Przedmiotem wynalazku jest eliminator drgan zwlaszcza elementów maszyn i konstrukcji.Znane sa eliminatory drgan obnizajace amplitude naprezen przy drganiach elementów maszyn i konstrukcji. Sa to dolaczone dodatkowe uklady mechaniczne, które maja na ogól postac bryly o odpowiednio dobranej masie lub momencie bezwladnosci polaczonej z konstrukcja przez odpowiedni element sprezysty lub dyssypatywny. W ksiazce C. M. Harris, Ch. E. Crede Shock and Vibration Handbook Chapt 38 wydanej w 1961 r. w Nowym Jorku podano rozwiazania eliminatorów dynamicznych nastrojonych na jedna czestosc badz jedna harmoniczna momentu napedowego. Sa to eliminatory typu wahadlowego o róznych rozwiazaniach podwieszen.Wada tych rozwiazan jest wprowadzenie dodatkowego stopnia swobody konstrukcji i zwiazanej z tym czestosci wlasnej, co powoduje wzrost naprezen w innych zakresach czestosci W ksiazce J. P. Den Hartoga „Drgania mechaniczne" wydane przez PWN w Warszawie w 1971 r. opisano polaczenie elementu konstrukcji z bryla przez wiez dyssypatywna jak zastosowanie w eliminatorze Houde'a oleju, wzglednie w konstrukcji Lanchestera tarcia suchego. Eliminatory te maja te wade, ze sa czule na warunki zewnetrzne pracy jak podwyzszenie temperatury oleju, lub zaoliwienie okladek ciernych. W ksiazce A. F. Gurowa „Razczery na proezrost i kolebanija w rakietnych dwigateljach"- Maszinostrojenije wyd. W Moskwie w 1966 r. opisano polaczenia ukladu tlumionego z masa eliminatora za pomoca oddzialywan typu zderzeniowego. Konstrukcje eliminatorów zderzeniowych o jednej masie swobodnej znane sa i stosowane miedzy innymi do eliminacji drgan lopatek turbin, nozy tokarskich. Wada tych rozwiazan jest wysoki poziom naprezen w strefie kontaktu masy tlumionej i masy uderzeniowej oraz mozliwosc wzbudzenia dodatkowych drgan zwiazanych z duzymi impulsami uderzeniowymi zachodzacymi w ukladzie.Eliminator drgan wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze jego masa uderzeniowa jest podzielona na szereg wzajemnie niezaleznych mas czasteczkowych, które znajduja sie w odpowiedniej obudowie przymocowanej do masy tlumionej, lub tez które sa z masa tlumiona polaczone przegubowo tworzac szereg niezaleznych wahadel udarowych. W tym ostatnim przypadku dlugosc ramion poszczególnych wahadel moze byc równa lub rózna.2 98 874 Podzielenie masy udarowej na szereg niezaleznych czesci powoduje, ze uklad taki jest nieczuly na warunki zewnetrzne, nie wprowadza do chronionego ukladu dodatkowych rezonansów, oraz cechuje sie malymi impulsami zderzeniowymi, których wielkosc zalezna jest od stopnia podzialu masy uderzeniowej (od ilosci zastosowanych mas czasteczkowych).Konstrukcje eliminatora drgan wedlug wynalazku objasniono na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia eliminator o ksztalcie prostokatnym, a fig. 2-jego przekrój wzdluz linii A-A na fig. 1. Fig. 3 przedstawia eliminator o ksztalcie okraglym przeznaczony do obnizania amplitud drgan skretnych, a fig,4 -jego przekrój wzdluz linii A-A na fig. 3. Na fig. 5 przedstawiono przyklad eliminatora przeznezonego do obnizania amplitud drgan suwnicy bramowej, a na fig. 6 przedstawiono jego przekrój wzdluz linii A-A na fig. 5. Fig. 7 przedstawia schemat suwnicy bramowej z zaznaczeniem miejsca montazu eliminatora (w kólku).Eliminator drgan wedlug wynalazku, przedstawiony na fig. 1 i fig. 2 sklada sie z rozbieralnego korpusu 1, którego srodek jest podzielony na kanaly 2 o odpowiednio dobranych dlugosciach. Kanaly 2 sa utworzone poprzez ograniczniki 3. W kanalach 2 sa umieszczone ruchome czastkowe masy 4, które przesuwaja sie miedzy ogranicznikami 3. Przy optymalnie dobranej ilosci czastkowych mas 4, dlugosci kanalów 2, luzu miedzy ogranicznikami 3 a czastkowymi masami 4, te ostatnie uderzaja w korpus 1 w równych odstepach czasu. Fig. 3 i 4 przedstawia eliminator o ksztalcie okraglym, gdzie korpus 1 eliminatora jest przymocowany na sztywno za pomoca klina 7 do walu 5 w miejscu gdzie wystepuje strzalka amplitudy drgan skretnych. Ruchome czastkowe masy 4 w ksztalcie walców umieszczone sa w srodku korpusu i przedzielone ogranicznikami 3, które tworza ozebrowanie korpusu 1. Czastkowe masy 4 sa zabezpieczone przed wypadnieciem z kanalów 2 utworzonych przez ograniczniki 3 przykrecana pokrywa 6.Na fig. 5 i 6 i 7 przedstawiono eliminator drgan, który zostal zamocowany na bramowej suwnicy 9.W rozbieralnym korpusie 1 zamocowane sa ruchome czastkowe masy 4 o ksztalcie pretów, które sa osadzone na ulozyskowanych prowadnicach 8. Czastkowe masy 4 uderzaja o ograniczniki 3 przy czym odleglosc miedzy czastkowymi masami a ogranicznikami musi byc dobrane odpowiednio do okresu drgan suwnicy. PL