Przedmiotem wynalazku jest uklad elektryczne¬ go sterowania, zwlaszcza silników pneumatycz¬ nych, napedzajacych nastawnik glówny dla pojaz¬ dów trakcyjnych przy rozruchu samoczynnym po¬ srednim.Znane dotychczas uklady sterowania nastaw¬ ników glównych przy rozruchu posrednim zwykle o napedzie pneumatycznym nie zapewniaja wyma¬ ganej szybkosci przestawiania nastawnika na ko¬ lejne pozycje w takt zmian pradu rozruchowego, ani powrotu nastawnika do pozycji wyjsciowej z chwila przerwania rozruchu i koniecznosci przela¬ czenia ukladu na hamowanie elektrodynamiczne.Celem wynalazku jest uzyskiwanie mozliwie du¬ zego przyspieszenia rozruchu przy jednoczesnie malych róznicach pradu rozruchowego, przy czym nastawnik glówny powinien kazdorazowo jak naj¬ szybciej zareagowac na kazde zamkniecie styków przekaznika samoczynnego rozruchu i z chwila przerwania rozruchu nastawnik powinien jak naj¬ szybciej powrócic do stanu wyjsciowego.Cel ten zostal osiagniety w ukladzie sterowania elektrycznego, zawierajacym komutator, blok a- nalizujacy, blok szybkiego powrotu, blok taktujacy, zespól blokujacy, czlon stabilizacji napiecia oraz zawory elektropneumatyczne, zasilane ze zródla napiecia stalego, przy czym jeden z biegunów do¬ datnich zródla napiecia stalego jest polaczony po¬ przez styk przekaznika samoczynnego rozruchu i blok taktujacy z zespolem blokujacym oraz z blo- kiem analizujacym, kontrolujacym stan polozenia styku przekaznika samoczynnego rozruchu.W ukladzie tym wystepuja sprzezenia zwrotne kazdorazowo miedzy blokiem taktujacym a blo¬ kiem analizujacym, miedzy blokiem taktujacym a blokiem szybkiego powrotu, miedzy blokiem szybkiego powrotu a komutatorem oraz miedzy zespolem blokujacym a czlonem analizujacym, któ¬ ry przez komutator i zespól blokujacy jest po¬ laczony z zespolem zaworów elektropneumatycz- nych. Zespól blokujacy i blok analizujacy poprzez czlon stabilizacji napiecia sa polaczone z zespolem szybkiego powrotu, który jest polaczony z drugim biegunem dodatnim zródla napiecia stalego.Uklad elektrycznego sterowania wedlug wyna¬ lazku pozwala na optymalna wspólprace nastaw¬ nika trakcyjnego, napedzanego pneumatycznie, z przekaznikiem samoczynnego rozruchu, co umozli¬ wia uzyskanie prawidlowych warunków eksploata¬ cyjnych, warunkujacych maksymalna predkosc techniczna pojazdu trakcyjnego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu elektrycznego sterowania, a fig. 2 przedstwia sche¬ mat ideowy ukladu elektrycznego sterowania.Uklad elektrycznego sterowania wedlug wyna¬ lazku obejmuje blok analizujacy A, zespól bloku¬ jacy B, komutator K, blok szybkiego powrotu P, czlon stabilizacji napiecia S, blok taktujacy T i 97 28097 280 3 4 zespól zaworów elektropneumatycznych Z. Jeden z biegunów dodatnich zródla napiecia stalego jest polaczony poprzez styk przekaznika samoczynnego rozruchu 1 i blok taktujacy T z zespolem bloku¬ jacym B oraz z blokiem analizujacym A, kontrolu¬ jacym stan polozenia styku przekaznika samoczyn¬ nego rozruchu 1. W ukladzie sterowania elektrycz¬ nego wystepuja sprzezenia zwrotne kazdorazowo miedzy blokiem taktujacym T a blokiem szybkie¬ go powrotu P, miedzy blokiem szybkiego powrotu P a komutatorem K, oraz miedzy zespolem bloku¬ jacym B a czlonem analizujacym A, który poprzez komutator K i zespól blokujacy B jest polaczony z zespolem zaworów elektropneumatycznych Z.Zespól blokujacy B i blok analizujacy A poprzez czlon stabilizacji