Przedmiotem wynalazku jest kotwiarka zawierajaca prowadnice opierajaca sie jednym koncem o po¬ wierzchnie wierconej i kotwionej skaly oraz wiertarke osadzona na prowadnicy, która to prowadnica jest osadzo¬ na obrotowo i przesuwnie na teleskopowej rozporze rozpieranej miedzy spagiem a stropem. Kotwiarka jest prze¬ znaczona do wiercenia otworów w skalach i osadzania w tych otworach kotwi celem wiazania warstwy' skaly otaczajacej wyrobisko górnicze ze skalami polozonymi w glebi górotworu badz zapobiegania znieksztalceniu sie powierzchni wyrobiska na skutek naprezen wystepujacych w górotworze.Znane kotwiarki z prospektu firmy Yictor z Wielkiej Brytanii wydanego w Londynie w roku 1972 zawieraja wiertarke osadzona przesuwnie na prowadnicy, która to prowadnica jest rozpierana miedzy powierzchniami wyrobiska za pomoca wysuwnych elementów wbudowanych we wnetrze prowadnicy wzdluz jej osi. Dzieki temu prowadnica ma zmienna dlugosc, a ustawia sie ja w wyrobisku w kierunku zamierzonego wiercenia otworu pod kotew i W tym polozeniu rozpiera sie ja miedzy powierzchniami wyrobiska. W przypadku osadzania kotwi w stropie prowadnice rozpiera sie miedzy stropem a spagiem. Gdy kotew ma byc osadzona w bocznej powierzch¬ ni wyrobiska prowadnice rozpiera sie miedzy ta powierzchnia a spagiem. Wysuwne elementy wbudowane w pro¬ wadnice sa mechanizmami srubowymi badz czesciej sa silownikami pneumatycznymi lub hydraulicznymi.W przypadku omawianej kotwiarki czesc wysuwna prowadnicy jest silownikiem hydraulicznym. Wzdluz prowa¬ dnicy przesuwa sie wiertarka za pomoca lancucha ogniwowego rozpietego miedzy koncami prowadnicy. Do podtrzymywania zerdzi wiertniczej wiertarka ma osadzony na prowadnicy okular, który demontuje sie z prowa¬ dnicy i zastepuje podtrzymka, gdy kotwiarka osadza w otworze kotew.Znane sa powszechnie wiertarki górnicze na przyklad wykonane przez firme belgijsko-holenderska Hydro- flex-Euroflex przeznaczone do wiercenia otworów strzalowych, które skladaja sie z wiertarki osadzonej przesuw¬ nie na prowadnicy, a prowadnica jest osadzona obrotowo i przesuwnie w rozporze za posrednictwem krótkiego loza. Rozpora ma ksztalt litery H. Pionowe slupy rozpory maja na koncach wysuwne elementy i za pomoca tych elementów jest ona rozpierana miedzy stropem a spagiem. Na poprzeczce rozpory, laczacej slupy, wiertarka ma2 97 004 osadzona przesuwnie prowadnice. Dzieki temu po rozparciu rozpory miedzy spagiem a stropem, prowadnice przesuwa sie wzgledem poprzeczki w kierunku powierzchni skaly, w której ma byc wiercony otwór. Po dosunie- ciu prowadnicy do skaly ustala sie ja wzgledem rozpory. Sluzy do tego sworzen przetykany recznie przez otwór w lozu osadzonym na poprzeczce rozpory i otwór w prowadnicy. Nastepnie uruchamia wysuwna koncówke umieszczona w rozporze, a koncówka ta opierajac sie o skale powoduje po jej wysunieciu usztywnienie calego ukladu zlozonego z rozpory, rozpartej miedzy stropem a spagiem, oraz z prowadnicy rozpartej dzieki wysuwnej koncówce, miedzy skala a rozpora. Wtedy rozpoczyna sie wiercenie otworu w caliznie, przy czym wiertarka przesuwa sie wzdluz prowadnicy w miare poglebiania sie otworu. Poniewaz rozpora zajmuje polozenie robocze zawsze prostopadle