Przedmiotem wynalazku jest uklad separatora transoptorowego, przeznaczony do stosowania w przemyslo¬ wych4 systemach regulacji automatycznej, w których przesylanie sygnalów z obwodów silnopradowych do obwodów regulacji wymaga zachowania izolacji galwanicznej pomiedzy tymi obwodami.Najczesciej do tego celu sa stosowane separatory transduktorowe lub separatory z elektronicznym przetwarzaniem. Separatory transduktorowe sa dosc proste w budowie, lecz zazwyczaj maja mala liniowosc i dokladnosc charakterystyk. Znane sa równiez separatory z transoptorami. Transoptory posiadaja jednak szereg wad, takich jak znaczne napiecie progowe, nieliniowa charakterystyka w zakresie malych pradów sterujacych oraz duzy wspólczynnik temperaturowy wzmocnienia pradowego. W celu unikniecia tych wad stosuje sie - odpowiednia kompensacje. Jednym z czesciej stosowanych sposobów kompensacji jest laczenie dwóch transo- ptorów w uklad róznicowy. Lepsze efekty mozna osiagnac przez wlaczenie jednego transoptora w szereg ze wzmacniaczem operacyjnym, a drugiego w obwód sprzezenia zwrotnego tegoz wzmocniacza. W obu przypadkach nalezy bardzo starannie dobierac charakterystyki wspólpracujacyh transoptorów, gdyz od stopnia ich identycz¬ nosci zalezy jakosc kompensacji. Warunek dobrania transoptorów ©jednakowych charakterystykach jest w praktyce bardzo trudny do spelnienia.W ukladzie separatora wedlug wynalazku zastosowany jest tylko jeden transoptor z kompensacja napiecia progowsgo i poczatkowego obszaru nieliniowego za pomoca stabilizowanego sygnalu doprowadzanego do wejscia transoptora. Wyjscie transoptora jest polaczone ze wzmacniaczem, którego wejscie sterujace wzmocnieniem jest zasilane sygnalem wypracowanym w petli sprzezenia zwrotnego, zapewniajacej stabilizacje minimalnej wartosci sygnalu wyjsciowego wzmacniacza na poziomie sygnalu o stalej wartosci doprowadzanego do bloku porównuja¬ cego, stanowiacego koncowy element wspomnianej petli, zawierajacej ponadto wzmacniacz oraz polaczony z jego wyjsciem blok pamietajacy z przylaczonym do jego zacisków blokiem sumujacym. Podobny efekt mozna osiagnac równiez przez zasilanie wejscia sterujacego wzmacniacza z petli sprzezenia zwrotnego zapewniajacej stabilizacje minimalnej wartosci sygnalu wyjsciowego bloku sumujacego na poziomie sygnalu o wartosci równej zero doprowadzanego do bloku porównujacego, stanowiacego ostatni element petli sprzezenia zwrotnego,2 97 267 zawierajacej ponadto wzmacniacz wlaczony na wyjscie transoptora, blok sumujacy zasilany napieciem o stalej wartosci i polaczony z wyjsciem wzmacniacza oraz blok wykrywajacy i pamietajacy wartosc minimalna dopro¬ wadzana do blokuporównujacego- , : ¦ - ; W ukladzie wedlug wynalazku dzieki zastosowaniu petli o silnym ujemnym sprzezeniu zwrotnym, której * sygnal wyjsciowy steruje wielkoscia wspólczynnika wzmocnienia wzmacniacza w zaleznosci od termicznych zmian wzmocnienia pradowego transoptora, eliminuje sie w pelni niekorzystny wplyw zmian termicznych na prace ukladu. Uklad ten zapewnia wiec duza liniowosc i stabilnosc pracy separatora.Przedmiot wynalazku jest odtworzony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia elektryczny schemat blokowy separatora, fig. 2 przedstawia schemat blokowy innej petli sprzezenia zwrotnego, stosowanej w ukladzie z fig. 1, a fig. 3 — charakterystyki pracy transoptora.Uklad separatora sklada sie ze wzmacniacza 1 wzmacniajacego wstepnie sygnal napieciowy otrzymywany z bocznika oporowego. Wyjscie wzmacniacza 1 jest polaczone przez lacznik elektroniczny 2 sterowany " z generatora impulsów 3, z wejsciem bloku sumatora 4. Sumator 4, do którego jest doprowadzany stabilizowany sygnal U0 jest pdlaczony z wejsciem transoptora 5f pelniacego role elementu separujacego, którego wyjscie jest polaczone z wejsciem wzmacniacza 6. Do wyjscia wzmacniacza 6 jest przylaczony blok 7, wykrywajacy : i pamietajacy wartosc odpowiadajaca sygnalowi UQ i polaczony równolegle z sumatorem 9. Sygnal wyjsciowy sumatora 9, po przejsciu przez filtr 10, jest sygnalem wyjsciowym calego ukladu. Jednoczesnie wyjscie bloku 7 jest polaczone z wejsciem bloku porównujacego 8, do którego doprowadzany jest sygnal o stalej wartosci U'0.Wyjscie bloku porównujacego 8 jest przylaczone do wejscia sterujacego wzmocnieniem wzmacniacza 6.Napiecie z bocznika oporowego wzmocnione we wzmacniaczu 1 i przeslane przez lacznik elektroniczny 