Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do pomiaru objetosciowej ilosci gazów nie rozpuszczonych w cieczach, szczególnie w hydraulicznej cieczy roboczej.Powietrze np. w cieczach ukladów hydraulicznych wy¬ stepuje w formie duzych pecherzy zalegajacych w sle¬ pych komorach instalacji hydraulicznej lub' w postaci pecherzyków zmieszanych z ta ciecza i poruszajacych sie wraz z nia.Znany jest sposób pomiaru ilosci powietrza np. w ole¬ ju, polegajacy na wykorzystaniu zmiany stalej dielektrycz¬ nej tego oleju, przy pomocy oscylatora mostkowego Fran¬ klina z oddzielnym obwodem rezonansowym L.C. Spo¬ sób ten wymaga wysokiej stabilnosci temperatury, a wy¬ nik pomiaru obarczony jest duzym bledem.Znany jest tez sposób pomiaru z? pomoca wazenia hydrostatycznego polegajacy na porównaniu parc dwóch ' slupów oleju — zapowietrzonego i nie zapowietrzonego, zas przyrzadem pomiarowym jest manometr typu „U" rurki wypelnionej woda. Sposób ten jest malo dokladny i klopotliwy w uzyciu. Poza tym, znane sposoby i urza¬ dzenia umozliwiaja pomiar jedynie powietrza tworzacego mieszanine z olejem, bez mozliwosci pomiaru powietrza zalegajacego w komorach instalacji hydraulicznej.Sposób wedlug wynalazku polega na pobraniu próbki cieczy o dowolnym cisnieniu i stalej objetosci do szczel¬ nie zamykanej komory pomiarowej urzadzenia, w której wywoluje sie zjawiska absorpcji lub desorpcji gazu za¬ wartego w mieszaninie cieczy i gazu przez dokonywanie kompresji lub dekompresji pobranej próbki. Do uzyska¬ nia cisnienie w tej komorze doprowadza sie okreslona objetosciowo ilosc cieczy pozbawionej pecherzyków. Obje¬ tosciowa zawartosc gazów w cieczy odczytuje sie na wskaz¬ nikach zmiany objetosci w zaleznosci od wartosci cisnie¬ nia.Urzadzenie do pomiaru powietrza w ukladach hydrau¬ licznych zamontowane na podstawie przesuwnej, wy¬ posazone jest w komore pomiarowa, której dolna czesc polaczona jest z reczna pompa nurnikowa przez zawory zwrotne. Pompa polaczona jest tez ze zbiornikiem oleju poprzez zawór zwrotny i rozdzielacz, który polaczony jest z menzurka znakowana i z przewodem pompy przez zawór odcinajacy. Dolna czesc komory laczy sie równiez poprzez zawory odcinajace z przewodem i manometrem oraz miernica i zbiornikiem, a takze z czujnikiem cisnie- iria. Górna czesc komory pomiarowej polaczona jest przez zawory odcinajace z manometrem i przewodem oraz miernica i zbiornikiem, a takze z czujnikiem cisnienia.Górna czesc komory pomiarowej polaczona jest przez zawory odcinajace z manometrem i ze zbiornikiem, lub przewodem badanym oraz z termometrem. Komora po¬ miarowa zawiera plaszcz zewnetrzny otaczajacy sciane wewnetrzna, pomiedzy którymi usytuowane sa szcze¬ liny do przeplywu cieczy zabezpieczajacej równowage cieplna w tej komorze. Powierzchnia cylindryczna ko- mory jest zbiezna w dolnej "i górnej czesci, zas górna kra¬ wedz gniazda zaworu pokrywa sie górna powierzchnia czolowa komory, a kanal laczacy czujnik cisnienia z ko¬ mora jest nachylony do góry w celu zapobiegania gro¬ madzeniu sie i zatrzymywaniu pecherzyków powietrza.Odcinajacy zawór mierniczy doprowadzajacy ciecz do 95 89495 894 3 