Przedmiotem wynalazku jest maszyna górnicza, która posiada wrebnik j urzadzenia sterujace poziom urabiania przez wrebnik.Zwlaszcza, choc nie wylacznie, przedmiotem wynalazku jest maszyna górnicza posiadajaca zamontowany na wysiegniku wrebnik, który moze byc nastawiany w góre lub w dól, wzgledem korpusu maszyny.Znana sa rozwiazania polegajace na wyposazeniu maszyny górniczej w urzadzenie sterujace, posiadajace sonde na która sklada sie kombinacja nadajnika i odbiornika promieniowania elektromagnetycznego, niesiona na ramieniu o stalej dlugosci zamocowanym przegubowo do korpusu maszyny, napedzanym hydraulicznym silownikiem w celu dociskania sondy do stropu wyrobiska. Takie znane rozwiazanie spelnia swoja role jedynie wtedy gdy strop wyrobiska jest tworzony w poblizu korpusu maszyny i gdy ramie niotace sonde est wzglednie krótkie. Przy stosowaniu maszyn z nastawialnym wrebnikiem strop wyrobiska znajduje sie dalej od korpuau maszyny i przy zastosowaniu znanych rozwiazan byloby konieczne aby ramie niosace sonde bylo wzglednie dlugie, a wtedy w polozeniu w którym sonda nie pracuje musialoby byc ustawiane w strefie o bardzo ograniczonych wymiarach, w której latwo mogloby byc uszkodzone i w której wystepuja trudnosci w manipulo¬ waniu ramieniem.Celem wynalazku jest maszyna górnicza posiadajaca urzadzenie sterujace, która pokonuje lub zmniejsza przedstawione powyzej trudnoscf.Maszyna górnicza wedlug niniejszego wynalazku posiada korpus, polaczony z korpusem element wsporczy podtrzymujacy wrebnik, sonde okreslajaca poziom urabiania zloza przez wrebnik, zamocowane przegubowo na korpusie teleskopowe ramie niosace sonde, urzadzenia sluzace do wysuwania ramienia z polozenia biernego do polozenia posredniego oraz do przegubowego obracania ramienia wzgledem korpusu maszyny od polozenia posredniego do polozenia czynnego. Korzystnie, urzadzenia te zawieraja pierwszy silownik sluzacy do wysuwania ramienia i drugi silownik sluzacy do przegubowego obracania ramienia oraz sterujacy uklad zaworowy sluzacy do sterowania dzialaniem pierwszego i drugiego silownika.Sterujacy uklad zaworowy, uruchamiany, gdy teleskopowe ramie jest w pelni wysuniete z polozenia biernego w polozenie posrednie, powoduje dzialanie drugiego silownika w celu przegubowego przesuniecia ramienia do polozenia czynnego, w którym ramie jest w pelni wysuniete.2 97 389 Uklad zaworowy, uruchamiany gdy ramie zostalo przegubowo przesuniete z polozenia czynnego do polozenia posredniego, powoduje dzialanie pierwszego silownika w celu cofniecia ramienia do polozenia biernego.Do ustalenia stopnia wysuniecia drugiego silownika oraz do wywolania impulsu ustalajacego stopien wysuniecia drugiego silownika, zastosowano czujnik, który stanowi korzystnie potencjometr liniowy.Ramie zawiera kratownice tworzaca komory wewnatrz ramienia, przy czym pierwszy silownik jest umieszczony w jednej z komór. Korzystnie, w innej z komór umieszczone sa wydluzone, elastyczne elementy laczace sonde z urzadzeniami sterujacymi, znajdujacymi sie na korpusie maszyny.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie sterujace maszyny górniczej do wybierania scianowego mineralów przedstawionej czesciowym obrysem, w widoku czolowym, przy czym czesc urzadzenia sterujacego jest przedstawiona w kilku polozeniach roboczych, fig- 2 — urzadzenie sterujace przedstawione na fig. 1 w nie calkowitym widoku bocz¬ nym, fig. 3«— zespól urzadzenia sterujacego przedstawionego na fig, 1, w przekroju pionowym, fig. 4 — zespól przedstawiony na fig. 3 w widoku bocznym, fig. 5 — zespól przedstawiony na fig. 3, w przekroju poziomym- W celu objasnienia wynalazku, na rysunku przedstawiono sonde 1, utworzona z kombinacji nadajnika i odbiornika promieniowania elektromagnetycznego niesiona na teleskopowym ramieniu 2 zamontowanym przegubowo na korpusie maszyny* górniczej z nastawialnym bebnowym wrebnikiem, której obrys 3 znajduje sie w poblizu sondy. W czasie pracy, maszyna jest przesuwana tam i z powrotem wzdluz, nie pokazanego na rysunku opancerzonego przenosnika przodkowego biegnacego wzdluz sciany przodka. Muszyna posiada obrotowy, bebnowy wrebnik 4 oznaczony linia przerywana, niesiony na elemencie wsporczym