Przedmiotem wynalazku jest uklad elektroniczny do sterowania kierunkiem i wielkoscia obrotów silnika dwufazowego, zwlaszcza silnika przeznaczo¬ nego do napedu elementów nastawczych w regula¬ torach przemyslowych.Znane uklady sterowania silnikami dwufazowymi wykonywane sa w oparciu o dwa podstawowe czlo¬ ny, którymi sa czlon modulacyjny i czlon wyko¬ nawczy. Czlon modulacyjny sluzy do przetwarzania regulacyjnego sygnalu napiecia stalego na sygnal dogodny do sterowania czlonem wykonawczym, który spelnia role wzmacniacza mocy. W przypadku tyrystorowego czlonu wykonawczego, role modula¬ tora spelnia uklad zaplonowy, a przy tranzystoro¬ wym ukladzie wykonawczym role modulatora spel¬ nia wzmacniacz magnetyczny lub modulator pier¬ scieniowy. Ta skomplikowana budowa modulatorów znacznie utrudnia wykonywanie tych ukladów ste¬ rujacych.Celem wynalazku jest uproszczenie i zwiekszenie niezawodnosci modulowania i sterowania czlonem wykonawczym.Cel ten osiagnieto w ukladzie wedlug wynalazku, zawierajacym znany inwentor, najkorzystniej wy¬ konany ze wzmacniacza operacyjnego, oraz czlon wykonawczy zbudowany ze znanych par tranzysto¬ rów komplementarnych.Uklad ten charakteryzuje sie tym, ze sterujacy sygnal napiecia stalego jest doprowadzony poprzez rezystor do polaczonych ze soba baz tranzystorów pierwszej pary komplementarnej, oraz poprzez inwertor i rezystor do polaczonych baz tranzysto¬ rów drugiej pary komplementarnej, zas w obwodach kolektorowych wszystkich tych tranzystorów sa diody, przez które te kolektory sa polaczone z uzwo¬ jeniem transformatora zasilajacego tak, ze do kaz¬ dego ze skrajnych zacisków tego uzwojenia jest podlaczony, poprzez jedna ze Wspomnianych diod, kolektor jednego tranzystora z pierwszej pary kom¬ plementarnej i kolektor przeciwstawnego tranzy¬ stora i drugiej pary komplementarnej.Natomiast pomiedzy srodkowy punkt tego uzwo¬ jenia transformatora zasilajacego a punkt wspól¬ nego polaczenia emiterów jest wlaczone uzwojenie jednej fazy sterowanego silnika. Uzwojenie drugiej fazy silnika jest podlaczone w zncny sposób do zródla napiecia przemiennego, najkorzystniej do oddzielnego uzwojenia wspomnianego transforma¬ tora zasilajacego.Zaleta ukladu wedlug wynalazku jest mozliwosc sterowania kierunkiem i iloscia obrotów silnika dwufazowego poprzez zmiane kierunku i wielkosci doprowadzonego na wejscie inwertora sygnalu na¬ piecia stalego, bez koniecznosci stosowania skompli¬ kowanych i drogich ukladów modulacyjnych.Schemat elektryczny ukladu wedlug wynalazku jest przykladowo przedstawiony na rysunku. Zródlo sygnalu sterujacego jest polaczone z wejsciem in¬ wertora 1, oraz poprzez rezystor 2 z polaczonymi bazami tranzystorów 3 i 4 pierwszej pary komple- 99 76809 wa mcntamej. Natomiast wyjscie inwertora 1, poprzez rezystor 5 jest polaczone z bazami tranzystorów 6, 7 drugiej pary komplementarnej.Kolektor tranzystora 3 typu p-n-p z pierwszej pary komplementarnej poprzez diode 8, oraz ko^ lektor tranzystora S typu n-p-n drugiej pary kom¬ plementarnej, poprzez przeciwnie skierowana dio¬ de 9, ga podlaczone do jednego skrajnego zacisku uzwojenia transformatora zasilajacego 12. Odpo¬ wiednio kolektor tranzystora 4 typu n-p-n, poprzez diode 10, oraz kolektor tranzystora 7 typu p-n-p, poprzez diode 11 sa podlaczone do drugiego skraj¬ nego zacisku wymienionego uzwojenia transforma¬ tora zasilajacego 12, Pomiedzy srodkowy punkt tego uzwojenia i punkt wspólnego polaczenia kolekto¬ rów wszystkich tranzystorów 3, 4, 6, 7 jest wlaczone uzwojenie jednej fazy sterowanego silnika 13, a uzwojenie drugiej fazy tego silnika 13 jest podla¬ czone do oddzielnego uzwojenia transformatora za¬ silajacego 12.Jezeli napiecie Ra wejsciu inwertora 1 jest ujemne, t© spowoduje ono pojawienie sie napiecia dodatniego na jego wyjsciu, oraz przewodzenie tranzystora 3 przy ujemnym napieciu zasilajacym lub przewodzenie tranzystora G przy dodatnim na¬ pieciu zasilajacym. Poprzez obwód uzwojenia ste¬ rujacego silnika dwufazowego nastepuje przeplyw pradu o natezeniu aaleznym od wysterowania tran¬ zystorów 3 i 6.Jezeli napiecie na wejsciu inwertera 1 jest do¬ datnie, to powoduje ono pojawienie sie napiecia ujemnego na jego wyjsciu, oraz przewodzenie tran¬ zystora 4 przy dodatnim napieciu zasilajacym lub przewodzenie t*enzystora 7, przy ujemnym napieciu zasilajacym.Podobnie jak w peprzednim przypadku poprzez obwód uzwojenia sterujacege silnika dwufazowego 1S nastepuje przeplyw pradu o natezeniu zaleznym od stopnia wysterowania tranzystorów 4 i 7, jednak ruch silnika odbywa sie w kierunku przeciwnym niz w przypadku sterowania ukladu napieciem ujemnym.W obu przypadkach predkosc obrotowa silnika jest wprost proporcjonalna do natezenia pradu przeplywajacego przez uzwojenie sterujace. Nate¬ zenie tego pradu zalezy od wysterowania tranzy¬ storów, czyli od wartosci modulu napiecia steruja¬ cego. Natomiast kierunek obrotów silnika zalezy od znaku napiecia sterujacego.Przedstawiony uklad sterowania charakteryzuje sie prosta budowa, latwoscia wykonania, oraz duza niezawodnoscia wynikajaca ze znacznego zmniej¬ szenia ilosci elementów w stosunku do znanych ukladów tego typu. &m yl „ ereraf. Z.P. Dz-wo, z. 016 (110+20) 11.78 Cena 45 zl PL