Przedmiotem wynalazku jest tloczywo na podstawie produktów kondensacji melaminy, formaldehydu, wspólkomponenta modyfikujacego oraz tradycyjnych wypelniaczy i dodatków, przeznaczone do formowania w podwyzszonej temperaturze i pod cisnieniem.Znane dotychczas tloczywa skladaja sie z odpowiedniej zywicy melaminowej, wypelniaczy, dodatków oraz modyfikatorów, przy czym modyfikatory mozna wprowadzac w procesie syntezy zywicy lub w procesie otrzymywania tloczywa. Tloczywo uzyskane z nie modyfikowanej zywicy melaminowo-formaldehydowej posia¬ da mala plynnosc, niska odpornosc termiczna, temperatura pracy ciaglej ksztaltek do 100°C.Wprowadzenie odpowiednich modyfikatorów do zywicy melaminowej w procesie polikondensacji lub w procesie otrzymywania tloczywa pozwala na poprawe okreslonych wlasnosci w gotowym wyrobie np.: mody¬ fikacja polikaprolaktamem rozpuszczonym w alkoholu alifatycznym zwieksza elastycznosc laminatów (opis pa¬ tentowy nr 59324), a alkoholem furfurylowym zapewnia wzrost odpornosci termicznej i wlasnosci mechanicz¬ nych tloczywa (opis patentowy ZSRR nr 154395). Wprowadzenie alkoholu furfurylowego w czasie kondensacji mocznika z formaldehydem umozliwia uzyskanie zywic o wysokiej wodoodpornosci, niskim skurczu i odpornosci na dluzsze dzialanie podwyzszonej temperatury (opis patentowy nr 59287). Znany z opisu patentowego nr 85316 sposób otrzymywania zywicy melaminowo-formaldehydowej modyfikowanej alkoholem furfurylowym i dwucyjanodwuamidem, zapewnia otrzymanie wyrobów jedynie o wysokiej termostabilnosci. Jednak wszystkie znane sposoby otrzymywania odpowiedniej zywicy melaminowej nie zapewniaja jednoczesnego zwiekszenia plynnosci i termoodpornosci tloczywa.Okazalo sie, ze wprowadzenie do zywicy melaminowej wspólkomponentów modyfikujacych skladajacych sie z e-kaprolaktamu i alkoholu lub aldehydu furfurylowego znacznie zwieksza plynnosc i odpornosc termiczna tloczywa zawierajacego te zywice. Równoczesna modyfikacja e-kaprolaktamem i alkoholem lub aldehydem fur¬ furylowym eliminuje wady wyrobów wytwarzanych z zastosowaniem kazdego z tych modyfikatorów oddzielnie.Uzyskuje sie to dzieki wewnetrznej modyfikacji czyli trwalemu laczeniu sie wspólkomponentów z zywica poprzez grupy imidowe, alkoholowe lub aldehydowe.2 97 675 Tloczywo wedlug wynalazku charakteryzuje sie wyjatkowo duza plynnoscia, która umozliwia przetwarza¬ nie tloczywa na detale o skomplikowanych ksztaltach, przy czym otrzymane wyroby posiadaja wysoka termo- odpornosc, wysokie wlasnosci mechaniczne, niska wodochlonnosc, która zapewnia wyjatkowo dobre wlasnosci dielektryczne po moczeniu w wodzie.Tloczywo wedlug wynalazku sklada sie z 40 do 80% wagowych zywicy, 20—40% wagowych wypelniaczy, 2-15% wagowych dodatków, przy czym stosuje sie zywice otrzymana przez polikondensacje melaminy z formal¬ dehydem w srodowisku wodnym wobec 15—50% wagowych, a korzystnie 30% wagowych (w odniesieniu do melaminy) wspólkomponentu modyfikujacego skladajacego sie z e-kaprolaktamu i alkoholu lub aldehydu furfu- rylowego. Zywica stosowana w tloczywie jest produktem reakcji melaminy w ilosci od 100 do 150 czesci wago¬ wych, formaldehydu od 60 do 120 czesci wagowych, alkoholu lub aldehydu