bedacym nie przedstawio¬ nym na rysunku wysiegnikiem zamocowanym przegubowo do korpusu maszyny. W czasie pracy, poziom urabiania przez wrebnik jest kontrolowany w celu sterowania maszyny przez przegubowe nastawianie wysiegnika w zaleznosci od kilku ustalonych parametrów, wsród których znajduja sie parametry ustalane prz&z sonde 1 utworzona przez kombinacje nadajnika i odbiornika promieniowania eiektromagnetycznego, to jest grubosc pozostawionej w stropie warstwy wegla, przyleglej do skaly. Grubosc tej warstwy jest ustalana na drodze wykrywania ilosci odbitego promieniowania elektro-magnetycznego emitowanego pierwotnie przez nadajnik wchodzacy w sklad sondy1. " Inne parametry ustalane w celu sterowania maszyna dotycza nachylenia maszyny wzgledem pochylenia pokladu mineralu w kierunku podluznym i poprzecznym do sciany, wysokoscr wrebnika w stosunku do przenosnika i wysokosci polozenia stropu wyrobiska w stosunku do korpusu maszyny. Impulsy odpowiadajace wszystkim tym ustalanym parametrom sa wprowadzane do urzadzen sterujacych zamontowanych na korpusie maszyny, które odpowiednio nastawiaja bebnowy wrebnik, prowadzac go na odpowiednim poziomie urabiania, i Maszyna górnicza przedstawiona na rysunku okresla grubosc warstwy wegla przy stropie wyrobiska 5 utworzonego przez bebnowy wrebnik w czasie poprzedniego przejazdu wydluz sciany i steruje bebnowym wrebnikiem w czasie gdy formuje on spag wyrobiska w trakcie aktualnego przejazdu.Sonda 1 jest umieszczona na zespole wysiegnikowym 10, który pozwala na ograniczony obrotowy ruch sondy wzgledem ramienia 2 w celu umozliwienia sondzie wpisywania sie w faldy stropu wyrobiska. Zespól wysiegnikowy jest zamocowany na stale na wewnetrznym elemencie 11 ramienia teleskopowego, który jest podtrzymywany slizgowo na zewnetrznym elemencie 13 w celu stworzenia mozliwosci wzdluznego ruchu zewnetrznego elementu zamocowanego na poziomej osi 14 w zamocowanym do korpusu 1 maszyny wspornika w celu umozliwienia jego przegubowego ruchu wzgledem korpusu 1 maszyny.Poruszanie sie wewnetrznego elementu 11 wzdluz zewnetrznego elementu 13 jest sterowane silownrkiem hydraulicznym 20 polaczonym z zewnetrznym elementem za pomoca przegubu 16 i z wewnetrznym elementem za pomoca kulistego lozyska 17. Silownik hydrauliczny jest umieszczony w komorze utworzonej w dzielonej ramie 21 kratownicowej spasowanej luzno z wewnetrznym elementem 11. Dzielona rama 21 zawiera plyte pozioma 22 i dwie plyty pionowe 23 i 24, których górne czesci tylko czesciowo biegna wzdluz wewnetrznego elementu 11 umozliwiajac slizganie sie przewodu hydraulicznego 25 i przewodu elektrycznego 26 wzdluz górnej plyty poziomej 22, gdy wewnetrzny element przesuwa sie wzdluz zewnetrznego elementu. Przewód 25 prowadzi hydrauliczna ciecz robocza od klocka wlotowego 29 zasilanego z korpusu maszyny, do sondy 1 w celu uruchomienia nie pokazanego na rysunku mechanizmu przesuwajacego nadajnik promieniowania elektromagne¬ tycznego, do polozenia roboczego, to jest do polozenia w którym nadajnik wysyla promieniowanie z sondy 1.Gdy cisnienie cieczy roboczej zostaje doprowdzone z przewodu hydraulicznego 25, nadajnik automatycznie zostaje przesuniety do polozenia biernego w którym promieniowanie nie jest z sondy emitowane. Kortaówki przewodu 25 sa zamocowane na stale do zewnetrznego elementu 13 za pomoca klocka wlotowego 29, a do wewnetrznego elementu 11 za pomoca zacisku 32 w taki sposób, ze gdy ramie wysuwa sie od calkowicie wsunietego polozenia do calkowicie wysunietego polozenia, to przewód hydrauliczny slizga sie wzdluz plyty97389 3 22 od polozenia oznaczonego 25 do polozenia oznaczonego 25'. Gdy ramie zostaje znowu cofniete, przewód hydrauliczny slizga sie znowu po plycie 22 do polozenia oznaczonego 25.Przewód elektryczny 26 prowadzacy impulsy od sondy do urzadzen sterowniczych znajdujacych sie w korpusie maszyny, jest zamocowany na stale do wewnetrznego elementu 11 i zewnetrznego elementu 13 w podobny sposób jak przewód hydrauliczny 25, to jest za pomoca zacisku 32 i klocka 29. Przewód elektryczny jest ciagly i przechodzi przez kanal w kfocku 29. Ruch przegubowy ramienia 2 wzgledem wspornika 15 jest sterowany silownikiem 40 polaczonym