Przedmiotem wynalazku jest stanowisko do ba¬ dan erozji kawitacyjnej tulei cylindrowych silni¬ ków spalinowych, majace zastosowanie w labora¬ toriach zajmujacych sie badaniami silników spali¬ nowych.Dotychczas nie sa znane urzadzenia do badan calych obiektów takich jak tuleje cylindrowe. Ba¬ dania zjawiska erozji kawitacyjnej w silnikach spalinowych prowadzone sa dwoma sposobami.Jeden z nich polega na obserwacji tulei po okres¬ lonym przebiegu silnika, drugi natomiast polega na badaniu na stanowiskach modelowych, próbek materialu, z którego wykonane sa tuleje cylindro¬ we. Badania te obejmuja przede wszystkim róz¬ nego rodzaju pokrycia ochronne, którymi ogranicza sie ujemne skutki kawitacji. Sposoby te maja wie¬ le niedogodnosci. Badania na silniku nie umozli¬ wiaja okreslenia wplywu poszczególnych czynni¬ ków na zjawisko kawitacji. Ponadto badania na silniku nie daja mozliwosci szybkiego przebadania róznych rozwiazan konstrukcyjnych bloku i tulei cylindrowych. Badania te sa bardzo pracochlonne.Badania na stanowiskach modelowych niedogodne sa z tego powodu, ze nie ma korelacji miedzy ich wynikami a rzeczywistoscia jako, ze z natury rze¬ czy nie ujmuja one wplywu wielu czynników na przebieg zjawiska erozji kawitacyjnej.Stanowisko do badan erozji kawitacyjnej tulei silników spalinowych, wedlug wynalazku sklada sie z ukladu mocowania tulei polaczonego z ukladami 2 wymuszania drgan tulei cylindrowej, przeplywu chlodziwa oraz z pomiarowo-rejestrujacym ukla¬ dem elektronicznym, przy czym uklad mocowania tulei stanowi stos skladajacy sie z szeregu nalo¬ zonych wspólosiowo jedna na drug^ plyt. Calosc stosu, w którego sklad wchodza plyty mocowania górna i dolna, plyty z doprowadzeniem i odprowa¬ dzeniem chlodziwa oraz plyty posrednie, skrecona jest srubami z podstawa. Podstawa przykrecona jest za pomoca srub do plyty stolu stanowiska. Do plyty stolu oraz ramy stanowiska przykrecone sa równiez elementy ukladu przeplywu chlodziwa, w- sklad którego wchodza silnik elektryczny napedza¬ jacy pompe chlodziwa, zbiornik chlodziwa, zawory oraz przewody chlodziwa laczace ze soba poszcze¬ gólne czesci ukladu przeplywu chlodziwa.W sklad tego ukladu wchodzi równiez miernik natezenia przeplywu chlodziwa. Przewody chlodzi¬ wa doprowadzaja je do plaszcza wodnego tulei.Plaszcz ten stanowi uklad mocowania tulei. Do ramy i plyty stolu stanowiska przymocowane sa równiez elementy ukladu wymuszania drgan. U- klad ten wykonany moze byc w kilku wariantach, jako uklad mechaniczny, hydrauliczny i elektro¬ niczny. Mechaniczny uklad wymuszania drgan skla¬ da sie z silnika elektrycznego, którego moment o- brotowy przenoszony jest za pomoca gietkiego wal¬ ka na kola zebate umocowane na dwóch osiach obracajacych sie w bijaku podwieszonym elastycz¬ nie do lapy umocowanej do ramy stanowiska. Na^ 97 4933 ITfflI i kolach zebatych umocowane sa ciezarki, których obrót wraz z kolami zebatymi dookola osi tych kól powoduje powstawanie sily odsrodkowej, która dla dwu blizniaczych kól zebatych w jednym kie¬ runku znosi sie a w kierunku do niego prosto¬ padlym osiaga wartosc podwójna w stosunku do sily odsrodkowej liczonej dla jednego tylko kola.Powstala sila powoduje wychylanie bijaka z polo¬ zenia równowagi i uderzanie o scianki tulei. Ude¬ rzenia bijaka o scianki tulei wprawia ja w drga¬ nia.Ukiad hydrauliczny wymuszania drgan zbudo¬ wany jest w ten sposób, ze do wnetrza tulei wpro¬ wadzony jest silownik, do którego przewodami doprowadzony jest olej. Cisnienie oleju podawane jest w postaci impulsów gdzie zarówno czestotli¬ wosc jak i gradient cisnien jest wielkoscia zmien¬ na i regulowana. Uklad elektroniczny wymuszania drgan wykonany jest w postaci ukladu magnetos- trykcyjnego, gdzie do wnetrza tulei wprowadza sie pasowany z nia trzpien, na który nawiniete sa cewki. Zmiana pradu w cewkach powoduje dyla- tacje trzpienia i odksztalcenia scianek tulei cy¬ lindrowej. Uklad pomiarowo-sterujacy ma za za¬ danie pomiar drgan tuTei cylindrowej oraz takich wielkosci jak cisnienie, predkosc przeplywu, tem¬ peratura chlodziwa, oraz sterowanie tymi wielkos¬ ciami. Pomiarów drgan tulei dokonuje sie za po¬ moca czujników tensometrycznych naklejonych na tuleje cylindrowa oraz róznego rodzaju czujników