Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do szlifowania ostrzy frezów trzpieniowych do obróbki powierzchni kulistych, zwlaszcza powierzchni kulistych wkleslych i moze byc równiez stosowany do szlifowania ostrzy narzedzi trzpieniowych, które maja zaokraglone przejscie od czesci czolowej ostrza do czesci walcowej. Przyrzad ten jest przeznaczony do szlifowania przedmiotów na szlifierce-ostrzarce o pionowym przesuwie wrzeciennika sciernicy.Znane przyrzady tego rodzaju sklrdaja sie z korpusu umocowanego przesuwnie na plycie obrotowej, o pionowej osi obrotu, która jest umieszczona na podstawie umocowanej do stolu szlifierki. Korpus zawiera w osi podluznej wrzeciono, w którym mocuje sie przedmiot obrabiany, a u dolu ma srube regulacyjna dla przesuwania go wraz z przedmiotem obrabianym wzdluz promieniowo usytuowanych prowadnic na plycie obrotowej. Po ustawieniu korpusu z przedmiotem obrabianym na plycie obrotowej, w takiej odleglosci od jej osi obrotu, przy której uzyskuje sie wymagany promien ostrza szlifowanego, wykonuje sie próbne szlifowanie, przez powolne zblizanie stolu szlifierki wraz z przyrzadem w kierunku sciernicy, przy jednoczesnym wykonywaniu ruchów wahadlowych tym korpusem dokola pionowej osi obrotu. Nastepnie mierzy sie wielkosc otrzymanego w ten sposób promienia ostrza i odpowiednio poprawia sie ustawienie korpusu na plycie obrotowej, powtarzajac te ^czynnosc, az do uzyskania wymaganej wielkosci promienia ostrza szlifowanego.Wada takich przyrzadów jest bardzo utrudnione obserwowanie powierzchni szlifowanego ostrza, gdyz powierzchnia otrzymywanej lysinki na ostrzu, przy pionowej osi obrotu glowicy przyrzadu, jest równiez pionowa lub prawie pionowa, a wiec z pozycji pracownika obslugujacego jest niewidoczna i dla obserwowania jej pracownik ten musi przerywac prace szlifowania, a ponadto jest klopotliwe i pracochlonne ustawianie przedmio¬ tu obrabianego, zwlaszcza w przypadku wysokich wymagan od dokladnosci uzyskiwanych wymiarów promienia ostrza. * Istota wynalazku polega na tym, ze przyrzad ma mechanizm dosuwu imaka przedmiotu obrabianego, umocowany na trzpieniu umieszczonym wspólosiowo we wrzecionie o poziomej osi obrotu, przy czym podstawa tego mechanizmu osadzona na trzepieniu, nieruchomo wzgledem niego, swoja podluzna sciana jest odchylona od2 98 476 prostopadlej do osi trzpienia o kat wiekszy albo równy najwiekszemu katowi przylozenia ostrza narzedzi obrabianych na tym przyrzadzie, a glowica mechanizmu dosuwu imaka, z umocowanym przesuwnie na jej prowadnicach imaka, laczy sie z ta podstawa w jednym koncu przegubowo, na przyklad, przy pomocy centrujacych srub umieszczonych w gwintowanych otworach w bocznych scianach podstawy, natomiast w dru¬ gim koncu za pomoca regulacyjnej sruby z nakretka umocowanej na walku umieszczonym obrotowo w glowicy i dociskowej sruby, ustalajacej odchylenie glowicy od sciany podstawy. Imak zawierajacy prowadnice, na których sa umieszczone pryzmatyczne szczeki, sluzace do mocowania przedmiotu obrabianego;ma umieszczona miedzy tymi szczekami koncówke