komory posiada grzyb, którego trzon zawiera dwie po¬ wierzchnie gwintowane, o róznych skokach gwintu, laczace ten trzon z korpusem i z tuleja przesuwna, zabezpieczona przed obrotem kolkiem w celu zachowania stalej objetosci komory w czasie przesuwania grzyba, zas kreska „0" na skali pomiarowej miernicy ustawiona jest na poziomie górnej powierzchni komory pomiarowej.Zaleta wynalazku jest mozliwosc pomiaru ilosci po¬ wietrza w cieczach ukladów hydraulicznych w calym zakresie tzn. zarówno powietrza swobodnego i powietrza tworzacego mieszanine z ta ciecza, w zakresie róznych cisnien i z duza dokladnoscia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia urzadzenie w widoku z boku, fig. 2 przedstawia po¬ laczenie schematyczne ukladu hydraulicznego, fig. 3 przedstawia przekrój A-A z fig. 1 zaworu mierniczego, a fig. 4 przedstawia przekrój B-B z fig. 1 komory pomia¬ rowej.Na podstawie 1 przesuwnej zamontowany jest zespól zbiornika 2, który polaczony jest z reczna pompa 3 nur¬ nikowa poprzez rozdzielacz 4 i zawór 5 zwrotny. Pompa 3 nurnikowa polaczona jest tez z dolna czescia komory 6 pomiarowej przez zawory 5 zwrotne, a rozdzielacz 4 polaczono tez z menzurka 7 znakowana i z przewodem 8 pompy 3, przez zawór 9 odcinajacy. Dolna czesc komory 6 laczy sie równiez poprzez zawory 9 odcinajace z prze¬ wodem 10 badanym i manometrem 11 oraz miernica 12 i zbiornikiem 13, a takze z czujnikiem 14 cisnienia. Górna czesc komory 6 pomiarowej polaczona jest poprzez za¬ wory 9 odcinajace z manometrem 15 i ze zbiornikiem 13 lub przewodem 10 badanym oraz z termometrem 16.Komora 6 pomiarowa posiada plaszcz 17 zewnetrzny, otaczajacy sciane 18 wewnetrzni pomiedzy którymi znaj¬ duja sie szczeliny 19 do przeplywu cieczy zabezpiecza¬ jacej równowage cieplna w tej komorze.Cylindryczna powierzchnia komory 6 jest zbiezna w dolnej i górnej czesci, a górna krawedz gniazda 20 za¬ woru 9 pokrywa sie z górna powierzchnia 21 czolowa ko¬ mory 6. Kanal laczacy czujnik 14 cisnienia z komora 6 jest nachylony do góry u wejscia do tej komory. Taka konstrukcja komory 6 zapobiega gromadzeniu sie peche¬ rzyków powietrza.Odcinajacy zawór 22 laczacy komore 6 pomiarowa z miernica 12 zawiera grzyb 23, którego trzon 24 posiada dwie powierzchnie gwintowane o róznych skokach gwin¬ tu, laczace ten trzon z korpusem zaworu 22 i z tuleja 25 przesuwna, która zabezpieczona jest przed obrotem kol¬ kiem 26. Rozwiazanie to zapewnia stala objetosc komory 6, w trakcie przesuwania grzyba 23. Skala pomiarowa mier¬ nicy 12 posiada kreske „0" która ustawiona jest na pozio¬ mie górnej powierzchni 21 komory 6 pomiarowej.Przyklad I. Sposób pomiaru na zasadzie absorpcji.Komore 6 pomiarowa laczy sie z przewodem 10 dowolnej instalacji hydraulicznej. Przez odpowiednia manipulacje zaworami 9 odcinajacymi ciecz z podlaczonej instalacji przeplywa przez komore 6 pomiarowa i przez szczeli¬ ny 19. Po osiagnieciu równowagi cieplnej przez elementy urzadzenia zamyka sie próbke cieczy w komorze 6 po¬ miarowej pod cisnieniem wystepujacym w miejscu przy¬ laczenia, przy czym przez szczeliny 19 nadal przeplywa strumien cieczy zabezpieczajac próbke zamknieta