Wynalazek niniejszy ma na celu miar¬ kowanie predkosci toczenia sie wózków na szynach po torze pochylym zapomoca lan¬ cucha z kciukami. Na kolejkach poziomych znane sa lancuchy z kciukami przesuwane- mi, przymocowane stale i nieruchomo, al¬ bo tez przechylajace sie tak, ze wózki mo¬ ga przejezdzac po tych kciukach. Na ko¬ lejkach pochylych znane sa równiez lan¬ cuchy pociagowe z kciukami, przyczem lancuchy ciagnione sa przez wózki tocza¬ ce sie po kolejce pochylej tak, ze mozna je hamowac recznie lub samoczynnie.W tych wszystkich przykladach pred¬ kosc toczenia sie wózków zalezy od pred¬ kosci przesuwania sie lancuchów z kciu¬ kami.W wynalazku niniejszym zastosowa¬ no równiez lancuch z kciukami, które moga sie przechylac, lecz dzialaja one w kierun¬ ku przeciwnym, niz w znanych dotychczas urzadzeniach.Sposób dzialania urzadzenia polega na tern, ze wózki moga toczyc sie po pochy¬ lej kolejce wolniej, niz lancuch. Osiaga sie to przez kciuki przymocowane do lan¬ cuchów pociagowych w ten sposób, ze przechylaja sie w przeciwnym kierunku, niz kciuki znanych lancuchów pociago¬ wych, a mianowicie tak, ze kciuki dziala¬ ja tylko na wózki toczace sie szybciej od lancucha, nie dzialaja zas na wózki tocza¬ ce sie wolniej.Fig. 1 rysunku uwidocznia kolejke po¬ chyla z lancuchem i osadzonemi kciuka¬ mi; fig. 2 — kolejke pochyla z kilkomalancuchami, fig. 3 — widok boczny odcin¬ ka lancucha z umocowanym kciukiem.Na kolejce pochylej A—A (fig. 1) to¬ cza sie swobodnie wózki b, c, d, e. W to¬ rze kolejki przesuwa sie lancuch / bez konca w kierunku toczenia sie wózków, przyczem napedzany jest zapomoca kól lancuchowych g. W lancuchy umieszczone sa kciuki h, wahajace sie na trzpieniu / .(fig. 3 i 4). Kciuk h uksztaltowany jest ja¬ ko dwuramienna dzwignia, której jedno ramie jest obciazone.Skoro wózek toczy sie z predkoscia wieksza, niz przesuwa sie lancuch /, wte¬ dy wózek wkrótce dopedzi wystajacy na lancuchu kciuk h, który oprze sie o os wózka i zmusi go do toczenia z predkoscia przesuwania sie lancucha.Gdy wózek 6 zatrzyma sie na zaporze, to kciuki poddaja sie i przesuwaja pod wózek (fig. 1). Nastepne wózki moga zbli¬ zyc sie do pierwszego tak, ze zgromadza sie na calej pochylosci. Wobec tego, ze predkosc przesuwu lancucha moze byc niewielka, to skupianie wózków odbywa sie bez gwaltownych zderzen. Skoro pierwszy wózek b wskutek usuniecia za¬ pory potoczy sie dalej, wówczas pozosta¬ le wózki moga toczyc sie az do nastepnej zapory zamknietej, jednak moga one osia¬ gac tylko predkosc przesuwu lancucha, gdyz kciuki ustawiaja sie zawsze pionowo i zatrzymuja osie rozpedzonych wózków.W ten sposób wszystkie wózki przetacza¬ jace sie wolno wdól moga toczyc sie wprawdzie wolniej, nigdy jednak nie pre¬ dzej, niz przesuwa sie lancuch.Posuw samego lancucha mozna w zna¬ ny sposób zatrzymac zapomoca nacisku wózków, a pozadana predkosc posuwu lan¬ cucha lub wózków mozna utrzymywac za¬ pomoca zahamowania lancucha albo jego silnika napednego, przez co unika sie sa¬ moczynnego zahamowania.W mysl wynalazku, lancuchowi z kciukami zatrzymujacemi nadaje sie pred¬ kosc posuwu najbardziej odpowiadajaca temu celowi.Tego rodzaju urzadzenie jest odpo¬ wiednie do gromadzenia wózków, tocza¬ cych sie nieregularnie i staczajacych sie po kolejce pochylej, przyczem wózki mo¬ ga byc zabierane w pewnych odstepach czasu regularnie, bez gwaltownych zde¬ rzen i obslugi. Takie warunki bywaja zawsze wtedy, gdy nalezy gromadzic wózki przy wywrotach w sortowni albo na podszybiach, aby pózniej mozna bylo odbierac wózki równomiernie do wywro¬ tów w celu ich opróznienia, przyczem wszelka obsluga jest zbedna. Jezeli np. przy odbiorze wózków nastepuje przerwa, wózki moga toczyc sie dalej, przyczem do¬ konywa sie samoczynne ich gromadzenie na kolejce pochylej. Skoro pózniej nasta¬ pi odbiór, wtedy zgromadzone wózki w miejscu odbioru tocza sie dalej samoczyn¬ nie w znany sposób, po kolejce pochylej.Wynalazek niniejszy mozna zastosowac przy regulowaniu toczacych sie wagonów na torach przetokowych kolei zelaznych.Jezeli róznica predkosci toczacych sie wózków i lancucha jest bardzo wielka, wówczas po nacisku wózka na kciuk moze nastapic niepozadane uderzenie. Aby te¬ go uniknac (fig. 2) zastosowane sa dwa lub wiecej lancuchów, umieszczonych je¬ den za drugim, przyczem predkosci posu¬ wu tych lancuchów sa obliczone tak, ze kazdy nastepny lancuch przesuwa sie wol¬ niej od poprzedniego. Równiez predkosci toczenia sie wózków oraz przesuwanie sie ostatniego lancucha przed zapora sa po¬ dzielone i ustopniowane wedlug predkosci vi* v2 vz w ten sposób, ze nigdzie nie moze nastapic niebezpieczne zderzenie. Po¬ szczególne lancuchy moga byc napedzane kazdy zosobna lub wspólnie. W drugim przypadku nastepuje przeniesienie mocy napednej z jednego lancucha na drugi przez przelozenie zapomoca pasów, lancu¬ chów lub innych. — 2 —Kciuk zatrzymujacy mozna umiescic w ogniwie kciukowem w ten sposób, zeby by¬ lo polaczone stale z ogniwem lancucha.Wahanie sie czyli podatnosc kciuka pole¬ ga na tern, ze ogniwa lancucha maja prze¬ guby i ze samoczynny powrót do miejsca zatrzymania nastepuje zapomoca ciagnie¬ cia lancucha. W celu ulatwienia prze¬ slizgniecia sie kciuka pod osiami wózka i zabezpieczenia podparcia osi toczacych sie wózków, nalezy nadac kciukom zatrzy¬ mujacym polozenie ukosne wzgledem lan¬ cucha w kierunku wstecznym, przyczem sposób dzialania jest zawsze jednakowy. PL PL PL