regulacyjnej sruby, stanowiaca zderzak ograniczajacy polozenie przedmiotu obrabia¬ nego od strony przyrzadu, przy czym ta regulacyjna sruba umieszczona jest w gwintowanym otworze w srodku strzemiaczka przymocowanego do nieruchomej szczeki srubami umieszczonymi w rowkach o przekroju teowym, znajdujacymi sie na czolowej scianie tej szczeki, usytuowanymi w kierunku prowadnic. « Zalety przyrzadu wedlug wynalazku sa nastepujace: uzyskuje sie mozliwosc obserwacji powierzchni przylozenia ostrza ze stanowiska obslugujacego obrabiarke podczas szlifowania tego ostrza, bez przerywania pracy. Elementy ustawcze w tym przyrzadzie, zapewniaja dokladnosc i latwosc ustawienia narzedzia obrabiane¬ go zamocowanego w imaku bez potrzeby powtarzania tej czynnosci dla wszystkich nastepnych sztuk obrabia¬ nych o jednakowym ksztalcie ostrza i o jednakowej dlugosci calkowitej narzedzia, co ma szczególne znaczenie w produkcji seryjnej tych narzedzi. Ponadto poslugiwanie sie tym przyrzadem jest bardzo proste i w przypadku róznic w dlugosci narzedzi jednej serii, korygowanie ustawiania narzedzia zamocowanego w szczekach imaka, po uprzednim okresleniu róznicy jego dlugosci w stosunku do dlugosci pierwszej prawidlowo wykonanej sztuki, odbywa sie bez poslugiwania sie sruba ustawcza znajdujaca sie na odchylnym ramieniu, a tylko przy pomocy regulacyjnej sruby dla przesuwu imaka, przy wykorzystaniu skali znajdujacej sie na pokretle tej sruby.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pólwidok i pólprzekrój pionowy przyrzadu, fig. 2 -— przekrój poprzeczny tego przyrzadu, fig. 3 ^ widok z boku mechanizmu dosuwu imaka, fig. 4 ¦- widok ustawiaka, a fig. 5 — widok strzemiaczka ze sruba regulacyjna. ¦ Jak przedstawiono na fig. 1^5 przyrzad zawiera korpus 1, wewnatrz którego jest ulozyskowane wrzeciono 2 o poziomej osi obrotu, a na zewnatrz korpusu 1, w górnej jego czesci, umocowany jest zderzak 3 usytuowany wzdluz osi wrzeciona 2 w ten sposób, ze czesc jego jest wysunieta ponad kolnierzem 4 wrzeciona 2. Na kolnierz 4 ponad zderzakiem 3 umocowany jest segment 5,do którego przyspawane sa dwa gwintowane gniazda 6 po obu stronach zderzaka 3, w takiej od niego odleglosci, która pozwala uzyskac wymagany kat obrotu wraeciona 2, • przy czym dokladna wielkosc tego kata ustala sie regulacyjnymi srubami 7 umieszczonymi w piiazdach 6. Prócz tego do segmentu 5 przyspawane jest ramie 8 przeciwciezaru 9. We wrzecionie 2 jest umieszczony, wspólosiowo z tym wrzecionem, trzpien 10, którego stozkowa koncówka osadzona jest w otworze tego wrzeciona i umocowa¬ na nakretka 11 od tylnej strony przyrzadu. Na walcowej czesci trzpienia 10 osadzona jest trwale, przez wtloczenie, piasta podstawy 12 mechanizmu 13 dosuwu imaka 14 mocujacego przedmiot obrabiany. Dluzsza sciana 15 podstawy 12 jest pochylona do osi trzpienia 10 pod katem a, który w danym przykladzie równa sie 60°, gdyz takie pochylenie wystarcza do szlifowania ostrzy o katach przylozenia w zakresie od 0° do 30°, najczesciej spotykanych w produkcji narzedzi trzpieniowych. W przypadku produkcji