furfurylowego od 8 do 35 czesci wagowych i e-kaprolaktamu od 7 do 35 czesci wagowych. Stosunek wagowy wspólkomponentów modyfikuja¬ cych (e-kaprolaktam do alkoholu lub aldehydu furfurylowego) wynosi 1:0,5—5, przy wprowadzaniu skladników komponenta winnych zakresach wagowych otrzymane tloczywo posiada zbyt mala plynnosc, badz tez nizsza odpornosc termiczna.Wspólkomponent modyfikujacy moze byc wprowadzany w dowolnym etapie syntezy zywicy, najkorzys¬ tniej zas w poczatkowym etapie to jest bezposrednio po rozpuszczeniu melaminy w formalinie, gdy ilosc grup reaktywnych jest najwieksza.Polikondensacje zywicy prowadzi sie w srodowisku alkalicznym przy pH powyzej 7,5 w temperaturze 80—96°C. Stopien polikondensacji kontroluje sie tolerancja zywicy wzgledem wody. W czasie procesu polikon- densacji dodatkowo wprowadza sie 10-15% wagowych melaminy w stosunku do poczatkowej jej ilosci.Tloczywo wedlug wynalazku otrzymuje sie w znany sposób przez nasycenie modyfikowana zywica mela- minowa napelniaczy organicznych (np. a-celulozy) lub nieorganicznych (np. wlókno szklane, maczka, azbest), suszenie, rozdrabnianie, wprowadzanie srodków smarnych i innych znanych dodatków oraz utwardzaczy (np. dwuchlorohydryne gliceryny, amid kwasu chlorooctowego, chlorek trójetanoloaminy itd). Tloczywo wedlug wynalazku, stosuje sie do wytwarzania ksztaltek znanym sposobem, z tym, ze wskutek zwiekszonej plynnosci tloczywa mozna stosowac nizsze cisnienia prasownicze, uzyskujac wieksze i glebsze przedmioty. Ksztaltka otrzymana z tloczywa z wypelniaczem nieorganicznym nie traci wlasnosci przy pracy ciaglej w temperaturze 120°C. Wlasnosci kompozycji otrzymanych wedlug wynalazku ilustruje tabela.Tabela Wlasnosci kompozycji Tloczywo (kompo¬ zycja) Niemodyfi- 1 kowane Modyfiko¬ wane Przy¬ klad nr I II III IV V VI VII VIII IX X XI Wlasnosci reologiczno-przetwórcze wg Kanavca Plynnosc 7 40 32 28 52 28 31 29 33 - - - Czas zamkniecia formy 150°C 13 3 3 3,5 2 2 6,0 2,5 3 - - - Czas utwardzania w 160°C 46 78 79 70 68 68 77 74 60 - - - Wlasnosci mechaniczne Udarnosc kG-cm/cm2 8,0 ^9,0 8,0 9,0 7,3 9,0 8,4 8,2 8,5 ,0 ,0 24,0 Udarnosc z karbem kG«cm/cm2 1,7/ 1,3 1,3 1,3 1,3 1,6 1,4 2,0 32,0 ,0 28,0 Wytrzy¬ malosc dielektrycz¬ na kV/inrn 16,5 16,5 19,0 18,0 ,0 14,0 19,0 17,0 18,0 ,0 14,0 13,0 Odpornosc termiczna wg Martensa °C 130 132 150 130 145 140 130 145 145 140 130 150 j Wytrzy¬ malosc na zginanie kG/cm2 820 1 1100 1 1200 1 noo 1 1000 1 900 1 1300 | 1000 1 noo 1 1100 I 1200 1 110097 675 3 Pr zy k.l ad I. W kolbie kulistej z chlodnica zwrotna, mieszadlem i termometrem umieszcza sie 3 mole okolo 37% formaliny, alkalizujac trójetanoloamina do pH 9,0—9,5, dodaje 1 mol melaminy i ogrzewa do tempe¬ ratury 78—82°C. Po rozpuszczeniu sie melaminy dodaje 19 g e-kaprolaktamu (15% wag. do melaminy) i 19 g alkoholu furfurylowego (15% wag. do melaminy) i proces polikondensacji prowadzi w temperaturze 80—90°C do uzyskania tolerancji wodnej 200—300%, po czyjn dodaje ponownie 12,6 g melaminy i proces polikondensacji kontynuuje do momentu uzyskania tolerancji wodnej 100—150%, po czym tak otrzymana zywice chlodzi do temperatury okolo 60°C i dodaje 0.1% wagowych na zywice zwiazku