napiecia S sa polaczone z zespo¬ lem szybkiego powrotu P, który jest polaczony z drugim biegunem dodatnim zródla napiecia sta¬ lego.Blok analizujacy A zawiera przekaznik z cew¬ ka 2 i stykami 3, 4, 5 oraz zespól kondensatorów 6. Zespól blokujacy B stanowia przekazniki z któ¬ rych jeden z cewka 7 ma styki 8, 9, 10, a drugi z cewka 11 ma styki 12, 1$, 14 oraz trzeci z cewka ma styki 16, 17, 18. Komutator K sklada sie z pierscienia 19 wspólpracujacego ze szczotkami ko¬ mutatorowymi 20, 21, 22, 23 oraz pierscienia 24 wspólpracujacego ze szczotkami 25, 26, 27, 28. Blok szybkiego powrotu P posiada dwa styki 29, 30 sterowane z walka krzywkowego nastawnika oraz przekaznik z cewka 31 i stykami 32, 33, 34. Czlon stabilizacji napiecia S ma rezystor 35 i diode Ze- nera 36. Blok taktujacy T jest wyposazony w sty¬ ki 37, 38, 39, sterowane z walka krzywkowego na¬ stawnika oraz przekazniki — pierwszy z cewka 40 i stykami 41, 42, 43 oraz drugi z cewka 44 i stykami 45, 46, 47. Do zespolu zaworów elektro¬ pneumatycznych naleza ich cewki 48, 49, 50.Styk przekaznika samoczynnego rozruchu 1 jest polaczony z ukladem RC skladajacym sie z cewki przekaznikowej 2 i przynajmniej jednego z kon¬ densatorów 6, a stanowiacym blok A analizujacy stan polozenia styku przekaznika samoczynnego rozruchu 1. Cewki 48, 49, 50 zespolu zaworów ele¬ ktropneumatycznych Z sa polaczone z dwoma pierscieniami komutatorowymi 19, 24 komutatora K w taki sposób, ze cewka 48 jednego zaworu elektropneumatycznego jest polaczona z ukladem dwóch szczotek komutatorowych 20, 26, z których jedna szczotka 20 wspóldziala z jednym pierscie¬ niem komutatorowym 19, a druga szczotka 26 wspóldziala z drugim pierscieniem komutatorowym 24. Cewka 49 drugiego zaworu elektropneumatycz¬ nego jest polaczona z ukladem dwóch innych szczotek komutatorowych 21, 25, z których jedna szczotka 21 wspóldziala z jednym pierscieniem komutatorowym 19, a druga szczotka 25 — z dru¬ gim pierscieniem komutatorowym 24. Cewka 50 trzeciego zaworu elektropneumatycznego jest po¬ laczona z ukladem pozostalych dwóch szczotek komutatorowych 22, 27 z których jedna szczotka 22 wspóldziala z jednym pierscieniem komutato¬ rowym 19, a druga szczotka 27 — z drugim piers¬ cieniem komutatorowym 24.Jedna cewka przekaznikowa 40 bloku taktujace¬ go T poprzez styk 3 bloku analizujacego A i styk przekaznika samoczynnego rozruchu 1 jest pola¬ czona z jednym biegunem dodatnim zródla napie¬ cia stalego, natomiast druga cewka przekaznikowa (44) poprzez styk 34 bloku szybkiego powrotu P jest polaczona z drugim biegunem dodatnim zród¬ la napiecia stalego, który przez ten sam styk 34 i jeden z dwóch innych styków 29 lub 30 bloku szybkiego powrotu P jest polaczony poprzez szczot¬ ke komutatorowa 28 z przynaleznym pierscieniem komutatorowym 24 lub przez inna szczotke komu¬ tatorowa 23 z pierscieniem komutatorowym 19.Dzialanie ukladu sterowania elektrycznego wed¬ lug wynalazku polega na tym, ze przestawienie sterownika w pozycje jazdy, poprzez zamkniety styk przekaznika samoczynnego rozruchu 1, za¬ mkniety styk 37 bloku taktujacego T styk 3 prze¬ kaznika bloku analizujacego A, powoduje zasile¬ nie cewki 40 pierwszego przekaznika bloku tak¬ tujacego T, co wymusza przestawienie styków 41, 42, 43 tego przekaznika. Nastepnie poprzez styk 37, styk 33 przekaznika bloku szybkiego powrotu P, styk 41 pierwszego przekaznika bloku taktuja¬ cego T oraz styk 4 przekaznika bloku