nietypowych narzedzi o katach przylozenia ostrza wiekszych od 30°, nalezy zaprojektowac kat a, odpowiednio mniejszy, tak aby nie przekraczal wielkosci kata dopelniajacego do 90° dla najwiekszego kata przylozenia ostrza tych narzedzi. « Glowica 16 mechanizmu 13 polaczona jest z podstawa 12 w jednym koncu przegubowo, za pomoca centruja¬ cych srub 17 umieszczonych w gwintowanych otworach w bocznych scianach 18 podstawy 12, a w drugim koncu za pomoca regulacyjnej sruby 19 z zakretka 20, umocowanej na walku 21 umieszczonym obrotowo w glowicy 16 i dociskowej sruby 22 umieszczonej w gwintowanym otworze w scianie 15 podstawy 12, przy czym sruba 22 opierajac sie o glowice 16 ustala odchylenie glowicy 16 od podstawy 12. Glowica 16 zawiera kolumnowe prowadnice 23, na których umieszczony jest imak 14 z mozliwoscia jego przesuwu wzdluz tych prowadnic przy pomocy regulacyjnej sruby 24 uruchamianej pokretlem 25 ze skala 26. Imak 14 zawiera pryzmatyczne szczeki 27 i 28, do zaciskania przedmiotu obrabianego, umieszczone na prowadnicach 29. Jedna szczeka 27 jest unieruchomiona przez zamocowanie jej wkretami 30 w oslonie 31 imaka ima dwa otwory o srednicach dopasowanych do srednic kolumnowych prowadnic 23 w glowicy 16, po których przesuwany jest imak. Druga szczeka 28 przesuwana jest wzdluz prowadnic 29 przy pomocy regulacyjnej sruby 32 uruchamianej pokretlem 33. Na czolowej scianie szczeki 27 znajduja sie dwa rowki 34 o przekroju teowym, w których sa umieszczone lby srub 35, dla umocowania strzemiaczka 36. W gwintowanym otworze znajdujacym sie w srodku tego strzemiaczka 36 umieszczona jest regulacyjna sruba 37, której koncówka stanowi zderzak 38 ograniczajacy polozenie narzedzia obrabianego od strony przyrzadu, przy czym zderzak ten umieszcza sie miedzy szczekami 27, 28, mniej wiecej na linii osi narzedzia zamocowanego w tych szczekach. Po ustaleniu polozenia zderzaka 38, unieruchamia sie srube 37 za pomoca nakretki 39. Os regulacyjnej sruby 32 w imaku 14 i os regulacyjnej sruby98 476 3 24 w glowicy 16 wyznaczaja plaszczyzne symetrii mechanizmu 13. W tej plaszczyznie symetrii lezy os trzpienia i wspólna z nia os wrzeciona 2, która jest osia obrotu mechanizmu 13, a poniewaz os narzedzia obrabianego zamocowanego w pryzmatycznych szczekach 27, 28, równiez lezy w tej plaszczyznie symetrii, wiec bedzie ona przecinala sie z osia obrotu mechanizmu 13, przy wszystkich polozeniach imaka 14 w glowicy 16 i przy wszystkich polozeniach glowicy 16 podczas jej ruchu wahadlowego w czasie szlifowania ostrza narzedzia obrabianego, co gwarantuje prawidlowe uksztaltowanie ostrza do obróbki powierzchni kulistych. Ustawienie narzedzia mocowanego w szczekach 27, 28 od strony sciernicy, uzyskuje sie przy pomocy ustawczej sruby 40 umieszczonej w gwintowanym otworze glowy odchylnego ramienia 41 zamocowanego w otworze glowy trzpienia 42 przy pomocy ustalajacej sruby 43. Trzpien 42 jest umieszczony obrotowo w otworze znajdujacym sie w podstawie 12, przy piascie tej podstawy* sciana tego otworu ma podluzne rozciecie 44 i poprzeczne rozciecie 45, co