indukcyjnych. Stanowisko moze byc wypotfaz&Hie w uklad elektroniczny obciazajacy tuleje. Uklad taki stanowia dwa wzbudniki indukcyjne umieszczone w tulei i wyposazone w trzpienie uderzajace o scianki tulei.Dzialanie stanowiska polega na wspóldzialaniu ze soba wszystkich Ukladów. W zlozony z plyt stos ukladu mocowania tulei stanowiacy plaszcz wodny Wsuwa sie badana tuleje. Nastepnie napelnia sie uklad przeplywu chlodziwa, chlodziwem. Z kolei tuleje za pomoca jednego z przedstawionych tu u- kladów wymuszania drgan wprawia sie w drga¬ nia. Drgania tulei rejestruje sie za pomoca ukladu pomiarowego. Przy pomocy ukladu wymuszania drgan oraz ukladu pomiarowego doprowadza sie tuleje do drgan, których postac jest z góry zalo¬ zona. Po okreslonym czasie trwania próby wylacza sie uklad wymuszania drgan. Z .ukladu przewo¬ dzenia chlodziwa usuwa sie chlodziwo i tuleje wyjmuje sie z ukladu mocowania tulei. Nastepnie tuleje poddaje sie dalszym badaniom celem identy¬ fikacji zniszczen kawitacyjnych.Zasadnicze korzysci techniczne wynikajace ze stosowania stanowiska wedlug wynalazku polega¬ ja na tym. ze mozliwe jest w prosty sposób pro¬ wadzenie badan calych obiektów jakimi sa tuleje cylindrowe. Mozliwe jest przy tym okreslenie Wplywu na efekty erozji kawitacyjnej kazdego z osobna czynnika na te efekty wplywajacego lub dowolnej grupy czynników. Stanowisko daje mozli¬ wosc szybkiej oceny wplywu zmian konstrukcyj¬ nych materialowych i technologicznych tulei, zmian konstrukcyjnych, technologicznych i materialowych bloku silnika, oraz wplywu parametrów chlodziwa na przebieg zjawiska kawitacji. Mozliwe jest o- kreslenie takze wplywu sposobu wymuszen drgan tulei oraz wielkosci drgan na efekty kawitacyjnego zuzycia. Stanowisko moze pracowac w c#kfcL badan zautomatyzowanych.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia schemat blokowy stanowiska, fig. 2 — stanowisko w widoku bocznym, fig. 3 — w widoku z przodu, fig, 4 — w widotal z góry, fig. 5 — przedstawia uklad mocowania tulei w pólwidoku, pólprzekroju, fig. 6 — przedstawia sche¬ mat ukladu przeplywu chlodziwa* fig. 7 przedsta¬ wia schemat mechanicznego wynmiszania drgan, a fig. 8 przedstawia schemat hydraulicznego ukladu wymuszania drgan.Przyklad I. Stanowisko wedlug wynalazku sklada sie z ukladu I mocowania tulei polaczonego z jednej strony z ukladem II wymuszajacym drga¬ nia i ukladem m przeplywu chlodziwa, a z dru¬ giej strony z ukladem IV pomiarowo-rejestrujacym.Na wsporniku 't umocowany jest silnik elektrycz¬ ny I wymuszajacy drgania plytowego zespolu 2 ukladu I mocowania tulei. Pod ukladem I umiesz¬ czony jest zbiornik 3 chlodziwa polaczony przez miernik 4 natezenia przeplywu chlodziwa z pompa napedzana za pomoca silnika elektrycznego 6.Uklad I mocowania tulei umieszczony jest na ply¬ cie stolu 7 zamocowanej na ramie 8, przy czym uklad 1 mocowania tulei sklada sie z dociskowej fftyty H, górnej plyty mocujacej 11, plyty 12 z wy¬ prowadzeniem chlodziwa, plyty posredniej 13, ply¬ ty 14 z wprowadzeniem chlodziwa oraz dolnej mo¬ cujacej plyty 15, przy czym wszystkie plyty scis¬ niete sa srubami 16 i przymocowane do podstawy 17, która z kolei przykrecona jest do plyty 18, która przymocowana jest za pomoca srub 19 po¬ przez pierscien dystansowy 20 do stolu 7. W ukla¬ dzie m przeplywu chlodziwa zamontowany jest podgrzewacz 21 z termostatem oraz miernik tem¬ peratury 22. Uklad II wymuszajacy drgania, nape¬ dzany za pomoca silnika elektrycznego 1 stanowi elastyczny walek Zfr napedzajacy dwa kola zebate 24 wyposazone w ciezarki 25 i umieszczone na dwóch osiach w trijaku 26 podwieszonym elastycz¬ nie do ramy stanowiska.Przyklad II. Stanowisko wedlug wynalazku wykonane jest jak w przykladzie I z ta róznica, ze uklad II wymuszajacy drgania stanowi silownik hydrauliczny 27 umieszczony w badanej tulei i po¬ laczony poprzez wibrator hydrauliczny 28 z pompa olejowa 29, która wyposazona jest w zawór prze¬ lewowy 30, a napedzana jest z silnika elektrycz¬ nego 31. Ponadto w ukladzie zamontowany jest silnik 32 napedzajacy wibrator 2fr oraz miernik cisnienia 33, filtr oleju 34, zbiornik oleju 35 i zawór dlawiacy 36. Z drugiej strony uklad polaczony jest poprzez czujnik cisnienia 37 i wzmacniacz 38 z rejestratorem 3S.V PL