Przedmiotem wynalazku jest zawór komorowy, przelotowy z napedem klapy zamykajacej przezna¬ czony do odcinania przeplywu gazu, cieczy, mie¬ szaniny gazu i cieczy lufo innego przeplywajacego czynnika w otworze lub komorze o duzym lufo bardzo duzym przekroju poprzecznym czynnego przelotu, zwlaszcza do próznioszczelnego odcinania przeplywu gazu w róznych urzadzeniach próznio¬ wych, na przyklad w napylarkach prózniowych, w których zostaje odcieta czesc ukladu próznio¬ wego foez koniecznosci wzrostu cisnienia.Dotychczas znane zawory o duzym przekroju po¬ przecznym czynnego przelotu pod wzgledem budo¬ wy konstrukcyjnej a glównie ze wzgledu na cha¬ rakter ruchu klapy zamykajacej wzgledem otworu przelotowego zwanego tez otworem zamykajacyim mozna podzielic na nastepujace zasadnicze typy: zawór z klapa przesuwana w bok, z Mapa obro¬ towa, z klapa uchylana, z klapa uchylana i prze¬ suwana równolegle do czolowej powierzchni otwo¬ ru zamykajacego oraz z klapa przesuwana prosto¬ padle do czolowej powierzchni otworu zamykaja¬ cego.Zawór z klapa przesuwana w bok posiada mala opornosc przelotowa dla gazów, lecz wymaga roz¬ budowania powierzchni bocznej korpusu dla usy¬ tuowania klapy zamykajacej w pozycji otwartej, co znacznie powieksza wymiary gabarytowe zaworu i komplikuje jego budowe konstrukcyjna, a tym samym jest trudny w wykonaniu. 2 Zawór z klapa obrotowa równiez charakteryzu¬ je sie mala opornoscia przelotowa dla przeplywa¬ jacego czynnika przy malych wymiarach gabary¬ towych. Klapa zamykajaca w stanie otwartym jest prostopadla do osi otworu przelotowego i rów¬ nolegla do kierunku przeplywu czynnika. Mecha¬ nizm napedu klapy zamykajacej powodujacy jej obrót w pozycje zamknieta lub otwarta stwarza szereg klopotów konstrukcyjnych i wykonawczych io ze wzgledu na niezbedna dokladnosc wykonania poszczególnych jego czesci oraz dokladnosc zamon¬ towania w przestrzeni wewnetrznej korpusu za¬ woru. Trudnosci te wzrastaja niewspólmiernie wraz ze wzrostem srednicy otworu przelotowego.Zawór z klapa uchylana jednostronnie jest pro¬ sty pod wzgledem foudowy konstrukcyjnej, ale charakteryzuje sie duza opornoscia przelotowa dla gazów oraz trudnoscia w uzyskaniu równomier¬ nego docisku na calym obwodzie uszczelki docis- kowej szczególnie przy bardzo duzych srednicach otworu przelotowego.Zawór z klapa uchylana i przesuwana równo¬ legle do czolowej powierzchni otworu zamykajace¬ go, a wiec z klapa uchylana i przesuwana prosto- padle do osi otworu zamykajacego i kierunku przeplywu czynnika, jak to jest opisane w opisie patentowym PRL nr 62 397, posiada klape zamy¬ kajaca otwór przelotowy napedzana elastycznym skretnym walkiem, ulozyskowanym próznioszczel- nie w korpusie. Na walku jest osadzona dzwignia 96 4394*439 3 4 dociskajaca srodkowo klape zamykajaca otwór przelotowy poprzez kuliste gniazdo. Walek jest na¬ pedzany dzwignia i mechanizmem korbowym recz¬ nie badz tez malym silnikiem elektrycznym z wbu¬ dowana przekladnia redukcyjna. Zawór odznacza sie dobra