wskazujacy budowe dzwigni re¬ sorowych; fig. 21 — rzut poziomy urza¬ dzenia uwidocznionego na fig. 20; fig. 22 — przekrój pionowy zaporowego urzadzenia recznego do przeksztalcania samochodu w przypadku uszkodzenia urzadzenia wpra¬ wianego w ruch przez silnik; fig, 23 — rzut poziomy czesci urzadzenia, przedstawionej na fig. 22; fig. 24 — widok zastosowa¬ nia urzadzenia zaporowego recznego do samochodu uwidocznionego na fig. 5 — 8; fig. 25 — rzut poziomy mechanizmu kie¬ rowniczego przednich kól drogowych sa¬ mochodu.Na wszystkich tych figurach A oznacza podwozie samochodu; B, B — przednie ko¬ la drogowe; Bx, Bx — resory przednich kól; B\ B' — kola tylne drogowe wraz z resorami B]x B]x; C, C — gasienice; C, C — kola gasienicowe napedowe; c', c' — kola nosne przedniej czesci gasienic; C2, C2 — ramy gasienicowe, na których umo¬ cowane sa rolki c4, c4..., podtrzymujace dolna czesc gasienic oraz rolki c5, c5...., — 3 —podtrzymujace górna czesc gasienic; D — wal silnika samochodu; D4—skrzynka prze¬ kladniowa samochodu; Z)2 — wal napedo¬ wy obracany przekladnia; E—oslona prze¬ kladni i sprzegla, E4 — dzwignia reczna nastawiajaca przekladnie- W przykladach wykonania samochodu przedstawionych na fig, 1—8, przeksztalca- canie wozu odbywa sie przez podnoszenie lub opuszczanie kól drogowych i gasienic wzgledem podwozia. Ramy gasienicowe C2, C2 polaczone sa zprzodu obrotowg z ramio¬ nami G, mogacemi obracac sie dokola osi kól przednich gasienicowych c4, c. Do tych ramion umocowane sa resory Bx, B przed¬ nich kól drogowych B, B. Tylne czesci ram gasienicowych C2, C2 sa polaczone obroto¬ wo z ramionami G', G* mogacemi obracac sie dokola osi kól napedowych gasienico¬ wych CV C; do tych ramion umocowane sa resory BtLt, Blx tylnych kól drogowych B4, B\ Drazki promieniowe &4, bAx utrzymuja kola drogowe B, B4 W stalej odleglosci pro¬ mieniowej od osi kól gasienicowych.Po opuszczeniu polozenia wskazanego na fig. 1 — 5 wskutek obrotu ramion G, G' w przeciwnych kierunkach dokola swych osi obrotu, zapomoca napedu silnika samochodu w sposób nizej opisany, kola drogowe B, B4 stykaja sie z ziemia i jednoczesnie pod¬ wozie opuszcza sie ku ramom gasienicowym C2, C2. Dalszy ruch w tym samym kierun¬ ku wspomnianych ramion G, G* podnosi ra¬ my gasienicowe C2 oraz jednoczesnie pod¬ nosi podwozie zpowrotem do polozenia pierwotnego, przyczem ramy C2 zostaja w tym czasie przesuniete o wysokosc mniej wiecej równa podwójnej wysokosci prze¬ suniecia podwozia z najnizszego polozenia.Koncowe polozenie gasienic jest wskazane na fig. 2 i 6. Przy przeksztalcaniu samocho¬ du ponownie na wóz gasienicowy, ramiona G, G4 sa wprawiane w ruch w odwrotnym kierunku, przez co podwozie zostaje opu¬ szczone wraz z ramami gasienicowemi, które opuszczaja sle o wysokosc dwa razy wieksza, az do zetkniecia sie z ziemia. Dal¬ szy ruch ramion G, G4 w tym samym kie¬ runku podnosi podwozie zpowrotem do po¬ lozenia pierwotnego oraz jednoczesnie ko¬ la drogowe, o wysokosc dwa razy wieksza, przywracajac samochód do stanu przedsta¬ wionego na fig. 1 i 5.Mechanizm wprawiajacy w ruch ramio¬ na G, G, przedstawiony na fig. 1, 2 i 3, sklada sie z dwóch walów przednich Glx G1*, obracanych przez zazebienia stozko¬ we lub inne, oraiz z walu poprzecznego C7, wprawianego w ruch przez silnik zapomoca przekladni E; przednie czesci tych walów wchodza w nasrubki gx, gx znajdujace sie w wycieciach czesci G\ Gx ramion G, G.Mechanizm wprawiajacy w ruch ramiona GV G4 sklada sie z walu tylnego G2, obra¬ canego przez wal poprzeczny C7 i wprawia- jacego w ruch zapomoca zazebien stozko¬ wych wal poprzeczny G3, wprawiajacy