Opis patentowy opublikowano: 30.12.1978 MKP G05d 13/10 F02d 1/04 Int. C1.2 G05D 13/10 F02D 1/04 Cii ilLNIA Twórcy wynalazku: Andrzej Krainski, Krzysztof Lendzion, Andrzej Lojek, Jerzy Wewiór ' Uprawniony z patentu: Warszawskie Zaklady Mechaniczne „Delta-WZM", Warszawa (Polska) U- *du Patentowego Odsrodkowy regulator predkosci obrotowej do silników spalinowych Wynalazek dotyczy odsrodkowego regulatora predkosci obrotowej do silników spalinowych, zwlaszcza wysokopreznych, w którym uklad dzwi¬ gniowy sprzegajacy mechanizm bezwladnikowy z listwa sterujaca dawkowaniem pompy wtryskowej znajduje sie pod dzialaniem sprezyn korektora dawkowania pompy.Dla bardzo wielu zastosowan silników wymagana jest odpowiednia elastycznosc momentu obrotowe¬ go wyrazajaca sie stosunkiem maksymalnej war¬ tosci momentu Mmax do momentu przy mocy no¬ minalnej silnika Mn0m. Wymagania dotycza rów¬ niez wartosci predkosci obrotowej przy której mo¬ ment obrotowy osiaga Mmax.Przebieg charakterystyki momentu obrotowego w funkcji predkosci obrotowej dla silnika wyso¬ kopreznego zalezy glównie od przebiegu charakte¬ rystyki godzinowego zuzycia paliwa, czyli od prze¬ biegu charakterystyki dawkowania pompy wtry¬ skowej..Znane sa urzadzenia do ksztaltowania cha¬ rakterystyki dawkowania paliwa (potocznie nazy¬ wane korektorami dawki paliwa). Na ogól sa one czescia skladowa regulatora predkosci obrotowej i znajduja sie we wnetrzu regulatora, umocowane na dzwigni regulatora albo do korpusu regulatora lub pompy. Znane regulatory z korektorem moco¬ wanym wewnatrz korpusu regulatora na dzwigni maja te wade, ze podczas regulacji pompy z re¬ gulatorem przed montazem na silniku lub podczas regulacji silnika na stanowisku hamulcowym dla umozliwienia zmiany nastaw korektora konieczny jest czesciowy demontaz regulatora. Wiaze sie to z koniecznoscia zatrzymywania silnika lub stano¬ wiska probierczego, wykonania demontazu regu¬ latora, przeprowadzenia zmiany nastaw korektora a po zmontowaniu regulatora mozna dopiero ocenic skutki przeprowadzonej zmiany.Celem wynalazku jest ulatwienie dokonywania w regulatorze predkosci obrotowej zmian nastaw korektora bez koniecznosci demontazu regulatora jak równiez zatrzymywania silnika podczas pracy na stanowisku hamulcowym.Przedstawione zadanie zostalo rozwiazane przez takie usytuowanie sprezyn korektora, ze os dzia¬ lania sily tych sprezyn na uklad dzwigniowy prze¬ chodzi przez (lub w poblizu) osie obrotu dzwigni korektora i dzwigni sprezyny regulacyjnej. Miejsce przeniesienia sily sprezyn korektora na dzwignie korektora znajduje sie w poblizu osi obrotu dzwig¬ ni korektora i dzwigni sprezyny regulacyjnej. W nastepstwie takiego umieszczenia miejsca odarcia sprezyn korektora o dzwignie korektora mozliwy jest ruch obrotowy dzwigni korektora i dzwigni sprezyny regulacyjnej bez zmiany napiecia sprezyn korektora, co umozliwia z kolei polaczenie sprezyn korektora z korpusem regulatora. W rezultacie zmiana napiecia sprezyn korektora moze byc do¬ konywana z zewnatrz regulatora nawet na pracu¬ jacym silniku, co pozwala na szybka ocene skutku zmiany. 97 23597235 3 Istota wynalazku jest blizej wyjasniona na przy¬ kladzie jego wykonania, przedstawionym na ry¬ sunku, oraz na podstawie wykresu. Na fig. 1 przedstawione sa pogladowo charakterystyki mo¬ cy N i momentu M obrotowego silnika oraz daw¬ kowania Q pompy wtryskowej w funkcji predko¬ sci obrotowej silnika. Na fig. 2 przedstawiony jest schemat regulatora, a na fig. 3 — fragment regu¬ latora z korektorem majacym plaskie sprezyny.