przewodnoscia dla przeplywu gazów w pozycji otwartej, lecz usytuowanie klapy zamyka¬ jacej w pozycji prostopadlej do czolowej powierz¬ chni otworu przelotowego z jej jednoczesnym od¬ sunieciem od osi tego otworu poza jego srednice wymaga znacznie rozbudowanego korpusu zaworu, co przy bardzo duzych srednicach otworu przelo¬ towego jest czynnikiem bardzo niekorzystnym.Znane sa tez zawory z klapa przesuwana pro¬ stopadle do czolowej powierzchni otworu zamy¬ kajacego, czyli równolegle do kierunku przeplywu czynnika i osi tego otworu, przeznaczone zasadni¬ czo do zamykania otworów o bardzo duzych sred¬ nicach rzedu powyzej 200 mm i z tego tytulu na¬ zywane sa tez zaworami komorowymi. Przyklado¬ we rozwiazanie ^konstrukcyjne tego typu zaworu jest przedstawione w karcie katalogowej firmy USA Perkin-Elmer Ultek Division, które zostalo wykorzystane do odcinania komory prózniowej u* kladu pompowego napylarki prózniowej. Zawór ten posiada cylindryczny korpus bedacy jednoczes¬ nie korpusem komory prózniowej. Do wewnetrz¬ nej powierzchni korpusu prostopadle do jego osi jest przymocowany próznioszczelnie pierscien, o którego górna czolowa plaska powierzchni* opie¬ ra sie — za posrednictwem pierscieniowej uszczel¬ ki wykonanej z elastomeru — klapa zamykajaca.W srodku dolnej powierzchni klapy zamykajacej jest osadzony prostopadle do niej krótki trzpien gwintowy polaczony drugim koncem waMiwie z drugim trzpieniem prowadzacym wspólpracujacym suwiiwie z tulejka ruchomego przegubu, a ten z kolei przegulb stanowi w przyblizeniu srodkowy element belki wsporczej usytuowanej równolegle wzgledem klapy zamykajacej i prostopadlych do niej wsporników. 3eJka wspoicza w jednym nieco dluzszym ra¬ mieniu ma równolegle wyjecie, po którym w czasie podnoszenia lub opuszczania klapy zamykajacej slizga sie wykonany w ksztalcie kolka wodzik osa¬ dzony w jednym koncu dzwigni dwuramiennej, przy czym wodzik wraz z kpncem tej dzwigni two¬ rza jsden z wezlów obrotowych, z którym jest równiez sprzegniety walek napedowy mechaniz¬ mem napedu zaworu uruchamianego reczna korba.Mechanizm napedu zaworu jest przymocowany próznioszczelnie i prostopadle do powierzchni bocz¬ nej korpusu zaworu po jego stronie zewnetrznej, przy czym jego wal*k napedowy przechodzi przez boczna sciane korpusu i laczy sie ze wspomnianym wezlem obrotowym. Dzwignia dwuramienna dru¬ gim swoim ramieniem jest obrotowo sprzegnieta z dolnym koncem trzpienia prowadzacego, a czescia srodkowa jest polaczona równiez obrotowo za pos¬ rednictwem lacznika z przegubem belki wsporczej.Podnoszenie, opuszczanie i docisk klapy zamy¬ kajacej nastepuje poprzez poosiowy ruch trzpie¬ nia prowadzacego w tulejce ruchomego przegubu belki wsporczej, spowodowany dzialaniem dzwigni dwuramiennej, na która z kolei dziala sila prze¬ noszona przez walek napedowy mechanizmu nape*- du zaworu, przy czym trzpien prowadzacy znaj¬ duje sie w pozycji prostopadlej do klapy zamy¬ kajacej, natomiast walek napedowy w pozycji równoflfigtej do tej klapy.Opisany