w ruch zapomoca zazebien stozkowych czesci gwintowane umieszczone w oslonach g3, g8, obracajace zkolei gwintowane drazki g4, g4 umocowane do tylnych czesci G4, G4 ramion G', G\ Celem umozliwienia ruchu katowego ramion G, G\ wewnetrzne konce tych ramion umocowane sa obrotowo do czesci mogacych przesuwac sie w podluz¬ nych wycieciach ram gasienicowych; podob¬ ne wyciecia moga byc równiez urzadzone w koncowych czesciach tychze ramion. Je¬ den z nasrubków gx posiada trzpien g6 (fig. 1) wchodzacy w wyciecie koncowej czesci g5 drazka G6 polaczonego dzwignia g7 i drugim drazkiem GQx z dzwignia recz¬ na E4 przekladni, wskutek czego, gdy wspo¬ mniany nasrubek zbliza sie do swego kon¬ cowego polozenia, dzwignia E4 zostaje przesunieta do swego polozenia srodkowe¬ go, wylaczajac silnik samochodu od mecha¬ nizmu wprawiajacego w ruch ramiona G, G4; wylaczenie to ma miejsce przy koncu kazdego przeksztalcania samochodu.Naped tylnych kól drogowych B4, B4 odbywa sie w nastepujacy sposób: wal na- _ 4 _pedowy D2 obraca pólosie b*t b* zapo- moca urzadzenia róznicowego Ds umie¬ szczonego w oslonie D2x , pólosie zas ob¬ racaja zapomoca sprzegiel klowych 5°, B° (fig. 3) male kola lancuchowe polaczone lancuchami z tylnemi kolami drogowemi.Sprzegla B°, B° wlacza sie samoczynnie z malem kolem lancuchowem zapomoca cze¬ sci bxx zaopatrzonych w powierzchnie po¬ chyle i umocowanych na podwoziu; rolki opierajace sie o te powierzchnie polaczone sa drazkami b0x, b0x z czescia G4, G4 ramion G, G*. Czesci bxx sluza do wyla¬ czania sprzegiel B°, B° podczas ruchu ra¬ mion G, G' z polozenia przedstawionego na fig. 2 do polozenia z fig. 1; sprezyny przed¬ stawione na fig. 3 wlaczaja natomiast te sprzegla podczas ruchu ramion G, G' z polozenia fig. 1 do polozenia fig. 2, wla¬ czajac w ten sposób naped tylnych kól dro¬ gowych.Kola gasienicowe napedowe C, C wprawiane sa w ruch w nastepujacy spo¬ sób (fig. 3 i 4): nasada D3 kól urzadzenia róznicowego, stale obracana walem nape¬ dowym D2, jest polaczona z kazdej strony z wewnetrznie uzebionem kolem zebatem c/3, zazebiajacem sie z kolami posredniemi cf4, cf4, obracaj acemi sie na nasadzie Z)4 polaczonej z pustym walem D*x przez któ¬ ry przechodzi pólos Lx bezposrednio pola¬ czona z kolem gasienicowem napedowem C\ Wspomniane kola kolem srodkowem Z)5, polaczonem z beb¬ nem hamulca d5, na którym moze byc na¬ ciagnieta tasma D5X hamulca zapomoca drazka c?5* przesuwanego zapomoca dzwi¬ gni recznej lub pedalu umieszczonego przy siedzeniu kierowcy. Dwa zazebienia epi- cykloidalne tego rodzaju znajduja sie z kaz¬ dej strony urzadzenia róznicowego, jak równiez dwa bebny rf5, c?5 i dwa drazki d6x d5x. Zazebienia te, w polaczeniu z hamulca¬ mi, dzialaja jak sprzegla, gdyz przez zaha¬ mowanie bebna rf5 kolo srodkowe D5 zo¬ staje wstrzymane w swym ruchu, a nasa¬ da D4 (oraz kolo gasienicowe napedowe C z nia polaczone) jest obracana. Przez za¬ hamowanie obydwóch bebnów dB obydwa napedowe kola gasienicowe sa obracane, co ma miejsce gdy samochód jest uzyty jako wóz gasienicowy (fig. 1); podczas gdy ta¬ kowy sluzy jako wózj kolowy (fig. 2) bebny cP sa oswobodzone i kola C, C* nie sa obra¬ cane, gdyz kola srodkowe Db obracaja sie wraz z kolami zebatemi c?3, cf3 bez obraca¬ nia nasad D4, D4. Do kierowania samocho¬ dem uzytym jako wóz gasienicowy, naped jednego z napedowych kól gasienicowych moze byc wstrzymany zapomoca oswobo¬ dzenia odpowiedniego bebna c?5, a kolo to zahamowane zapomoca hamulca wprawia¬ nego w ruch drazkiem dG przez kierowce.Drazki dba i dQ polaczone sa z jedna tylko dzwignia reczna d5xx umieszczona przy siedzeniu