PL97504B2 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania nowego srodka o funkcji zagestnika dla olejów syntetycznych, poprawiajacego równoczesnie w sposób wybitny ich wlasciwosci smarne i wskazniki lepkosci.Dotychczas stosowane wiskozatory w postaci poliizobutylenu, poli(metakrylanu cetylu), badz innych polimerów, uzywane byly glównie do zwiekszania lepkosci olejów mineralnych czy estrowych, nie wywieraly jednak ewidentnego wplywu na smarnosc tych olejów, wyrazana obciazeniem zespawania kulek w aparacie czterokulowym, a tym bardziej na ich indeks wiskozowy. Wiskozatory te ponadto sa dosyc kosztowne.Celem wynalazku jest usuniecie dotychczasowych niedomagali i uzyskanie wielofunkcyjnego wiskozatora, poprawiajacego równoczesnie inne cechy olejów smarowych, jak smarnosc, indeks wiskozowy i wlasciwosci przeciwzuzyciowe. Cel ten osiagnieto dzieki zastosowaniu sposobu wedlug wynalazku, istota którego polega na tym, ze jako surowiec podstawowy uzywany jest chlorek winylu, który w autoklawie, pod cisnieniem, poddaje sie telomeryzacji z czterochlorkiem wegla w stosunku molowym 1 :1 do 1 :3,5, w temperaturze 50~&0°C, w obecnosci aktywnych inicjatorów, w celu uzyskania telomerów o duzej zawartosci chloru, dobrze rozpuszczal¬ nych wolejach estrowych lub olejach typu chlorowanych dwufenyli.Sposób wedlug wynalazku polega wiec na zastosowaniu nowej klasy zwiazków, stanowiacych tclomery chlorku winylu z czterochlorkiem wegla o ogólnej budowie Cl(CH2CHCl)nCCl3 i masie czasteczkowej kilku zaledwie tysiecy. Jak podano, telomery te dogodnie otrzymuje sie z uzyciem czterochlorku wegla, który odznacza sie duza wartoscia stalej przeniesienia.lancucha. Wymienione telomery nie rozpuszczaja sie wolejach mineralnych, ale w odróznieniu od standardowych polimerów chlorku winylu, rozpuszczaja sie wolejach estrowych i chlorowanych olejach aromatycznych, powodujac wybitny wzrost ich lepkosci, a nawet w okreslo¬ nych wypadkach umozliwiajac otrzymanie smarów stalych, typu syntetycznej wazeliny. Uzyskiwane roztwory ciekle, pólstale lub stale, sa absolutnie niekorodujace dla stali, miedzi czy cynku. Ich smarnosc (obciazenie zespawania) jest o 100-200% wieksza od nieuszlachetnionych olejów wstanie surowym. Nadto omawiane dodatki wyraznie poprawiaja wlasciwosci przeciwzuzyciowe i eksploatacyjne oleju w stosunku do smarowanych^ 97 504 czesci maszynowych. Wymienione srodki opieraja sie na ogólnie dostepnych surowcach, a sposób ich otrzymywa¬ nia jest tani i nieskomplikowany.Przyklad I. Do autoklawu pojemnosci 1 litra, wyposazonego w dobrze zadlawione, energiczne mieszadlo i uklad ogrzewczo-chlodzacy, wprowadza sie 154 g czterochlorku wegla. (1 mol) i dodaje 1-1,5 g inicjatora nadtlenkowego (nadtlenek benzoilu) lub lepiej nadweglanowego (nizsza temperatura rozkladu).Nastepnie zakreca sie pokrywe autoklawu i poprzez zawór iglicowy wprowadza sie do wnetrza pod cisnieniem 3,5-4 at 62,5 (1 mol) do 70 g chlorku winylu. Dalej uruchamia sie mieszadlo i ogrzewa autoklaw do 