zawór jest prosty pod wzgledem ibudo- wy konstrukcyjnej, lecz wykonanie poszczególnych czejsci ukladu napedu i sterowania klapy zamyka¬ jacej wymaga starannej obróbki i dokladnej tole¬ rancji kszta'ltu i wymiarów. Trudno jest zagwa¬ rantowac dobra przewodnosc dla gazów w pozycji otwartej, z uwagi na opór klapy zamykajacej i mala powierzchnie przelotu miedzy korpusem za¬ woru a klapa zamykajaca, gdyz korpus zaworu posiada jednakowa srednice wewnetrzna ponizej i powyzej klapy zamykajacej. Wykonywanie przez wezly obrotowe dzwigni dwuramiennej znacznych ruchów obrotowych powyzej 15°, jak równiez ru¬ chy poosiowe trzpienia prowadzacego, na przyklad w warunkach prózni wysokiej, przy dlugotrwalej eksploatacji moze doprowadzic do zatarc i w re¬ zultacie do awarii urzadzenia prózniowego.Zasadniczo wszystkie spotykane zawory, które zapewniaja trwaly docisk klapy zamykajacej z si¬ la rzedu 10—ilOO kG posiadaja zlozona kinematyke zaworu i wymagaja duzej ilosci czlonków. Korpu¬ sy tych zaworów sa z reguly odlewami wzglednie spawane o skomplikowanych ksztaltach, w efek¬ cie czego sa niepewne pod wzgledem próznioszczel- nosci, trudne technologicznie oraz kosztowne w wykonaniu.Celem wynalazku jest usuniecie wad i niedogod¬ nosci opisanych wyzej rozwiazan konstrukcyjnych zaworów, a w szczególnosci stworzenie ekonomicz¬ nego pod wzgledem energetycznym, kinematycz¬ nym i dynamicznym zaworu o duzym przekroju poprzecznym otworu przelotowego, latwego do przystosowania do sterowania recznego, elektrycz¬ nego lub hydraulicznego przy osiagnieciu dobrych parametrów eksploatacyjnych, a ponadto proste¬ go technologicznie w produkcji jednostkowej lub seryjnej.Zawór komorowy wedlug wynalazku sklada sie z korpusu, zespolu dzwigni sterujacego klapa za¬ mykajaca, mechanizmu napedowego i eiastome- rycznej uszczelki osadzonej w czole otworu zamy- kanego.Korpus zaworu, stanowiacy jednoczesnie korpus komory roboczej posiada w scianach 'bocznych szereg otworów z dolaczonymi do ich zewnetrznych obrzezy rurowymi wyprowadzeniami zakonczonymi zewnetrznymi kolnierzami, do których przymoco¬ wuje sie rózne elementy konstrukcyjne urzadzenia, jak na przyklad, przepusty, sondy pomiarowe itp.Czesc dolna korpusu jest zakonczona denkiem, które posiada wspólosiowy otwór z otworem prze¬ lotowym tej czesci korpusu o srednicy mniejszej niz ten ostatni i jest zakonczony zewnetrznym kol¬ nierzem sluzacym do przymocowania tego korpu¬ su do podstawy urzadzenia prózniowego, na przy¬ klad pomp prózniowych.Korpus komory roboczej jest zbudowany z dwóch czesci górnej i dolnej, które w przekroju poprzecz¬ nym moga miec ksztalt kolowy, owalny, eliptycz¬ ny wielokatny itp., jednakze z uwagi na latwosc i5 H. 40 45 50 55 6096 439 6 wykonania i zmontowania zaworu najkorzystniej¬ sze efekty osiaga sie, gdy jest on wykonany z dwóch cylindrów o róznych srednicach, ti. górnej o wiejfcszej srednicy, dolnej o mniejszej srednicy, mimosrodowo polaczonych ze soba. Górna i dolna czesc korpusu lacza sie ze soba