kierowcy. Gdy jeden z bebnów c/5 z jednej strony samochodu zostaje o- swobodzony, jednoczesnie zostaje zaha¬ mowane kolo gasienicowe napedowe C\ W odmianie samochodu przedstawione¬ go na fig. 5 —-8 zamiast wprawiac w ruch ramiona G, G', odpowiedni mechanizm wprawia w ruch ramy gasienicowe C2, C2 polaczone z temi ramionami. W tym przy¬ padku waly G1 *, G1*, G\ G2 obracane przekladnia E i walem poprzecznym C7, obracaja pionowe waly gwintowane G9, G9..., po dwa z kazdej strony wozu, wcho¬ dzace w nasrubki g9, umieszczone na tylnej i przedniej czesci ram gasienicowych. Fig. 5 przedstawia urzadzenie, podobne do o- pisanego w zwiazku z fig. 1 — 3 do samo¬ czynnego przesuwania recznej dzwigni E* do polozenia srodkowego. W tym przypad¬ ku trzpien g6 jest umieszczony na jednej z ram gasienicowych C2, a czesc g5 jest po¬ laczona drazkiem G6, kolankiem g7 i draz¬ kiem G6x z dzwignia reczna. Dzialanie u- rzadzenia jest podobne do opisanego w zwiazku z fig. 1, 2 i 3, przyczem te same czesci oznaczone sa temi samemi literami.Mechanizm napedowy tylnych kól rózni sie — 5 —od przedstawionego na fig, 3 i 4 i przedsta¬ wiony jest w wiekszej skali na fig. 9. Kaz¬ de z kól gasienicowych napedowych C, C* jest obracane walem napedowym D2 zapomoca sprzegla ciernego DQ typu warstwowego. Czesc napedowa tego sprze¬ gla sklada sie z bebna DQxf na którym mo¬ ze byc naciagnieta tasma hamulca d6* za¬ pomoca drazka d1. Tarczki sprzegla sa sprzegane zapomoca drazka d8, polaczone¬ go z drazkiem d7 dzwignia reczna dlx w sposób podobny do opisanego w zwiazku z dzwignia reczna d5xx uwidoczniona na fig. 3. Gdy sprzeglo jest wylaczone tasma hamulca dQx jest naciagnieta na beben DQx i kolo gasienicowe C wylaczone zo¬ staje zahamowane celem umozliwienia kie¬ rowania samochodem uzytym jako wóz ga¬ sienicowy. Kazde kolo gasienicowe nape¬ dowe zaopatrzone jest w sprzeglo De, be¬ ben DQx, tasme c?6* hamulca, sprzegla i drazki ds i d1 polaczone sa z dzwignia reczna dlx lub z czescia wprawiane w ruch przez kierownice tak, ze samochód moze byc kierowany w prawo lub w lewo przez przesuniecie tych dzwigni recznych lub przez obracanie kierownicy. Naped tylnych kól drogowych B\ B' sklada sie z walu te¬ leskopowego DQ, zaopatrzonego w lacznik uniwersalny c?9 i obracajacego przez zwy¬ kle urzadzenie rózniczkowe D2x pólosie, na których umocowane sa kola tylne. W ce¬ lu laczenia walu D2, badz z napedowemi kolami gasienicowemi C, C, badz z kolami tylnemi drogowemi B', B* istnieje skrzynka przekladniowa D10. Na fig. 7 przedstawio¬ na jest ta skrzynka w sposób schematycz¬ ny, a w sposób dokladny na fig. 10; sklada sie ona z kola zebatego d10 przesuwnego na wale napedowym D2 i mogacego zazebiac sie, badz z kolem zebatem d11 na wale D11, polaczonym z walem teleskopowym D9f badz z kolem d12 na wale D12, obracajacym poprzeczny wal D13 polaczony z czesciami napedowemi wspomnianych wyzej sprzegiel ciernych. W ten sposób moze byc obracany walem D2 wal teleskopowy Z)9, gdy samo¬ chód jest uzyty jako wóz kolowy, lub kola gasienicowe napedowe C, C, gdy takowy sluzy jako wóz gasienicowy. Kolo zebate d10 jest przesuwane zapomoca ramienia D14, wprawianego w ruch przez dzwignie reczna umieszczona przy siedzeniu kie¬ rowcy. Odmiana przekladni przedstawiona na fig. 11 sklada sie z trzech kól zebatych c/10, d11, d12 odpowiadajacych kolom c?10, c?u, d12 z fig. 10, lecz kolo zebate d10 jest osadzone na wale napedowym Z)2, a kola d11, d12 sa swobodnie umieszczone na wa¬ lach D11 i D12. Dla polaczenia walu D2 z walem D11 lub z walem D12 do napedu kól drogowych lub kól gasienicowych, umie¬ szczone sa na