50-60°C.W tych warunkach cisnienie wzrasta do okolo 10 at. Proces telomeryzacji prowadzi sie w podanej temperaturze przez okres kilku godzin, az do dalekoidacego spadku cisnienia chlorku winylu w autoklawie. Potem autoklaw ochladza sie i odgazowuje. Pozostaly bezbarwny, staly telomer w postaci proszku i brylek podsusza sie od resztek czterochlorku wegla. Uzyskany telomer zawiera okolo 58% chloru, a jego sama czasteczkowa wynosi 5000 do 7500. Omawiany telomer rozpuszczony w temperaturze 120-130°C w ilosci 15% w estrach alkiloarylo- fosforowych (lepkosc 154 cSt-w 20°C, 30,7 cSt w 50°C i 7,3 cSt w 100°C), zwieksza ich lepkosc w 20°C do 6000 cSt. Roztwór ten ma lepkosc w 50°C 475 cSt, a w 100°C 88 cSt. Indeks wiskozowy tak spreparowanego oleju wynosi 133, a obciazenie zespawania 440 kG. Tzw. czas pittingu pod obciazeniem 600 kG w aparacie czterokulowym wynosi okolo 35 minut (czysty ester okolo 24 minuty). % roztwór telomeru w tym samym estrze bazowym ma lepkosc 316cSt/20°C, 58cSt/50°C i 12 cSt/100°C. Odpowiednio toztwór 10% ma lepkosc 1690 cSt/20°C,204 cSt/50°C i 36cSt/100°C.Przyklad II. 500 g czterochlorku wegla (3,2 mola) wraz z dodatkiem 1—1 ^ g inicjatora nadweglano¬ wego umieszcza sie w autoklawie, do którego nastepnie wprowadza sie pod cisnieniem okolo 4 at 62,5 (1 mol) do 70 g chlorku winylu. Nastepnie uruchamia sie mieszadlo, autoklaw ogrzewa do 60-70° C i w tej temperaturze prowadzi proces telomeryzacji przez okres kilka godzin. Po zakonczeniu reakcji, a scislej po doprowadzeniu ukladu do okolo 90% przereagowania, miara którego jest spadek cisnienia, autoklaw ochladza sie, odgazowuje i uzyskany telomer odfiltrowuje od nadmiaru pozostalego czterochlorku wegla, który uzyty byc moze ponownie, w nowej szarzy telomeryzacji. Odfiltrowany telomer suszy siv od nadmiaru zaokludowanego czterochlorku. Otrzymany w podanych warunkach telomer zawiera okolo 60% chloru, a jego masa czasteczkowa wynosi okolo 3000. Telomer ten rozpuszczony w ilosci 15%, w temperaturze 120-130°C, w chlorowanym dwufenylu (w trójchlorodwufenylu lub w mieszaninie trój i piecioehlorodwufenylu) daje produkt zupelnie przypominajacy wazeline. Wazelina ta ma temperature kropienia 60 lub wiecej °C (zaleznie od gatunku uzytego chlojowanego dwufenylu). Jej obciazenie zespawania mierzone w aparacie czterokulowym wynosi 580 kG (wazelina naturalna porównawczo 130 kG). PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie pat e n t o w c Sposób otrzymywania wiskozatora dla olejów syntetycznych, poprawiajacego równoczesnie ich smamosc i wskaznik lepkosci, znamienny tym, ze jako surowiec podstawowy stosuje sie chlorek winylu, który w autoklawie, pod cisnieniem, poddaje sie telomeryzacji z czterochlorkiem wegla w stosunku molowym 1 :1 do 1 :3,5„ w temperaturze 50-80°C, w obecnosci aktywnych inicjatorów, w celu uzyskania telomerów o duzej zawartosci chloru, dobrze rozpuszczalnych w olejach estrowych lub olejach typu chlorowanych dwufenyli. Prac. Polianu. UP PFJL rw^isó 120+18 Ojnt"i45zl PL