do spagu a tym samym w przyblizeniu równolegle do calizny, w przypadku wiercenia skosnych otworów, prowadnice ustawia sie skosnie wzgledem rozpory. Sluzy temu celowi obrotowe osadzenie loza na którym spoczywa prowadnica na poprzeczce rozpory. Do ustalenia polozenia prowadnicy wzgledem rozpory wjej skosnym polozeniu sluzy blaszany segment kolowy zamocowany do loza prowadnicy i zaopatrzo¬ ny w otwory na obwodzie. Przez otwory w kolowym segmencie i przez otwór w rozporze przetyka sie sworzen ustalajacy polozenie prowadnicy wzgledem rozpory.Kotwiarka w rozwiazaniu firmy Victor ma te wade, ze prowadnica jest rozpierana za kazdym razem przy wierceniu nastepnego otworu pod kotew, przy czym wiercenie skosnych otworów w bocznych scianach wyro¬ biska nastrecza trudnosci przez to, ze prowadnica musi byc rozparta skosnie wzgledem spagu. Ponadto wada tej kotwiarki jest koniecznosc wymiany okularu podtrzymujacego zerdz wiertnicza na inny element podtrzymujacy osadzona kotew.Wada wiertarek posiadajacych rozpore w ksztalcie litery H jest to, ze rozparcie rozpory wymaga dwóch powierzchni w przyblizeniu równoleglych, gdyz w przeciwnym razie trudno rozeprzec z jednakowa sila miedzy spagiem a stropem obydwa slupy rozpory. Trudnosc ta wystepuje glównie w wyrobiskach chodnikowych prze¬ znaczonych pod obudowe lukowa. Inna wada tych wiertarek jest trudnosc w rozparciu prowadnicy i trudnosc wjej katowym ustawieniu przez to, ze polozenia te sa ustalane za pomoca sworznia osadzonego w otworach prowadnicy i w otworach segmentu kolowego. Rozparcie i katowe ustawienie odbywa sie skokowo co utrudnia dostosowanie ustawienia wiertarki do róznych polozen i róznych nachylen wierconych otworów.Celem wynalazku jest kotwiarka umozliwiajaca zakladanie wielu kotwi pod róznymi nachyleniami w wyro¬ biskach o dowolnym ksztalcie stropu zjednego ustawienia rozpory.Cel ten osiagnieto w kotwiarce wedlug wynalazku, która sklada sie z wiertarki przesuwnie osadzonej na prowadnicy, a prowadnica jest osadzona obrotowo i przesuwanie za posrednictwem loza na rozporze, która to rozpora jest rozpierana miedzy stropem i spagiem wyrobiska górniczego. Rozpora kotwiarki wedlug wynalazku sklada sie z podstawy, w której tkwi osadzona przesuwnie kolumna. Podstawa ma dwa ramiona polaczone w ksztalt odwróconej litery V, a kolumna jest osadzona w podstawie w miejscu gdzie lacza sie ze soba ramiona podstawy. Równiez w miejscu gdzie lacza sie ze soba ramiona podstawy kotwiarka ma wspornik, którego os jest prostopadla do plaszczyzny ramion podstawy. Dzieki takiej budowie rozpory ma ona trzy punkty styku z po¬ wierzchnia wyrobiska, a to dwa punkty styku z plaskim, w przyblizeniu, spagiem i jeden punkt styku z po¬ wierzchnia stropu. Przez to, ze rozpora styka sie tylko w jednym punkcie z powierzchnia stropu, nawet w przy¬ padku stropu lukowego ze znacznymi nierównosciami, rozpora moze byc rozparta w dowolnym miejscu wyro¬ biska. Natomiast dwa punkty styku rozpory ze spagiem skutecznie zapobiegaja przemieszczaniu sie rozpory pod dzialaniem sil wiercenia i sily docisku prowadnicy do powierzchni wyrobiska, które to sily przenosza sie na rozpore mimosrodowo wzgledem jej osi, bowiem sily te oddzialywuja na rozpore