Przedmiotem wynalazku jest ulepszenie sposobu wytwarzania z nasion (owoców) ostropestu plamistego (Silybum marianum (L.) Gaertn.) koncentratu o zawartosci 50-70% farmakologicznie czynnej sylimaryny wedlug patentu nr 89368. Koncentrat ten, stanowiacy mieszanine polihydroksyfenylochro- monów, stosowany jest jako lek, wywierajacy dzialanie ochronne i odtruwajace na watrobe.Stan techniki. Wedlug patentu glównego sproszkowany surowiec bez uprzedniego odtluszczenia ekstrahuje sie alkoholem uwodnionym, najlepiej metylowym 90% objet., po czym wyciag odtluszcza sie za pomoca benzyny, a z odtluszczonego wyciagu alkoholowego wytraca sie koncentrat sylimaryny za pomoca wody.Znany jest z opisu patentowego austriackiego nr 290.723 sposób uzyskiwania oleju z suchych nasion Silybum marianum oraz sposób ekstrahowania wytloków za pomoca octanu etylu. Po odpedzeniu octanu etylu otrzymuje sie pozostalosc w postaci mazistej, z której za pomoca ekstrakcji przeciwpradowej w ukladzie dwufazowym (uwodniony metanol-eter naftowy) i dodatkowych zabiegów otrzymuje sie produkt koncowy w postaci koncentratu sylimaryny. Sposób ten wykazuje niedogodnosci i trudnosci w zastosowaniu przemyslo¬ wym, wynikajace z uzycia latwopalnego i drogiego rozpuszczalnika, jakim jest octan etylu, który obok zwiazków czynnych rozpuszcza równiez olej tlusty, pozostaly w nasionach.Sposób ten powoduje równiez koniecznosc stosowania specjalnej aparatury do ekstrakcji przeciwpradowej.Celem wynalazku jest wyeliminowanie powyzszych trudnosci i uzyskanie sposobu, pozwalajacego na lepsze wykorzystanie surowca.Istota wynalazku i skutki techniczne. Istota wynalazku polega na tym,ze cale suche nasiona (owoce) zwilza sie woda, co powoduje specznienie suchej owocni. Ma to zasadniczy wplyw na ulatwienie tloczenia oleju tlustego oraz na nastepujaca po tym procesie faze ekstrakcji makuchów alkoholem. Speczniale nasiona, po usunieciu nadmiaru wody, rozgniata sie na walcach, po czym po ogrzaniu nasion do temperatury 30-100°C, korzystnie do 50°C, wytlacza sie z nich olej. Z makuchów, po ich rozdrobnieniu, ekstrahuje sie mieszanine97 285 polihydroksychromonów, zwana sylimaryna, za pomoca uwodnionego alkoholu. Dalszy tok postepowania polegajacy na wytracaniu koncentratu za pomoca wody i na jego wzbogaceniu odbywa sie w sposób wedlug patentu nr 89368.Zamiast tloczenia oleju ze zwilzonych i zgniecionych .nasion mozna równiez zastosowac sposób, polegajacy na tym, ze zwilzone lub niezwilzone, zgniecione lub niezgniecione nasiona poddaje sie luszczeniu, wskutek czego oddzielone lupinki stanowiace owocnie stosuje sie do wytwarzania koncentratu sylimaryny sposobem wedlug patentu nr 89368, natomiast liscienie z zarodkami, stanowiace wewnetrzna czesc nasion zuzywa sie do uzyskania oleju droga tloczenia lub ekstrakcji, z równoczesnym uzyskaniem bogatego w bialko srutu.Sposób wedlug wynalazku pozwala na lepsze wykorzystani-;* surowca przez równoczesne uzyskanie oleju tlustego oraz na zwiekszenie wydajnosci uzyskanego koncentratu sylimaryny o okolo 20% oraz zwiekszenie stezenia koncentratu o okolo 10%.Sposób wedlug wynalazku objasniaja blizej, nie ograniczajac jego zakresu, nastepujace przyklady.Przyklad I. 50 kg nasion (owoców) ostropestu plamistego zalano 10 i wody, stanowiacej wystarczajaca ilosc do specznienia i pozostawiono na 12 h. Wilgotne speczniale nasiona rozgnieciono na walcach, a uzyskana mase ogrzano w mieszalniku do 60°C i wytloczono olej. Wydajnosc 5 kg oleju.Makuchy rozkruszono, przetarto przez sito o oczkach 3 mm i ekstrahowano 90% objet. metanolem metoda trzykrotnej maceracji dynamicznej. Otrzymane wyciagi przerabiano dalej sposobem wedlug patentu 89368.Wydajnosc 2 kg suchego koncentratu (niewzbogaconego) o zawartosci 61% sylimaryny.Przyklad II. 10 kg nasion (owoców) ostropestu plamistego poddano luszczeniu w zwykly sposób, uzyskujac 4,5 kg lupinek, stanowiacych owocnie oraz 5,5 kg liscieni z zarodkami. Lupinki zmielono i ekstraho¬ wano na goraco 90% objet. metanolem w stosunku 1 cz.wag. surowca na 2,5cz.obj. uwodnionego metanolu i ogrzewano pod chlodnica zwrotna w ciagu 0,5 h. Uzyskany wyciag zlewano i saczono, a surowiec ponownie ekstrahowano analogicznie, jak poprzednio. Lacznie wykonano piec ekstrakcji. Polaczone i przesaczone wyciagi- zageszczono do objetosci 1,25 litra, po czym wytracano koncentrat < sylimaryny sposobu wedlug patentu nr 89368 .Uzyskano 0,27 kg koncentratu o zawartosci 62% sylimaryny.Z liscieni z zarodkami uzyskano olej w zwykly sposób. PL