walach D11 i D12 sprzegla klowe dllx i d12xi mogace laczyc sie z wystepami bocznych scianek kól zebatych c?1(1 i d12, po przesunieciu ich zapomoca dzwigni Z)14 w jedna lub druga strone. Przy przesunieciu tej dzwigni w jedna strone, sprzeglo klowe dllx laczy sie z wystepami bocznej scianki kola zebatego d11, a sprze¬ glo d12x odsuwa sie od kola zebatego dl?; przy przesunieciu natomiast dzwigni w drugim kierunku sprzeglo d12x zostaje po¬ laczone z wystepami kola c?12, a sprzeglo dllx odsuniete od kola c?11. W polozeniu srodkowem przedstawionem na fig. 11 oby¬ dwa sprzegla sa wylaczone. Dzwignia Z)14 wprawiana jest w ruch zapomoca dzwigni recznej, umieszczonej przy siedzeniu kie¬ rowcy. W odmianach samochodu przedsta¬ wionych na fig. 5 — 8 przedni koniec walu teleskopowego D9, obracajacego tylne kola drogowe B', B* posiada przedni lacznik u- niwersalny oprócz zwyklego lacznika uni¬ wersalnego c?9 umieszczonego na tylnym koncu. Lacznik ten potrzebny jest do umoz¬ liwienia podnoszenia lub opuszczania tyl¬ nych kól drogowych wzgledem podwozia podczas przeksztalcania samochodu. Lacz¬ nik ten oznaczony jest przez d9x na fig. 11.Dzwignia reczna E* przekladni umie¬ szczona jest z lewej strony siedzenia kie- — 6 -rowcy i dzwignia reczna Dx zmiany bie¬ gów, pedal sprzegla silnika 1, pedal 2 ha¬ mulca walu D2 i pedal 3 przyspieszacza rozmieszczone sa w zwykle uzywany spo¬ sób. Przekladnia obracana jest lancuchem i kolem lancuchowem zapomoca sprzegla d (fig. 3 i 7) wlaczanego pedalem d1 przez kierowce. W opisanym samochodzie kie¬ rownica umieszczona jest z prawej strony, lecz takowa moze byc równiez umieszczona z lewej strony, w tym przypadku pedaly /, 2 i 3 oraz dzwignia Dx zmiany biegów sa umieszczone z lewej strony samochodu, a dzwignia £" i pedal d* — z prawej strony.Fig. 12 przedstawia wspomniana prze¬ kladnie i sprzeglo. Przekladnia ta sklada sie z podwójnych kól zebatych e, e prze¬ suwanych na wale Ex, lecz nie polaczo¬ nych z takowym. Wal Ex jest obracany walem D silnika zapomoca sprzegla klo¬ wego d oraz lancucha i kola zebatego c x (fig. 12). Kolo zebate e moze zazebiac sie z kolem zebatem exx zaklinówanem na wa¬ le C7, a kolo zebate e moze zazebiac sie z kolem posredniem (niewskazanem na ry¬ sunku), zazebiajacem sie z drugiem kolem zebatem elx zaklinówanem na wale C7.Podwójne kola zebate moga byc przesu¬ niete z polozenia srodkowego, przedsta¬ wionego na rysunku, w jedna lub druga strone do obracania walu C7 w jednym lub drugim kierunku, zapomoca recznej dzwigni E\ nieprzedstawionej na fig, 12, zaopatrzonej w widelki wchodzace w wy¬ zlobienia miedzy obydwoma kolami zeba- temi e, e1. Wal Ex jest polaczony z bebnem E2 zaopatrzonym w szereg tarczek e2, mie¬ dzy któremi znajduja sie tarczki e3 umie¬ szczone na nasadzie E3 polaczonej z po- dwójnemi kolami zebatemi e, e. Koncowe tarczki drugiego szeregu tarczek umieszczo¬ ne sa tuz przy bocznych scianach bebna E2, a nasada Ez posiada kolnierze opierajace sie o zewnetrzna strone wspomnianych tarczek koncowych tak, ze gdy kola zebate e, e zo¬ staja przesuniete z polozenia srodkowego w jednym lub drugim kierunku jedna z kon¬ cowych tarczek przesuwa sie wraz z niemi, a druga pozostaje przy scianie bocznej bebna, wskutek czego obydwa szeregi tar¬ czek zostaja sprzezone, niezaleznie od kie¬ runku przesuniecia podwójnych kól zeba¬ tych. L^kka sprezyna e4 umieszczona jest miedzy czescia bebna E2 a tuleja E4, znaj¬ dujaca sie miedzy podwójnemi kolami ze¬ batemi a walem Ex ; tuleja ta posiada kol¬ nierz e4x opierajacy sie o czesc nasady -E"3.Sprezyna e4 przyciska, gdy podwójne kola zebate znajduja