za posrednictwem wspornika, cayli tworza wzgledem rozpory moment obrotowy.Na wsporniku osadzone jest obrotowo loze, w którym osadzona jest przesuwnie prowadnica z wiertarka.Loze ma rozlaczne zebate sprzeglo, którego czesc przesuwna osadzona jest na wsporniku za posrednictwem polaczenia suwliwego na przyklad wpustu. Na wsporniku kotwiarka ma walek zaopatrzony w kolo zebate i kolo zapadkowe. Kolo zebate zazebia sie z zebatka zamocowana do prowadnicy. Obrót walka z kolem zeba¬ tym, którego to obrotu dokonuje sie za pomoca korby wlozonej na koniec walka, powoduje przesuwanie sie prowadnicy wzdluz loza. Wspomniane kolo zapadkowe znajdujace sie na walku osadzonym na wsporniku sluzy do ustalania polozenia prowadnicy wzgledem loza. Polaczenie loza z rozpora za posrednictwem rozlacznego zebatego sprzegla umozliwia ustawienie prowadnicy z wiertarka pod dowolnym katem wzgledem rozpory. Pola¬ czenie loza ze wspornikiem za posrednictwem zebatki, kola zebatego i kola zapadkowego umozliwia wysuniecie prowadnicy wzgledem rozpory i ustalenie jej polozenia na dowolna dlugosc. Polaczenie tych dwóch mecha¬ nizmów, a mianowicie rozlacznego zebatego sprzegla i mechanizmu zebatkowego z zapadkowym, powoduje, ze z jednego ustawienia rozpory mozna zamocowac w górotworze wiele kotwi pod róznym katem i to jednoczesnie w stropie, ociosach i w spagu wyrobiska.97 004 3 Kolumna nalezaca do rozpory, a osadzona przesuwnie w podstawie rozpory, ma budowe teleskopowa.Czesc kolumny osadzona przesuwnie w podstawie rozpory ma na swej dlugosci rozmieszczone wsporniki, sluza¬ ce do ustalania wysuniecia kolumny z podstawy rozpory. Ustalenie polozenia kolumny wzgledem podstawy nastepuje za pomoca skobla osadzonego w podstawie obrotowo za pomoca sworznia/Wsporniki pod wplywem ciezaru kolumny i sily rozparcia wspieraja sie o skobel, co powoduje ustalenie wzajemnego polozenia kolumny wzgledem podstawy rozpory.Prowadnica kotwiarki wedlug wynalazku sklada sie z trzech zasadniczych elementów, a to z dwóch ceowników zwróconych do siebie srodnikami i zebatki o przekroju dwuteowym zaopatrzonej w szeregi zebów na kazdej pólce przekroju dwuteowego, na zewnetrznych stronach tych pólek. Te trzy elementy sa ze soba pola¬ czone rozlacznie tak, ze miedzy ceownikiem tkwi zebatka. Zebatka jednym szeregiem zebów zazebia sie z ko¬ lem zebatym osadzonym na wsporniku, a drugim szeregiem zebów zazebia sie z wiertarka osadzona przesuwnie na prowadnicy.Na prowadnicy kotwiarka ma wychylny okular sluzacy do podtrzymywania zerdzi wiertniczej. Okular ten jest zamocowany do prowadnicy uchylnie na czopie tak, aby przy zakladaniu kotwiarka kotwi w górotworze mógl byc uchylony i pozostawic swobodne miejsce na osadzenie kotwi.Wspornik w podstawie rozpory jest do niej zamocowany najkorzystniej, gdy jest prostopadly do plaszczy¬ zny w której leza ramiona podstawy rozpory. W takim wzajemnym polozeniu prowadnica ma najwieksza swobo¬ de w skosnym ustawieniu sie wzgledem rozpory.Kotwiarka wedlug wynalazku jest urzadzeniem zwiekszajacym efektywnosc pracy górników, gdyz moze byc ustawiona w dowolnym miejscu wyrobiska i w wyrobiskach róznych ksztaltem i rozmiarami. Przy czym w tych warunkach kotwiarka moze byc mocno rozparta, bez