przegubowo z korpusem maszyny i zewnetrznym elementem 13, Przy silowniku 40 znajduje sie potencjometr liniowy 41 sluzacy do ustalenia wysiegu silownika i do wprowadzenia impulsów wskazujacych wysieg silownika do urzadzen sterujacych w celu sterowania maszyna. Wysiegsilownika wskazuje bezposrednio wysokosc stropu wyrobiska wzgledem korpusu maszyny, jest to jeden z podanych poprzednio parametrów, które musza byc znane aby móc sterowac poruszeniem sie maszyny wzdluz zalozonej drogi przebiegu.Uruchomienie silowników 20 i 40 odbywa sie za pomoca dwóch sterujacych ukladów zaworowych 44, z których tylko jeden jest przedstawiony na fig. 1; umieszczonych odpowiednio w sasiedztwie konców zewne¬ trznego elementu 13. Uklad zaworowy 44 zawiera tlok 45 wciskany do Woku zaworowego 4© przez zewnetrzny element 13 gdy ramie 2 znajduje sie w najnizszym polozeniu. Wcisniecie tloka 45 doprowadza cisnienie do silownika 20 i powoduje jego cofanie sie. Drugi sterujacy uklad zaworowy, zamontowany na ^ewnetrsnym elemencie 13, posiada tlok wciskany przez nie pokazany na rysunku wystep znajdujacy sie na wewnetrznym elemencie, gdy wewnetrzny element jest w pelni wysuniety. Wcisniecie tego tloka doprowadza cisnienie do silownika 40, powodujac podniesienie ramienia i doprowadzenie sondy 1 do styku ze stropem wyrobiska.Na korpusie maszyny znajduje sie oslona 50, chroniaca urzadzenie pried spadajaca skala. Pod ramieniem 2 umieszczono warstwe materialu gabczastego w celu niedopuszczenia do zbierania sie odlamków skaly pod podniesionym ramieniem, co mogloby przeszkadzac *w opuszczaniu ramienia.Jezeli jest korzystne ustalenie polozenia stropu wyrobiska w czasie pracy maszyny, to operator moze uruchomic, nie pokazany na rysunku zawór sterujacy, podajacy cisnienie uruchamiajace silownik 20, w celu przestawienia ramienia z polozenia biernego 2, /v którym sonda 1 znajduje sie przy korpusie maszyny do poloze¬ nia posredniego oznaczonego na fig. 1 odnosnikami 21 i 1 \ w którym ramie jest w pelni wysuniete. Znajdujacy sie na poruszajacym sie wewnetrznym elemencie 11 wystep wciska tlok wspólpracujacego z nim ukladu zawo¬ rowego doprowadzajac cisnienie uruchamiajace silownik 40, w celu pelnego podniesienia ramienia dookola przegubowego wysiegnika 15 do polozenia roboczego 21 \ w którym sonda 111 zostaje doprowadzone do styku ze stropem wyrobiska. Ciecz robocza doprowadzona przewodem hydraulicznym 25 przesuwa nadajnik z poloze¬ nia biernego, a impulsy okreslajace grubosc warstwy wegla w stropie sa doprowadzane przewodem eleltfrycznym 26 do urzadzen sterujacych. Impuls okreslajacy wysokosc bebnowego wrebnika wzgiedem korpusu mattyny jest doprowadzany do urzadzen sterujacych od potencjometru liniowego.Gdy maszyna osiaga koniec jaj drogi wzdluz sciany, operator uruchamia wspmniany poprzednio aaw6r sterujacy w celu podania cisnienia do silownika 40, który obraca w pelni wysuniete ramie dookola przegubowe¬ go wysiegnika 15 w celu opuszczenia sondy 111 od stropu 5 wyrobiska. Zanim sonda 111 utraci kontakt ze stropem, ciecz robocza zostaje odprowadzona z przewodu hydraulicznego 25 tak, ze nadajnik zostaje ustawiony w polozeniu biernym. Silownik 40 obniza ramie do czasu gdy zostanie ono ustawione w polozeniu posrednim 21 w którym tlok 45 jest wcisniety do ukladu zaworowego 45 przez zewnetrzny element 13, uruchamiajac silownik 20, dzieki czemu ramie zostaje cofniete do polozenia biernego 2 w którym sonda 1 znajduje sie przy korpusie maszyny, chroniona oslona 50.Gdy sonda 1 znajdzie sie w polozeniu biernym, bebnowy wrebnik moze byc podnoszony i opuszczany wedlug potrzeby, a maszyna moze byc przesuwana wzdluz przenosnika bez niebezpieczenstwa uszkodzenia sondy przez spadajace skaly lub przez inne urzadzenia górnicze, takie jak belki stropowe biegnace nad korpusem maszyny. - Gdy wynika potrzeba okreslenia stropu wyrebiska, to moze zostac uruchomiony zawór sterujacy i powyzej podane postepowanie moze zostac powtórzone.Z podanego powyzej opisu wynika, ze niniejszy wynalazek powoduje, ze ramie, które jest wzglednie krótkie w polozeniu biernym w polozeniu czynnym jest zdolne do przenoszenia sondy na duza odleglosc od korpusu maszyny. i PL PL PL PL PL PL PL PL PL