sie w polozeniu srodko- wem, obydwa szeregi tarczek lekko jeden do drugiego, wskutek czego podwójne kola zebate obracane sa stale wolno walem Ex i ulatwia to znacznie zazebianie sie kola zebatego q z kolem zebatem exx oraz kola c11 z kolem posredniem, zazebiaT jacem sie z kolem e1 x.W odmianie wozu przedstawionej na fig, 13, 13a i 14, kola drogowe oraz ramy ga¬ sienicowe sa podnoszone lub opuszczane od¬ dzielnie i nie jednoczesnie zapomoca ra¬ mion H, H polaczonych z osiami kól dro¬ gowych oraz ramion H\ H' polaczonych z ramami gasienicowemi C2. Ramiona te obracaja sie dokola osi kól napedowych gasienicowych C oraz kól c. Ramiona H,H posiadaja przedluzenia górne h, h, a ramio¬ na H', H' — podobne przedluzenia h', h\ Kazde z przedluzen h, K posiada nasrubek h2 i /z3. Nasrubek h2 nakrecany jest na gwintowany drazek H2 polaczony z czescia kolnierzowa H4 wewnetrznie uzebiona za¬ zebiaj aca sie z kolami posredniemi h4 umie- szezonemi na wsporniku H5. Nasrubek h3 nakrecony jest na gwintowana czesc /i5 wspornika //5. Z kolami h4 zazebia, sie srodkowe kolo zebate H6 umieszczone na koncu walu h6, obracanego przez przeklad¬ nie E, jak poprzednio nastawiana zapomoca dzwigni recznej £" i oczywiscie wszystkie cztery waly hQ obracane sa jednoczesnie przekladnia E. Kazde z ramion H moze byc zaryglowane sworzniem H7, zaopa- — 7trzonyttl w sprezyne i przymocowanym do podwozia A i podobnym sworzniem H8 zaryglowuja kazde z ramion H\ Sworznie te polaczone sa zapomoca kolanek h7 i h8 (dolna czesc fig. 14, z lewej strony) z draz¬ kami h9, wprawianemi w ruch jednoczesnie zapomoca recznej dzwigni H9 urzadzonej w ten sposób,, ze ruch jej w jedna strone z polozenia srodkowego wysuwa jedno¬ czesnie wszystkie sworznie zaryglowajace H7 z odpowiednich otworów w ramionach H, bez wysuwania sworzni H8 z otworów w ramionach H', a ruch tejze recznej dzwi¬ gni w przeciwnym kierunku wysuwa wszystkie sworznie H8, bez wysuwania sworzni H7. Gdy samochód znajduje sie w stanie przedstawionym na fig- 28, t j. slu¬ zy jako wóz gasienicowy, dzwignia reczna H9 znajduje sie w swem polozeniu srodko- wem — sworznie zaryglowujace H7 sa wsuniete do dolnego otworu w ramionach H (otwór górny oznaczony jest na fig. 13a przez hx), a sworznie H8 sa wsuniete do górnego otworu w ramionach H' (otwór dolny oznaczony jest przez h°). Celem przeksztalcenia samochodu na wóz kolowy, sprzeglo klowe d zostaje wlaczone zapo¬ moca pedalu d', a dzwignia reczna H9 jest przesunieta ku tylowi w celu wysuniecia sworzni H7 z dolnych otworów w ramio¬ nach H. Nastepnie zostaje przesunieta dzwignia reczna E* celem wprawiania w ruch walów A6, kola zebatego H6 oraz kól h4. Poniewaz ramiona H' sa zaryglowane przez sworznie H8, wsporniki H5 nie moga obracac sie, wskutek czego kola h4 musza wprawiac w ruch kolnierze H41 powodujac ruch nasrubków h2, znajdujacych sie na przedluzeniach h ramion H, wzdluz na¬ gwintowanych czesci H2 kolnierzy H4, opu¬ szczajac w ten sposób kola drogowe na ziemie. Sworznie H7 sa wtedy wepchniete do górnych otworów hx , zaryglowujac ra¬ miona H w ich dolnem polozeniu i sprowa¬ dzajac zpowrotem dzwignie reczna H9 do polozenia srodkowego.Dzwignia reczna H9 zostaje nastepnie przesunieta ku przodowi do wysuniecia sworzni zaryglowajacych H8 z górnych otworów w ramionach H\ Waly h6 obracaja nadal kola h4 zapomoca kola zebatego Z76, lecz poniewaz ramiona H sa zaryglowane zapomoca sworzni //7, kol¬ nierze H4 nie moga obracac sie, wskutek czego kola h4 obracaja wsporniki /Z5, po¬ wodujac przesuwanie sie nasrubków h3 wzdluz gwintowanych czesci h5 tych wsporników i podnoszac w ten sposób