analizujace¬ go A nastepuje ladowanie kondensatora 6 i zadzia¬ lanie przekaznika bloku analizujacego A.Styki 3, 4, 5 przekaznika bloku analizujacego A zostaja przestawione w polozenie, w którym styk 3 powoduje odwzbudzenie cewki 40 pierwszego przekaznika bloku taktujacego T i powrót jego styków 41, 42, 43 w pierwotne polozenie, styk 4 powoduje przerwanie zasilania cewki 2 przekazni¬ ka bloku analizujacego A. Natomiast styk 5 po¬ przez szczotki 20, 23 i pierscien 19 komutatora K oraz styk 45 drugiego przekaznika bloku taktuja¬ cego T i styki 12, 16 drugiego i trzeciego przekaz¬ nika zespolu blokujacego B powoduje zasilenie cewki 48 pierwszego zaworu elektropneumatycz¬ nego. Jednoczesnie poprzez styk 12 zostaje zasi¬ lona cewka 7 pierwszego przekaznika zespolu blo¬ kujacego B, którego styki 8, 9, 10 zostaja prze¬ stawione w polozenie, w którym styk 8 podtrzy¬ muje zasilanie cewki 7 pierwszego przekaznika zespolu blokujacego B i cewki 48 pierwszego za¬ woru elektropneumatycznego az do momentu ot¬ warcia styku 43 pierwszego przekaznika bloku taktujacego T. Równoczesnie styki 9 i 10 unie¬ mozliwiaja podczas obrotu komutatora K zasile¬ nie cewek 49 i 50 pozostalych zaworów elektro¬ pneumatycznych poprzez szczotki 21 lub 22 komu¬ tatora K. Czas wzbudzenia cewki 2 przekaznika bloku analizujacego A jest funkcja wlaczonej rów¬ nolegle pojemnosci kondensatora 6 i jest regulo¬ wany ta pojemnoscia w zaleznosci od czasu wlas¬ nego napedu nastawnika.Po przestawieniu sie nastawnika na kolejna po¬ zycje, uklad analizuje stan polozenia styku prze¬ kaznika samoczynnego rozruchu 1. Jezeli prad rozruchu jest wiekszy od pradu odpadania prze¬ kaznika samoczynnego rozruchu, wówczas styk 1 jest otwarty, a uklad pozostaje niezmieniony, na¬ tomiast z chwila zmalenia pradu rozruchowego styk przekaznika samoczynnego rozruchu 1 powra¬ ca do pozycji wyjsciowej i powoduje ponowne za¬ silenie ukladu sterowania. 40 45 50 55 605 Zasilona ppprzez styki 37 i 3 cewka 40 pierwsze¬ go przekaznika bloku taktujacego T przestawia swoje styki 41, 42, 43, przy czym przestawienie sty¬ ku 43 pozbawia napiecia przez styk 8, < cewke 7 pierwszego przekaznika zespolu blokujacego B o- raz cewke 48 pierwszego zaworu elektropneuma- tycznego. Dla innych pozycji nastawnika styk 43 odcina zasilanie cewki 49 drugiego zaworu elektro- pneumatycznego i cewki 11 drugiego przekaznika zespolu blokujacego B poprzez styk 13 tego prze¬ kaznika i jednoczesnie styk 43 odcina zasilanie cewki 50 trzeciego zaworu elektropneumatycznego oraz cewki 15 trzeciego przekaznika zespolu blo¬ kujacego B poprzez styk 18 tego przekaznika.Powtórne przestawienie styku 41 pierwszego przekaznika bloku taktujacego T umozliwia zasi¬ lenie poprzez styki 37, 33, 41 i 4 cewki 2 przekaz¬ nika bloku analizujacego A, a przestawiony styk tego przekaznika powoduje tym razem poprzez szczotke 23, pierscien 19 i szczotke 21 komutatora K, styk 46 drugiego przekaznika bloku taktujace¬ go T, styk 9 pierwszego przekaznika i styk 17 trzeciego przekaznika zespolu blokujacego B zasi¬ lenie cewki 49 drugiego zaworu elektropneumatycz¬ nego i cewki 11 drugiego przekaznika zespolu blo¬ kujacego B. Przy kolejnej pozycji pracy nastawni¬ ka z pierscienia 19 poprzez szczotke 22 komutato¬ ra K, styk 47 drugiego przekaznika bloku taktu¬ jacego T, styk 14 drugiego przekaznika i styk 10 pierwszego przekaznika zespolu blokujacego B zo¬ staje zasilona cewka 50 trzeciego zaworu