umozliwia zacisniecie w nim trzpienia 42 przy pólnocy sruby 46 laczacej rozciete czesci sciany.Polozenie ustawczej sruby 40 reguluje sie pokretlem 47 ze skala 48 na jego obwodzie, przy wykorzystaniu skali 49 znajdujacej sie na tulei 50, która jest umieszczona teleskopowo wewnatrz pokretla 47 i umocowana do glowy ramienia 41. « Po ustaleniu polozenia. sruby 40, unieruchamia sie ja przy pomocy nakretki 51. Przed korzystaniem ze sruby 40 do ustawienia narzedzia obrabianego wykonuje sie jednorr zowo wstepna czynnosc ustawienia tej sruby w polozeniu zerowym, to znaczy w takim, gdy plaszczyzna czola sruby 40 znajduje sie dokladnie w osi obrotu mechanizmu 13. Do wykonania tej czynnosci sluzy ustawiak 52, który umieszcza sie czescia chwytowa w otworze 53 znajdujacym sie na czole trzpienia 10, dokladnie w osi tego trzpienia. W czesci roboczej ustawiak 52 ma plaska powierzchnie 54, znajdujaca sie dokladnie w jego osi, a wiec po umieszczeniu go w otworze 53, plaszczyzna powierzchni 54 przechodzi przez os trzpienia 10, który jest jednoczesnie osia obrotu mechani¬ zmu 130 Po ustawieniu sruby 40 w polozeniu zerowym nastawia sie jej polozenie tak, aby jej plaszczyzna czolowa byla oddalona od polozenia zerowego o wielkosc promienia ostrza szlifowanego, poslugujac sie przy tym skala 48 na pokretle 47 i skala 49 na tulei 50. Nastepnie wycofuje sie ustawiak 52 z otworu 53 i umieszcza sie w tym otworze chwytowa czesc wskazówki 55, zamocowaujac ja sruba 56. Czesc robocza wskazówki 55 sluzy do ustalenia polozenia ostrza narzedzia obrabianego podczas mocowania go w szczekach 27, 28. Po wykonaniu tych czynnosci dosuwa sie imak 14, przy pomocy pokretla 25 w glowicy 16, az do zetkniecia sie ostrza narzedzia zamocowanego w szczekach z czolem sruby 40. Wówczas luzuje sie srube 46, odchyla sie ramie 41 razem z ustawcza sruba 40 i z powrotem zakreca sie sruba 46. Nastepnie reguluje sie odchylenie glowicy 16 od podstawy 12, przy pomocy regulacyjnej sruby 19 z nakretka 20 oraz dociskowa sruba 22, tak aby kat miedzy prostopadla do osi obrotu mechanizmu 13 i kierunkiem prowadnic 23 w glowicy 16 byl równy katowi przylozenia ostrza narzedzia obrabianego. W takim stanie przyrzadu rozpoczyna sie szlifowanie ostrza narzedzia zamocowanego w szczekach 27, 28 przez powolne dosuwanie stolu ostrzarki, z ustawionym na nim przyrzadem, do czola sciernicy, przy jednoczesnym wykonywaniu ruchów wahadlowych mechanizmu 13 dokola jego osi obrotu, w granicach ustalonych zderzakiem 3 miedzy regulacyjnymi srubami 7. Szlifowanie ostrzy narzedzi o tej samej dlugosci i srednicy nie wymaga ponownego ustalenia ich polozenia, przy pomocy ustawczej sruby 40, wystarczy dosunac to narzedzie do zderzaka 38, opierajac ostrze narzedzia o wskazówke 55 i zamocowac go w szczekach 27, 28, po czym cykl pracy powtarza sie. W przypadku niew ielkich róznic w dlugosci narzedzi w serii o jednakowym promieniu szlifowanego ostrza, ustawienie narzedzia koryguje sie przy pomocy regulacyj¬ nej sruby 24 w glowicy 16 dla przesuwu imaka 14, wykorzystujac skale 26 na pokretle 25. PL