ra¬ miona H', celem uniesienia gasienic nad ziemia. Gdy gasienice osiagna zadana wy¬ sokosc nad ziemia sworznie zaryglowaja¬ ce H8 zostaja wepchniete przez odpowied¬ nie sprezyny do dolnych otworów h° ramion H\ zaryglowujac te ostatnie w górnem po¬ lozeniu i powracajac dzwignie reczna H9 do jej polozenia srodkowego. Gdy podno¬ szenie ramion H' jest ukonczone, drazek H10, polaczony z jednym z nasrubków hs oraz z dzwignia reczna E', przesuwa samoczyn¬ nie te ostatnia do jej polozenia srodkowego, wylaczajac w ten sposób waly h6 od silnika.Do ponownego przeksztalcenia samochodu na wóz gasienicowy, dzwignia H9 zostaje przesunieta w celu usuniecia sworzni zary¬ glowajacych Z/8, aby umozliwic opuszcza¬ nie sie ramion H', a nastepnie w celu usu¬ niecia sworzni H7, aby umozliwic podnie¬ sienie sie ramion H, co zostaje uskutecz¬ nione przez wprawienie w ruch, w kierunku przeciwnym do poprzedniego, walów hQ wskutek odpowiedniego nastawienia dzwi¬ gni recznej E'.We wszystkich wyzej opisanych odmia¬ nach budowy danego samochodu mozna u- niknac koniecznosci stosowania odpowied¬ niej przekladni i sprzegla przedstawionego na fig. 12, przez uzycie do tego celu zwy¬ klej skrzynki przekladniowej D* samocho¬ du. W tym przypadku wal prowadzacy D2, obracany ta przekladnia, jest podzielony na dwie czesci, jak to jest przedstawione na fig. 15, a sprzeglo klowe d, wlaczane peda¬ lem d\ jest umieszczone miedzy dwiema — 8czesciami tego walu, laczac obydwie czesci walu D2 razem dla napedu wozu lub roz¬ dzielajac je na dwie czesci. Czesc przednia walu D2 posiada kolo lancuchowe dx} obracajace zapomoca lancucha d xx i sprze¬ gla ciernego zawartego w oslonie D° me¬ chanizm przeksztalcajacy samochód, na¬ stawiany zapomoca dzwigni recznej c?°.Sprzeglo D° jest zwykle wylaczone i zo¬ staje wlaczone dzwignia d° tylko celem dokonania przeksztalcenia samochodu.Ruch kola lancuchowego dx oraz czesci obracanych przez to kolo bedzie wiec od¬ bywal sie w jednym lub drugim kierunku, zaleznie od nastawienia dzwigni recznej Dx przekladni zwyklej samochodu w po¬ lozenie biegu naprzód lub wstecz, przy jed- noczesnem wlaczeniu sprzegla D°. Urza¬ dzenie przedstawione na fig. 15 sklada sie z walów C10, c10r... i z walu poprzecznego C7 samochodu, jak Tia fig. 5—7, lecz moz¬ na zastosowac urzadzenie to do kazdej z powyzej opisanych form budowy.W odmianie samochodu wskazanej na fig. 16 i 17 wal poprzeczny C7 moze obracac sie tylko w jednym kierunku po wlaczeniu sprzegla d i jest zaopatrzony w korby J, J, które obracajac sie o 180° od poloze¬ nia wskazanego na figurze powoduja prze¬ ksztalcenie samochodu z wozu gasienico¬ wego na wóz kolowy, a przez dalszy obrót w tym samym kierunku o 180° zpowrotem na wóz gasienicowy, wskutók czego unika sie koniecznosci stosowania przekladni do obracania walu C7 w odwrotnym kierunku.Urzadzenie to, zastosowane w przytoczo¬ nym przykladzie do wozu z fig. 1 — 3, mo¬ ze byc równiez zastosowane i w innych od¬ mianach wozu przy wprowadzeniu odpo¬ wiednich zmian. W przytoczonym przykla¬ dzie, korby J, J wprawiaja W ruch drazki przednie J\ J' oraz tylne J2, «/2. Zewnetrz¬ ne konce drazków J\ J* sa polaczone z dolnemi wystepami /", /' przednich ramion G, G, a tylne konce drazków J2fJ2 sa po¬ laczone z górnemi wystepami j2, j2 tylnych ramion G\ G\ Normalnie korby J, J znaj¬ duja sie w swem polozeniu martwem w stosunku do drazków J', J\ J2, J2, a ra¬ miona G, G' moga byc zaryglowane odpo- wiedniemi zatrzaskami.Fig. 18 i 19 przedstawiaja samochód przeksztalcany zapomoca cisnienia plynu na tloki nurnikowe, a urzadzenie to zasto¬ sowane jest, jako przyklad , do odmiany samochodu przedstawionej na fig. 1 — 3 i moze byc ono zastosowane i do innych od¬ mian przy wprowadzeniu odpowiednich zmian. Na fig. 18 i 19 K oznacza pompe wprawiana w ruch walem D silnika zapo¬ moca sprzegla d, wlaczanego przez kie¬ rowce samochodu. Pompa K dostarcza ply¬ nu pod cisnieniem, przez rure k do aku^ mulatora powietrznego K', a stad przez rure k* do zaworów k2, k2 i do cylindrów K2,K2t których tloki polaczone sa z ramionami Gx9 Gx podobnemi do przedstawionych na fig. 1 — 3. Rura k1 x dostarcza plynu pod cisnieniem z akumulatora K' do zaworów k2x, k2x i cylindrów K2x, K2x, których tloki polaczone sa z ramionami G4, G4, po¬ dobnemi do przedstawionych na fig. 1 — 3.Rury powrotne odprowadzaja plyn z cy¬ lindrów do zbiornika K3 pompy K. Zawory k2, k2, k2x, k2x polaczone sa drazkami k4, k* z dzwignia reczna K* wprawiajaca w ruch jednoczesnie odpowiednie zawory celem dokonania przeksztalcenia wozu za¬ pomoca jednoczesnego ruchu ramion Gx Gx , G4, G4.W odmianie budowy przedstawionej na fig. 20 i 21 wewnetrzne ramiona G* po¬ przedniego przykladu wykonania sa za¬ stapione przez wewnetrzne przedluzenia Blxx resorów Blx umocowane do ram ga¬ sienicowych C2. Resory Blx sa poza tern polaczone z ramionami G4 wprawianemi w ruch np. przez urzadzenie skladajace sie z walu gwintowanego i nasrubków poprzednio opisanych. Przednie ramiona G poprzednie¬ go przykladu wykonania moga byc po- - 9 —dobniez zastapione przez wewnetrzne prze¬ dluzenia resorów B x.Znane zapasowe urzadzenie, wprawia¬ ne w ruch recznie, jest przewidziane w przypadku uszkodzenia urzadzen prze¬ ksztalcajacych silnikowych,, Fig. 22 i 23 przedstawiaja przyklad wykonania tego mechanizmu, skladajacego sie z kola recz¬ nego L nakladanego na wal U zaopatrzony w slimak /' mogacy zazebiac sie z kolem slimakowem Clx polaczeniem z walem po¬ przecznym C7, normalnie wprawianym w ruch zapomoca silnika i przekladni E. Wal slimaka przechodzi przez nasade L2 prze¬ suwana w prowadnicach /2 umieszczonych w oslonie L3 sprezyna /3 w lewa strone (fig. 22) tak, ze slimak /' odlacza sie od kola slimakowego C7x . Celem umozliwie¬ nia przesuniec wal slimakowy umieszcza sie w lozysku Z,4 we wsporniku L5 zao¬ patrzonym w oslone L3. Górny koniec walu slimakowego V moze przesuwac sie w wy¬ cieciu IQ górnej plyty LQ rozszerzonem ko¬ listo w punkcie V dla przepuszczenia nasa¬ dy / kola recznego L, gdy wal slimakowy znajduje sie w polozeniu fig. 22 zazebiajac sie z kolem slimakowem Clx . Gdy kolo reczne L zostaje usuniete z walu U, spre¬ zyna L3 przesuwa wal slimakowy w lewa strone odlaczajac go od kola slimakowego.Do wlaczenia slimaka, naklada sie kolo L na kwadratowe zakonczenie walu U, po- czem przesuwa sie go w prawa strone (fig. 22 i 23) do wprowadzenia nasady / w o- ¦twór V, przez co wal V zostaje utrzymany w| polozeniu zazebiaj acem sie z kolem sli¬ makowem (fig. 22).Fig. 24 przedstawia zastosowanie u- rzadlzenia z fig. 22 i 23 do mechanizmu przeksztalcajacego z fig. 5 — 8, lecz me¬ chanizm zaporowy reczny moze byc za¬ stosowany do 'wszelkich innych mechani¬ zmów przeksztalcajacych i wystarczy w tym celu polaczyc kolo slimakowe C1* z jakim¬ kolwiek obracajacym sie walem, stanowia¬ cym czesc mechanizmu przeksztalcajacego wozu, ] i | Kierowanie samochodem wszelkich po¬ wyzszych odmian uzytym jako wóz kolowy odbywa sie jak zwykle zapomoca przednich kól drogowych. Celem umozliwienia jednak podnoszenia i opuszczania tych kól bez od¬ laczenia ich od kierownicy, podczas prze¬ ksztalcania wozu, istnieje odpowiednie u- rzadzenie przedstawione na fig. 25. Sklada sie ono z dzwigni B5 