Przedmiotem wynalazku jest sposób okreslania stanu smarowania wspólpracujacych elementów pary kinematycznej o nieciaglym filmie olejowym stosowany do biezacej kontroli smarowania gladzi cylindrowej pracujacego silnika spalinowego.Dotychczasowy stan techniki. Znane sa metody okreslaniu prawidlowosci smarowania elementów par kinematycznych, w przypadkach kiedy rozdzielajacy elementy tzw. film olejowy jest latwy do utrzymania, a jego grubosc w przewazajacym czasie przekracza pice jum. Warunki powyzsze wystepuja w slizgowych lozyskach obrotowych. Pary kinematyczne o elementach wykazujacych ruch posuwisto-zwrotny nie zapewniaja warunków, które gwarantuja utrzymanie ciaglego filmu olejowego. W takich mechanizmach stosuje sie trzy metody kontrolowania chwilowych stanów nieciaglosci filmu olejowego: metoda termiczna, wibracyjna i rezystancyjruu Metoda termiczna polega na pomiarze temperatury powierzchni tarcia, przy czym wykorzystuje sie zjawisko naglego wzrostu temperatury, spowodowanego zetknieciem wierzcholków mikronierównosci tracych elementów. Metoda powyzsza zostala wykorzystana w czujnikach typu Verilab.Metoda wibracyjna znalazla zastosowanie w urzadzeniu Engine-Prolector i polega na rejestrowaniu wzmozonych drgan powstalych w wyniku wzrostu oporów tarcia miedzy elementami pary kinematycznej.Metoda rezystancyjna polega na wykorzystaniu zaleznosci rezystancji filmu olejowego od jego grubosci, przy czym w wyniku braku ciaglosci filmu olejowego uzyskuje sie elektryczne zwarcia, co powoduje spadek rezystancji o kilka rzedów do wartosci praktycznie równej zeru.Wymienione metody nie pozwalaja dac jednoznacznej odpowiedzi w jakim stopniu zmieniaja sie warunki smarowania w ramach calego, jednego cyklu pracy pary kinematycznej. Znajomosc przebiegu zmian warunków smarowania jest bardzo istotna, gdyz zwiekszenie stopnia nieciaglosci filmu olejowego moze doprowadzic do98 140 wzmozonego zuzyciu wspólpracujacych elementów, a nawet awarii mechanizmu w wyniku zatarcia. Dodatkowo, przy zastosowaniu wyzej wymienionych metod, analiza przebiegów rezystancji filmu olejowego jest czasochlonna, a wynik analizy otrzymuje sie ze znacznym opóznieniem w stosunku tlo czasu, w którym okreslony przebieg rezystancji filmu olejowego wystapil.Istota wynalazku i jego skutki techniczne. Sposób wedlug wynalazku polega na ustaleniu stosunku czasu, w którym w ramach jednego pelnego cyklu pracy pary kinematycznej film olejowy jest nieciagly do czasu trwania jednego pelnego cyklu pracy pary kinematycznej. Stosunek ten jest miara poprawnosci smarowania elementów pary kinematycznej. Stosunek ten uzyskuje sie przez pomiar czasu, w którym wartosc rezystancji filmu olejowego jest nizsza od nastawnej, regulowanej wartosci rezystancji, przy równoczesnym pomiarze czasu trwania jednego, pelnego cyklu pracy pary kinematycznej.Inna droga uzyskania wyzej wymienionego stosunku polega na wytworzeniu umownej liczby impulsów bedacych miara czasu trwania jednego cyklu pracy pary kinematycznej inicjujacych te sama liczbe pomiarów rezystancji filmu olejowego, a nastepnie porównaniu wyniku pomiaru z regulowana wartoscia rezystancji. Prócz tego wytwarza sie dodatkowo jeden impuls oddzielajacy od siebie kolejne cykle pracy pary kinematycznej.Sposób wedlug wynalazku mozna zrealizowac w ukladach mechanicznych, elektromechanicznych, jak i równiez elektronicznych. Zastosowanie sposobu wedlug wynalazku pozwala na ciagla kontrole stanu smarowa¬ nia powierzchni tracych dowolnej pary kinematycznej o nieciaglym filmie olejowym i podjecie we wlasciwym momencie odpowiedniego dzialania zapobiegawczego zatarciu. Ma to ogromne znaczenie w zachowaniu prawi¬ dlowej pracy ukladu np. pierscien tlokowy - gladz cylindrowa silnika spalinowego.Objasnienie rysunku. Uklad do realizacji sposobu wedlug wynalazku jest przedstawiony na rysunku na schemacie blokowym.Przyklad wykonania wynalazku. Sposób wedlug wynalazku realizuje sie ukladem, w którym przetwornik rezystancji 1 jest polaczony ze wzmacniaczem separatorem 2, a wzmacniacz separator 2 z komparatorem 3, który poprzez przetwornik rezystancji 4 polaczony jest z opornikiem dekadowym 5. Bramaka 6 jest polaczona z komparatorem 3, z przetwornikiem 8 poprzez uniwibralor 7, oraz z przerzutnikiem 9. Dodatkowo bramka 6 polaczona jest z wyswietlaczem 13 poprzez licznik 10, pamiec II i dekoder 12. Bramka 14 polaczona jest poprzez uniwibrator 15 z przetwornikiem 16 oraz z przerzutnikiem 9 poprzez uniwibralor 17. Un i wibrator 17 jest polaczony z pamiecia 11 oraz poprzez elcn.eni rózniczkujacy 18 z licznikiem 10.Uklad dziala w nastepujacy sposób. Sprzezony z koncem walu korbowego Silnika przetwornik 8 wytwarza kolejno sto impulsów, kazdy co 1/100 obrotu walu. Impulsy te sa podawane do un i wibratora 7 i po przetworzeniu, przepuszczane sa przez bramke 6 do licznika 10, który zlicza impulsy i przekazuje do pamieci U.Pamiec II poprzez dekoder 12 inucjuje sygnal o stalym poziomie wskazywany przez wyswietlacz 13.Jednoczesnie przetwornik rezystancji I wyznaczajacy rezystancje filmu olejowego przekazuje sygnal na wzmacniacz separator 2, a w przetworniku rezystancji 4 wytwarzany jest sygnal odpowiadajacy wybranemu regulowanemu opornikiem dekadowym 5 poziomowi rezystancji. Oba te sygnaly podawane sa na komparator 3, który porównuje je i otwiera drugi stopien bramki 6 w przypadku, gdy rezystancja filmu olejowego jest mniejsza od wybranej rezystancji, a w sytuacji odwrotnej utrzymuje bramke 6 zamknieta.Sygnal oddzielajacy od siebie kolejne cykle pracy wytworzony w przetworniku 16 sprzezonym z koncem walu korbowego silnika jest przekazywany poprzez uniwibralor 15 i bramke 14 do przerzutnika 9, powodujac przejscie przerzutnika 9 do pozycji zero, a tym samym utrzymanie pierwszego stopnia otwarcia bramki 6.Wytworzenie nastepnego sygnalu w przetworniku 16 powoduje przelaczenie przerzutnika 9 do pozycji jeden (bramka 14 jest ciagle otwarta), a przerzutnik 9 w pozycji jeden przekazuje sygnal na uniwibrator 17, co oznacza zamkniecie bramki 14. Poza tym sygnal len powoduje równiez skasowanie poziomu sygnalu zapisanego w pamieci 11. Jednoczesnie - licznik 10 poprzez element rózniczkujacy 18 zostaje wyzerowany. PL