Przedmiotem wynalazku jest silnik pneumatyczny o posuwisto-zwrotnym ruchu tloka, przeznaczony zwlaszcza do pomp nurnikowych.Dotychczas znane silniki pneumatyczne o posuwisto-zwrotnym ruchu tloka zaopatrzone sa w zawory przesterowujace poruszane mechanicznie. Tlok roboczy silnika, podczas swego ruchu napina sprezyne, która po osiagnieciu okreslonej sily, wyrywa suwak sterujacy wlotem powietrza nad tlok lub pod tlok z zatrzasku i przerzuca suwak w polozenie przeciwne, gdzie ponownie ryglowany jest zatrzaskiem. Prawidlowe dzialanie opisanego wyzej sposobu przesterowania w silniku pneumatycznym o posuwisto-zwrotnym tuchu tloka, uzaleznione jest od uzyskania okreslonych sil zatrzasku i powodujacych przerzucanie suwaka, przy zalozonych ich ugieciach. Przy zmianie charakterystyki jednej ze sprezyn, co nastepuje w wyniku nieprawidlowej obróbki cieplnej sprezyny, badz jej dlugotrwalej pracy, suwak sterujacy wlotem powietrza nie zostaje przepchniety do krancowego polozenia i tam zaryglowany, lecz zatrzymuje sie w posrednim polozeniu. Sprezone powietrze skierowane jest wówczas jednoczesnie nad i pod tlok roboczy. Wynikiem tego jest zatrzymanie silnika.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji silnika niezawodnego, którego prawidlowe dzialanie uzaleznione jest jedynie od dostarczenia sprezonego powietrza w odpowiedniej ilosci i o okreslonym cisnieniu.Silnik pneumatyczny wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze suwak rozrzadu skierowujacy sprezone powietrze na przemian nad i pod tlok roboczy silnika, napedzany jest pneumatycznie. Przestrzenie po obu stronach tloka rozrzadu zamkniete sa zaworami zwrotnymi uruchamianymi tlokiem roboczym, które umozliwiaja przeplyw powietrza" tylko do przestrzeni nad lub pod tlokiem roboczym silnika. Tlok rozrzadu sklada sie z trzpienia z osadzona na nim tuleja z suwakiem oraz dwóch tloczków, na których,* pomiedzy dwoma pierscieniami zgarniajacymi, osadzone sa pierscienie uszczelniajace. Tuleja zakonczona jest z obu stron kolnierzami, a na swojej wewnetrznej powierzchni ma dwa pierscienie wytoczenia, polaczone z promieniowo przebiegajacymi otworami. Suwak ma w swej tylnej czesci dwa wystepy obejmujace tuleje, przy czym kolnierze na obu koncach tej tulei uniemozliwiaja przemieszczenia suwaka wzdluz jej osi.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest przykladowo na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia96 868 schematycznie calosc konstrukcji silnika wedlug wynalazku, a fig. 2 - przekrój podluzny tloka rozrzadu wraz z suwakiem, a fig. 3 — przekrój poprzeczny tloka rozrzadu wraz z suwakiem.Silnik wedlug wynalazku zlozony jest z dwóch zasadniczych czesci, silownika 1 i glównego zaworu przesterowujacego 2, zwanego w dalszej czesci opisu rozrzadem. Przestrzenie 16 i 17, znajdujace sie po obu stronach tloka rozrzadu 15, odciete sa zaworami zwrotnymi 23 i 27 odpowiednio od przestrzeni 10 nad tlokiem roboczym 9 i przestrzeni 8 pod tlokiem 9. Zawory 23 i 27 dzieki umieszczonym w nich kulkom 24, w momencie wcisniecia ich przez tlok 9 umozliwiaja przeplyw powietrza jedynie z przestrzeni 17 do przestrzeni 10 i z przestrzeni 16 do przestrzeni 8, a uniemozliwiaja przeplyw w kierunku przeciwnym.Tlok rozrzadu 15 wykonany jest z trzech czesci, a mianowicie z trzpienia 