obawy rozluznienia sie rozparcia. Z tego dowolnie obranego miejsca i zjednego ustawienia rozpory mozna osadzic w górotworze wiele kotwi i to zarówno osadzo¬ nych w stropie, w ociosach, jak i w spagu. Sprzyja temu uchylnosc okularu, co zezwala na zastapienie wiertniczej zerdzi, kotwia osadzona w górotworze, bez luzowania rozparcia prowadnicy miedzy powierzchnia wyrobiska a rozpora.Przedmiot wynalazku przedstawiono w przykladzie wykonania na rysunku na którym fig. 1 przedstawia widok ogólny kotwiarki, a fig. 2 jej widok z boku, natomiast fig. 3 jest przekrojem fragmentu kotwiarki obejmu¬ jacym zebate sprzeglo oraz mechanizm zapadkowy i zebatkowy, fig. 4 jest przekrojem poprzecznym przez kolumne i podstawe w miejscu laczenia sie rynien podstawy a pokazuje skobel sluzacy do ustalania kolumny.Fig, 5 jest poprzecznym przekrojem prowadnicy. Fig. 6 przedstawia w widoku z boku z czesciowym wykrojem okular osadzony na prowadnicy, fig. 7 przedstawia widok z przodu okularu z zaznaczonym jego polozeniem w stanie wychylenia, Kotwiarka sklada sie z rozpory 1 na której jest osadzona prowadnicya 11, a z kolei na prowadnicy 11 jest osadzona wiertarka 27.Rozpora 1 sklada sie z podstawy 2 i kolumny 3 osadzonej w podstawie 2 przesuwnie. Podstawa 2 ma dwa ramiona 4 zlaczone wzajemnie w ksztalt odwróconej litery V. Kolumna 3 sklada sie z kadluba 28 osadzonego w podstawie 2 oraz z wysuwnego elementu 29 zaopatrzonego w kolec 30, Na kadlubie 28 kolumna 3 ma wspor¬ niki 13 rozmieszczone wzdluz kadluba 28 i opierajace o skobel 16. Skobel 16 jest osadzony w otworze 14 wykonanym w podstawie 2 i jest zamocowany do podstawy 2 obrotowo na sworzniach 15, przy czym skobel 16 jest tak uksztaltowany, ze po zatknieciu obydwu sworzni 15 skobel znajduje sie w obszarze wsporników 13.W miejscu gdzie lacza sie ze soba ramiona 4 podstawy 2 kotwiarka ma walcowy wspornik 5. Na wsporniku jest osadzone obrotowo loze 6. W lozu 6 jest osadzona przesuwnie prowadnica 11. Loze 6 jest zaopatrzone w rozlaczne zebate sprzeglo 7, którego czesc przesuwna jest osadzona na wsporniku 5 za pomoca suwliwego polaczenia 31. Do przesuwania czesci przesuwnej sprzegla 7 sluzy dzwignia 32 zamocowana do podstawy 2 i polaczona z ta podstawa sprezyna 33, która utrzymuje czesci sprzegla 7 w stanie zasprzeglenia.Na wsporniku 5 kotwiarka ma walek 8 osadzony obrotowo i zaopatrzony w zebate kolo 9, zapadkowe kolo 12 oraz w pokretlo 34 i korbe 35. Kolo zebate 9 zazebia sie z szeregiem zebów 18 zebatki 10 stanowiacej jeden z elementów skladowych prowadnicy 11. Zapadkowe kolo 12 wspóldziala z zapadka 36 wyzwalana dzwignia 37. Zapadka 36 jest zwiazana posrednio z rozpora 1.Prowadnica 11 sklada sie z dwóch ceowników 19 zestawionych do siebie srodnikami. Miedzy ceownikami 9 prowadnica 11 ma zebatke 10 w ksztalcie dwuteowym z pólkami 17 na zewnetrznej stronie których wykona¬ ne sa szeregi zebów 18. Ceowniki 19 i zebatka 10 sa wzajemnie rozlacznie polaczone w sztywna belke za pomoca zlacz 20 na przyklad srub. Na prowadnicy 11 jest osadzona przesuwnie wiertarka 27 zaopatrzona w silnik 38 sluzacy do napedzania ruchu wiertarki 27 wzdluz prowadnicy 11, Silnik 38 napedza wiertarke 27 przez zazebianie sie z zebami 18 zebatki 