za posrednictwem plyty tworzacej jednoczesnie dno górnej czesci korpusu oraz wieko dolnej czesci korpusu czyli czolo otworu zamykanego, w którym osadza sie uszczelke wspólpracujaca z klapa zamykajaca lub w innym przypadku próznoszczelnosc uzyskuje sie bez zastosowania takiej uszczelki. Z koiei klapa zamykajaca jest obrotowo sprzegnieta przegubem usytuowanym w srodku górnej powierzchni tej klapy za posrednictwem poprzecznego sworznia z glówna dzwignia.Glówna dzwignia w miejscu sprzezenia z klapa zamykajaca ma wykonany otwór pionowo podlu- zony, przez który przechodzi wspomniany sworzen laczacy sie koncami z widelkami przegubu klapy.Tak wykonane sprzezenie klapy zamykajacej z glówna dzwignia spelnia istotna role w czasie za¬ mykania umozliwiajac przesuniecie sie ku dolowi glównej dzwigni i oparcie sie jej dolna srodkowa powierzchnia bezposrednio o klape zamykajaca.Dolna powierzchnie glównej dzwigni tworza dwie plaszczyzny przecinajace sie pod katem rozwartym.Plyta — laczaca górna i dolna czesc korpusu — posiada dwa przelotowe mimosrodowe otwory, z których jeden — o wiekszej srednicy — jest naj¬ korzystniej równy lub mniejszy od otworu przelo¬ towego dolnej czesci korpusu, a to ze wzgledu na swobodny przeplyw strumienia czynnika robocze¬ go. Drugi otwór — o mniejszej srednicy — wy¬ konuje sie w tej czesci plyty, która znajduje sie po zewnetrznej stronie dolnej czesci korpusu naj¬ korzystniej w plaszczyznie przechodzacej przez osie obu czesci korpusu. Do zewnetrznego obrzeza tego otworu od dolu dolacza sie mechanizm napedowy sterujacy za posrednictwem walka napedowego zespolem dzwigni, a ten z kolei klapa zamykaja¬ ca. Najkorzystniejsze efekty osiaga sie, gdy ten mechanizm napedowy jest osadzony w plycie pro¬ stopadle do jej dolnej powierzchni bocznej.Walek napedowy w górnej czesci ma walcowe zgrubienie z wycietym od góry kanalkiem, w któ¬ rym jest obrotowo osadzony jeden koniec glów¬ nej dzwigni za posrednictwem poprzecznego sworz¬ nia zamocowanego koncami w widelkowym za¬ konczeniu tego walka napedowego. Dolna po¬ wierzchnia kanalka w plaszczyznie pionowego prze¬ kroju ma ksztalt trójkata, którego podstawa rów¬ na jest w przyblizeniu srednicy tej czesci walka.Mechanizm napedowy steruje koncem glównej dzwigni, w którym to koncu jest obrotowo osadzo¬ ny jeden z wierzcholków trójkatnego wspornika.W drugim wierzcholku tego wspornika jest obro¬ towo osadzony wodzik, z reguly wykonany w po¬ staci obrotowej rolki lub tez nieobrotowego palca wodzacego, przy czym z uwagi na maly wspól¬ czynnik tarcia korzystniejsze efekty osiaga sie przy zastosowaniu obrotowej rolki. Wodzik wspól¬ pracuje z krzywka przymocowana pionowo do wewnetrznej powierzchni górnej czesci korpusu.Powierzchnie krzywki górna i czolowa — naj¬ blizsza osi korpusu stanowia czesc robocza krzyw¬ ki, która poczawszy od góry w plaszczyznie prze¬ kroju przechodzacej przez obie osie otworów plyty ma najkorzystniej postac luku wypuklego lagod- s nie przechodzacego w luk wklesly. Zarys luku