28 na którym osadzona jest tuleja 21 z suwakiem 13, oraz z tloczków 29 i 30 umocowanych wkretami 31 i uszczelnionych pierscieniami 32 typu „O". Na tloczkach 29 i 30 osadzone $a pierscienie uszczelniajace 33 typu „0*\ umieszczone pomiedzy dwoma pierscieniami zgarniajacymi.Tuleja 21 zakonczona jest z obu stron kolnierzami 36 i 37 oraz ma na swojej wewnetrznej powierzchni, pierscieniowe wytoczenia 19 i 26, do których przywiercone sa promieniowo otwory 18 i 25.Wewnatrz trzpienia 28 wykonane sa otwory 20 i 22, których wyloty znajduja sie na powierzchni tego trzpienia. Suwak 13 ma w swej tylnej czesci dwa wystepy 38 i 39, obejmujace tuleje 21, której kolnierze 36 i 37 uniemozliwiaja przemieszczanie suwaka wzdluz osi tulei.Uszczelnienie tloka roboczego 9 uzyskiwane jest przez zastosowanie dwóch plaskich pierscieni uszczelniajacych 41 142 które po zmontowaniu tloka i docisnieciu ich nakladkami 43 i 44 tworza uszczelnienie typu L.Dzialanie silnika pneumatycznego wedlug wynalazku jest opisane ponizej. Sprezone powietrze •doprowadzone jest przewodem 3 do komory 4. Stad przeplywa przez otwór 5 wykonany w plycie slizgowej rozrzadu 6 i dalej przewodem 7 do przestrzeni 8 powodujac ruch tloka 9 silownika. W tym czasie przestrzen 10 nad tlokiem polaczona jest z atmosfera przewodem 11, otworem 12, suwakiem 13 i otworem 14. Równoczesnie z opisana sytuacja tlok rozrzadu 15 pozostaje nieruchomy, skutkiem zrównania cisnien w przestrzeniach 16 i 17 „ do których sprezone powietrze z komory 4 przedostaje sie odpowiednio; otworami 18, wytoczeniem 19 i otworem 20, do przestrzeni 16, oraz dobranym odpowiednio luzem miedzy trzonkiem tloka 15 a tuleja 21 i otworem 22, do przestrzeni 17. Stan taki istnieje do momentu zetkniecia powierzchni tloka 9 z przyciskiem zaworu 23 i otwarcia nim wylotu powietrza z przestrzeni 17 do przestrzeni 10, która dotad polaczona byla z atmosfera. Nastepuje szybki spadek cisnienia w przestrzeni 17. Tlok 15 pod dzialaniem niemienionego cisnienia w przestrzeni 16 przeskakuje w przeciwne polozenie pociagajac za soba tuleje 21 i zwiazany z nia suwak 13. Po zatrzymaniu tloka 15, tuleja 21 porusza sie nadal pod dzialaniem sily bezwladnosci w granicach luzu „1", miedzy czolem tulei a powierzchnia tloka 15, przymykajac tym samym wlot otworu 20 i otwierajac wlot otworu 22. Równoczesnie suwak 13 odslania otwór 12 i laczy otwór 5 z otworem 14. W wyniku tego z komory 4 otworem 12 i przewodem 11 sprezone powietrze przeplywa do przestrzeni 10 powodujac przesuw tloka 9 w kierunku przeciwnym do dotychczasowego. Kulka 24 odcina przeplyw powietrza z przestrzeni 10 do przestrzeni 17 do czasu, gdy odsuwajacy sie tlok 9 pozwoli na zamkniecie sie zaworu 23. Podczas przesuwu tloka 9, otworami 25 i wytoczeniem 26 polaczonym teraz z otworem 22 sprezone powietrze z komory 4 szybko wypelnia przestrzen 17, nastepuje wyrównanie cisnien po stronach tloka 15 czyniac go gotowym do ponownego przesterowania w momencie otwarcia zaworu 27 przez poruszajacy sie tlok 9. Otwarcie zaworu 27 wywola spadek cisnienia w przestrzeni 16 i tloczek 15 wraz z tuleja 21 i suwakiem 13 przerzucone zostana w polozenie przeciwne do dotychczas zajmowanego. Od tego polozenia wzajemna konfiguracja czesci i dzialanie urzadzenia bedzie powtórzeniem dotychczasowego dzialania. PL