mogacej obracac sie dokola osi cxx kól przednich gasienicowych C. Jedno z ramion tej dzwigni jest wpra¬ wiane w ruch zapomoca czesci BQ uzalez¬ nione] w odpowiedni sposób od ruchów kierownicy, a drugie ramie polaczone jest w punkcie b7 z drazkiem B7 umocowanym do kolanka U8, umieszczonego na osi 65 przednich kól drogowych, którego drugie ramie polaczone jest drazkiem 68 z ramie¬ niem kierowniczem fe9* czopów kól. Ramie b9 polaczone jest drazkiem B10 z ramie¬ niem kierowniczem drugiego kola.W opisie niniejsizym zostalo podlanych kilka przykladów wykonania mechani¬ zmów do podnoszenia i opuszczania ram ga¬ sienicowych i kól drogowych celem prze¬ ksztalcania danego samochodu z wozu ko¬ lowego na gasienicowy i odwrotnie. Poda¬ ne przyklady mechanizmów nalezy uwazac jedynie jako przyklady wykonania niniej¬ szego wynalazku, wszelkie bowiem mecha¬ nizmy przeksztalcajace stanowia przed¬ miot wynalazku. PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Samochód z urzadzeniem do prze¬ ksztalcania go na samochód gasienicowy lub kolowy zapomoca przesuwania kól wo¬ zu oraz ramy gasienicowej w kierunku prze¬ ciwnym wzgledem podwozia, znamienny tern, ze ruchy kól wozu oraz ram w kierun¬ kach przeciwnych zachodza jednoczesnie.

2. Samochód wedlug zastrz, 1, zna¬ mienny tern, ze posiada podluzne dzwignie — 10 -przymocowane obrotowo do podwozia i wprawiane w ruch zapomoca mechanizmu umieszczonego na podwoziu, przyczem ra¬ miona wewnetrzne dzwigni tych polaczo¬ ne sa z ramami gasienicowemi, a zewnetrz¬ ne — z osiami kól, 3. Samochód wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tern, ze wspomniane dzwignie u- mocowane sa obrotowo na osi kól gasieni¬ cowych. 4. Samochód wedlug zastrz. 2 lub 3, znamienny tern, ze zewnetrzne oraz we¬ wnetrzne ramiona wspomnianych dzwigni sa mniej wiecej tej samej dlugosci. 5. Samochód wedlug zastrz. 2 — 4f znamienny tern, ze zewnetrzne ramiona dzwigni, polaczone z osiami kól, stanowia resory typu wspornikowego, umocowane koncami wewnetrznemi do wewnetrznych ramion dzwigni, polaczonych z ramionami gasienicowemi, a zewnetrzne konce umoco¬ wane sa do osi kól zapomoca strzemion. 6. Samochód wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tern, ze ruchy kól i ram gasienico¬ wych podczas przeksztalcania wozu odby¬ waja sie kolejno tak, ze przy przeksztalca¬ niu samochodli na wóz gasienicowy, naj¬ pierw opuszczane sa gasienice do zetknie¬ cia sie z ziemia, a nastepnie kola podnoszo¬ ne na odpowiednia wysokosc nad ziemia, a przy przeksztalcaniu samochodu na wóz kolowy, najpierw opuszczane sa kola dro¬ gowe do zetkniecia sie z ziemia, a nastepnie podnoszone sa gasienice na odpowiednia wysokosc nad ziemia. 7. Samochód wedlug zastrz. 6, zna¬ mienny tern, ze czesci, dzwigajace osie kól oraz czesci polaczone z ramami gasienico¬ wemi sa niezaleznie od siebie przymocowa¬ ne obrotowo do podwozia i wprawiane w ruch odpowiednia przekladnia celem o- siagniecia ich ruchów kolejnych. V ie k e r s Limited. Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy.Do opisu patentowego Nr 9996. Ark. t. f *Do opisu patentowego Nr 9996. Ark. 2, r^\Do opisu patentowego Nr 9996. Ark.

3. W&/0.Do opisu patentowego Nr 9996. Ark. 4. -i i ^ s 'V V a ^1 iW ii [ii ¦ M r hf H hi 3 hi ^ K (D-. I ^ ^-4i r~ S ¦? \ -^Do opisu | atentowego Nr 9996. Ark. 7. J^Jd. J/?4?S/* TtfT?Do opisu patentowego Nr 9996. Ark. 8. m^ ,„Do opisu patentowego Nr 9996. Ark. 9. S~\ W V^Do opisu patentowego Nr 9996. Ark. II. S2&r.?5 bruk L Boguslawskiego, Warslawa.t)o opisu patentowego Nr 9996. Ark. io. J1&2Z ^ssnssnss^sssssss^ssssss^ssss^Kss^: [ sn ^ 4T^=g—^ PL PL