powierzchniowó-czynnego. Dougniatarki Wernera-Pfleiderera wlewa otrzymana zywice, dodaje 130 g a-celulozy i ugniata godzine, po czym tloczywo suszy w temperaturze 80— 120°C do zawartosci czesci lotnych ponizej 1%. Po wysuszeniu, tloczywo rozdrabnia na mlynach udarowych, a nastepnie miele w mlynach kulowych z dodatkiem 3,8 g stearynianu magnezu i 5,7 g dwuchlorohydryny glicerynowej.Przyklad II. W kolbie jak w przykladzie I umieszcza sie 2,25 mola okolo 37% formaliny oraz prze¬ twarza jak w przykladzie I.Przyklad III. W kolbie umieszcza sie 2,75 mola okolo 37% formaliny, dalej proces polikondensacji prowadzi sie jak w przykladzie I. Do ugniatarki Wernera-Pfleiderera po dodaniu otrzymanej zywicy i 130 g celulozy wprowadzono 40 g maczki skaleniowej, dalej przetwarzano jak w przykladzie I.Przyklad IV. Do kolby jak w przykladzie I, po dodaniu formaliny, trójetanoloarniny i melaminy wprowadza sie 19g(15% wag.) e-kaprolaktamu i 9,5 g (7,5% wagowych) alkoholu furfurylowego. Dalszy tok postepowania jak w przykladzie I.Przyklad V. Do kolby, jak w przykladzie I po dodaniu formaliny, trójetanoloarniny i melaminy wprowadza sie 6,3 g (5% wagowych) e-kaprolaktamu i 38,0 g (30% wagowych) alkoholu furfurylowego. Dalszy tok postepowania jak w przykladzie I.Przyklad VI. Do kolby jak w przykladzie I, po dodaniu formaliny, trójetanoloarniny, melaminy wprowadza sie 6,3 g (5% wagowych) e-kaprolaktamu i 19 g (15% wagowych) alkoholu furfurylowego, dalej proces polikondensacji prowadzi sie jak w przykladzie I. Do mieszalnika Wernera-Pfleiderera po dodaniu zywicy i celulozy wprowadzono 60 g azbestu. Dalszy ciag postepowania jak w przykladzie I.Przyklad VII. Do kolby jak w przykladzie I, po dodaniu formaliny, trójetanoloarniny, melaminy, dodaje sie 38 g (30% wagowych) e-kaprolaktamu i 19 g (15% wagowych) alkoholu furfurylowego. Dalszy tok postepowania jak w przykladzie I.Przyklad VIII. Do kolbyjak wprzykladzie I, po dodaniu formaliny, trójetanoloarniny wprowadza sie 19, g (15% wagowych) e-kaprolaktamu i 25,2 (20% wagowych) aldehydu furfurylowego i 1 mol melaminy. Dal¬ szy tok postepowania jak w przykladzie I.P r z y k lad IX. Do mieszalnika Wernera-Pfleiderera wlewa sie zywice otrzymana wedlug przykladu I, dodaje 5,4 g stearynianu magnezu, 4,0 g bieli tytanowej i miesza 10 minut. Nastepnie dodaje 300 g wlókna szklanego cietego, o dlugosci 5 mm i ugniata 1 godzine. Mokre tloczywo suszy w strumieniu powietrza o tempe¬ raturze 100—120°C, do uzyskania czesci lotnych ponizej 0,8% w razie koniecznosci rozdrabniania.P r z,y k l a d X. Do mieszalnika Wernera-Pfleiderera wlewa sie zywice, otrzymana wedlug przykladu VI, dodaje 5,0 g stearynianu magnezu, 4,0 g bieli tytanowej i miesza 10 minut. Nastepnie dodaje 325 g wlókna szklanego cietego, o dlugosci 5 mm i ugniata, a nastepnie suszy.Przyklad XI. Zywice otrzymuje sie jak w przykladzie I, z tym, ze ilosc e-kaprolaktamu wynosi 12,6 g (10% wagowych), a ilosc alkoholu furfurylowego 19 g (15% wagowych). Tak otrzymana zywice wlewa sie do mieszalnika Wernera-Pfleiderera i dodaje 5,4 g stearynianu magnezu, 4,0 g bieli tytanowej, miesza 10 minut, a nastepnie wprowadza sie 370 g wlókna szklanego, ugniata i suszy. PL