wkleslego krzywki jest utworzony przez obrót pro¬ mienia zaczepionego jednym koncem w osi prze¬ gubu laczacego klape zamykajaca z górna dzwig¬ nia, a drugim koncem siegajacym punktu naj¬ wiekszego oddalenia obwodu wodzika od wspom¬ nianej osi przegubu w stanie zamknietego zaworu.Trzeci wierzcholek wspornika jest zlaczony z kon¬ cami dwóch pretowych ciagiel przez sworzen, na którym osadzona jest sprezyna dzialajaca odpy¬ chajaco na wspornik w kierunku krzywki, przy czym drugie konce tych ciagiel sa sprzegniete z zapadka osadzona przesuwnie w drugim koncu glównej dzwigni. Z kolei ten drugi koniec glównej dzwigni oraz zapadka wspólpracujaca z prowad¬ nikiem pionowo przymocowanym do wewnetrznej powierzchni górnej czesci korpusu w ten sposób, ze koniec glównej dzwigni jest prowadzony w pio¬ nowym kanalku prowadnika, natomiast zapadka wspólpracuje z podcieciem tworzacym zaczep za¬ padki wykonanym w tym prowadniku od dolu do strony osi korpusu. Dzieki temu mozna unieru¬ chomic jeden koniec glównej dzwigni i dzialajac sila na jej drugi koniec zwieksza sie sila docisku klapy zamykajacej do czola otworu zamykanego, gwarantujac tym samym dobra próznioszczelnosc zamkniejcia.Rozwiazanie zaworu komorowego wedlug wy¬ nalazku pozwala uzyskac duze naciski Mapy za¬ mykajacej na uszczelke dociskajaca rzedu €00*— —700 kG, przy czym sila ta zwieksza sie w za¬ leznosci od powiekszania srednicy korpusu zaworu i równoczesnie dlugosci glównej dzwigni, co przy znanych rozwiazaniach bylo bardzo trudne lub praktycznie niemozliwe. Jest to istotna zaleta, zwlaszcza w urzadzeniach prózniowych przeznaczo¬ nych do pracy w wysokiej lub bardzo wysokiej prózni. Elementy konstrukcyjne wszystkich wezlów obrotowych wykonuja wzgledem siebie bardzo niewielkie ruchy obrotowe rzedu kilku stopni, za¬ pewniajac w ten sposób dostatecznie duza sztyw¬ nosc ukladu sterujacego klapa zamykajaca.Przewodnosc zaworu w pozycji otwartej jest duza, gdyz klapa zamykajaca stanowiaca glówny czynnik oporowy dla strumienia czynnika jest u- sytuowana w górnej czesci korpusu o powiekszo¬ nej srednicy wzgledem dolnej czesci korpusu, co powoduje, ze powierzchnia przelotu miedzy klapa zamykajaca a korpusem zaworu jest zwiekszona.Usytuowanie mechanizmu napedowego pod górna czescia korpusu i równolegle do obu osi korpusu jest korzystne, miedzy innymi dlatego, ze ten me¬ chanizm napedowy nie zajmuje miejsca z boku niezbednego dla innych elementów konstrukcyj¬ nych urzadzenia. Z drugiej strony takie usytuo¬ wanie mechanizmu napedowego jest wygodne do sterowania nim systemem hydraulicznym, pneuma¬ tycznym lub innym.Konstrukcja wewnetrzna zaworu jest zwarta zaj¬ mujac malo miejsca w wewnetrznej przestrzeni 80 40 45 50 55 6006 439 7 8 korpusu, przez co zwieksza sie objetosc komory roboczej w szczególnosci, gdy korpus zaworu sta¬ nowi jednoczesnie korpus komory roboczej urza¬ dzenia.Wynalazek jest przedstawiony w przykladzie wy¬ konania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny po linii A—A zaworu