2, sumuje sie ze stabilizowanym napieciem wstepnym U0 w sumatorze 4. Otwieranie i zamykanie lacznika 2 jest sterowane impulsami dostarczanymi z generatora 3. Przebieg wyjsciowy generatora ma maly wspólczynnik wypelnienia, dlatego lacznik 2 jest przez wieksza czesc okresu zamkniety, a otwiera sie tylko na krótka chwile, « Wstanie gdy lacznik 2 jest zamkniety na wyjsciu sumatora 4 pojawia sie prad odpowiadajacy sumie sygnalu wyjsciowego wzmacniacza 1 oraz UQ. Natomiast gdy lacznik 2 jest otwarty prad na wyjsciu sumatora 4 bedzie proporcjonalny jedynie do Uc. W czasie otwarcia lacznika 2 otrzymuje sie zatem minimalna wartosc sygnalu wyjsciowego z sumatora 4, Sygnal ten po przejsciu przez transoptor 5 i wzmacniacz 6 dochodzi do bloki* 7 wykrywajacego i pamietajacego minimalna wartosc. Odpowiada ona sygnalowi wyjsciowemu transoptora, gdy do sumatora 4 doprowadzany jest tylko sygnal U0."Blok 7 zapamietuje wartosc amplitudy ostatniego impulsu.Nastepnie w sumatorze 9, do którego sa doprowadzane sygnaly ze wzmacniacza 6 i bloku 7 z przeciwnymi znakami, zachodzi odejmowanie wartosci odpowiadajacej sygnalowi UG od sumarycznego sygnalu przechodzace¬ go przez transoptor 5 i wzmacniacz 6. W efekcie na wyjsciu sumatora 9 otrzymuje sie sygnal odpowiadajacy wielkosci wejsciowej wzmacniacza 1. W czasie otwarcia lacznika 2 na wyjsciu sumatora 9 otrzyma sie sygnal równy zeru. Sygnal wyjsciowy sumatora 9 po odpowiedniej filtracji w bloku 10 stanowi sygnal wyjsciowy separatora. Sygnal wyjsciowy bloku 7 jest podawany ponadto do bloku porównujacego 8, gdzie jest porównywa¬ ny ze stala wartoscia sygnalu U'0. W przypadku gdy pod wplywem wzrostu temperatury, wzrosnie wzmocnienie transoptora 5 to przy stalej wartosci sygnalu U'0 wzrosnie róznica pomiedzy U0 i U'0, która dzieki petli o silnym ujemnym sprzezeniu zwrotnym utworzonej przez wzmacniacz 6, blok pamietajacy 7 i porównujacy 8 zmniejszy wzmocnienie wzmacniacza 6, co pozwala ustabilizowac sygnal wyjsciowy bloku 7 na poziomie sygnalu U0. Zmiany termiczne wspólczynnika wzmocnienia transoptora 5 sa w pelni kompensowane przez zmiany wzmocnienia wzmacniacza 6. Zatem stalej wielkosci wejsciowej U0 transoptora 5 odpowiada stala wielkosc wyjsciowa U'0. W ten sposób uzyskuje sie stabilizacje poczatkowego punktu zakresu roboczego. Punkt ten lezy na charakterystyce wypadkowej transoptora 5 oraz polaczonego z nim wzmacniacza 6. Poniewaz punkt U0 i U'0 odpowiadajacy pradom l0 i l'o, na fig. 3; jest stabilny, wiec charakterystyka wypadkowa bloków 5 i 6 tez musi byc stabilna.Uklad wedlug wynalazku mozna zrealizowac jeszcze w inny sposób. Bloki od 1 do 6 sa polaczone tak jak w poprzednim rozwiazaniu (fig. 1), natomiast polaczenie bloków od 7 do 10 jest przedstawione na fig. 2: Wyjscie wzmacniacza 6 dolaczone jest do wejscia sumatora 9, do którego doprowadzany jest sygnal U'0. Sygnal wyjsciowy sumatora 9 po przejsciu przez filtr 10 stanowi sygnal wyjsciowy calegu ukladu. Jednoczesnie wyjscie sumatora 9 jest polaczone z wejsciem bloku 7 wykrywajacym wartosci minimalne. Wejscie bloku porównujacego 8 przylaczone jest do wyjscia bloku 7, a wyjscie bloku porównujacego 8 jest polaczone z wejsciem sterujacym wzmacniacza 6. < Dzialanie tego ukladu rózni sie od poprzednio opisanego jedynie sposobem odejmowania wartosci minimalnej i punktem stabilizacji. Od sygnalu wyjsciowego wzmacniacza 6 bedacego suma skladowej uzytecznej i skladowej odpowiadajacej sygnalowi U0 odejmowany jest w sumatorze 9 sygnal U'o- Stanowi on wielkosc zadana dla obwodu stabilizujacego wartosc minimalna. Z sygnalu wyjsciowego sumatora 9 wyodrebniana jest97267 3 w bloku 7 wartosc minimalna. Wartosc ta jest porównywana w bloku porównujacym 8 z zerem. Sygnal wyjsciowy bloku porównujacego 8 steruje wzmocnieniem wzmacniacza 6. Dzieki zastosowaniu petli ujemnego sprzezenia zwrotnego, utworzonej przez wzmacniacz 6, blok 7 wykrywajacy minimalna wartosc, blok porównuja¬ cy 8 oraz sumator 9, minimalna wartosc sygnalu wyjsciowego bloku 9 jest stabilizowana na poziomie zera. • Odpowiada to stabilizacji minimalnej wartosci sygnalu wyjsciowego wzmacniacza 6 na poziomie U'0. W ten sposób uzyskuje sie stabilizacje calej charakterystyki przejsciowej.Przy wysokich wymaganiach stawianych ukladowi oraz duzej róznicy temperatur, mozna wlaczyc na wyjscie transoptora 5 zródlo pradowe kompensujace prad zerowy odbiornika swiatla transoptora. PL