elektro¬ pneumatycznego i cewka 15 trzeciego przekaznika zespolu blokujacego B.W ten sposób nastepuje przestawienie nastaw¬ nika na dalsze pozycje, az do ostatniej, na której otwiera sie styk 37 bloku taktujacego T i przery¬ wa zasilanie cewki 2 przekaznika bloku analizu¬ jacego a i cewki 40 pierwszego przekaznika bloku taktujacego T.Przerwanie rozruchu na dowolnej pozycji na¬ stawnika lub przerwanie zasilania silników trak¬ cyjnych na ostatniej charakterystyce jezdnej, od¬ powiadajacej ostatniej pozycji nastawnika, powo¬ duje natychmiastowy powrót nastawnika najkrót¬ sza droga do pozycji wyjsciowej. Z drugiego bie¬ guna dodatniego napiecia zostaje zasilona cewka 3 przekaznika bloku szybkiego powrotu P przez styk 39, zamkniety na wszystkich pozycjach nastawni¬ ka z wyjatkiem pozycji pierwszej. Przestawia sie wówczas styki 33, 34 i 32 przekaznika bloku szyb¬ kiego powrotu P, co powoduje przerwanie sty¬ kiem 32 zasilania napieciem stabilizowanym z dio¬ dy Zenera 36 poprzez rezystor 35 przekazników bloku analizujacego A, zespolu blokujacego B oraz drugiego przekaznika bloku taktujacego T.Przestawiony styk 34 przekaznika bloku szyb¬ kiego powrotu P zasila pierwszy przekaznik blo¬ ku taktujacego T, powodujac z kolei przestawie¬ nie jego styków 41, 42 i 43. Jednoczesnie ze sty¬ kiem 34 poprzez uklad wyborczosci kierunku, pra¬ cujacy na stykach 29 i 30 bloku szybkiego powro¬ tu P, jest polaczona szczotka 23 i pierscien 19 lub .szczotka 28 i pierscien 24 komutatora K. Styki 29 i 30 sa zamkniete na przemian, tak ze dla pierw¬ szej czesci pozycji pracy walca krzywkowego na- 280 stawnika jest zamkniety styk 29, natomiast dla pozostalych pozycji jest zamkniety styk 30. Styki te sa otwarte jednoczesnie jedynie na pozycji wyjsciowej nastawnika. Uklad taki zapewnia mak- symalnie szybki powrót nastawnika do pozycji wyjsciowej. Kuch ten odbywa sie plynnie, gdyz nieir przewiduje sie tu zatrzymywania i ustalania nastawnika na poszczególnych pozycjach. Kazdy z pierscieni stykowych 19 i 24 komutatora K za- sila poprzez co najmniej jedna szczotke i uklad styków kolejno poszczególne cewki 48, 49 i 50 za¬ worów elektropneurnatycznych, co zapewnia plyn¬ ny ruch walka krzywkowego nastawnika do plo¬ zycji wyjsciowej. Przy ruchu do przodu nastawni-.. ka zawory elektropneumatyczne sa zasilane z piers¬ cienia 19 poprzez szczotki 20, 21 i 22, natomiast przy ruchu wstecznym zasilanie nastepuje z piers¬ cienia 24 poprzez szczotki 25, 26 i 27.Z chwila powrotu walka krzywkowego nastawni- ka na pozycje wyjsciowa zostaje przerwane zasi¬ lanie przekaznika bloku szybkiego powrotu P przez styk 39. Jednoczesnie ulegaja przestawieniu w pierwotne polozenie styki 32, 33 i 34 tego przekaz¬ nika. Styk 32 zamyka obwód ukladu stabilizacji umozliwiajac zasilenie przekazników z cewkami 2, 44,15,11 i 7. Styk 34 przekaznika bloku szybkiego powrotu P przerywa cbwód pierwszego przekazni¬ ka bloku taktujacego T i powoduje powrót jego styków 41, 42 i 43 w stan pierwotny, natomiast zamyka obwód cewki 44 drugiego przekaznika blo¬ ku taktujacego T poprzez styk 38 zamkniety tylko polozeniu wyjsciowym nastawnika. Zasilony drugi przekaznik bloku taktujacego T przestawia swoje styki 45, 46 i 47 powodujac przez jeden ze styków bezposrednie zasilenie odpowiedniego zaworu elek¬ tropneumatycznego i ustalenie pozycji wyjsciowej nastawnika tak dlugo, dopóki sterownik nie zo¬ stanie przestawiony na pozycje jazdy. 40 PL