[Przedstawiony schematycznie na fig. 2 regula¬ tor wedlug wynalazku sklada sie z ukladu bez- wladników 1, od których pod wplywem sily od¬ srodkowej przekazywana jest sila na dzwignie 2 glówna regulatora, a z dzwigni glównej poprzez rolke 3 na dzwignie 4 korektora. Dzwignia 4 ko¬ rektora jednym koncem jest zlaczona przy pomo¬ cy sworznia 5 obrotowego z dzwignia 6 sprezyny regulacyjnej, a drugim koncem opiera sie o te sama dzwignie jednostronnie w punkcie 7 styku zaznaczonym na schemacie. O dzwignie 4 korekto¬ ra oparty jest zespól sprezyn 8, przy czym os dzia¬ lania sily sprezyn 8 korektora przechodzi przez os 9, bedaca osia obrotu dzwigni 4 korektora i dzwi¬ gni 6 sprezyny 15 regulacyjnej, a jednoczesnie miejsce oparcia zespolu sprezyn 8 korektora o dzwignie 4 korektora znajduje sie w osi 9 lub w poblizu osi obrotu obydwu dzwigni 4 i 6. Drugim koncem zespól sprezyn 8 korektora oparty jest o miseczke 10, której polozenie mozna zmieniac przy pomocy sruby 11 wkreconej w korpus regulatora, wychodzacej na zewnatrz regulatora. Zmiana po¬ lozenia miseczki 10 powoduje zmiane napiecia sprezyn 8 korektora. Wewnatrz zespolu sprezyn korektora umieszczony jest zderzak 12, ogranicza¬ jacy ruch dzwigni korektora do wielkosci „X".Polozenie zderzaka 12 ustawia sie równiez z zew¬ natrz regulatora. Dzwignia 6 sprezyny 15 regula¬ cyjnej posiada ramie 13 którym opiera sie o zde¬ rzak 14. O dzwignie 6 zaczepiana jest jednym kon¬ cem sprezyna 15 regulacyjna regulatora.Dzialanie regulatora wedlug wynalazku jest nastepujace: Przy pomocy dzwigni 16 zewnetrznej napina sie sprezyne 15, przez co ustala sie wiel¬ kosc sily przeznaczonej poprzez dzwignie 6 i ra¬ mie 13 na zderzak 14. Gdy predkosc obrotowa bezwladników osiagnie wartosc, przy której sila przenoszona z bezwladników 1 poprzez dzwignie 2 regulatora, rolka 3 i dzwignie 4 korektora na zes¬ pól sprezyn 8 korektora, zrównowazy sile napiecia wstepnego tych sprezyn 8, wówczas dzwignia 4 korektora odejdzie od punktu 7 styku na dzwigni 6 sprezyny regulacyjnej i wykona wzgledem niej ruch, obracajac sie na sworzniu 5. Ruch dzwigni 4 korektora powoduje równiez obrócenie sie dzwi¬ gni 3 glównej regulatora, do której przymocowana jest poprzez lacznik 17 listwa 18 sterujaca dawko¬ waniem pompy wtryskowej. Przesuniecie listwy 18 powoduje zmiane wielkosci dawki paliwia, po¬ dawanego przez pompe do cylindrów silnika.W przypadku przesuniecia listwy 18 wskutek zwiekszania predkosci obrotowej bezwladników dawka paliwa bedzie sie zmniejszac. Zmniejszenie dawki paliwa bedzie trwalo podczas dalszego wzro¬ stu predkosci obrotowej bezwladników, ksztaltu¬ jac charakterystyke godzinowego zuzycia paliwa Q (fig. 1) oraz pozostalych charakterystyk N i M silnika wedlug krzywych zaznaczonych liniami przerywanymi na fig. 1. Charakterystyki te przy ustawieniu zderzaka 12 w polozeniu uniemozliwia- jace odchylenie sie dzwigni 4 od dzwigni 6 mialy¬ by przebiegi zaznaczone na fig. 1 linia ciagla.Ograniczenie maksymalnego ruchu dzwigni 4 korektora nastapi po zetknieciu sie jej ze zderza¬ kiem 12. Podczas dalszego wzrostu predkosci obro- !0 towej sila od bezwladników bedzie rosla az do uzyskania wartosci, przy której zrównowazy sie z sila napiecia sprezyny 15 regulacyjnej. Wówczas dzwignia 6 sprezyny 15 wykona ruch razem z dzwignia 4 korektora, obracajac sie wzgledem osi 9 obrotu obydwu dzwigni 4 i 6. Nastapi wówczas dalsze zmiejszenie wielkosci dawki pompy wtry¬ skowej.Dzieki umieszczeniu miejsca oparcia zespolu sprezyn 8 korektora o dzwignie 4 korektora na (lub w poblizu osi 9 obrotu dzwigni 6 sprezyny i dzwigni 4 korektora mozliwy jest ruch obrotowy obydwu dzwigni bez zmiany napiecia zespolu sprezyn korektora. Równiez zmiana wielkosci daw¬ ki paliwa wykonywana przy pomocy zderzaka 14 nie powoduje zmiany napiecia zespolu sprezyn 8 korektora.Regulator moze byc wyposazony tylko w jedna sprezyne korekcyjna lub w zespól skladajacy sie z kilku sprezyn korekcyjnych, przy czym napiecie poszczególnych sprezyn moze byc zmieniane z zew¬ natrz regulatora.Mozliwe jest równiez zastosowanie innego zespo¬ lu sprezyn korekcyjnych, na przyklad w postaci zespolu sprezyn 20 plaskich, usytuowanych na zew¬ natrz regulatora, dzialajacych na dzwignie korek¬ tora poprzez przesuwny trzpien 19, którego ruch ograniczony jest zderzakiem usytuowanym na zewnatrz regulatora. Zasada przeniesienia sily 40 plaskich sprezyn 20 korektora poprzez trzpien 19 na dzwignie korektora pozostaje taka sama. 45 PL