komoro¬ wego w stanie otwartym, fig. 2 — widok z góry zaworu komorowego w stanie otwartym oraz fig. 3 — przekrój podluzny po linii B—B zaworu ko¬ morowego w stanie zamknietym.Zawór komorowy posiada korpus skladajacy sie z dwóch cylindrycznych czesci górnej 1 o wiekszej srednicy oraz dolnej 2 o mniejszej srednicy mimo- srodowo polaczonych ze soba za posrednictwem ply¬ ty 3 tworzacej jednoczesnie dno górnej czesci 1 korpusu oraz czolo otworu zamykanego, w którym to czole jest osadzona pierscieniowa uszczelka 4 wspólpracujaca z klapa zamykajaca 5, a ta z kolei jest obrotowo sprzegnieta przegubem 6 usytuo¬ wanym w isrodku górnej powierzchni tej klapy za posrednictwem poprzecznego sworznia 7 z glów¬ na dzwignia 8. Glówna dzwignia 8 w miejscu sprzezenia z klapa zamykajaca 5 ma podluzny pionowo wykonany otwór pozwalajacy na pionowe swobodne przesuwanie sie w nim sworznia 7 wraz z-«przegubem 6 i klapa zamykajaca 5 tak, ze glów¬ na dzwignia 8 w czasie zamykania zaworu moze przesunac sie ku dolowi i oprzec sie dolna po¬ wierzchnia bezposrednio o klape zamykajaca 5.Dolna powierzchnie glównej dzwigni tworza dwie plaszczyzny przecinajace sie pod katem rozwar¬ tym. Pomiedzy górna powierzchnie klapy zamy¬ kajacej 5 a glówna dzwignia 8 znajduje sie spi¬ ralna sprezyna 9.Plyta S — laczaca górna i dolna czesc korpusu — posiada dwa mimosrodówe otwory z których jeden o wiekszej srednicy jest mniejszy od otworu przelotowego dolnej czesci 2 korpusu. Drugi o- twÓT znajduje sie po zewnetrznej stronie dolnej czesci 2 korpusu w plaszczyznie przechodzacej przez obie osie korpusu. Prostopadle do zewnetrz¬ nego obrzeza tego otworu jest dolaczony mecha¬ nizm napedowy 10 posiadajacy walek napedowy 11 w górnej czesci zgrubiony z wycietym od góry kanalkiem, w którym jest obrotowo osadzony ko¬ niec glównej dzwigni 8 za posrednictwem po¬ przecznego sworznia 12. Dolna powierzchnia tego kanalka w plaszczyznie pionowego przekroju ma ksztalt trójkata zwróconego wierzcholkiem ku gó¬ rze. Dolna czesc zgrubionego walka napedowego 11 jest próznioszczelnie polaczona z obudowa me¬ chanizmu napedowego poprzez metalowy mieszek 13.W koncu glównej dzwigni 8 wspólpracujacym z walkiem napedowym 11 jest osadzony jeden z wierzcholków trójkatnego wspornika 14. W dru¬ gim wierzcholku tego wspornika 14 jest osadzo¬ na obrotowa rolka stanowiaca wodzik 15 wspól¬ pracujacy z pionowa krzywka 16 przymocowana do wewnetrznej górnej czesci 1 korpusu. Powierz¬ chnie krzywki 16 górna i czolowa — najblizsza osi korpusu stanowia czesc robocza krzywki, któ¬ ra poczawszy od góry w plaszczyznie przekroju przechodzacej przez osie obu otworów plyty 3 ma postac luku wypuklego przechodzacego lagodnie w luk wklesly. Zarys luku wkleslego krzywki 16 jest utworzony przez obrót promienia zaczepio¬ nego jednym koncem w osi przegubu 6 a drugim koncem siegajacym punktu najwiekszego oddalenia obwodu wodzika 15 od wspomnianej osi w sta¬ nie zamknietego zaworu.Trzeci wierzcholek wspornika 14 jest zlaczony z koncami