10.4 97004 Wiertnicza zerdz 39 napedzana wiertarka 27 jest podtrzymywana okularem 21. Okular 21 jest obrotowo osadzony na czopie 22 umocowanym na prowadnicy 11 przez co okular 2J moze byc odchylany. W polozeniu w którym okular 21 podtrzymuje zerdz 39 badz w którym jest on wychylony jest on unieruchomiony kolkiem 24 wsunietym do segmentu 44 okularu 21 i dociskany sprezyna 25. Sprezyna 23 sluzy do obracania okularu 21 z jego polozenia wychylenia do polozenia roboczego.W celu kotwienia wysuwa sie kadlub 28 kolumny 3 na wysokosc dobrana w przyblizeniu do wysokosci wyrobiska w wybranym miejscu ustawienia rozpory. Po wysunieciu kolumny 3 kadlub 28 ustala sie wzgledem podstawy 2 przez zalozenie skobla 16, który osadza sie w podstawie 2 za pomoca sworzni 15. Nastepnie rozpore ustawia sie pionowo ustawiajac ja ramionami 4 na spagu 40. Rozparcia miedzy spagiem 40 a stropem 41 dokonu¬ je sie przez wysuniecie elementu 29 tak, aby kolec 30 mocno wsparl sie w skaly stropu 41.Po rozparciu rozpory 1 ustawia sie prowadnice 11 pod wymaganym katem. W tym celu dzwignia 32 rozlacza sie sprzeglo 7 i krecac rozpora 11 wraz z lozem 6 ustawia sie kat nachylenia prowadnicy 11. Prowadni¬ ce 11 zamocowuje sie w wybranym polozeniu przez zlaczenie sprzegla 7. Sprzeglo 7 jest utrzymywane w stanie zasprzegiania sprezyna 33. Ustawiona prowadnice 11 rozpiera sie miedzy stropem 41 badz ociosem 42. Rozpar¬ cia dokonuje sie przez krecenie korba 35. Korba 35 powoduje obrót zebatego kola 9, a to przez zazebianie z zebatka 10 powoduje przesuwanie sie prowadnicy 11 w lozu 6, az prowadnica 11 oprze sie o powierzchnie wyrobiska i zostanie rozparta. Cofnieciu sie prowadnicy 11 zapobiega zapadka 36 oddzialywujaca na zapadkowe kolo IZ Po wykonaniu tych czynnosci przygotowawczych uruchamia sie wiertarke 27, która obracajac zerdz 39 i osadzone na zerdzi wiertlo wykonuje w górotworze otwór 43. Zerdz 39 w czasie wiercenia otworu 43 jest podtrzymywana okularem 21.Przy wykonywaniu otworu 43 wiertarka 27 przesuwana jest ku skale przez silnik 38, który oddzialywuje na szereg zebów 18 zebatki 10.Po wykonaniu otworu 43 nastepuje osadzenie w nim kotwi. Kotew jest osadzona z pomoca wiertarki 27.Mocowaniu kotwi przeszkodzilby okular 21. W tym celu ciegnem 26 wyciaga sie z segmentu 44 okularu 21 kolek 24, a okular 21 pod wplywem dzialania sprezyny 23 wychyla sie na bok prowadnicy 11.Po zalozeniu kotwi ustawia sie prowadnice 11 w nowym polozeniu, w którym osadzac sie bedzie naste¬ pna kotew. Przed zalozeniem zerdzi 39 do wiertarki 27 doprowadza sie okular 21 do polozenia roboczego.Pokonujac opór sprezyny 23, okular 21 ustawia sie w polozeniu roboczym, to jest w polozeniu w którym bedzie podtrzymywal zerdz 39. Kolek 24 pod wplywem sprezyny 25 wsuwa sie w otwór segmentu 44 unieruchamiajac okular 21 w polozeniu roboczym.Podstawa rozpory w ksztalcie odwróconej litery V, prócz tego ze umozliwia przejecie momentu obrotowe¬ go pochodzacego od sil wiercenia, ma równiez te zalete iz ulatwia przemieszczanie kotwiarki bez potrzeby recznego jej przemieszczania. Kotwiarke przemieszcza sie przez nachylanie rozpory i oparcie jej na jednej z nóg oraz przez zataczanie druga noga luków na podobienstwo ruchu cyrkla. PL