w ko¬ morze przed stratami energii cieplnej.W próbce cieczy zamknietej w komorze 6 pomiarowej wystepuje proces rozpuszczania sie powietrza, wywolu- 4 jac spadek cisnienia. Dla utrzymania cisnienia identycz¬ nego jak w badanej instalacji, wtlacza sie ciecz pozba¬ wiona pecherzyków powietrza z menzurki 7 za pomoca pompy 3 nurnikowej. Po rozpuszczeniu sie powietrza zwartego w zamknietej w komorze 6 próbce cisnienie w komorze 6 nie spada, zas objetosc cieczy przepompo¬ wanej z menzurki 7 do komory 6 pomiarowej odczytuje sie na skali tej menzurki. Procentowa zawartosc powietrza wylicza sie za pomoca ogólnie znanych wzorów podsta¬ wiajac zmierzone objetosci cieczy.Przyklad II. Pomiar za pomoca sprezania i roz¬ prezania gazu zawartego w cieczy przy czesciowej absorpcji i desorpcji. Komore 6 pomiarowa laczy sie z przewodem dowolnej instalacji hydraulicznej. Przez odpowiednia manipulacje zaworem 9 odcinajacym, ciecz z podlaczo¬ nej instalacji przeplywa przez komore 6 pomiarowa i przez szczeliny 19, jednoczesnie ustawia sie lustro cieczy w mier¬ nicy 12 na poziomie-kreski „0". Po osiagnieciu równowagi cieplnej przez elementy urzadzenia zamyka sie próbke cieczy w komorze 6 pomiarowej, przy czym przeplyw cieczy przez szczeliny 19 zamyka sie. Zamknieta próbke spreza sie przy pomocy 3 nurnikowej, która pobiera ciecz pozbawiona pecherzyków powietrza z menzury 7, do ta¬ kiej wartosci cisnienia przy której pewna czesc powietrza zawartego w próbce rozpusci sie a pozostala zajmie obje¬ tosc znikomo mala w porównaniu z objetoscia komory 6 pomiarowej. Otwarcie zaworu 22 powoduje rozprezenie próbki i zwiazany z tym przyrost objetosci który odczy¬ tuje sie na skali miernicy 12, zas objetosc cieczy prze¬ pompowanej z menzury 7 do komory 6 pomiarowej od¬ czytuje sie na skali tej menzury. Procentowa zawartosc powietrza w próbce odniesiona do cisnienia atmosferycz¬ nego wylicza sie za pomoca ogólnie znanych zaleznosci w oparciu o zmierzone objetosci cieczy.Przyklad III. Pomiar za pomoca sprezania da malej wartosci cisnienia i pomiaru przyrostu objetosci gazu po rozprezeniu. Komore 6 pomiarowa i przewód laczacy jej górna czesc poprzez zawór odcinajacy 9 ze zbiornikiem 13 napelnia sie ciecza pozbawiona peche¬ rzyków gazu, przy czym przewód ten laczy sie z badana galezia dowolnej nie pracujacej instalacji hydraulicznej w ten sposób, ze do laczonych przewodów nie dostaje sie powietrze z zewnatrz, zas lustro cieczy w miernicy 12 ustala sie na poziomie kreski zerowej. Gaz i ciecz w ba¬ danej galezi instalacji hydraulicznej spreza sie przez wtla¬ czanie pompa 3 cieczy pozbawionej pecherzyków gazu o* pobieranej ze zbiornika 2 przez rozdzielacz 4. Otwarcie zaworu 22 powoduje rozprezenie gazu i cieczy w galezi badanej instalacji hydraulicznej i zwiazany z tym przy¬ rost objetosci który odczytuje sie najskali miernicy 12.Na manometrze 15 odczytuje sie wartosci cisnienia przed sprezaniem po sprezaniu i po rozprezeniu. Ilosc powietrza wypleniajacego badana galaz instalacji hydraulicznej wy¬ licza sie ze znanych zaleznosci na podstawie zmierzo¬ nych cisnien i przyrostu objetosci zmierzonego mierni¬ ca 12. PL