dwóch pretowych ciegiel 17 i 1S poprzez sworzen 19, na którym osadzona jest sprezyna 20 dzialajaca odpychajaco na wspornik 14 w kierun¬ ku krzywki 16.Drugie konce tych ciegiel 17 i 18 sa sprzegnie¬ te z plaska zapadka 21 osadzona przesuwnie w drugim koncu glównej dzwigni 8* Ten koniec glównej dzwigni 8 wraz z zapadka 21 wspólpracuja z pionowym ceowym prowadnikiem 22 przymoco¬ wanym do wewnetrznej powierzchni górnej czesci 1 korpusu w ten sposób, ze koniec glównej dzwig¬ ni 8 prowadzony w pionowym kanalku prowad¬ nika 22 natomiast zapadka 21 wspólpracuje z pro¬ stokatnym podcieciem tworzacym zaczep zapadki wykonanym w tym prowadniku od dolu od stro¬ ny osi korpusu.Korpus w scianach bocznych posiada otwory z dolaczonymi do ich zewnetrznych obrzezy rurowe wyprowadzenia 23 zakonczone zewnetrznymi kol¬ nierzami 24. Dolna czesc 2 korpusu jest zakon¬ czona od dolu denkiem 25, w którym znajduja sie wyprowadzenia kolnierzowe 26 przystosowane do dolaczenia podzespolów prózniowych.W zaworze komorowym w stanie otwartym, jak to przedstawiono na fig. 1 glówna dzwignia 8 wraz z przymocowanymi do niej elementami jest oddalona od plyty 3. Klapa zamykajaca 5 opiera sie górna powierzchnia o jedno ramie glównej dzwigni 8 blizsze prowadnika 22, a ód drugiego ramienia dzwigni klapa zamykajaca 5 jest odpy¬ chana sprezyna 9 ustalajaca te klape w pozycji równoleglej do plyty 3. Jeden koniec glównej dzwigni 8 znajduje sie w górnej czesci rowkowego wyjecia prowadnika 22. Zapadka 21 jest sprze¬ zona z cieglami 17 i 18 a te z kolei z górnym wierzcholkiem wspornika 14 i jest odchylona w skrajne polozenie w kierunku osi korpusu przez sprezyne 20 dociskajaca krawedz wspornika 14 w kierunku krzywki 16. Drugi wierzcholek wsporni¬ ka 14, w którym jest osadzony wodzik 15 znajdu¬ ja sie ponad krzywka 16.Zamkniecie zaworu nastepuje przez przesuw walka napedowego 11 ku dolowi, a z nim glównej dzwigni 8 wraz z przymocowanymi do niej ele¬ mentami. W poczatkowej fazie tego ruchu jeden koniec glównej dzwigni 8 przesuwa sie w wycie¬ ciu prowadnika 32, a kiedy zapadka 21 znajdzie sie naprzeciw dolnego podciecia prowadnika 22 wówczas wodzik 15 zaczyna sie slizgac po czesci roboczej krzywki 16 i powoduje za posrednictwem wspornika 14 ciegiel 17 i 18 wchodzenie zapadki 21 w to podciecie prowadnika 22. Przy dalszym ruchu wodzik 15 usytuowuje sie na wkleslej po¬ wierzchni krzywki 16 a zapadka 21 w podcieciu prowadnika 22. Dalsze obnizenie walka napedowe¬ go 11 powoduje osadzenie sie klapy 5 na uszczelce 4, niewielki skret glównej dzwigni 8 i oparcie sie 40 45 50 55 0096 439 9 16 zapadki 21 o dolna krawedz prowadnika 22 a na¬ stepnie dociskanie klapy zamykajacej 5 — za po¬ srednictwem glównej dzwigni 8 dzialajacej w tym momencie jako dzwignia dwuramienna. Dociska¬ nie klapy zamykajacej 5 na zasadzie dzwigni dwu- ramiennej pozwala na osiagniecie duzych nacisków klapy zamykajacej 5 na powierzchnie stykowa u- szczelki 4.Przy otwieraniu zaworu komorowego kolejnosc czynnosci jest odwrotna. PL